YUHANNA’NIN

İKINCI MEKTUBU

YUHANNA’NIN

İKİNCİ MEKTUBU

Giriş

“İkinci Yuhanna bize, elçinin başka bir yönünü açıklamaktadır; onu bize bireysel canların çobanı olarak gösterir. İster yerel bir kiliseye, ister Hı-ristiyan bir hanıma olsun, mektubu gönderdiği ve yakından ilgilendiği özel kişilere yönelik yazar.”

– A. Plummer

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Üçüncü Yuhanna ile birlikte bu kısa mektup, ilk dönemin en sevilen kutsallarından elçi Yuhanna’nın eşsiz kişisel mektuplarından biridir.

Bazen Hıristiyanlar diğer insanlarla, özellikle de imanlılarla ilişkilerinin nasıl olması gerektiğini merak ederler. 2. ve 3.Yuhanna bu soruyu açıkça yanıtlamak-tadır. 2.Yuhanna, evimizi ya da kilise olarak kullandığımız yeri, Mesih’in öğre-tisine bağlı kalmayanlara kapalı tutmanın önemini anlatır. 3.Yuhanna’da, yolcu-luk eden vaizlere ve müjdecilere ise “kapımızı açık tutmamız” istenmektedir.

II. KİTABIN YAZARI

2.Yuhanna bölümü kısa ve özel bir mektup olduğundan 1.Yuhanna’ya göre dışsal kanıt açısından daha zayıftır. Irenaeus bu bölümü 1.Yuhanna’nın devamı sanarak (bölüm ve ayetlere ayırma yüzyıllar sonra olmuştur) buradan alıntı yapar. Origen mektuptan kuşkulansa da, İskenderiyeli Clement ve Dionysius, Yuhan-na’ya ait olduğunu kabul eder. Cyprian özellikle 10’uncu ayeti, “Elçi Yuhan-na’dan” diyerek kullanır. İçsel kanıt; üslup ve kullanılan sözcüklerin 1.Yuhanna ve 3.Yuhanna ile uyumlu olmasına dayanır. 2. ve 3.Yuhanna’nın başlangıcı 1.Yuhanna’nın başlangıcından farklı olsa da, o denli çok benzerlik vardır ki, yalnızca birkaç kişi bunların aynı elden ve aynı zamanda çıkmış olduğuna karşı çıkabilir.

2.Yuhanna’nın Elçi Yuhanna’ya ait olduğundan kuşku duymamıza yol açabilecek önemli bir neden yoktur (daha fazla ayrıntı için 1.Yuhanna’nın girişine bakınız).

III. TARİH

Birinci Yuhanna’da olduğu gibi, bu mektubun da iki genel dönem arasında yazılmış olması mümkündür (Yeruşalim’in yıkılmasından önce 60’larda ya da 85-90 yılları arasında). İlk tarihi dikkate alırsak, mektubun Yeruşalim’den, ikinciyi dikkate alırsak elçinin son günlerini geçirdiği Efes’ten yazılmış olması olasıdır.

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Bu mektubun asıl konusunu, ilk topluluklar döneminde yaygın olan ve halen de bazı yerlerde sürdürülen gezici vaizlik oluşturmaktadır. Bu gezici vaizlere Hıristiyan aileler ve topluluklar tarafından yiyecek, yatacak yer ve bazen de para verilirdi. Ne yazık ki, yanlış öğretiler yayan şarlatanlar da kendi sapık düşünce-lerini (Gnostisizm gibi) yaymak için bu yolu kullanmışlardır (1.Yuhanna’nın gi-rişine bakınız).

“Fırsatçılara” ve yanlış öğreti yayanlara karşı ilk yüzyılda uyarıda bulunulması önemli olarak görülüyorsa, acaba Elçi Yuhanna bugünkü sahte tarikatları ve dinleri görseydi ne derdi?

2.Yuhanna’nın ana konusu, Rabbimiz’in kişiliğiyle ilgili yanlış öğretiler yayanlarla ilgilenmememizdir (10-11’inci ayetler).

ANA HATLAR

I. ELÇİNİN SELAMI: LÜTUF, MERHAMET VE ESENLİK (1-3)

II. ELÇİNİN SEVİNCİ: İTAATKAR ÇOCUKLAR (4)

III. ELÇİNİN İSTEĞİ: SEVGİDE YÜRÜMEK (5-6)

IV. ELÇİNİN UYARISI: MESİH KARŞITI ALDATICILAR (7-11)

V. ELÇİNİN UMUDU: KİŞİSEL ZİYARET (12-13)

YORUM

I. ELÇİNİN SELAMI: LÜTUF, MERHAMET VE ESENLİK (1-3)

1. ayet   2.Yuhanna’da elçi kendisini ihtiyar olarak tanıtıyor. Bu, yaşına ya da kilisedeki resmi konumuna göndermede bulunuyor olabilir. Yaş konusunda Yu-hanna, Rab İsa ile birlikte olmuş elçilerin sonuncusuydu. Resmi konumu itiba-rıyla bir gözetmendi. Her ikisi de doğru olduğundan, birini seçmemize gerek yoktur.

“Sevdiğim hanımefendi” ifadesini açıklamak kolay değildir. Bu konuda sıkça savunulan üç görüş vardır. 1) Bazısı sevdiğim hanımefendi sözcüğünün, başka bir yerde Mesih’in Gelini olarak da atıfta bulunulan, tüm inanlılar ya da belli bir topluluk olduğu kanısındadır. 2) Bazıları, mektubun, “Sayın Kyria” diyerek başladığı için, adı Kyria olan birine hitaben yazıldığını düşünür. Bu Ara-mice bir isim olan Marta’nın Grekçe eşanlamlısı olabilir (her ikisi de “hanım-efendi” anlamına gelir).1 3) Diğerleri, Yuhanna’nın adı verilmeyen Hıristiyan bir hanımefendiye yazdığını ve bu kişinin diğer imanlılarla birlikte, dünyanın ku-ruluşundan önce Mesih’te seçilmiş olanlarla beraber Tanrı’nın seçilmişlerinden biri olduğunu düşünürler.

Biz de bu son görüşe katılıyoruz ve kanımızca Hıristiyanlık karşıtı öğretide bulunanlara karşı yapılan uyarının, bir kadına hitaben yazılan bir mektupta bulunması özellikle anlamlıdır. Günah dünyaya ilk olarak Havva’nın Şeytan tarafından aldatılmasıyla girdi. “Kadın aldatılıp suç işledi” (1Ti.2:14). Pavlus özellikle kadınlara yönelik çalışan ve yanlış öğreti yayan kişilerden söz eder. “Bunların arasında evlerin içine sokulup günahla yüklü, çeşitli arzularla sürüklenen, her zaman öğrenen, ama gerçeğin bilgisine bir türlü erişemeyen zayıf iradeli kadınları adeta tutsak eden adamlar var” (2Ti.3:6-7). Bugün bile sahte tarikat üye-leri gündüz erkekler işteyken ev ziyaretleri yaparlar. Çocuklar da yanlış öğreti yayan kişilere karşı uyarılmalıdır.

Yuhanna, mektubu kendisine hitaben yazdığı hanımefendiyi ve çocuklarını gerçekten sevdiğini belirtmektedir. Kurtuluşa kavuşanlar daha önce sevmedikleri kişilerle harika bir sevgi ilişkisine girerler. Tanrı’nın gerçeği, gerçeği bilenlerin yüreklerini birbirine kenetler.

2. ayet   Çünkü gerçek ifadesini iki şekilde açıklamak mümkündür. Tüm kutsalları sevme güdüsüne göndermede bulunabileceği gibi, Yuhanna’nın bu mektubu yazma nedeni de olabilir. İkisi de anlamlıdır. Gerçek içimizde yaşıyor ve sonsuza dek bizimle olacak. Buradaki gerçekle kastedilenler şunlar olabilir: 1) Rab İsa Mesih. O şöyle demişti; “Gerçek ... Ben’im” (Yu.14:6). 2) Kutsal Ruh. “Ruh gerçektir” (1Yu.5:6; Yu.14:16-17). 3) Kutsal Kitap. “Sözün gerçektir” (Yu.17:17).

3. ayet   Yuhanna, hitap ettiği kişileri şu sözlerle selamlıyor: “Lütuf, merhamet ve esenlik de… bizimle olacaktır.”2 Lütuf, hak edilmemiş iyiliktir. Merhamet, suçlu ve perişan durumdakine acımadır. Esenlik, Tanrı’nın lütuf ve merhametinden kaynaklanan uyumlu ilişkidir. Tüm bu bereketler Baba Tan-rı’dan ve İsa Mesih’ten kaynaklanır. Baba kaynak, Oğul ise kanaldır. Ayrıca bu bereketler hiçbir zaman geçersiz kılınmayan gerçekte ve sevgidedir.

II. ELÇİNİN SEVİNCİ: İTAATKAR ÇOCUKLAR (4.ayet)

4. ayet   Bu ayette Yuhanna, sevdiği hanımefendinin çocuklarından bazılarının gerçeğin izinden yürümelerinden duyduğu sevinci ifade ediyor. Gerçek yalnızca inanılacak değil, her gün yaşamlarımızda sergilememiz gereken bir şeydir. Rab İsa’nın gerçeğin canlı örneği olması gibi, yaşamlarımızın da gerçeğe tanıklık etmesi beklenmektedir.

III. ELÇİNİN İSTEĞİ: SEVGİ YOLUNDA YÜRÜMEK (5-6)

5. ayet   Elçi, bu ayetten 9’uncu ayete kadar birinci mektubunu özetler gibidir. Orada yaşamın sınavlarını sıralamıştı. Bu mektup da ise onlardan en az üçünü yineliyor: Sevgi sınavı (5.ayet), itaat sınavı (6.ayet) ve öğretiş sınavı (7-9. ayetler).

6. ayet   Elçi bu ayette ilk olarak okuyucularına diğer imanlıları sevme buyruğunu anımsatıyor. Burada anlatılmak istenen sevgi, bencillikten uzak bir şekilde başkalarının yararı için çalışmaktır. “Bu kişiden ne elde ederim?” diye değil, “Bu kişi için ne yapabilirim?” diye düşünür. Böylece sevginin O’nun buyruklarına uygun yaşamak olduğu gösterilmiş olur. Tanrısal anlamda Rab’be ve Tanrı’nın gerçeğine uygun bir yaşam sürmediğimiz takdirde gerçekten sevemeyiz.

IV. ELÇİNİN UYARISI: MESİH KARŞITI ALDATICILAR (7-11)

7. ayet   Bu ayette öğretiş sınavına değinilmektedir. Önemli olan soru şudur: “Tanrı, İsa Mesih’in Kişiliğinde gerçekten insan oldu mu?” Yanıt elbette, koca-man bir “evet”tir! Gnostikler, tanrısal Mesih’in Nasıralı İsa’ya kısa süreliğine geldiğine inanırlar. Ancak Yuhanna, İsa Mesih’in hem geçmişte hem de bugün Tanrı olduğunu ve sonsuza kadar da öyle kalacağını belirtir.

8. ayet   Yuhanna okuyucularını uyarıyor: “Başardıklarınızı yitirmemek ve ödülünüzü eksiksiz almak için kendinize dikkat edin.” Başka bir deyişle, Rab İsa Mesih’le ilgili gerçeğe bağlı kalın ki, sizin aranızda yaptıklarımız boşa git-memiş olsun ve elçilerle izleyiciler ödüllerini eksiksiz alsınlar.

9. ayet   Yuhanna, “Haddini aşıp Mesih’in öğretisine bağlı kalmayan hiç kimsede” derken yanlış öğreti yayanları kastetmektedir. Haddi aşmak, belirli sı-nırların ötesine geçmektir. Sapık tarikatlar da böyle yaparlar. Yeni bir ışığa sahip olduklarını iddia edip Tanrı’nın, sözünde açıklamadığı öğretişlerde bulunurlar. Hıristiyan öğretisinin sınırları dışına çıkarak, Mesih’in öğretisine, yani Mesih’in bizzat getirdiği öğretilere bağlı kalmazlar. Bu, Kutsal Kitap’ta Mesih’le ilgili öğretilenlerin tümü anlamına da gelebilir. Elçinin 9’uncu ayette vurguladığı şu-dur; tarikat üyelerinden biri Tanrı’yı tanıdığını öne sürebilir, ancak Rab İsa’nın mutlak Tanrılığına ve insanlığına inanmıyorsa, onda Tanrı yoktur. Tanrı yal-nızca Oğlu aracılığıyla tanınabilir. “Benim aracılığım olmadan Baba’ya kimse gelemez” (Yu.14:6).

10-11. ayet   Bu ayetler mektubun en önemli noktasını oluşturmaktadır. Kapımıza gelen ve yanlış öğreti yayan kişilere karşı nasıl davranmamız gerektiğine ilişkin değerli bir öğütte bulunmaktadır. Yuhanna sıradan ziyaretçilere değil, Hıristiyanlık karşıtı propaganda yapanlara göndermede bulunuyor. Bu kişileri içeri alıp kahve ikram etmeli miyiz? Maddi yardım yapmalı mıyız? Kitaplarını almalı mıyız? Hayır, eve almamalı, selam bile vermemeliyiz. Bu kişiler Mesih’in düşmanlarıdır. Onlara konukseverlik göstermek, Kurtarıcımız’a karşı olanların tarafını tutmak olur. Ancak bazen, Rab’bi reddeden birini bilmeden evimize almamız mümkündür. Bu ayeti böyle bir duruma uygulayamayız. Ama yanlış öğreti yayan biri olduğunu öğrendiğimiz kişiyle arkadaş olmak, Mesih’e sadakatsizlik olur. Bu ayetleri genel olarak konuklara uygulayamayız. Çoğu kez Mesih’e getirmeye çalışacağımız imanlı olmayan konuklarımız olacaktır. Söz konusu olan, İsa Mesih’in Tanrılığını ve insanlığını reddeden kişilerdir. C.F. Hogg şöyle der:

Mesih’e karşı gelmenin pek önemli olmadığı izlenimini verecek bir şey yapılma-malı, başkasını kötü bir biçimde etkileyecek bir fırsat da suçluya verilmemelidir.5

V. ELÇİNİN UMUDU: KİŞİSEL ZİYARET (12-13)

12. ayet   Yuhanna sevdiği hanımefendiye daha çok şey söyleme arzusundaydı. Ancak yanlarına giderek yüz yüze konuşma umuduyla sözlerini burada bitiriyor. Kağıt kaleme oranla karşılıklı konuşma ne kadar da doyurucudur! Kurtarıcı’yı da iman gözleriyle yüz yüze görmek harika olacak, sevincimiz o zaman gerçekten tamamlanacaktır!

13. ayet   Yuhanna sözlerini şöyle bitiriyor: “Tanrı’nın seçtiği kız kardeşinin çocukları sana selam ederler.” Bu kişilerin kim olduklarını bilmiyoruz, ancak bir gün onlarla, bu mektubu yazan sevgili Elçi Yuhanna ile ve her şeyden önemlisi, Kurtarıcı’nın Kendisiyle karşılaşacak ve sonsuza dek birlikte olacağız. Amin.

DİPNOTLAR

1 (1.ayet) Küçük bir olasılıkla, seçilmiş sözcüğünün Grekçe’si (Eklekte, “Electa”) ad olarak alınmış olabilir. Yani, “Seçilmiş Hanımefendi” şeklinde olabilir.

2 (3.ayet) NU metninde ve daha birçok (M) metinde “biz” olarak geçer. Siz/biz, sizin/bizim sözcüklerinin Grekçe’si birbirlerinden sadece bir harfte farklılık gösterir ve el yazmalarındaki kopyalama hatası da olabilir (NU metninin biz değil, siz dediği 8’inci ayete bakınız).

3 (7.ayet) Gnostisizm’le ilgili olarak Koloseliler’in giriş kısmına bakınız.

4 (9.ayet) TR ve birçok metinde geçen haddi aşmak (parabainon) yerine, NU metninde ileri gitmek (proagon) kullanılır.

5 (10-11.ayet) C.F. Hogg, What Saith the Scripture? s.143.

BİBLİYOGRAFYA

1.Yuhanna’nın sonundaki Bibliyografya’ya bakınız.

Table of Contents

Start