İBRANILER’E

MEKTUP

İBRANİLER’E MEKTUP

Giriş

“Kutsal Yazılar içinde kaynağı daha çok tartışılmasına karşın, vahyi daha kesin olan başka bir bölüm ya da kitap yoktur.”

– Conybeare ve Howson

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

İbraniler’e Mektup, Yeni Antlaşma’da birçok bakımdan eşsiz bir konuma sa-hiptir. Bir mektup olarak başlamadığı halde, bir mektup gibi biter; İtalya’dan ya da İtalya’da bulunan imanlılara yazılan mektupta (13:24), büyük olasılıkla İbrani imanlılardan oluşan özel bir gruba hitap edilmiştir. Mektubun kimin tarafından ve kime yazıldığıyla ilgili gelenekleri canlı tutacak büyük ve iyi tanınmış bir kili-seyle bağı olmadığı için muhtemelen küçük bir ev topluluğuna hitap ettiği öne sürülmektedir. Yeni Antlaşma’daki en edebi üsluba sahiptir. Şiirsel bir anlatıma sahip olup, Septuaginta’dan (Eski Antlaşma’nın İ.Ö. 270’de başlanılan Grekçe çevirisi) yapılan birçok alıntı içerir. Yazar, geniş bir sözcük dağarcığına sahip olup, Grek dilinin zaman ve diğer ayrıntılarını da doğru bir biçimde kullanır.

Bir bakıma oldukça Yahudi (Levililer’le kıyaslanır) olmasına karşın, Mesih’in ölümü gerçeğinden yalın dini ritüellere kaymaya karşı yapılan uyarılar Hıristiyan dünyasında daima gereklidir. Bu nedenle, bu kitap büyük bir önem taşır.

II. KİTABIN YAZARI

Bazı İngilizce çevirilerin ilk basımlarında, kitabın üstünde Pavlus’un adı olmasına rağmen, İbraniler’in yazarı bilinmemektedir. İlk Doğu İnanlılar Topluluğu (İskenderiyeli Dionysius ve Clement) Pavlus’u bu mektubun yazarı olarak gör-düler. Belirli bir kuşku döneminden sonra bu görüş (Athanasius’la birlikte) ya-yılmaya başladı; öyle ki sonunda Batı da bunu kabul etti. Ancak Pavlus’un bu mektubu yazdığını bugün çok az kişi kabul etmektedir. Origen, kitabın içerik açı-sından Pavlus’un yazılarına uygun olduğunu kabul etmiştir. Mektupta Pavlus’un üslubuna uygun yazılar bulunmaktadır, ancak özgün metindeki genel üslup Pav-lus’unkinden çok farklıdır (Bu, mektubu Pavlus’un yazmış olabileceği olasılığını tamamen ortadan kaldırmaz, çünkü edebiyatla ilgilenen bilgili biri Pavlus’un üs-lubunu değiştirebilir).

Mektup için birkaç olası yazar öne sürülmüştür: Üslubunda benzerlik olan ve Pavlus’un, Barnaba’nın, Silas’ın, Filipus’un hatta Akvila ile Priskilla’nın öğretişini bilen Luka.

Luther, kitabın içeriği ve üslubundan, mektubun yazarının Apollos olduğunu ileri sürer. Yazar, Eski Antlaşma yazılarını ve güzel konuşma sanatını çok iyi bi-len biri olmalıdır (Apollos’un memleketi olan İskenderiye zaten güzel konuşma sanatıyla dikkat çeker). Mektubu Apollos’un yazmadığına ilişkin olan sav ise, İskenderiye geleneğinin böyle bir görüşe sahip olmadığı ve bir İskenderiyeli’nin böyle bir mektup yazmasının alışılmamış olduğu yönündedir.

Rab, belirli bir nedenle yazarın bilinmemesini uygun buldu. Bir görüşe göre, kitabı Pavlus yazdı, ama Yahudiler’in kendisine karşı önyargılı olmasından dolayı yazarlığını gizli tuttu. Bu mümkündür, ama Origen’in sözlerinden daha iyisi he-nüz bulunmamıştır: “Bu mektubun yazarını ancak Tanrı bilir.”

III. TARİH

Yazarının bilinmemesine rağmen, mektubun tarihini belirlemek mümkündür. Dışsal kanıt, Romalı Clement’in mektubu kullanmasından dolayı (İ.S. 95), bu tarihi birinci yüzyıl olarak gösterir. Polikarp ile Justin Martyr mektuptan alıntı yaparken, yazarın adından söz etmezler. İskenderiyeli Dionysius İbraniler’den alıntı yaparken, yazar olarak Pavlus’u gösterir ve İskenderiyeli Clement, İbrani-ler’i Pavlus’un yazdığını ve Luka’nın da çevirdiğini söyler (ancak kitap bir çe-viri gibi görünmemektedir). İrenaeus ile Hippolytus, İbraniler Mektubu’nu Pav-lus’un yazdığını asla düşünmediler; Tertullian ise bu mektubun yazarı olarak Barnaba’yı gösterir.

Yazarın ikinci kuşak bir imanlı olduğu görülmektedir (2:3; 13:7); dolayısıyla Yakup veya 1.Selanikliler gibi, çok daha önce yazılmamıştır (10:32). Yahudi sa-vaşlarından hiç söz edilmemiştir (savaşlar İ.S. 66’da başladı) ve tapınakta sunulan sunular henüz devam etmektedir (8:4; 9:6; 12:27; 13:10). Kitabın yazılış tarihinin İ.S. 66’dan önce ve kesinlikle Yeruşalim’in yıkımından önce (İ.S.70) olduğu varsayılır. Çekilen elemlerden söz edilir (12:4), ama imanlılar “henüz kanlarını akıtana dek dayanmak zorunda kalmış” değillerdi. Mektubun gideceği yer olan İtalya ise, Neron’un orada gerçekleştirdiği kanlı işkencelere bakılarak (İ.S. 64), mektubun tarihini en çok İ.S. 64 yılının ortalarına götürür. Mektup büyük bir olasılıkla İ.S. 63-65 yıllarında yazılmıştır.

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

İbraniler’e Mektup’ta, genel olarak dini bir sistemden bir diğerine geçilirken yaşanan büyük zorluklardan söz edilir. Mektupta, eski bağlardan acı içinde kopuş, yalnızlığın getirdiği gerginlik ve dininden ayrılanların geri dönmesi için uygula-nan baskılar gibi zorluklar ele alınmaktadır.

Ancak bu mektuptaki sorun, sadece aynı değerdeki yeni bir sistem için eski sistemden ayrılma değildi. Aksine bu, Mesih uğruna Yahudilik’ten ayrılma meselesiydi; yazarın gösterdiği gibi bu, öz için yansımadan, gerçek için ritüelden, son için ilkten, daimi için geçiciden, kısacası en iyi için iyiden ayrılmayı gerektiriyordu.

Bu ayrıca çoğunluktan azınlığa, ezen durumdan ezilen duruma geçmeyi de içeriyordu ve dolayısıyla beraberinde birçok ciddi sorun getirdi.

Bu mektup, İsa’ya iman eden Yahudiler için yazılmıştır. İbraniler, inanlılar topluluğunun ilk dönemlerinde, Müjde’nin elçiler ve öğrenciler tarafından öğre-tildiğini işitmiş ve bu bildiriyi doğrulayan Kutsal Ruh’un büyük mucizelerini gö-rerek Müjde’ye aşağıdaki üç yoldan birini seçerek karşılık vermişlerdi:

Bazıları Rab İsa Mesih’e iman edip içtenlikle O’nu Rab olarak kabul ettiler.

Bazıları imanlı olduklarını söylediler, vaftiz oldular ve yerel toplulukta yerlerini aldılar. Ancak Tanrı’nın Kutsal Ruh’uyla yeniden doğmadılar.

Bazıları da kurtuluş bildirisini reddetti. Mektubumuz ilk iki grupla ilgilenir: Gerçekten kurtulan İbraniler’le ve görünüşte imanlı olanlarla.

Bir Yahudi, atalarının imanını bıraktığı zaman, ona dönek ve din değiştiren biri veya mürtet (meşummed) olarak bakılıyor ve sonuç olarak aşağıda sıralanan cezalardan biriyle veya daha fazlasıyla cezalandırılıyordu:

Ailesi tarafından mirastan mahrum edilme.

İsrail topluluğundan atılma.

İşini kaybetme.

Mal ve mülküne el konulma.

Zihinsel tacize ve fiziksel acıya uğrama.

Halk tarafından alay edilme.

Hapse atılma.

Şehit edilme.

Tabii ki her zaman bir kaçış yolu vardı. Kişi, Mesih’i reddedip Yahudiliğe döndüğü takdirde, bu acılara daha fazla maruz kalmayacaktı. Bu mektubun satır aralarını okurken, Yahudiliğe dönülmesini sağlamak için öne sürülen savlardan bazılarını görebiliriz:

Peygamberlerin zengin mirası.

Tanrı’nın halkının tarihinde yer alan meleklerin önemli görevi.

Yasa’yı veren meşhur Musa’yla bağlantı.

Büyük askeri komutan Yeşu’yla ulusal bağlar.

Harun’un kâhinliğinin görkemi.

Tanrı’nın, halkının arasında olmayı seçtiği kutsal sunak.

Tanrı’nın Musa aracılığıyla verdiği yasa antlaşması.

Sunaktaki eşyalar ve perde.

Sunaktaki hizmetler ve özellikle Mayasız Ekmek Bayramı’ndaki kurallar (Yom Kippur, Yahudi takvimindeki en önemli gündür).

Birinci yüzyıl Yahudileri’nin, dinlerinin görkemli törenlerini sunuşlarını ve sonra da karşılarındakini küçümseyerek şu soruyu sorduklarını işitir gibi oluruz: “Peki, imanlıların nesi var?” İmanlıların verdiği karşılık şudur: “Sadece yukarı odadaki masada yer alan biraz ekmek ve biraz şarap!” Yanıtları hazırdır: “Bütün bunları sadece bunun için mi bıraktığınızı söylemek istiyorsunuz?”

İbraniler’e Mektup, “Neyiniz var?” sorusunun yanıtıdır. Yanıt tek bir sözcük-ten oluşur: Mesih. Mesih’te sahip olduklarımız şunlardır:

Peygamberlerden üstün olan Biri.

Meleklerden üstün olan Biri.

Musa’dan üstün olan Biri.

Yeşu’dan üstün olan Biri.

Kâhinliği Harun’unkinden üstün olan Biri.

Daha iyi bir sunakta hizmet eden Biri.

Tipik eşya ve perdenin karşısında olan Biri.

Devamlı sunulan boğa ve keçilere karşın, Kendisini günah için ilk ve son kez sunan kişinin üstünlüğü.

Yıldızların güneşin görkemi karşısında sönük kalması gibi, Yahudiliğin verdiği en güçlü örnekler, Rab İsa’nın kişiliği ve görevinin üstün görkemi karşısında önemsizleşerek solar.

Ancak yine de elem çekme sorunu vardı. Rab İsa’nın izleyicileri olduklarını söyleyenler, sert ve fanatik bir muhalefetle karşılaştılar. Bu, gerçek imanlıların cesaretlerinin kaybolmasına neden olup onları umutsuzluğa sürükleyebilirdi. Bu nedenle, Tanrı’nın vaatlerine iman etmek için teşvik edilmeye ihtiyaçları vardı. Gelecekteki ödül için dayanmaları gerekiyordu.

Sadece ismen veya görünüşte imanlı olanlar için, inançlarından dönme tehlikesi vardı. Mesih’i kabul ettiklerini söyledikten sonra O’nu reddedip eski inanç-larına dönebilirlerdi. Bu, Tanrı’nın Oğlu’nu ayaklar altına almakla, O’nun kanını kirletmekle ve Kutsal Ruh’a hakaret etmekle aynı anlama gelir. Bu bilinçle iş-lenmiş günah için tövbe ve bağışlama yoktur. İbraniler’e Mektup’ta bu günaha karşı yapılan uyarılar yer almaktadır. 2:1.ayette bu, Mesih’in bildirisinden uzağa sürüklenme olarak betimlenir. 3:7-19’da ise bundan, yüreğin nasırlaşması olarak söz edilmektedir. 6:6’da, yoldan sapmış olma veya inanç değiştirme anlamında kullanılır. 10:25’te de, bilerek ya da kasten günah işlemek olarak gösterilir. 12:16’da ise bundan, ilk oğulluk hakkının bir yemeğe karşılık satılması olarak söz edilir. Son olarak 12:25’te de bu olay, göklerden bizi uyarandan yüz çevirme ola-rak nitelenir.

İbraniler’in mesajı, o dönem için olduğu kadar, günümüz için de geçerlidir. Sürekli olarak Mesih’te sahip olduğumuz sonsuz ayrıcalık ve bereketlerin bize anımsatılmasına gereksinim duyuyoruz. Muhaliflere ve zorluklara karşı dayanabilmek için cesaretlendirilmeye ihtiyacımız var; Rab’bin iyiliğini görüp tatmış bir inanlının bile geleneksel dinlere dönmeye karşı uyarılma ihtiyacı olduğu açıktır.

ANA HATLAR

I. MESİH’İN ÜSTÜN KİŞİLİĞİ (1:1 - 4:13)

A. Mesih, Peygamberlerden Üstündür (1:1-3)

B. Mesih, Meleklerden Üstündür (1:4 - 2:18)

C. Mesih, Musa ve Yeşu’dan Üstündür (3:1 - 4:13)

II. MESİH’İN ÜSTÜN KAHİNLİĞİ (4:14 - 10:18)

A. Mesih’in Başkâhinliği Harun’un Başkâhinliğinden Üstündür (4:14 - 7:28)

B. Mesih’in Hizmeti Harun’un Hizmetinden Üstündür (8. Bölüm)

C. Mesih’in Kurban Oluşu Eski Antlaşma’daki Kurbanlardan Üstündür

(9:1 - 10:18)

III. UYARI VE ÖĞÜTLER (10:19 – 13:17)

A. Mesih’i Küçümsemeye Karşı Uyarı (10:19-39)

B. Eski Antlaşma’dan Örneklerle İmanı Güçlendirme (11. Bölüm)

C. Mesih’teki Umudu Güçlendirmek (12. Bölüm)

Ç. İmana Ait Çeşitli Özellikleri Güçlendirme (13:1-17)

IV. KAPANIŞ KUTSAMASI (13:18-25)

YORUM

I. MESİH’İN ÜSTÜN KİŞİLİĞİ (1:1 - 4:13)

A. Mesih, Peygamberlerden Üstündür (1:1-3)

1:1   Yeni Antlaşma’daki hiçbir mektup konunun can alıcı noktasına bu kadar çabuk giriş yapmaz. Mektupta selam ve giriş kısmı atlanarak hemen konuya ge-çilmiştir. Yazar, Rab İsa Mesih’in görkemini açıklamak için sanki kutsal bir sa-bırsızlıkla dolmuş gibi görünüyor.

Mektubun hemen başında, Tanrı’nın peygamberler aracılığıyla insanlara ses-lenişiyle, Oğlu aracılığıyla seslenişi kıyaslanmaktadır. Peygamberler, Tanrı’dan gelen vahiylerle dolu olan Tanrı’nın sözcüleri ve Yahve’nin onurlu hizmetkârla-rıydılar. Hizmetlerinin ruhsal zenginliği Eski Antlaşma’da kayıtlıdır.

Ancak bütün bunlara rağmen, hizmetleri yine de kısmi ve eksikti. Her birine Tanrı vahyinin bir bölümü verilmişti, ama tüm vahiy tamamlanmamıştı.

Vahiy onlara sadece kısımlar halinde verilmedi; kişiler bu vahyi insanlara ilet-mek için çeşitli yöntemler kullandılar. Yani; yasa, tarih, şiir ve peygamberlik ki-tapları olarak insanlara sundular. Bazen sözlü, bazen yazılıydı. Bazen de görüm, rüya ve simgelerle sunuldu. Hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın, önemli olan nokta, Tanrı’nın Yahudi halkına önceki seslenişlerinin veya esinlerin hepsinin ha-zırlayıcı, geliştirici ve çeşitli şekillerde sunulmuş olmasıdır.

1:2   Eski Antlaşma’nın kısmi ve farklı özelliklere sahip peygamberlikleri, Tanrı’nın Oğlu’nun kişiliğindeki son ve üstün seslenişiyle gölgelenmiştir. Peygamberler yalnızca tanrısal sözün iletilmesinde kullanılan kanallardı. Rab İsa Me-sih’in kendisi ise Tanrı’nın insanlara son seslenişi veya esinidir. Yuhanna şöyle demiştir: “Tanrı’yı hiçbir zaman hiç kimse görmedi. Baba’nın bağrında bulunan ve Tanrı olan biricik Oğul O’nu tanıttı” (Yu.1:18). Rab İsa kendisiyle ilgili olarak şöyle demiştir: “Beni görmüş olan, Baba’yı görmüştür” (Yu.14:9). Mesih sadece Tanrı için değil, Tanrı olarak da konuşur.

Yazar, Tanrı’nın Oğlu’nun peygamberlerden mutlak üstünlüğünü vurgulamak için, O’nu önce her şeyin mirasçısı olarak takdim eder. Bu, evrenin tanrısal ata-mayla O’na ait olduğunu ve yakın gelecekte O’nun egemenlik süreceğini belirtir.

Tanrı, O’nun aracılığıyla evreni yarattı. İsa Mesih yaratılışta etkin bir rol üst-lenmişti. Yıldızların olduğu gökyüzünü, dünya atmosferini, yeryüzünü, insan ır-kını ve çağların tanrısal planını O oluşturdu. Ruhsal ve fiziksel olarak yaratılan her şey O’nun eseridir.

1:3   O, Tanrı’nın yüceliğinin parıltısıdır, yani Baba Tanrı’da bulunan bütün yetkinlikler O’nda da bulunur. Tanrı’nın ahlâksal ve ruhsal yüceliğinin hepsi O’nda görülür. Dahası Rab İsa, Tanrı’nın varlığının öz görünümüdür. Bu, elbette ki fiziksel benzerliği belirtmez; çünkü Tanrı, özde Ruh’tur. Bu da Mesih’in her yönden Baba’yı tam olarak temsil ettiğini ifade eder. Daha yakın bir benzerlik mümkün değildir. Oğul, Tanrı olarak sözleri ve hareketleriyle, Tanrı’nın nasıl olduğunu tam olarak insanlara gösterir.

O, güçlü sözüyle her şeyi devam ettirir. Başlangıçta evreni buyruğuyla yarattı (İbr.11:3) ve güçlü sözü yaşamı hâlâ devam ettirerek bir düzen içinde korumak-tadır. Her şey varlığını O’nda sürdürmektedir (Kol.1:17). Burada derin bir bi-limsel problemin basit bir açıklaması vardır. Bilim adamları moleküllerin nasıl bir arada kalabildiklerini anlamaya çalışıyorlar. Burada, İsa Mesih’in üstün bir ‘De-vam Ettiren’ olduğunu ve O’nun bunu güçlü sözüyle yaptığını öğreniyoruz.

Ancak Kurtarıcımız’ın bir diğer yüceliği daha da şaşırtıcıdır: Günahlardan arınmayı sağladı. Yaratıcı ve ‘Devam Ettiren’, günah taşıyıcısı oldu. Evreni ya-ratmak için yalnızca bir sözü yeterli olmuştu. Evreni devam ettirmek ve yönlen-dirmek için de bir sözü yeterlidir, çünkü hiç günah işlememiştir. Ancak bizleri Tanrı’ya ulaştırmak amacıyla günah sunusu olarak ilk ve son kez Golgota’da çar-mıhta ölmesi gerekiyordu. Yüce Rab’bin kurbanlık Kuzu olacak kadar alçaldığını düşünmek insanı hayrete düşürür. Isaac Watts’ın ilahisinde denildiği gibi, “Sevgi öylesine şaşırtıcı, öylesine tanrısal ki, canımı, hayatımı, her şeyimi ister.”

Sonuçta O’nun, tahtta oturan Rab olarak yüceltilişini görürüz: Yücelerde ulu Tanrı’nın sağında oturdu. “Oturdu” sözcüğü dinlenme anlamında değil, biti-rilen bir işten duyulan doyumu betimlemektedir. Bu konum, kurtarma işinin ta-mamlanmış olduğunu gösterir.

Ulu Tanrı’nın sağı, onur ve ayrıcalığın ifadesidir (İbr.1:13). Tanrı, yüce zaferinden dolayı O’nu yüceltti. Sağı veya sağ el, gücü (Mat.26:64) ve sevinci (Mez.16:11) belirtir. Kurtarıcı’nın çivilenmiş eli, evrensel gücün asasını tutmak-tadır (1Pe.3:22).

Rabbimiz’in yaratılıştan Golgota’ya ve oradan da yüceliğe giden yolunu izler-ken, peygamberleri biraz unutur gibi olduk. Ama onlar, iyi tanınmalarına rağ-men, artık geri plana çekilmişlerdir. Mesih’in gelişine dair tanıklıkta bulundular (Elç.10:43). Şimdi O geldiğine göre, onlar da sahneden sevinçle ayrılıyorlar.

B. Mesih, Meleklerden Üstündür (1:4 - 2:18)

1:4   Mesih meleklerden üstündür. Yahudi halkı meleklerin hizmetine ilişkin büyük bir saygı duyduklarından bu ayet önemlidir. Zaten yasa da melekler ara-cılığıyla verilmiş (Elç.7:53; Gal.3:19) ve melekler, Tanrı halkının tarihi boyunca sık sık görünmüşlerdir. Belki de Mesih uğruna Yahudi inancını terk eden kişinin, kendisini bu ulusal ve dini mirasın önemli özelliğinden uzak tuttuğu savı öne atıl-mıştı. Oysa gerçek şudur:

Mesih’e iman etmekle, meleklerden üstün Olan’ı şu iki anlamda kazanmışlar-dır; Tanrı’nın Oğlu (1:4-14) ve İnsanoğlu (2:5-18).

Mesih, meleklerden ne denli üstün bir adı miras aldıysa, onlardan o denli üstün oldu. Burada, öncelikle kazanılan üstünlükten, daha sonra ise miras kalan üstünlükten söz edilmektedir.

Kazanılan üstünlük, İsa Mesih’in Rab ve Mesih olarak dirilişi, göğe alınışı ve yüceltilmesinden kaynaklanır. İsa, insan bedeni aldığında, ölüm acısını yaşadığı için meleklerden biraz aşağı kılındı (2:9). Ancak Tanrı, O’na yücelik ve onur ta-cını giydirdi.

Mirasla gelen üstünlüğü ise, Tanrı’nın Oğlu olarak O’nunla olan sonsuz ilişki-siyle ilgilidir. Oğul’un adı, üstün olan addır.

1:5   Bu ayette, Mesih’in Tanrı’nın Oğlu olduğunu belirten Eski Antlaşma’da yer alan iki ayetten alıntı yapılmıştır. Birincisi, Tanrı’nın O’na Oğul diye hitap ettiği Mezmur 2:7’dir: “Sen benim Oğlum’sun, bugün ben sana Baba oldum.” Bir bakıma Mesih sonsuzluklar boyunca olan Oğul’dur. Öte yandan, insan be-deninde de Oğul oldu. Öyle ki, dirilişte de Oğul oldu. Ölüler arasından ilk doğan O’dur (Kol.1:18). Pavlus bu ayeti Pisidya sınırında bulunan Antakya’daki hav-rada kullandı ve Mesih’in ilk gelişine uyguladı (Elç.13:33).

Ancak önemli olan nokta şudur: Tanrı hiçbir zaman bir meleğe Oğul diye hi-tap etmemiştir. Meleklerden toplu olarak Tanrı’nın oğulları (ilahi varlıklar) diye söz edilir (Eyü.1:6; Mez.89:6), ancak burada yaratık olmaktan öteye gidemezler. Rab İsa, Tanrı’nın Oğlu olarak betimlendiğinde, bu O’nun Tanrı’yla eşit olduğu anlamına gelir.

İkinci ayet ise 2.Samuel 7:14’den alıntı yapılmıştır: “Ben O’na Baba olacağım, O da bana Oğul olacak.” Bu sözler Süleyman’a gönderme yapar gibi görünse de, Kutsal Ruh burada bu sözleri Davut’un üstün Oğlu’na gönderme yap-mak için kullanır. Buradaki sav, Tanrı’nın hiçbir zaman bir melekten bu şekilde söz etmediği yönündedir.

1:6   Mesih’in meleklerden üstün olduğunu gösteren başka bir kanıt ise melek-lerin O’na tapınmasıdır. Melekler sadece O’nun habercileri ve hizmetkârlarıdır. Yazar, bu noktayı kanıtlamak için Yasa’nın Tekrarı 32:43 ile Mezmur 97:7’den alıntı yapar.

Yasa’nın Tekrarı’ndaki ayette, Tanrı’nın ilk doğanı dünyaya göndereceği za-manın dört gözle beklendiği görülmektedir. Bir başka deyişle, Mesih’in ikinci gelişine gönderme yapılmaktadır. O zaman, melekler O’na açıkça tapınacaklar. Bu, O’nun Tanrı olduğu anlamına gelir. Gerçek Tanrı’nın dışında başka birine tapınmak putperestliktir. Ancak Tanrı burada, meleklerin Rab İsa Mesih’e tapın-malarını buyuruyor.

İlk doğan, zaman açısından ilk anlamına (Luk.2:7), rütbe ve şeref açısından da yine ilk anlamına (Mez.89:27) gelebilir. Buradaki anlamla Romalılar 8:29 ve Koloseliler 1:15-18’deki anlam, rütbe ve şeref anlamındadır.

1:7   Üstün Oğlu’na kıyasla Tanrı, “meleklerini rüzgar, hizmetkârlarını ateş alevi yapar.” Meleklerin Yaratıcısı ve Yöneticisi O’dur. Onlar da O’nun isteğine rüzgar hızıyla ve ateş aleviyle itaat ederler.

1:8   Bu ayette Oğul’un hiç kimseyle kıyaslanamaz görkemi anlatılmaktadır. Mesih’e, Tanrı tarafından “Tanrı” olarak hitap edildiği göze çarpıyor. Mezmur 45:6’da Tanrı Mesih’i şu sözlerle över: “Ey Tanrı, tahtın sonsuzluklar boyun-ca kalıcıdır.” Mesih’in Tanrılığı burada bir kez daha açıkça belirtilmektedir. Bu sav da geleneksel İbranice metninden kaynaklanır. (İbraniler’in her bölümünde Eski Antlaşma’dan en az bir alıntı vardır).

O, sonsuz Kral’dır; tahtı sonsuzluklar boyunca kalacaktır. Egemenliği “her yeri dolduracak ve sonu gelmeyecektir.”

O, adil bir Kral’dır. Mezmur yazarı O’ndan, adalet asası ifadesini kullanarak söz eder. Bu da şiirsel bir dilde, bu Kral’ın egemenliğini mutlak bir dürüstlük ve onurla yönettiği anlamına gelir.

1:9   “Doğruluğu sevdin, kötülükten nefret ettin” ifadesi, O’nun kişisel doğ-ruluğunun en büyük kanıtıdır. Bu, kuşkusuz O’nun yeryüzündeki 33 yıllık yaşa-mına gönderme yapar; ki o zaman Tanrı, O’nun karakterinde bir kusur veya ha-reketlerinde bir yanlışlık bulamamıştır. Mesih, egemenlik sürmek için uygun ol-duğunu kanıtladı.

Bu kişisel yetkinlikten dolayı Tanrı, O’nu sevinç yağıyla arkadaşlarından daha çok meshetti. Bu, Tanrı’nın, Mesih’e yaratılan her şeyin üstünde seçkin bir yer verdiğini ifade eder. Buradaki yağ Kutsal Ruh’u simgeleyebilir; Tanrı Me-sih’e Ruhu’nu ölçüyle vermedi (Yu.3:34). Arkadaşları sözü, O’nunla birlikteliği olanları kapsar, ancak bu ifade onların O’nunla eşit olduğu anlamına gelmez. Bu ifade melekleri de kapsamış olabilir, ama Yahudi kardeşlerine gönderme yapma olasılığı daha yüksektir.

1:10   Rab İsa Mesih yerin ve göğün Yaratıcısı’dır. Bu, Mezmur 102:25-27’de açıklanır. Bu Mezmur’da Mesih şöyle dua eder: “Ey Tanrım, ömrümün ortasında canımı alma” (24.ayet). Bu duanın yanıtı Getsemani ve Golgota denilen yerde Baba Tanrı’dan geldi: “Dünyanın temellerini sen attın, gökler de senin ellerinin yapıtıdır.”

10’uncu ayette Tanrı’nın, Oğlu’na Rab Yahve diye hitap edişine dikkat edil-melidir. Sonuç kaçınılmazdır: Yeni Antlaşma’nın İsa’sı, Eski Antlaşma’nın Yah-ve’sidir.

1:11-12   11 ve 12’nci ayetlerde yaratılışın geçiciliği, Yaratıcı’nın sonsuzluğuyla karşılaştırılır. İşleri yok olacak, ama Kendisi kalacaktır. Güneş, ay, yıldızlar, dağlar, okyanuslar ve nehirler kalıcı gibi görünürler, ama eskimek üzere yaratılmış oldukları bir gerçektir. Mezmur yazarı bunları bir giysiye benzetir: Ön-ce eskirler, sonra da bir kaftan gibi değiştirilirler.

Tepesi karla kaplı dağlara, görkemli gün batımına ve yıldızlarla kaplı göğe bir bakın. Ve sonra da şu sözlerin görkemli ahengini bir dinleyin: Bir kaftan gibi düreceksin onları, bir giysi gibi değiştirilecekler. Ama sen hep aynısın, yıl-ların tükenmeyecek.

1:13   Bu ayette Mezmur 110:1’den yapılan alıntıyla Oğul’un üstünlüğü kanıt-lanmaktadır. Bu Mezmur’da, Tanrı Mesih’i şu sözlerle davet eder: “Ben düş-manlarını ayaklarının altına serinceye dek sağımda otur.” Tanrı meleklerin herhangi birine böyle demiş midir? Elbette ki, hayır!

Tanrı’nın sağına oturtulmak en büyük onuru ve sınırsız gücü belirtir. İnsanın bütün düşmanlarının ayaklarının altına serilmesi ise evrensel boyun eğmeyi ve evrensel egemenliği ifade eder.

1:14   Meleklerin görevi yönetmek değil, hizmet etmektir. Onlar Tanrı’nın, kurtuluşu miras alacaklara hizmet etmeleri için yarattığı ruhsal varlıklardır. Bu iki şekilde anlaşılabilir: 1) Melekler henüz Rab İsa’yı Kurtarıcı olarak kabul etmemiş olanlara hizmet ederler; 2) Günahın yargısından kurtulmuş olup da gü-

nahın kendisinden kurtulmamış, yani hâlâ yeryüzünde olanlara hizmet ederler.

Bu, meleklerin “koruyucu” olduğu anlamına gelir. Böyle bir gerçeğe neden şa-şıyoruz? Tanrı’nın seçtiklerine karşı durmadan savaşan kötü ruhların olduğu bel-lidir (Ef.6:12). Kurtuluşa çağrılanları gözeten kutsal meleklerin olmasına şaşır-mak mı gerekiyor?

Ancak bizim, bölümün ana konusuna, yani koruyucu meleklerin varlığına değil, hizmetkârların efendilerinden aşağı konumda oldukları gibi, meleklerin de Tanrı’nın Oğlu’ndan aşağı bir konumda olduğu konusuna geri dönmemiz gerekir.

2:1   Yazar, Mesih’in Tanrı’nın Oğlu olduğu için meleklerden üstün olduğu te-zini tamamlamıştır. İnsanoğlu olarak da O’nun üstün olduğunu göstermeden önce, mektupta yer alan birkaç ciddi uyarının ilkine başlamak için soluklanır. Bu, Müj-de’nin bildirisinden uzağa sürüklenmemek için yapılan bir uyarıdır.

Verenin ve verdiği armağanın üstünlüğünden dolayı, Müjde’yi işitenler O’na daha çok bağlanmalıdır. Mesih’ten uzağa sürüklenme ve dinsel törenlerden olu-şan bir dine kayma tehlikesi daima vardır. Bu, Mesih’i inkâr etme anlamına gelir; bu günahtan tövbe etme olasılığı yoktur.

2:2   Yahudiler’in, meleklerin hizmetine karşı göstermiş oldukları özel ilgiden daha önce de söz etmiştik. Bu örneğin önemi, belki de Yasa verildiğinde orada çok sayıdaki meleğin bulunmasından kaynaklanmaktadır (Yas.33:2; Mez.68:17). Yasa’nın melekler aracılığıyla bildirildiği, bunun geçerli olduğu ve her suçun hak ettiği şekilde cezalandırıldığı doğrudur.

2:3   Ancak şimdi tartışma küçükten büyüğe doğru kayar. Yasa’ya karşı gelen-ler cezalandırıldıysa, Müjde’yi görmezlikten gelenlerin sonu ne olacak? Yasa in-sanlara ne yapmaları gerektiğini, Müjde ise Tanrı’nın ne yaptığını anlatıyor. Ya-sa’da günahın bilgisini; Müjde’de ise kurtuluş bilgisini buluruz.

Bu kadar büyük bir kurtuluşu görmezlikten gelmek, Yasa’yı çiğnemekten daha ciddi bir durumdur. Tanrı Yasa’yı melekler aracılığıyla önce Musa’ya, son-ra halka vermiştir. Ancak Müjde bizzat Rab İsa Mesih tarafından bildirilmiştir. Kurtuluş, Kurtarıcı’yı dinlemiş olanlarca doğrulandı.

2:4   Tanrı’nın bizzat kendisi bu bildirinin doğruluğunu onaylar. Belirtiler, harikalar, çeşitli mucizeler ve Kutsal Ruh armağanlarıyla kanıtlar. Belirtiler, Rab İsa’nın ve elçilerin ruhsal gerçekleri gösteren mucizeleriydi. Örneğin, beş bin kişiyi doyurma (Yu.6:1-14), bunu izleyen Yaşam Ekmeği konusunun (Yu.6:25-59) temelini oluşturdu. Harikalar, izleyicilerde şaşkınlık yaratmayı amaçlayan mucizelerdi. Lazar’ın dirilmesi bunu gösterir (Yu.11:1-44). Mucizeler, doğa ya-salarını altüst eden olağanüstü gücün gösterileriydi. Kutsal Ruh armağanları ise, insanların doğal yeteneklerinin ötesinde konuşma ve eylemde bulunmalarını sağlamak için verilen özel güçlerdi.

Bu mucizelerin amacı, Müjde’nin gerçek olduğunu, özellikle inanmadan önce geleneksel olarak belirti isteyen Yahudiler’e kanıtlamaktı. Yeni Antlaşma’nın ya-zılmasından sonra, yazıları doğrulayan mucizelerin durmasına dair kanıt vardır. Ancak Kutsal Ruh’un bu mucizeleri başka çağlarda asla tekrarlamayacağını ka-nıtlamak imkânsızdır.

İsteği uyarıca ifadesi, Kutsal Ruh’un bu mucizevi güçleri istediği gibi dağıt-tığını belirtir. Bunlar, Tanrı’nın yüce armağanlarıdır. Bunlar, insanların talep ede-bileceği ya da dualarına yanıt olarak isteyebilecekleri şeyler değildir, çünkü Tanrı bunları herkese vaat etmedi.

2:5   Birinci bölümde Mesih’in, Tanrı’nın Oğlu olarak meleklerden üstün olduğunu gördük. Şimdi O’nun İnsanoğlu olarak da üstün olduğu gösterilecektir. Yahudi mantığına göre, Mesih’in beden almasının inanılmaz bir düşünce olduğunu ve O’nun alçaltılmasının da utanç verici bir gerçek olduğunu anımsarsak, düşünce akışını veya zincirini daha kolay izleyebiliriz. Yahudiler’e göre İsa sadece bir insandı ve dolayısıyla da meleklerden daha aşağı bir durumdaydı. Aşağı-daki ayetler İsa’nın insan olarak bile meleklerden üstün olduğunu gösterir.

İlk olarak, Tanrı’nın geleceğin yaşanabilir dünyasının meleklerin denetimi altında olması gerektiği gibi bir buyrukta bulunmadığına işaret edilir. Buradaki gelecek dünya, peygamberlerin sık sık söz etmiş olduğu esenlik ve esenlikle dolu olan altın çağı ifade eder. Biz buna bin yıllık dönem deriz.

2:6   Yeryüzünün egemenliğinin sonuçta meleklere değil, insana verildiğini göstermek için Mezmur 8:4-6’dan alıntı yapılır. Bir bakıma insan değersizdir, ama yine de Tanrı onu anar. Bir bakıma insan önemsizdir, ama yine de Tanrı ona ilgi gösterir.

2:7   Yaratılış terazisinde insana meleklerden biraz aşağı bir yer verilmiştir. İnsan bilgi, hareketlilik ve güç açısından daha sınırlıdır; ölüme mahkûmdur. Bü-tün bunlara rağmen insan, Tanrı’nın planında yücelik ve onur tacını giymek üzere ayrılmıştır. İnsanın bedensel ve zihinsel sınırlılığı büyük ölçüde kaldırılacak ve yeryüzünde yüceltilecektir.

2:8   Gelecekte her şey –melekler, hayvanlar dünyası, gezegenler sistemi– insanın ayakları altına serilecektir. Aslında yaratılan evrenin her parçası onun denetimi altında olacaktır.

Bu, Tanrı’nın insan için yaptığı ilk plandı. Tanrı, insana şöyle demişti: “Yeryüzünü doldurun ve denetiminize alın; denizdeki balıklara, gökteki kuşlara, yer-yüzünde yaşayan bütün canlılara egemen olun” (Yar.1:28).

O zaman niçin her şeyin insana bağımlı kılındığını görmüyoruz? Bunun yanıtını, insanın günahından dolayı egemenliğini yitirmiş olmasında görüyoruz. Yaratılış üzerine laneti getiren Adem’in günahıydı. Uysal yaratıklar vahşileşti. Topraktan diken çıkmaya başladı. İnsanın doğa üzerindeki denetimi etkisini kay-bederek azaldı.

2:9   Bununla birlikte, İnsanoğlu yeryüzüne egemenlik sürmek için geri döndüğünde, insanın egemen olması sağlanacaktır. İsa, insan olarak, Adem’in kaybettiklerini ve daha fazlasını yapacaktır. Şimdi her şeyin insana bağlı kılındığını görmüyorsak da, İsa’yı görüyoruz ve O’nda insanın yeryüzü üzerindeki nihai yönetiminin ipuçlarını fark edebiliyoruz.

İsa Mesih kısa bir süre için, özellikle yeryüzündeki 33 yıllık hizmeti sırasın-da, meleklerden biraz aşağı kılındı. Göklerden Beytlehem’e, Getsemani’ye, Gabbata’ya, Golgota’ya gelişi ve mezara girişi alçalmasındaki adımlara damgasını vurur. Ama şimdi O’na yücelik ve onur tacı giydirilmiştir. Yüceltilmesi, acı çekmesinin ve ölümünün bir sonucudur; çarmıh yolu O’nu taca götürmüştür.

Mesih’in herkes için ölümü tatması, Tanrı’nın sevgi dolu amacını gösteriyordu. Kurtarıcı bizim Temsilcimiz olarak bizim yerimize öldü; yani insan olarak insan için öldü. Çarmıhtaki bedeninde Tanrı’nın günaha karşı olan yargısını ta-şıdı. Öyle ki, O’na iman edenler bunu asla taşımak zorunda kalmasınlar.

2:10   Tanrı’nın doğru karakterine tamamen bağlı kalarak, insanın egemenliği Kurtarıcı’nın alçalmasıyla sağlanmalıdır. Günah, Tanrı’nın düzenini bozmuştu. Kaosun ya da karışıklığın ortadan kaldırılmasından önce, günahın doğrulukla çözümlenmesi gerekirdi. Günahı ortadan kaldırmak için Mesih’in acı çekmesi, kanının akması ve ölmesi gerekiyordu; bu da Tanrı’nın kutsal karakterinin tutarlı oluşundan kaynaklanıyordu.

Her şeyi tasarlayan Tanrı, her şeyi kendisi için ve kendi aracılığıyla var eden olarak tanımlanır. Tanrı, her şeyden önce tüm yaratılışın odağıydı; her şey O’nun yüceliği ve arzusu için yaratıldı. O, tüm yaratılışın Kaynağı ve Yaratıcı-sı’dır; hiçbir şey O’nun dışında yaratılmadı.

Birçok oğulu yüceliğe eriştirmek, O’nun yüce amacını oluşturuyordu. Değer-sizliğimizi düşündüğümüzde, O’nun bizimle ilgilenmiş olduğunu düşünmek bile bizi şaşırtır. Ancak O, bizi sonsuz yüceliğine lütuf Tanrısı olduğu için çağırmıştır.

Yüceltilmemizin bedeli nedir? Kurtuluşumuzun öncüsü acılarla yetkinliğe ermek zorundaydı. Rab İsa ahlâksal açıdan günahsız olma konusunda yetkindi. Bu bakımdan O’nun yetkinliğe eriştirilmesi olanaksızdı. Ancak, Kurtarıcımız ola-rak yetkinliğe eriştirilmesi gerekliydi; yani bizim için sonsuz kurtuluşu satın al-mak üzere günahlarımızın hak ettiği cezayı çekmek zorundaydı. Sadece O’nun kusursuz yaşamıyla kurtulamazdık; O’nun bizim yerimize ölmesi mutlak bir gereklilikti.

Tanrı bizi kurtarmak için olağanüstü bir yol buldu. Bizim yerimize ölmesi için biricik Oğlu’nu gönderdi.

2:11   Bundan sonraki üç ayet, İsa’nın insanlığının yetkinliğini vurgular. Adem’in kaybettiği egemenliği yeniden kazanacaksa, o zaman gerçek bir insan olduğunun gösterilmesi gerekir.

İlk olarak, şu gerçek ifade edilmiştir: Çünkü kutsal kılan da kutsal kılınan-lar da aynı Baba’dandır. Başka bir deyişle kutsal kılan da kutsal kılınanlar da aynı kişidendir, yani hepsi aynı insan yapısına sahiptir.

Kutsal kılan Mesih’tir, yani Tanrı için insanları dünyadan ayıran veya ayrı bir yere koyan O’dur. O’nun bu şekilde dünyadan ayırdıklarına ne mutlu!

Kutsal kılınan kişi veya şey, sıradan kullanımdan Tanrı’nın kullanımına, iyili-ğine ve isteğine geçmek üzere ayrılandır. Kutsal kılınmanın karşıtı, kutsallığın kaybolmasıdır.

Kutsal Kitap’ta dört çeşit kutsal kılınma vardır: İman etme öncesi kutsal kılın-ma, konuma bağlı kutsal kılınma, gelişen kutsal kılınma ve yetkin kutsal kılınma. Dikkatle okunması gerekli bu kutsal kılınmaların ayrıntılarını 1.Selanikliler 5:23’ten hemen sonra gelen Kutsal Kılınma Üzerine Arasöz bölümünde bulabi-lirsiniz.

Okur, kutsal kılınmanın geçtiği İbraniler’deki bölümleri dikkatle incelemeli ve buradaki kutsal kılınmanın hangisi olduğunu anlamaya çalışmalıdır.

İsa, gerçek bir insan olduğundan, izleyicilerine kardeşlerim demekten utan-mıyor. Evrenin Kralı’nın insan olması ve yaratıklarıyla kendisini bir tutarak on-lara kardeş demesi mümkün müdür?

2:12   Bunun yanıtı O’nun, “Adını kardeşlerime duyurayım” dediği Mez-mur 22:22’de bulunur. Aynı ayet, O’nu ortak bir tapınmada, “Topluluğun orta-sında sana övgüler sunayım” derken, halkıyla bir tutarak resmeder. O, ölüm acı-ları içindeyken bile, arkasındaki kalabalığı Baba Tanrı’yı yüceltmeleri için yön-lendireceği günü bekliyordu.

2:13   Mesih’in insan olduğunu kanıtlamak için, Kutsal Yazılar’daki iki ayet-ten daha alıntı yapılır. Yeşaya 8:17’de Tanrı’ya güveneceğinden ya da umudunun Tanrı’da olduğundan söz eder. Yahve’ye tam güven, gerçekten insan olduğunun en büyük işaretlerinden biridir. Daha sonra Rab’bin, “Ben ve Rab’bin bana ver-diği çocuklar” dediği Yeşaya 8:18’inci ayetten alıntı yapılır. Buradaki düşünce, onların ortak bir Baba’yı tanıyarak, ortak bir ailenin üyeleri oldukları yönünde-dir.

2:14   İnsanoğlu’nun alçaltılışının utanç verici olduğunu düşünenlerin, şimdi O’nun çektiği ıstırabın sonucunda gelen dört önemli bereketi düşünmeleri gerekiyor.

Bunların ilki, Şeytan’ın yok edilişidir. Bu nasıl oldu? Tanrı’nın, çocuklarını kutsal kılması, kurtarması ve özgür kılması için Mesih’e verişinde özel bir anlam vardı. Bu çocukların insan doğasına sahip olmalarından dolayı, Rab İsa da et ve kandan oluşan insan yapısını aldı. Tanrılığını “toprak” bir giysiyle örttü.

Ancak Beytlehem’de durmadı. “Beni çok sevdiği için uğruma çarmıha kadar gitti.”

Ölümü aracılığıyla ölüm gücüne sahip olanı, yani İblis’i etkisiz kıldı. Buradaki etkisiz kılmak, varlığın yok olmasından çok, etkinliğinin kalmaması anlamındadır. Şeytan hâlâ dünyada Tanrı’nın amaçlarına etkin bir biçimde karşı ge-liyor, ama çarmıhta ölüm yarasını aldı. Kısa bir zaman sonra sonunun geleceği kesindir. O, yenilmiş bir düşmandır.

İblis hangi anlamda ölüm gücüne sahiptir? Asıl anlamı herhalde ölümü talep etmesindeki gücüdür. Günah, dünyaya Şeytan aracılığıyla girmişti. Tanrı’nın kut-sallığı günah işleyen herkesin ölümünü gerektirdi. Dolayısıyla İblis, düşman ola-rak cezanın ödenmesini talep edebilir.

Tanrı’ya inanılmayan yerlerde, İblis’in temsilcilerinin yeteneklerinde de onun gücü görülür; öyle ki, büyücüler bir kişiye lanet yağdırıp o kişinin herhangi bir neden olmadan ölmesine sebep olabilirler.

Kutsal Yazılar’da İblis’in Tanrı’nın izni olmadan bir imanlıyı ölüm cezasına çarptırabileceğine dair hiçbir ima yoktur (Eyü.2:6); dolayısıyla imanlının ölüm zamanını belirleyemez. Bazen kötü insanlar aracılığıyla imanlıyı öldürmesine izin verilir. Ancak İsa Mesih, bedeni yok edebilenlerden çok, canı ve bedeni cehen-nemde yok edebilen Tanrı’dan korkmaları konusunda öğrencilerini uyardı (Mat. 10:28).

Eski Antlaşma’da Hanok ve İlyas ölmeden cennete gittiler. Kuşkusuz bu, imanlılar olarak Mesih’in gelecekteki ölümünde ölmüş sayılmalarından kaynak-lanır.

Mesih’in ikinci gelişinde, yaşayan bütün imanlılar ölmeden cennete gidecek-lerdir. Bu kişiler de ölümden kurtulacaklardır, çünkü Mesih’in ölümünden dolayı Tanrı’nın kutsallığı bunu yeterli gördü. Dirilen Mesih’in elinde şimdi “ölümün ve ölüler diyarının anahtarı” (Va.1:18) vardır, yani ölüm ve ölüler diyarı üzerinde tam yetkiye sahiptir.

2:15   Mesih’in aşağılanmasında bulunan ikinci bereket de korkudan özgür kılınmadır. Çarmıhtan önce insanlar ölüm korkusu yüzünden yaşamları boyun-ca bu korkunun kölesi olmuşlardı. Eski Antlaşma’da, ölümden sonra yaşama dair ipuçları olmasına rağmen, genel olarak bir belirsizlik, korku ve sıkıntı hâkimdir. O zaman belirsiz olan şimdi belirgindir, çünkü Mesih, yaşamı ve ölümsüzlüğü Müjde’nin aracılığıyla ışığa çıkarmıştır (2Ti.1:10).

2:16   Üçüncü büyük bereket ise günahın kefaretinin oluşudur. Rab dünyaya gelerek meleklere değil, İbrahim’in soyundan olanlara yardım ediyor.

İbrahim’in soyu, “İbrahim’in fiziksel soyu” ya da “Yahudiler” anlamına ge-lebileceği gibi, “ruhsal soy” veya “her çağdaki imanlılar” anlamına da gelebilir. Önemli olan nokta, onların melek değil, insan oluşlarıdır.

2:17   Her yönden kardeşlerine benzemesi gerekiyordu. Gerçek ve yetkin bir insan yapısına sahipti. İnsansal arzuları, düşünceleri, duyguları ve sevgiyi yaşadı. Ama diğer insanlardan farklıydı, çünkü O günahsız ve ideal bir insandı; oysa biz Adem’den gelen günah doğasına sahibiz.

O’nun yetkin insanlığı, Tanrı’ya hizmetinde merhametli ve sadık başkâhin olması için gerekli uygunluğu sağlıyordu. İnsanlara karşı merhametli, Tanrı’ya karşı da sadıktı. Başkâhin olarak asıl görevi, halkın günahlarını Tanrı’ya ba-ğışlatabilmektir. Bunu başarmak için daha önce hiçbir başkâhinin yapmadığı veya yapamadığı bir şeyi yaptı: Günahsız bir kurban olarak bizzat kendisini sundu. İs-teyerek bizim yerimize öldü.

2:18   Dördüncü bereket, sınananlara yardım elini uzatmayla ilgilidir. Çünkü kendisi denenip acı çekti. Bunun ne olduğunu çok iyi bildiğinden, denenen baş-ka kişilere yardım edebilir.

Burada yine nitelik sözcüğünü eklemek zorundayız. Rab İsa ruhsal olarak de-ğil, bedensel olarak denendi. Çöldeki denenme, O’nun bedensel olarak denen-diğini gösterir. Şeytan O’nu dünyasal öğelerle denemeye çalışmıştı. Ancak Kur-tarıcı’nın içten gelen şehvet ve tutkuları yoktu; günaha karşılık verecek bir şey de yoktu. Denendiğinde acı çekti. Denenmeye direndiğimizde acı çekeriz. O da de-nenmeye direndiği için acı çekmişti.

C. Mesih, Musa ve Yeşu’dan Üstündür (3:1 - 4:13)

3:1   Musa, İsrail’in en büyük ulusal kahramanlarından biriydi. Bu nedenle, Mesih’in Musa’dan mutlak üstünlüğünü göstermek, yazarın stratejisindeki üçün-cü önemli adımı oluşturur. Bildiri, göksel çağrıya ortak olan kutsal kardeşlere hitap eder. Gerçek imanlıların hepsi, durumları itibarıyla kutsaldırlar ve uygu-lamaları itibarıyla da kutsal olmak zorundadırlar.

Göksel çağrı, İsrail’in dünyasal çağrısıyla taban tabana zıttır. Eski Antlaş-ma’nın kutsalları, vaat edilen ülkede maddi bereketlere çağrıldılar (tabii ki, göksel umutları da vardı). İnanlılar topluluğu döneminde ise imanlılar, ruhsal bereket-lere ve gelecekteki göksel mirasa çağrılırlar.

İsa’yı düşünün. Kendisini, açıkça benimsediğimiz inancın elçisi ve baş-kâhini olarak düşünmemize fazlasıyla layıktır. O’nu elçi olarak açıkça kabul ederken, O’nun bizim için Tanrı’nın temsilcisi olduğunu, başkâhin olarak kabul ederken de, Tanrı’nın önünde bizi temsil ettiğini belirtmiş oluruz.

3:2   İsa’nın, Musa’yla benzeşen bir yönü vardır. Musa, Tanrı’nın bütün evinde Tanrı’ya nasıl sadık kaldıysa, İsa da kendisini görevlendirene sadıktır. Buradaki ev sadece tapınağı değil, Musa’nın Tanrı’nın işlerini temsil ettiği alanların tümünü ifade eder.

3:3   Ancak benzerlik burada biter. Diğer alanlarda tartışılmaz bir üstünlük vardır. Her şeyden önce İsa, Musa’dan daha büyük yüceliğe layıktır, çünkü evi yapan, evden daha çok saygı görür. Rab İsa, Tanrı’nın evini Yapan’dır; Musa ise sadece evin bir parçasıdır.

3:4   İkinci neden ise, İsa’nın Tanrı olmasından dolayı olan üstünlüğüdür. Her evin bir yapıcısının olması gereklidir. Her şeyin yapıcısı Tanrı’dır. Yuhanna 1:3, Koloseliler 1:16 ve İbraniler 1:2-10’dan Rab İsa’nın, yaradılışta etkin bir temsilci olduğunu öğreniriz. Kaçınılmaz bir sonuç vardır: İsa Mesih Tanrı’dır.

3:5   Mesih’in Oğul olarak üstün oluşu da üçüncü nedeni oluşturur. Musa, Tanrı’nın bütün evinde insanları Mesih’in gelişine yönelten sadık bir hizmet-kârdı (Say.12:7). Gelecekteki sözlere, yani Mesih’teki Kurtuluş Müjdesi’ne ta-nıklık etti. Bundan dolayı İsa bir keresinde, “Musa’ya iman etmiş olsaydınız, bana da iman ederdiniz. Çünkü o benim hakkımda yazmıştır” dedi (Yu.5:46). İsa, Emmaus yolunda öğrencileriyle söyleşirken, Musa’nın ve tüm peygamberlerin yazılarından başlayarak “Kutsal Yazılar’ın hepsinde kendisiyle ilgili olanları on-lara açıkladı” (Luk.24:27).

3:6   Oysa Mesih, Tanrı’nın evi üzerinde hizmetkâr olarak değil, yetkili bir Oğul olarak sadık kaldı. O’nun durumunda oğulluk, Tanrı’yla eşitliği belirtir. Tanrı’nın evi O’nun evidir.

Yazar burada Tanrı’nın eviyle ne demek istendiğini açıklar. Ev, Rab İsa’daki tüm gerçek imanlılardan oluşur: Eğer cesaretimizi ve övündüğümüz umudu gevşemeden sonuna dek sürdürürsek, O’nun evi bizler oluruz.1 İlk anda bu, kurtuluşumuzun sona dek devam etmemize bağlı olduğunu ima eder gibi görünebilir. Bu durumda kurtuluş, Mesih’in çarmıhtaki işinden çok, bizim dayanma-mızla gerçekleşir. Bunun gerçek anlamı şudur: Dayanırsak, O’nun evi olduğu-muzu kanıtlarız. Gerçeğin kanıtı dayanmadır. Mesih’e ve Tanrı’nın vaatlerine olan güvenlerini kaybedenler ve geleneksel dinlerine geri dönenler, yeniden doğ-madıklarını gösterirler. Böyle bir inanç değiştirmeye karşı aşağıdaki uyarı yapılır.

3:7   Yazar, bu noktada mektubun ikinci uyarısını yüreğin nasırlaşmasına karşı yapar. Bu, çölde İsrail’in başına gelmişti ve yine olabilirdi. Bu nedenle Kut-sal Ruh, insanlara “Bugün O’nun sesini duyarsanız” sözleriyle günümüzde de Mezmur 95:7-11’de olduğu gibi seslenmektedir.

3:8   Tanrı konuştuğunda, O’nu dikkatle dinlemeliyiz. O’nun sözünden kuşkulanmak, O’nu yalancı olarak nitelemek ve gazabına uğramak demektir.

İsrail’in çöldeki tarihi de işte buydu. Şikayet, şehvet, putperestlik, inançsızlık ve isyanın oluşturduğu hazin bir kayıt. Örneğin: Refidim’de su yokluğundan şi-kayet edip Tanrı’nın aralarındaki varlığından kuşkulandılar (Çık.17:1-17). Casus-lar Paran Çölü’nden cesaret kıran ve kuşku dolu kötü bir raporla döndüklerinde (Say.13:25-29), İsrail halkı esir oldukları ülkeye, Mısır’a geri dönmeleri gerekti-ğine karar vermişti (Say.14:4).

3:9   Tanrı öylesine öfkelendi ki, halkın kırk yıl çölde dolaşmasını buyurdu (Say.14:33-34). Yirmi yaş ve üstünde olup da Mısır’dan çıkmış olan askerlerden sadece ikisi Kenan ülkesine girebilecekti: Kalev ve Yeşu (Say.14:28-30).

İsrail halkının kırk yıl çölde dolaşmasında olduğu gibi, Mesih’in ölümünden sonra Tanrı’nın Ruhu’nun da İsrail ulusuyla aşağı yukarı kırk yıl uğraşması özel bir anlam taşır. Ulus, yüreğini Mesih’in bildirisine karşı nasırlaştırdı. İ.S. 70’de Yeruşalim mahvedildi, halk diğer ulusların arasına dağıldı.

3:10   Tanrı, İsrail halkının çöldeki davranışlarından ötürü duyduğu hoşnutsuz-luk nedeniyle onları sert bir biçimde uyarmıştı. Bu sürekli dolaşma eğilimlerin-den ve inatla yollarını öğrenmemelerinden dolayı onları suçladı.

3:11   Öfkelendiğinde ant içtiği gibi, İsrailliler O’nun huzur diyarına, yani Kenan ülkesine girmeyecekler.

3:12   12-15’inci ayetler, İsrail’in deneyimlerinden çıkarabileceğimiz dersleri bize aktarır. İbraniler’in diğer bölümlerinde olduğu gibi, bu ayetlerde de okuyu-culara kardeşler diye hitap edilmektedir. Bu, onların hepsinin gerçek imanlılar olduğu anlamına gelmez. Bundan dolayı, imanlı olduğunu söyleyenler kendile-rini diri Tanrı’dan uzak tutacak kötü, imansız bir yüreğe karşı sürekli koru-malıdırlar. Bu, daima var olan bir tehdittir.

3:13   Bunun bir çözümü de karşılıklı yüreklendirmedir. Tanrı’nın halkı, özellikle zor ve sıkıntılı günlerde, diğer insanları Mesih’ten vazgeçmemeleri için günbegün yüreklendirmelidirler.

Bu öğüdün sadece kilisede görevli olanlarla sınırlandırılmadığına ve tüm kar-deşleri kapsayan bir görev olduğuna dikkat edin. Bu, “bugün” olduğu gibi, yani Tanrı’nın lütfuyla sunduğu kurtuluş iman aracılığıyla devam ettiği sürece böyle devam etmelidir. Gün “bugün”dür; kurtuluş günü bugündür!

Yüreğin günahın aldatıcılığıyla nasırlaşması, zayıflamak ve uzaklaşmak an-lamındadır. Günah sık sık gözümüze güzel görünür ve Mesih’in azarlamasından kaçış, kutsallık için daha düşük olan bir standart, estetik duyulara hitap eden din-sel törenler ve dünyasal kazanım vaatleri sunar. Ancak geçmişe bakıldığında gü-nahın ne kadar çirkin olduğu görülür. İnsanı, günahların bağışı olmadan, mezarın ötesinde umutsuz ve tövbe imkanı bulunmayan bir noktada bırakır.

3:14   Başlangıçtaki güvenimizi gevşemeden sonuna dek sürdürürsek Me-sih’e ortak oluruz. Bu gibi ayetler, kişinin kurtulduktan sonra bu kurtuluşu kay-bedeceği şeklinde öğretişlerde bulunmak için kötü amaçlarla kullanılmaktadır. Ancak böyle bir yorumun yapılması mümkün değildir, çünkü Kutsal Kitap’ın et-kin tanıklığı kurtuluşun, Tanrı’nın lütfuyla karşılıksız olarak verildiğini, Mesih’in kanıyla satın alındığını, insanın imanıyla kabul edildiğini ve iyi işlerle kanıtlan-dığını gösterir. Gerçek imanın daimi olma özelliği vardır. Kurtulmuş olduğumu-zun bir kanıtı olarak, sona dek gevşemeden imanımızı sürdürürüz. İman, kurtu-luşun özüdür; dayanma ise meyvesidir. Mesih’in kardeşleri kimlerdir? “Daya-narak imanlarını kanıtlayanlar gerçekten O’na aittir” ifadesi bu sorunun yanıtını oluşturur.

3:15   Yazar bu ayette İsrail’in hüzün deneyiminden kişisel ders çıkararak Mezmur 95:7-8’e gönderme yapar: “Bugün O’nun sesini duyarsanız, atalarınızın başkaldırdığı günkü gibi, yüreklerinizi nasırlaştırmayın.” Bir zamanlar İsrail’e yöneltilen bu dokunaklı yalvarış, şimdi Müjde’den vazgeçip yasaya dön-mek için denenenlere yöneltilir.

3:16   Bölüm, İsrail’in inanç değiştirmesiyle ilgili tarihsel bir yorumla biter. Yazar, üç soru ve yanıtla İsrail’in başkaldırışını, Tanrı’yı kızdırışını ve cezasını dikkatle ele alır ve sonucu ifade eder.

Başkaldırış. Başkaldıranlar, Musa önderliğinde Mısır’dan çıkanlar olarak belirtilir. Kalev ile Yeşu bunun dışında kalan kişilerdi.

3:17   Darılma. Yahve’nin kırk yıl dargın kaldığı kişiler başkaldıranlardı.

3:18   Cezalandırılma. Söz dinlememelerinden dolayı Kenan topraklarının dı-şında bırakılanlar aynı kişilerdi.

Bu sorularla yanıtların yalın ifadesinin, hor görülen gerçek Hıristiyan azınlığı-nı, sözde dindar olan ama kutsallığı inkâr eden çoğunluk uğruna terk etmeye ayar-tılanlar üzerinde derin bir etkisi olmak zorundadır. Çoğunluk her zaman haklı mı-dır? İsrail’in tarihini oluşturan bu bölümde, yarım milyondan fazla insan hatalıy-ken, sadece iki kişi haklıydı!

A.T. Pierson, İsrail’in günahının ciddiyetini şu sözlerle vurgular:

İnançsızlıkları dört basamaklıydı:

1. Tanrı’nın gerçeğine karşı bir saldırı yapıp O’nu yalancı konumuna düşürdüler.

2. O’nun gücüne karşı yapılan bir saldırıydı, çünkü O’nu, kendilerini Kenan topraklarına getiremeyecek kadar güçsüz gördüler.

3. O’nun değişmezlik özelliğine karşı yapılmış bir saldırıydı: Tam olarak bu şekilde söylememelerine rağmen, hareketleri O’nun değişken bir Tanrı olduğunu ve bir zamanlar yapmış olduğu mucizeleri yapamadığını ima ediyordu.

4. Bu, O’nun güvenilir sadakatine de yapılmış bir saldırıydı: Sanki Tanrı umut verip de yerine getirmeye niyetli değilmiş gibi!2

Oysa Kalev ve Yeşu Tanrı’yı onurlandırdılar. Bunu, O’nun sözünü mutlak gerçek, gücünü sonsuz, mizacını değişmez bir şekilde görerek yaptılar. O’nun gerçekleştirmeyeceği şeyler için umut dağıtmayacağına ve sadık olduğuna yürek-ten inanıyorlardı.

3:19   Sonuç. Başkaldıranları vaat edilen diyarın dışında tutan şey, imansızlık-larıydı. Her dönemde insanı Tanrı’nın mirasının dışında tutan şey imansızlık olmuştur. Alınacak ders açıktır; iman etmeyen kötü yüreğe dikkat edin!

Aşağıdaki ayetler tüm mektuptaki en zor bölümlerden birini oluşturur. Bölüm-deki öğretiş oldukça açık olmasına rağmen, yorumcular arasında tartışmanın gi-dişatına dair az da olsa bir anlaşmazlık vardır.

4:1-13’teki tema, Tanrı’nın huzuruyla ve buna ulaşmak için gerekli gayretle ilgilidir. Konuya girmeden önce Kutsal Kitap’ta birkaç çeşit huzurdan söz edildiğini fark etmemizde büyük yarar vardır:

1. Tanrı, yaratılışın altıncı gününden sonra dinlendi (Yar.2:2). Bu dinlenme, çok çalışmanın ardından gelen yorgunluğu değil, bitirmiş olduğu işten aldığı do-yumu belirtiyordu. Bu, gönül rahatlığından kaynaklanan bir dinlenmeydi (Yar. 1:31). Günahın dünyaya girmesiyle Tanrı’nın dinlenmesi yarıda kaldı. O zaman-dan beri durmadan çalışmaktadır. İsa bununla ilgili olarak şöyle demiştir: “Ba-bam hâlâ çalışmaktadır, ben de çalışıyorum” (Yu.5:17).

2. Kenan, İsrailli çocukların dinlenmesi için tasarlanan bir diyar olmasına rağ-men, çoğu bu diyara giremedi. Girenler de, Tanrı’nın kendileri için tasarlamış olduğu “dinlenmeyi” bulamadılar. Kenan burada, Tanrı’nın sonsuz huzur diyarı-nın bir örneği veya resmi olarak kullanılır. Kenan diyarına ulaşamayan birçok kişi (örneğin, Korah, Datan ve Aviram), günümüzde de imansızlıklarından dolayı Tanrı’nın huzuruna kavuşamayanları simgeler.

3. İmanlılar, bugün günahlarının cezasının Rab İsa’nın tamamladığı işle öden-miş olduğunu bildikleri için rahatlık içinde yaşarlar. Kurtarıcının vaat ettiği hu-zur işte budur: “Bana gelin, ben size rahat veririm” (Mat.11:28).

4. İmanlı, Rab’be hizmet ederek de rahat bulur. Bir önceki kurtuluşun verdiği rahatlıksa, bu da hizmetin verdiği rahatlıktır. “Boyunduruğumu yüklenin, benden öğrenin... böylece canlarınız rahata kavuşur” (Mat.11:29).

5. Son olarak, cennette Baba’nın evinde imanlıyı bekleyen sonsuz bir dinlen-me, bir huzur vardır. Şabat Günü rahatı diye de adlandırılan (İbr.4:9) bu gele-cekteki dinlenme, tadılan diğer dinlenmelerin sonuncusudur. Ana konuyu bu din-lenme oluşturur (İbr.4:1-13).

4:1   Hiç kimse huzur diyarına girme vaadinin artık geçerli olmadığını düşünmesin. Bu, henüz gerçekleşmemiştir, bu nedenle sunulan şey hâlâ geçerlidir.

İmanlı olduklarını söyleyenlerin bu hedefe erişmiş olmaları gerekmektedir. Eğer erişememişlerse, daima Mesih’ten ayrılma ve kurtarmaya gücü olmayan bir dini sistemi kabul etme tehlikesiyle karşı karşıya kalmaları kaçınılmazdır.

4:2   Bizler, Mesih’e iman ederek, sonsuz yaşamla ilgili iyi haberi aldık. İsra-illiler de iyi haberi, huzur diyarı Kenan’la ilgili iyi haberi almıştı. Ancak onlar hu-zur Müjde’sinden yararlanmadılar.

Okuduğumuz metnin 2.ayetine bağlı olarak, başarısızlıklarına dair iki açıkla-mada bulunmak mümkündür. Bildikleri ya da duydukları sözü imanla birleş-tiremedikleri için başarısız oldular. Başka bir deyişle, inanmadılar ve gerektiği gibi hareket etmediler.

İngilizce NKJV çevirisinde şöyle bir yorum bulunur: “Bunu duyuranlarla iman ederek bir olmadılar.” Buradaki anlam şudur: İsrailliler’in çoğu, Tanrı’nın vaadine iman etmeyerek, Kalev ve Yeşu’yla birlikte olmadılar.

İmansızlıklarından dolayı Tanrı’nın vaat edilen diyarda onlar için hazırlamış olduğu huzurun dışında kalmaları her iki durumdaki esas fikri oluşturur.

4:3   Buradaki düşüncenin devamı bu ayetle zorlaşır. Birbiriyle bağlantısı ol-mayan üç cümle var gibi görünmektedir, ama yine de bu cümlelerin her birinde ortak bir şey vardır: Tanrı’nın huzuru.

İlk önce biz inanmış olanların Tanrı’nın huzur diyarına giren kişiler oldu-ğunu öğreniriz. Kapıyı açan anahtar imandır. Daha önce belirtilmiş olduğu gibi, imanlılar bugün gönül rahatlığı duyarlar, çünkü günahlarından dolayı yargılan-mayacaklarını bilirler (Yu.5:24). Tanrı’nın sonsuz huzuruna gireceklerin sadece inananlar olduğu bir gerçektir. Burada esas olarak belirtilen de bu gelecek olan huzur diyarıdır.

İkinci cümlede olumsuz bir ifade kullanılarak bu fikir şöyle pekiştirilir: Nite-kim Tanrı şöyle demiştir: “Öfkelendiğimde ant içtiğim gibi, onlar huzur di-yarıma asla girmeyecekler” (Mez.95:11). İman kabul eder, imansızlık ise dış-lar. Mesih’e iman ettiğimiz için Tanrı’nın huzur diyarına gireceğimizden eminiz; inanmayan İsrailliler bundan emin olamıyorlardı, çünkü Tanrı’nın sözüne iman etmiyorlardı.

Üçüncü cümle ise en büyük zorluğu oluşturur: Oysa Tanrı dünyanın kuru-luşundan beri işlerini tamamlamıştır. Belki en basit açıklama bunu bir önceki cümleyle birleştirmektir. Tanrı orada huzur diyarıyla ilgili olarak gelecek zaman kullanmıştır: Huzur diyarına girmeyecekler. Bazıları söz dinlemeyerek bunu kaybetmiş olsa bile, burada kullanılan gelecek zaman, Tanrı’nın huzur diyarının hâlâ geçerliliğini sürdüren bir seçenek olduğunu ima eder. Bu huzur diyarı, Tan-rı’nın işlerinin dünyanın kuruluşundan beri tamamlanmış olduğu gerçeğine rağmen hâlâ mevcuttur.

4:4   Bu ayetlerde, Tanrı’nın yaratılış işinin tamamlanmasından sonra dinlen-diği, Kutsal Yazılar’la kanıtlanmaya çalışılır. Yazarın alıntıyı nereden aldığını be-lirtmemesi, onun cahilliğini göstermez. O zaman bölümlere ve ayetlere ayrılma-mış bir kitaptan bir ayetin alıntılanması sadece edebi bir tarzdı. Ayet, Yaratılış 2:2’den uyarlanmıştır: “Yedinci güne gelindiğinde Tanrı yapmakta olduğu işi bitirdi. Yaptığı işten o gün dinlendi.”

Burada geçmiş zaman kullanılır ve bu, söz konusu Tanrı’nın dinlenmesinin ge-lecekle ilgili peygamberliğe değil, sadece tarihe ait olduğunu ve bugün bunun bi-zim için geçerli olmadığını gösteriyor gibi olabilir. Halbuki durum hiç de öyle de-ğildir.

4:5   Yazar, Tanrı’nın, yaratılışın ardından dinlenmesine gönderme yaparak bunun kapanmış bir mesele olmadığını pekiştirmek için gelecek zamanın kullanıldığı Mezmur 95:11’den küçük bir değişiklikle alıntı yapmaktadır: “Huzur di-yarıma asla girmeyecekler.” Aslında bu ayetle şunu anlatmak istemektedir: “Tanrı’nın dinlenmesini düşüncelerimizde Yaratılış 2’de olanlarla sınırlamayın; Tanrı’nın, huzur diyarından, bunun hâlâ mevcut olan bir şey olarak söz ettiğini anımsayın.”

4:6   Savın bu noktasına kadar görmüş olduğumuz durum şudur: Tanrı yaratılıştan beri insanoğluna huzur diyarını sunmaktadır. Kabul kapısı açıktır. İsrailliler çölde söz dinlemedikleri için huzur diyarına giremediler. Ancak bu, vaadin artık geçerli olmadığı anlamına gelmez!

4:7   Bir sonraki adım olan Davut’un durumu bile –ki bu İsrailliler’in Kenan diyarının dışında tutulmasından yaklaşık 500 yıl sonradır– Tanrı’nın fırsat günü olarak hâlâ “bugün”ü kullandığını gösterir. Yazar, İbraniler 3:7-8, 15’te zaten Mezmur 95:7-8’den alıntı yapmıştı. Şimdi Tanrı’nın huzur diyarına girme vaadinin, çölde İsrailliler’le son bulmadığını kanıtlamak için yine aynı ayetten alıntı yapar. Tanrı, Davut’un yaşadığı dönemde de insanlara, kendisine inanmaları ve yüreklerini nasırlaştırmamaları konusunda sesleniyordu.

4:8   Bazı İsrailliler elbette Yeşu ile beraber Kenan diyarına girdiler. Ancak onlar bile Tanrı’nın kendisini sevenler için hazırlamış olduğu nihai huzur diyarın-dan yararlanamadılar. Kenan diyarında çekişme, günah, hastalık, üzüntü, elem ve ölüm vardı. Tanrı’nın huzur diyarına girme vaadinden sonuna kadar yararlan-mış olsalardı, o zaman Tanrı bu vaadi Davut’un zamanında tekrar sunmazdı.

4:9   Önceki ayetler şu sonucu ortaya çıkarıyor: Böylece Tanrı halkı için bir Şabat Günü rahatı kalıyor. Yazar burada Şabat Günü’yle bağlantılı olarak din-lenme için Grekçe başka bir sözcük (sabbatismos) kullanarak, Mesih’in değerli kanıyla kurtulmuş olanların huzur içinde olacağı sonsuz dinlenmeye gönderme yapar. Bu, hiç son bulmayacak bir “Şabat” günüdür.

4:10   Tanrı’nın huzur diyarına giren, O’nun yedinci günde dinlendiği gibi kendi işlerinden de öylece dinlenir.

Kurtulmadan önce kurtuluşumuzu kazanmak için uğraşmış olabiliriz. Mesih’in Golgota’da kurtuluş işini bitirmiş olduğunu kavradığımızda, boş çabaları-mızı bırakıp diri Kurtarıcı’ya güvendik ve iman ettik.

Kurtuluşa kavuştuktan sonra, sevgisi uğruna bizim için canını veren Rab için sevgiyle çalışarak kendimizi O’na adarız. İyi işlerimiz, içimizde yaşayan Kutsal Ruh’un meyvesidir. O’na hizmet ederken sık sık yorulmamıza karşın, bundan bıkmayız.

Tanrı’nın sonsuz olan huzur diyarına ulaştığımızda, buradaki işlerimizden ay-rılacağız. Bu, cennette pasif olacağımız anlamına gelmez. O’na tapınıp hizmet et-meye devam edeceğiz, ama hiç yorgunluk, sıkıntı, elem ya da keder olmayacak.

4:11   Önceki ayetler, Tanrı’nın huzur diyarının hâlâ geçerli olduğunu gösterir. Bu ayet, huzur diyarına girmek için gayretin gerekli olduğunu söylemektedir. Tek umudumuzun İsa Mesih’te olduğundan emin olmak için gayretli olmalıyız. O’na olan imanımızı açıklarken ve elemlerin yoğunluğunda O’nu reddetme ko-nusunda karşılaşabileceğimiz herhangi bir deneme karşısında gayretle dayanalım ve denenmelere karşı koyalım.

İsrail halkı dikkatsizdi. Tanrı’nın vaatlerini hafife aldılar. Esir oldukları ülkeyi, Mısır’ı özlediler. Tanrı’nın vaatlerini imanla alma ve kendilerine mal etme ko-nusunda gayretli değillerdi. Sonuç olarak, Kenan diyarına hiç ulaşamadılar. On-ların başlarına gelenlerden ders almalıyız!

4:12   Bundan sonraki iki ayet, imansızlığın asla göz ardı edilmeyeceğine dair ciddi bir uyarı taşır. Öncelikle Tanrı’nın sözü bunu açıkça ortaya koyar (burada söz için kullanılan ifade Yuhanna’nın, kitabının girişinde kullandığı Logos değil, rhema’dır. Bu ayet diri Söz İsa’yı değil, yazılı sözü, yani Kutsal Kitap’ı belirtir). Tanrı’nın bu sözü şu özellikleri taşır:

Diri – sürekli etkin ve canlıdır.

Etkili – güç verir.

Keskin – iki ağızlı kılıçtan daha keskindir.

Ayırıcı – insanın canıyla ruhunu, ilikle eklemleri ayıracak kadar derinlere işler: Eklemler fiziksel hareketlere izin verir, ilikler ise içte olmalarına karşın ke-mikler için yaşamsal önem taşır.

Yargılayıcı – yüreğin düşüncelerini ve amaçlarını fark eder ve yargılar. Biz sözü değil, söz bizi yargılar.

4:13   İkincisi ise, imansızlığı Rab’bin bizlere göstermesidir. Burada kullanı-lan zamir durumun kişiselliğini vurgular niteliktedir: Tanrı’nın görmediği hiç-bir yaratık yoktur. Hiçbir şey O’nun gözünden kaçmaz. Kesinlikle her şeyi bi-len O’dur. O, evrende olup biten her şeyin farkındadır.

II. MESİH’İN ÜSTÜN KÂHİNLİĞİ (4:14 - 10:18)

A. Mesih’in Başkâhinliği Harun’un Başkâhinliğinden Üstündür

(4:14 - 7:28)

4:14   Bu ayetlerde, yazarın 3:1’de sunmuş olduğu etkin konu tekrar ele alın-maktadır: Mesih’in, halkının büyük başkâhini olarak sunulması. Bu ayetlerde Mesih’in zor durumdaki halkına güç verdiği ve onları düşmekten koruduğu an-latılmaktadır. Hem de bizi her şeyi araştırıp yargılayan Söz vurgusundan bize ya-kınlık gösteren Rab vurgusuna götürür. Tanrı sözü bizim durumumuzu tamamen açığa çıkarmış olduğundan (12 ve 13’üncü ayetler), O’na merhamet ve lütuf için yaklaşabiliriz.

Harika Rabbimiz’in üstün özelliklerine dikkat edin:

1. Büyük Başkâhimiz’dir. Musa’nın yönetimi altında birçok başkâhin vardı, ama hiçbirine büyük denilmemiştir.

2. Atmosferi ve yıldızları oluşturan gökleri aşmış, Tanrı’nın oturduğu üçüncü göğe çıkmıştır. Burada sözü edilen, elbette ki, Rabbimiz’in göğe çıkışı ve Ba-ba’nın sağına yüceltilişidir.

3. İnsandır. Doğduğunda kendisine İsa adı verildi. Bu, özellikle O’nun insan oluşuyla bağlantılıdır.

4. Tanrısaldır. Tanrı Oğlu ifadesi, Mesih’le ilgili olarak kullanıldığında, O’nun Baba Tanrı’yla mutlak eşitliğini belirtir. İnsanlığı, bizim görüş açımızdan; tanrısallığı ise Tanrı’nın görüş açısından değerlendirilir. O’na boşuna büyük baş-kâhin denilmiyor.

4:15   O’nun deneyimlerini düşünelim. Benzer deneyimleri yaşamayan biri, başkasını tam olarak anlayamaz. Rabbimiz insan olarak deneyimlerimizi paylaş-tı. Bu nedenle de bizi anlayabilir.

İnsan yüreğinin her sancısında,

Payı vardır Elemler Adamı’nın.

Her alanda bizim gibi denenmiş, ama günah işlememiştir. Kutsal Yazılar Rab İsa’nın günahsız olan yetkinliğini özel bir titizlikle sunar. Biz de bunu yap-malıyız. İsa Mesih günahı bilmedi (2Ko.5:21), hiç günah işlemedi (1Pe.2:22) ve O’nda hiç günah yoktur (1Yu.3:5).

O’nun, ne Tanrı ne de insan olarak günah işlemesi imkânsızdı. Yetkin bir insan olarak hiçbir şeyi kendiliğinden yapmadı; Baba’ya tam olarak itaat etti (Yu. 5:19) ve Baba da O’nu asla günaha yöneltmedi.

Günah işlemediğinden, O’nun denenmesinin anlamsız olduğunu tartışmak te-melsiz bir tartışmadır. Denenmesinin bir amacı da, O’nun günah işleyemediğini kesin bir biçimde göstermekti.3

Altının kaç ayar olduğunu ölçtürürseniz, yaptırdığınız ölçümün değeri, altın saf çıktığında daha az geçerli olmaz. Eğer ayarı düşük olsaydı, ölçüm bunu açığa çıkarırdı. İsa da benzer bir şekilde günah işleyemediğinden, O’nun tam bir insan olmadığını tartışmak da yanlış olur. İnsan olma konumu, günahı zorunlu bir öğe haline getirmez. İnsanlığımız günah tarafından bozulmaktadır; O’nun insanlığı ise yetkindir.

Eğer İsa yeryüzünde insan olarak günah işleyebilseydi, O’nun cennette insan olarak günah işlemesini ne önleyebilir? Babası’nın sağına yüceltildiğinde insan-lığını geride bırakmadı. O, yeryüzünde kusursuz olduğu gibi, şu anda cennette de kusursuzdur.

4:16   Bu sevecen davet şimdi daha da genişletilir: Lütuf tahtına güvenle, cesaretle yaklaşın. Güvenimiz, bizi kurtarmak için öldüğü ve bizi korumak için dirildiğine dair bilgiye dayanır. Bizi çağırdığı için, bizi bekleyen içten bir davetin olduğuna inanıyoruz.

Eski Antlaşma döneminde halk Tanrı’nın huzuruna çıkamazdı. O’nun huzuru-na çıkabilen sadece başkâhindi. O da yılın belirli bir gününde. Halbuki biz günün herhangi bir saatinde O’nun huzuruna yaklaşabilir, merhamet görür ve gerekti-ğinde bize yardım edecek lütfa kavuşabiliriz. Merhameti, yapmamamız gere-ken şeyleri bağışlar, lütfu ise yapmamız gerekenleri yapacak gücümüz olmadığı halde, bunları yapmamız için bize güç verir.

Morgan bunu şu sözleriyle çok iyi açıklar:

“Gereksindiğimizde” diye çevrilen Grekçe ifadenin karşılığı, “tam zamanında”dır ve ben bunun altını çizmekten asla bıkmıyorum. “Merhamet görelim ve tam za-manında bize yardım edecek lütfa kavuşabilelim.” Buradaki lütuf, ihtiyacım olan yerde ve zamandaki lütuftur. Sınandığınız durumlarda O’na bakarsınız. O, yardım için gereksinim duyduğunuz lütfu tam zamanında sağlar. Akşamki dua saatine ka-dar “isteklerin” ertelenmesine gerek yoktur. Herhangi bir yerde herhangi bir zorluk

içindeyken Mesih’e dönüp yalvardığınızda, O’nun lütfu oradadır – bu, tam za-manında gelen lütuftur.4

Buraya kadar, Mesih’in peygamberlerden, meleklerden ve Musa’dan üstün ol-duğu gösterilmektedir. Şimdi Mesih’in başkâhinliğinin Harun’un başkâhinliğin-den üstün olduğunu görmek için kâhinlik temasına geçiyoruz.

Tanrı, Musa’ya Sina Dağı’nda yasayı verdiğinde, insanların kendisine yaklaşabilmesi için insansal bir kâhinlik düzeni kurarak, kâhinlerin Levi kavminden ve Harun’un ailesinden gelmesini buyurdu. Bu düzen, Levililer’e veya Harun’a göre kâhinlik olarak bilinir.

Eski Antlaşma’da tanrısal bir atamayla gelen başka bir kâhinlikten daha söz edilir ki, o da Melkisedek’tir. Bu adam, yasa verilmeden çok önce İbrahim’in zamanında yaşadı. Hem kral, hem de kâhin olarak hizmet verdi. Metinde yazar, Rab İsa Mesih’in Melkisedek’in düzeninden sonra kâhin olduğunu ve bu düzenin de Harun’un kâhinliğinden üstün olduğunu gösterecektir.

İlk dört ayette Harun’un kâhinliğinin betimlemesini görüyoruz. 5-10’uncu ayetlerde ise Mesih’in bir kâhin olarak ne kadar uygun olduğunun ayrıntıları verilmektedir, ki bu da çoğunlukla karşılaştırmalarla yapılır.

5:1   Harun’un yaşadığı dönemdeki kâhinler insanlar arasından seçilirdi. Başka bir deyişle insan olmalıydı.

Bu kâhinler, Tanrı’yla ilgili konularda insanları temsil etmek için atanmış-lardı. Tanrı’yla insanlar arasında aracılık yaparak hizmet edenlerin oluşturduğu özel bir gruptular. En önemli görevlerinden biri de, günahlara karşılık sunular ve kurbanlar sunmaktı. Sunular, Tanrı’ya sunulan herhangi bir sunuyu ifade eder. Kurbanlar ise günahlara karşılık kan dökülmesiyle oluşan özel sunuyu belirtir.

5:2   Kâhinler, insanların günah işleme eğilimine karşı yumuşak davranmalıydılar. Kendilerinin de günaha eğilimli olan bedenleri, halkın karşılaştığı sorun-ları anlamada onları donanımlı kılmıştı.

Bu ayette belirtilen bilgisizler ve yoldan sapanlar ifadesi, Eski Antlaş-ma’daki kurbanların kasıtlı olarak işlenmemiş günahlar için olduğunu anımsatır. Yasa’da kasıtlı işlenen günah için hiçbir sağlayış yoktur.

5:3   Kâhinlerin insan oluşu insanları anlamaları açısından bir avantajken, gü-nahlı doğaları dezavantajdı. Halk için olduğu gibi, kendisi için de günah su-nusu sunması gerekiyordu.

5:4   Kâhinlik insanların meslek olarak seçtiği bir şey değildi. Bu işe Harun gibi Tanrı tarafından çağrılmaları gerekiyordu. Tanrı’nın çağrısı da Harun ve soyuyla sınırlıydı. O ailenin dışında hiç kimse çadırda veya tapınakta hizmet ede-mezdi.

5:5   Yazar şimdi de Mesih’e dönerek, tanrısal atamadan dolayı kâhin olarak O’nun uygunluğunu, insan oluşunu ve sahip olduğu özellikleri ele alır.

İsa’yı atayan Tanrı’ydı. O’nun başkâhinliği, soy kütüğünden olmayıp yüce bir çağrıydı. O’nun Tanrı’yla olan ilişkisi yeryüzündeki herhangi bir kâhinin sahip olduğundan çok daha fazlaydı. Kâhinimiz, Tanrı’nın biricik Oğlu’dur. Tanrı sonsuza dek, hem insan olarak doğuşunda, hem de dirilişinde O’nun babasıdır.

5:6   Nitekim Mesih’in kâhinliği daha iyi bir düzendir, çünkü Mezmur 110:4’de Tanrı, O’nun Melkisedek düzeni uyarınca sonsuza dek kâhin olduğunu ilan etti. Bu üstünlük durumu 7’nci bölümde ayrıntılı olarak açıklanacaktır. Buradaki önemli düşünce şudur: Bu, Harun’un kâhinliği gibi değil, sonsuza dek sürecek bir kâhinliktir.

5:7   Mesih sadece Tanrı’nın günahsız olan Oğlu değildi; aynı zamanda gerçek bir insandı. Yazar, bunu kanıtlamak için O’nun yeryüzünde olduğu günlerde ya-şamış olduğu çeşitli deneyimlere gönderme yapar. O’nun hayatını ve özellikle de Getsemani bahçesindeki deneyimini betimlemek için kullanılan sözcüklere dik-kat edin: Büyük feryat ve gözyaşlarıyla dua etti, yakardı. Bu sözler bağımlı bir insan olarak kariyerinden, Tanrı’ya itaatinden ve günahla bağlantısı olmayan in-sanın tüm duygularını paylaşmasından söz eder.

Mesih’in duası ölümden kaçmakla ilgili değildi; zaten dünyaya gelişinin amacı günahkârlar uğruna ölmekti (Yu.12:27). Duası ölümden kurtarılması, ruhunun ölüler diyarında bırakılmamasıyla ilgiydi. Bu dua, Tanrı’nın O’nu ölümden di-riltmesiyle yanıtlandı. Tanrı korkusu nedeniyle işitilmişti.

5:8   Şimdi bir kez daha beden alma olayının derin sırrıyla yüz yüze geliyoruz. İnsanları kurtarmak için Tanrı nasıl insan olabildi?

İsa Mesih herhangi bir oğul değildi; O, Tanrı’nın biricik Oğlu’ydu. Bu müthiş gerçeğe rağmen, çektiği elemlerden söz dinlemeyi öğrendi. İnsan olarak dün-yaya gelişi O’na, cennette kaldığı takdirde asla yaşayamayacağı deneyimler ya-şattı. Her sabah Babasından o günle ilgili talimat almak için kulağı uyandırılırdı (Yşa.50:4), Babasının isteğine her zaman boyun eğen Oğul olarak deneyimlerle söz dinlemeyi öğrendi.

5:9   Yetkin kılındı. Bu, O’nun kişisel karakterini belirtmez, çünkü Rab İsa zaten kesin olarak yetkindi. Sözleri, işleri ve yolları kesinlikle kusursuzdu. O za-man hangi anlamda yetkin kılınmıştı? Bunun yanıtını Kurtarıcımız olarak yük-lenmiş olduğu görevde buluruz. Cennette kalmış olsaydı, asla bizim yetkin Kur-tarıcımız olamazdı. Beden alması, ölümü, gömülmesi, dirilişi ve göğe yüksel-mesi aracılığıyla bizi günahlarımızdan kurtarmak için gerekli işi tamamlayarak dünyanın yetkin Kurtarıcısı olma yüceliğini elde etmiştir.

Cennete döndükten sonra sözünü dinleyen herkes için sonsuz kurtuluş kay-nağı olmuştur. Herkes için kurtuluş kaynağıdır, ama sadece O’nun sözünü dinleyenler kurtulur.

Buradaki kurtuluş O’na itaat etmeye bağlıdır. Oysa birçok bölümde kurtulu-şun imanla kazanılacağı söylenmektedir. Bu çelişki nasıl çözülebilir? Önce iman-la söz dinlemeye bakılmalıdır (Rom.1:5; 16:25-27). “Tanrı’nın istediği itaat, sö-züne iman etmektir.” Ancak kurtaran imanın, söz dinlemeyi getirdiği de bir ger-çektir. Yeni Antlaşma’ya göre söz dinlemeden iman etmek imkânsızdır.

5:10   Kâhinliğin temel işlevini başarıyla yerine getirdikten sonra Rab İsa’ya, Tanrı tarafından Melkisedek düzeni uyarınca başkâhin atanan Mesih diye hitap edildi.

Burada, Mesih’in kâhinliğinin Melkisedek düzeni uyarınca olduğundan söz edilir, ama kâhinliğin fonksiyonu Harun düzenine ait kâhinlerin yaptıklarıyla ben-zerlik gösterir. Aslında Yahudi kâhinlerin hizmeti, Mesih’in tamamladığı işin bir resmiydi.

5:11   Yazar bu noktada konu dışına çıkmak zorunda kalır. Mesih’in Melki-sedek düzeni uyarınca olan kâhinliği konusuna devam etmek istediği halde ede-mez. Okuyucularını olgun olmamalarından dolayı azarlamak ve aynı zamanda düşme tehlikesine karşı ciddi bir şekilde uyarmak zorunda kalır.

Ruhsal durumumuzun tanrısal gerçeği kavramamızı sınırlandırdığı maalesef acı bir gerçektir. Uyuşan kulaklar derin gerçekleri duyamaz! Rab’bin bize söyleyeceği daha çok şey var, ama biz bunlara dayanamayız (Yu.16:12); bu, öğrenciler olarak bizim için de geçerlidir.

5:12   Yazar İbraniler’e şimdiye dek öğretmen olmaları gerektiğini, çünkü uzun zamandır öğretiş almış olduklarını anımsatır. Ancak onların hâlâ kendilerine Tanrı sözlerinin temel ilkelerini öğretecek birine ihtiyaç duymaları bir traje-diydi.

Öğretmen olmanız gerekirdi. Tanrı’nın düzeninde, her imanlı başkalarına öğretecek noktaya gelmek için olgunlaşmalıdır. Bazılarının özel bir öğretme ar-mağanına sahip oldukları gerçektir. Ama her imanlının bir çeşit öğretmenlik hizmetinde bulunması da gereklidir. Tanrı, bu işin birkaç kişiyle sınırlı kalmasını tasarlamadı.

Size yine süt gerekli, katı yiyecek değil! Bir çocuk sütten katı besinlere ge-çemezse zayıflar. Ruhsal alanda da büyümenin durması gibi bir durum söz ko-nusudur (1Ko.3:2).

5:13   Sütle beslenen imanlılar doğruluk sözünde deneyimsizdir. Sözü işittikleri halde gerekenleri yapamazlar. Kullanmadıklarını kaybeder ve daima bebek olarak kalırlar.

Ruhsal konularda iyi ve kötüyü ayırt eden duyulardan yoksun olup, “İnsanların kurnazlığıyla, aldatıcı düzenler kurmaktaki becerileriyle, her öğretinin rüzgarıyla çalkalanıp öteye beriye sürüklenen çocuklar”dır (Ef.4:14).

5:14   Katı, ruhsal yiyecek yetişkinler için, yani duyuları iyi ve kötüyü ayırt etmek üzere alıştırmayla eğitilmiş olanlar içindir. Tanrı’nın sözünden aldıkları ışığa itaat eden bu insanlar ruhsal yargı oluşturabilir ve kendilerini ahlâksal ve öğretisel tehlikelerden koruyabilirler.

Buradaki içerik açısından okuyucular, Hıristiyanlık ve Yahudilikle ilgili olarak, iyi ve kötü arasındaki ayrımı yapmaları için teşvik edilirler. Bu, Yahudiliğin kötü olduğu anlamına gelmez; Tanrı’nın bizzat kendisi Levililer’in kâhinlik dü-zenini tanıttı. Ancak bununla, insanların Mesih’e yönelmeleri amaçlanmıştı. O, törenlerle gelen beklentilerin gerçekleşmesidir. Mesih geldiğine göre, O’nun re-simlerine yönelmek günahtır. İnsanların Mesih’e olan sevgi ve sadakatlerinde, O’na rakip olan herhangi bir şey kötüdür. Ruhsal olarak olgun olan imanlılar, Ha-run’un kâhinliğinin küçüklüğüyle, Mesih’in kâhinliğinin üstünlüğü arasındaki farkı ayırt edebilirler.

6:1   5:11’de başlayan uyarı, bu bölümün başından sonuna dek devam eder. Bu, Yeni Antlaşma’daki en tartışmalı bölümlerden biridir. Tanrı’ya yakın birçok imanlı bunun yorumuna karşı çıktığından, fazla kuramsal olmadan konuşmalıyız. Yeni Antlaşma’nın içeriği ve bütünüyle tutarlı görünen açıklama şöyledir:

Okuyucular önce Mesih’le ilgili ilk öğretileri, aşmaları konusunda teşvik edilirler. Bunun Eski Antlaşma’da öğretilen ve Mesih’in gelişi için İsrail’i hazır-lamak üzere ilk etapta verilen dini öğretiler anlamına geldiğini anlıyoruz. Bu öğ-retiler 1 ve 2’nci ayetlerde yazılıdır. Anlatmaya çalışacağımız gibi, bunlar Hıris-tiyanlığın temel öğretileri olmayıp, daha sonra inşa edilen binanın temelini oluş-turan ilk öğretilerdir. Dirilen ve yüceltilen Mesih’i anlatma konusunda yetersiz-dirler. Bu ilk öğretileri aşma konusundaki teşvik, bunların anlamsız olmasından değil, olgunlaşmak için ilerlemeye verilen önemden kaynaklanmaktadır. Yahu-dilik dönemi, ruhsal açıdan bebeklik olarak ima edilir. Hıristiyanlık ise yetişkin-liği temsil eder.

Temel atıldıktan sonraki adım, temelin üzerine bina etmektir. Eski Antlaş-ma’da bir temel atılmıştır. Bu, burada yazılı olan altı temel öğretiyi içerir. Bunlar başlangıç noktasını temsil ederler. Mesih’in kişiliği ve işiyle ilgili Yeni Antlaşma gerçekleri ise olgunluk dönemini temsil eder.

Eski Antlaşma’nın ilk öğretisini ölü işlerden tövbe etme oluşturur. Bu sürekli olarak peygamberler ve Mesih’in habercisi tarafından vaaz edildi. Bu kişiler insanlara, ölü olan, yani imandan yoksun olan işlerden dönmeleri için çağrıda bu-lundular.

Buradaki ölü işler, daha önce doğru olup da Mesih’in gelişinden sonra ölü olan işleri ifade eder. Örneğin, tapınakta yapılan tapınmayla ilgili hizmetler, Mesih’in işinden dolayı geçerliliğini yitirmiştir.

Yazar ikinci olarak Tanrı’ya imandan söz eder. Bu yine Eski Antlaşma’dan gelen bir vurgudur. Yeni Antlaşma’da Mesih her zaman iman hedefi olarak sunu-lur. Bu, Tanrı’ya olan imanın yok edilmediğini, ama Mesih’i dışlayan bir imanın şimdi yetersiz olduğunu gösterir.

6:2   Vaftizlerle ilgili bilgi Hıristiyan vaftizini değil,5 kâhinlerle İsrail halkının dini yaşamlarında önemli bir yeri olan törensel yıkanmayı belirtir (9:10’a bakınız).

Elle kutsama töreni, Levililer 1:4; 3:2; 16:21’de betimlenir. Sunuyu sunan veya kâhin, özdeşleşmeyi gösteren bir hareketle ellerini hayvanın başı üzerine ko-yar. Hayvan simgesel olarak kendisiyle ilgisi olanların günahlarını taşır. Bu tören, başkasının yerine verilen kefareti simgeler. Burada, inanlılar topluluğunun ilk dö-neminde elçiler ve diğerleri tarafından yapıldığı gibi, el koymaya ilişkin herhangi bir benzerliğin olduğuna inanmıyoruz (Elç.8:17; 13:3; 19:6).

Ölülerin dirilişi, Eyüp 19:25-27 ve Mezmur 17:15’de yer alır ve Yeşaya 53:10-12’de de bundan söz edilir. Eski Antlaşma’da belirsiz olan, Yeni Antlaş-ma’da açık bir biçimde görülmektedir (2Ti.1:10).

Eski Antlaşma’nın son temel gerçeği sonsuz yargıydı (Mez.9:17; Yşa.66:24).

Yahudiliği temsil eden bu ilk ilkeler, Mesih’in gelişine hazırlıktı. İmanlılar, bunlarla yetinmeyip Mesih’te sahip oldukları daha dolu esine doğru ilerlemelidir-ler. Okuyucular “gölgeden öze, imadan ima edilen olaya, kabuktan içe, atalarının ölü hale gelen dinlerinden Mesih’in diri gerçeklerine” geçmeleri için teşvik edi-lirler.

6:3   Yazar, Tanrı izin verirse, bunu yapmaları^6 için onlara yardım etme ar-zusunu ifade eder. Ancak bunu yapmalarını engelleyen unsur Tanrı’dan değil, on-lardan kaynaklanacaktır. Tanrı onların ruhsal yetkinliğe erişmelerini mümkün kı-lacaktır, ama onların da gerçek imana ve dayanma gücüne sahip olarak söze olumlu biçimde karşılık vermeleri gerekir.

6:4   Şimdi inanç değiştirmeye karşı yapılan uyarının can alıcı noktasına gel-dik. Bu, yeniden tövbe edecek duruma gelmelerine olanak olmayan belirli bir gruba yöneliktir. Öyle ki, bu kişiler daha önce tövbe etmişlerdi (ancak Mesih’e olan imanlarından söz edilmez). Şimdi ise yeniden tövbe edecek duruma gelme-lerinin mümkün olmadığı ifade edilmektedir.

Bu kişiler kimlerdir? Bunun yanıtı 4 ve 5’inci ayetlerde verilir. Sahip olduk-ları büyük ayrıcalıklar incelenirse, bütün bunların kurtulmamış olanlar için de ger-çek olabileceğine dikkat edilmelidir. Bu kişilerin yeniden doğmuş oldukları açık-ça belirtilmez. Kurtaran iman, O’nun kanıyla kurtulma veya sonsuz yaşam gibi önemli gerçeklerden de söz edilmez.

Bir kez aydınlatılmışlardı. Tanrı’nın lütuf müjdesini işitmişlerdi. Kurtuluş yolu konusunda karanlıkta bırakılmadılar. Yahuda İskariot da aydınlatılmış olma-sına karşın ışığı reddetmişti.

Göksel armağanı tattılar. Göksel armağan, Rab İsa’nın kendisidir. O’nu tat-mışlar, ama imanla kabul etmemişlerdi. Bir şeyi yemeden veya içmeden de tat-mak mümkündür. İsa’ya çarmıhta ödle karışık şarap sunduklarında O bunu tattı, ama içmedi (Mat.27:34). Mesih’i tatmak yetmez; İnsanoğlu’nun bedenini yiyip kanını içmedikçe, yani O’nu Rab ve Kurtarıcı olarak gerçekten kabul etmedikçe, bizde yaşam olmaz (Yu.6:53).

Kutsal Ruh’a ortak edildiler. Bunun, Rab’bi kabul etmeyle ilgili olduğu sonucunu çıkarmadan önce, Kutsal Ruh’un bu kabulden önce de insanların yaşam-larında bir işlevinin olduğunu anımsamalıyız. Tanrı, imanlı olmayanları dışsal bir ayrıcalık konumuna koyarak kutsar (1Ko.7:14). İmanlı olmayanlara günahı, doğ-ruluğu ve gelecek yargıyı gösterecektir (Yu.16:8). İnsanları tövbeye yöneltir ve onlara Mesih’in tek umutları olduğunu gösterir. İnsanlar, içlerinde yaşamasa da Kutsal Ruh’un sağladığı yararlara ortak olabilirler.

6:5   Tanrı sözünün iyiliğini tattılar. Müjde’nin öğretildiğini (vaaz edildiğini) duyduklarında tuhaf bir şekilde Müjde’den etkilenip yakınlık duydular. Ka-yalık yere ekilen tohum gibiydiler; sözü işiten ve hemen kabul eden, ama kök salmadığı için ancak bir süre dayanan kişilerdi. Tanrı sözünden ötürü sıkıntı ya da zulme uğrayınca hemen sendeleyip düştüler (Mat.13:20-21).

Gelecek çağın güçlerini tattılar. Buradaki güçler, “mucizeler” anlamına ge-lir. Gelecek çağ, Mesih’in yeryüzünde egemenlik süreceği huzur ve zenginlik çağını oluşturan “Bin Yıllık Dönem”dir. Kilisenin ilk yıllarında Müjde’nin öğretilmesiyle birlikte yer alan mucizeler, Mesih’in egemenliğinde olacak olan be-lirtiler ve harikaların bir izdüşümüydü (İbr.2:4). Bu insanlar bu mucizelere şahit, hatta ortak bile olmuş olabilirler. Örneğin, ekmek ve balık mucizesini ele alalım. İsa beş bin kişiyi doyurduktan sonra halk O’nu gölün diğer tarafında da izledi. Kurtarıcı, onların bir mucizeyi tatmış olmalarına rağmen, O’na gerçekten inan-madıklarını biliyordu. Onlara şöyle seslendi: “Size doğrusunu söyleyeyim, do-ğaüstü belirtiler gördüğünüz için değil, ekmeklerden yiyip doyduğunuz için beni arıyorsunuz” (Yu.6:26).

6:6   Tek tek sayılan ayrıcalıkları yaşadıktan sonra yoldan saparlarsa^7 yeni-den tövbe edecek duruma getirilmeleri mümkün değildir. İnanç değiştirme gü-nahını işlemişlerdir. Cehenneme giden yolda artık ışıkların söndüğü bir noktaya varmışlardır.

İnanç değiştirmenin yol açtığı büyük suç şu sözlerle belirtilir: Çünkü onlar Tanrı’nın Oğlu’nu adeta yeniden çarmıha geriyor, herkesin önünde aşağılı-yorlar. Bu, Mesih’e karşı dikkatsizlik sonucu yapılan bir hakareti değil, kasıtlı bir hareketi belirtir. O’na karşı gelen güçlerle işbirliği içinde hazırlanan ihanetle bir-likte, kişiliği ve işiyle alay edilmesini de ifade eder.

İMANDAN DÖNÜŞ ÜZERİNE ARASÖZ

İmandan dönenler, Müjde’yi işitip Mesih inanlısı olduklarını açıkça söyleyen inanlılar topluluğuyla kendilerini bir tutan ve daha sonra imanlarını terk ederek kararlı bir şekilde Mesih’i reddeden, imanlılarla olan birliktelikten ayrılan ve Rab İsa Mesih’in düşmanlarının yanında yer alan kişilerdir. İmandan dönüş, aldatı-lanlar tarafından değil, bilerek ve isteyerek Rab’be karşı gelen sözde imanlılar ta-rafından işlenen günahtır.

Bu, Müjde’yi işittiği halde bununla ilgili hiçbir şey yapmayan iman etmemiş bir kişinin günahıyla karıştırılmamalıdır. Örneğin, biri Kutsal Ruh’un sürekli da-vetinden sonra Mesih’e karşılık vermede yetersiz kalabilir. Ancak bu kişi iman-dan dönen biri değildir. Kurtarıcıyı kabul ettiği takdirde kurtulabilir. İnanmadan öldüğü takdirde sonsuza dek kaybolur. Ama Rab’be olan imanını koruduğu sü-rece umutsuz kalmaz.

İmandan dönüş, doğru yoldan uzaklaşmayla da karıştırılmamalıdır. Gerçek bir imanlı da Mesih’ten uzaklaşabilir. Günahtan dolayı Tanrı’yla olan ilişkisi sarsı-labilir. Hatta bir imanlı olarak bile tanımlanamayacak noktaya gelinmesi müm-kündür. Ancak günahını itiraf ederek terk ederse, Tanrı da o kişinin günahlarını bağışlayıp onu her kötülükten arındıracaktır (1Yu.1:9).

İmandan dönüş, Müjde’de söz edilen bağışlanamaz günahla aynı şey değildir. Rab İsa’nın yapmış olduğu mucizeleri cinlerin efendisine atfetmek bağışlanamaz günahtır. İsa, mucizelerini Kutsal Ruh’un gücü aracılığıyla gerçekleştirmişti. Bun-ları İblis’e atfetmek, Kutsal Ruh’a küfretmekle aynı şeydir. Bu, Kutsal Ruh’un İblis olduğunu ima etmektir. İsa, bu günahın ne o zaman ne de gelecekte asla bağışlanamayacağını söyledi (Mar.3:22-30). İmandan dönüşün, Kutsal Ruh’a küf-retmeyle olan benzerliği, sonsuz bir günah olması nedeniyledir. Ama benzerlik sadece budur.

İmandan dönüşün, 1.Yuhanna 5:16’da sözü edilen ölümcül günahla aynı olduğuna inanıyorum. Yuhanna, imanlarını açıklamış ve yerel inanlılar topluluğun etkinliklerine katılmış olan kişiler hakkında yazıyordu. Daha sonra Gnostikler’in öğretilerini öğrenmiş ve inanlılar topluluğunu haince terk etmişlerdi. Kasıtlı ay-rılışlarından, yeniden doğmamış oldukları anlaşılıyordu (1Yu.2:19). İsa’nın Mesih olduğunu açıkça inkâr ederek (1Yu.2:22), ölümcül günahı işlemişlerdi, bu neden-le de geri dönmeleri için dua etmenin yararı yoktu (1Yu.5:16).

Bazı samimi imanlılar, İbraniler 6 ve benzeri bölümleri okudukları zaman sı-kıntıya düşerler. Şeytan bu ayetleri özellikle bedensel, zihinsel ya da duygusal sı-kıntıları olan imanlıları tedirgin etmek için kullanır. Mesih’in yolundan sapmış olduklarını ve geriye dönüş için umutlarının olmadığını düşünüp korkarlar. Kur-tuluş noktasından uzaklaştıkları için endişelenirler. Aslında bundan kaygı duymuş olmaları bile onların hiç de imandan dönen kişiler olmadıklarının kesin bir kanı-tıdır! İmandan dönen birinin bu tür kaygıları olmaz; Mesih’i yüzsüzce reddederler.

Günümüzde, imandan dönüş günahı imanlılar için geçerli değilse, kim için ge-çerlidir? Örneğin, Mesih’e iman ettiğini söyleyen ve bu yolda bir süre iyi bir şe-kilde devam edip sonra yoldan sapan genç bir insanın yaşamını ele alalım. Bu kişi ahlâksızlığa düşmüş olabilir. Belki de üniversitede tanrıtanımaz öğretmenlerin Hıristiyanlık karşıtı görüşlerinden etkilenmiştir. Bu genç, Mesih’i tamamıyla red-deder ve Mesih inancının temel öğretilerinden her birini kasıtlı olarak çiğner. Kut-sal Kitap, böyle birinin geri dönmesinin imkânsız olduğunu söyler. Elde edilen deneyimler de Kutsal Kitap’ı doğrulamaktadır. Birçoklarının Mesih’ten tamamen ayrılmış olduğu ve hiçbirinin geri dönmediği bilinmektedir.

Bu çağın sonuna yaklaşırken, imandan dönüşte artış olmasını bekleyebiliriz (2Se.2:3; 1Ti.4:1). Bu nedenle, yoldan sapmaya karşı yapılan uyarının önemi her geçen gün artarak geçerliliğini korur.

6:7   Yazar şimdi gerçek imanlıya (7’nci ayet) ve imandan dönme konusuna (8’inci ayet) bir karşılık bulmak için doğa temasını işler. Her iki durumda da söz konusu olan kişi toprağa benzetilir. 4 ve 5’inci ayetlerde listelenen ayrıcalıklar, canlılık veren yağmurla karşılaştırılır. Bitkisel ürünler, kabul edilen ayrıcalıklara kişinin verdiği nihai karşılıktan söz eder. Bu, karşılığında toprağın bereketli veya lanetli olacağını belirler.

Gerçek imanlı, üzerine sık sık yağan yağmuru emen, yararlı bitkiler üreten ve Tanrı tarafından bereketli kılınan toprak gibidir.

6:8   İmandan dönen ise iyi sulanan, ama dikenli bitki ve devedikenlerinden, yani günah meyvesinden başka hiçbir şey üretmeyen toprak gibidir. Böyle bir top-rağın değeri yoktur. Zaten yargılanmış durumdadır ve sonu yanmaktır.

6:9   9 ve 10’uncu ayetlerde, daha önceki ayetlerde betimlenen imandan dönenlerin imanlı olmadıklarına dair güçlü imalar vardır. İlk olarak, zamirde ani bir değişiklik olduğu görülür. İmandan dönenlerle ilgili tartışmada yazar, bu kişilere “onlar” diyerek gönderme yapar. Gerçek imanlılara seslenirken de, siz ve sizin zamirlerini kullanır.

İkinci ima daha da açıktır. İmanlılara seslenirken, “Size gelince, sevgili kardeşler, böyle konuştuğumuz halde, durumunuzun daha iyi olduğuna, kurtu-luşa uygun düştüğüne eminiz” der. Bundan çıkarılan sonuç şudur: 4-6 ve 8’inci ayetlerde betimlenen şeyler kurtuluşa uygun düşmez.

6:10   Kurtuluşa uygun düşen şeylerden ikisi, kutsalların yaşamlarında sergi-lenmiştir: Emekleri ve hizmet ederek gösterdikleri sevgileri. İmanları, iyi iş-lerle dolu bir yaşamla kendini göstermiş ve gerçek Hıristiyanlıkta olması gereken niteliklere sahip olmuşlardır; ki bunun yolu da etkin sevgiden geçer. Bu kişiler, Rab’bin halkına O’nun adı uğruna hizmet etmeye devam ettiler.

6:11   Bundan sonraki iki ayet farklı bir gruba, yani yazarın emin olmadığı bir kesime yazılmış gibi görünür. Bunlar, tekrar Yahudiliğe dönme eğilimi içine gir-miş gibi görünenlerdi.

İlk olarak onların, gerçek imanlıların umutlarından doğan tam güvenceyle gerçekleştirdiklerini gösterdikleri gibi, aynı istekliliği göstermelerini arzu eder. Bir imanlının cennette gerçekleşecek son umuduna dek, Mesih uğruna aynı gayreti göstermeleri istenir.

6:12   Tembel olmamalılar: Kasten yavaş hareket ederek ya da az çalışarak ge-ri kalmamalıdırlar. Vaat edilenleri iman ve sabır aracılığıyla miras alan ger-çek imanlıların örneğine uyarak gayret etmelidirler.

6:13   12’nci ayetle bağlantılı olan 6’ncı bölümün son kısmı, güven ve sabırla gayret etmeyle ilgilidir. Bu ayette İbrahim örneği uyarı amacıyla verilerek, iman-lının umudunun kesinliği doğrulanmaktadır.

İmanlı bir bakıma dezavantajlı bir konumdaymış gibi görünebilir. Mesih uğruna her şeyden vazgeçmiştir ve elinde bunu maddi olarak gösterecek hiçbir şey yoktur. Her şey gelecektedir. İmanlı, bu umudun boşuna olmadığından nasıl emin olabilir?

Bunun yanıtı Tanrı’nın İbrahim’e verdiği vaattedir, ki bu vaatte O’nun daha sonra Mesih’in kişiliğinde vereceği her şeyi kapsayan bir başlangıç bulunur. Tanrı bu vaadi gerçekleştirmek için, üzerine ant içecek daha üstün biri olmadığından kendi üzerine ant içti.

6:14   Bu vaat Yaratılış 22:16-17’de bulunur: “Rab diyor ki, kendi üzerime ant içiyorum... seni fazlasıyla kutsayacağım; soyunu... çoğaltacağım.” Tanrı bu vaadi yerine getirmeye söz verdi ve bu nedenle de bunun gerçekleşmesi garantilendi.

6:15   İbrahim Tanrı’ya inandı; sabırla dayandı ve bu vaade erişti. Aslında İbrahim Tanrı’ya güvenirken işi şansa bırakmıyordu. Bunda hiçbir risk unsuru yoktu. Tanrı’nın sözü bu evrende güvenilirliği kesin olan tek şeydir. Tanrı herhangi bir vaat verdiğinde bu zaten gerçekleşmiş demektir.

6:16   İnsan ilişkilerinde insanlar kendilerinden üstün biri üzerine ant içer-ler. Örneğin, bazı ülkelerde mahkemede gerçeği söyleyeceklerine dair söz verir-ken şöyle söylerler: “Gerçeği, yalnızca gerçeği söyleyeceğime dair Tanrı’nın hu-zurunda yemin ederim.” Söyleyeceklerinin gerçek olduğunun doğrulanması için Tanrı’ya başvururlar.

İnsanlar bir vaadi doğrulamak için yemin ettikleri zaman, bu normal bir biçim-de her tartışmayı sona erdirir. Verilen sözün tutulacağı anlaşılır.

6:17   Tanrı, vaatlerinin yerine geleceğinden halkının kesinlikle emin olmasını istedi. Aslında sadece vaatte bulunması yeterli olurdu, ama bunu daha açık bir biçimde belirtmek istediğinden, vaadini antla pekiştirdi.

Vaadin mirasçıları, iman ederek İbrahim’in çocukları olan kişilerdir. Belirti-len vaat, O’na iman edenlere sunulan sonsuz yaşam vaadidir. Tanrı İbrahim’e so-yuyla ilgili vaatte bulunduğunda, bu vaat tam ve mutlak bir biçimde Mesih’te ye-rine geldi. Dolayısıyla Mesih’le birliktelikten kaynaklanan bereketler de bu vaa-din kapsamı içindeydi.

6:18   Şimdi imanlının sığınacağı değişmez iki şey vardır: O’nun sözü ve andı. Bundan daha emin ve kesin olan başka bir şeyi zihnimizde canlandırabilmemiz mümkün değildir.8 Tanrı, Mesih’e iman eden herkesi kurtaracağını vaat eder ve sonra da bunu bir antla pekiştirir. Sonuç kaçınılmazdır: İmanlı sonsuza dek gü-vendedir.

Yazar 6’ncı bölümün geri kalan kısmında İsa Mesih inancındaki umudun tam güvenilirliğini anlatmak için dört unsur kullanır: (1) sığınacak yer ya da sığınak kent, (2) gemi demiri, (3) öncü ve (4) başkâhin.

İlk olarak, gerçek imanlılar bu mahvolan dünyadan göksel sığınak kente kaçarken resmedilir. Kaçışlarında onları cesaretlendirmek için Tanrı, sözüne ve an-dına dayanan umudu onlara vermiştir.

6:19   Hayatın zorlukları ve fırtınalarında bu umut, gemi demiri gibi hizmet eder. Yüceliğimizin sanki gerçekleşmiş kadar emin olduğunu bilmemiz, bizi kuş-ku ve umutsuzluğun sert dalgalarına çarpıp batmaktan korur.

Gemi demiri bu dünyanın gevşek kumlarına değil, göksel sığınağa tutunur. Umudumuzun lengeridir: Bu, umudumuzun perdenin arkasındaki Tanrı’nın huzurunda güven altına alınmış olduğu anlamına gelir. Gemi demirinin orada olu-şu ne kadar kesinse, bizim de orada olacağımız o kadar kesindir.

6:20   İsa, öncümüz olarak perdenin arkasındaki iç bölmeye geçti. O’nun ora-daki varlığı, O’na ait olanların da oraya mutlak olarak gireceğinin güvencesidir. Yeryüzündeki sade bir imanlının bundan, orada olan bir kutsal kadar emin oldu-ğunu söylemek abartılı olmaz.

Anderson Berry bu konuda şunları yazar:

“Öncü” diye çevrilen sözcük Yeni Antlaşma’nın başka bir yerinde geçmez. Bu, Levililer düzeninde hiç düşünülmemiş bir fikri ifade eder – zira başkâhin sadece temsilci olarak En Kutsal Yer’e, yani hiç kimsenin kendisini takip edemeyeceği yere girdi. Öncümüz, bulunduğu yerde bizim de olacağımızın güvencesidir. Öncü olarak, (1) oraya gideceğimizi bildirdi; (2) bizim yerimize cennetin görkemine sa-hip çıktı ve (3) halkını geldiği zaman karşılayabilmek ve onları cennetin Kralı’na takdim edebilmek için oraya gitti.9

Dördüncüsü ise başkâhinle ilgilidir. Rabbimiz Melkisedek düzeni uyarınca sonsuza dek başkâhin oldu. Sonsuza dek sürecek başkâhinliği, sonsuza dek korunmamızı garanti altına alır. Ölümüyle nasıl Tanrı’yla barıştıysak, Tanrı’nın sağında oturan başkâhinimiz sayesinde kurtuluşumuz da çok daha kesindir (Rom. 5:10).

İsa’nın Melkisedek düzeni uyarıca başkâhin olmasından söz edilmesi bize, 5:10’da ara verilen konuyu anımsatır. Yazar o zaman imandan dönüşe karşı etraf-lıca bir uyarıda bulunmak için konu dışına çıkmıştı. Şimdi Mesih’in başkâhinli-ğinin Harun’un başkâhinliğinden üstün olduğu konusuna devam etmeye hazırdır. İddiasını büyük bir ustalıkla savunmaya yeniden başlar.

7:1   Melkisedek insanlık tarihi sahnesinde kısa bir süre görünüp (Yar. 14:18-20) sonra kaybolan gizemli bir kişilikti. Yüzyıllar sonra Davut onun is-minden söz etti (Mez.110:4). Birkaç yüzyıl sonra ismi İbraniler kitabında yeniden ortaya çıkar. Şu nokta çok açıktır: Tanrı, Rabbimiz İsa Mesih’in mükemmel bir örneği olsun diye, onun yaşamının ayrıntılarını özenle ayarladı.

7’nci bölümün ilk üç ayetinde onunla ilgili bazı tarihi gerçekleri görürüz. O, kişiliğinde krallık ve kâhinlik görevini birleştirmişti. Şalem (Yeruşalim) Kralı ve yüce Tanrı’nın kâhiniydi. Halkının siyasi ve ruhani önderiydi. Bu, tabii ki Tanrı’nın isteğiydi; yani dünyasallığı ve kutsallığı arasında ayrım yoktu. Günah-kâr insan egemenlik sürdüğü zaman inanlılar topluluğuyla devleti ayırmak ge-rekli oluyor. Sadece Mesih doğrulukla egemenlik sürdüğünde bu ikisinin birleş-mesi mümkün olacaktır (Yşa.32:1-7).

Melkisedek askeri bir zaferden dönen İbrahim’i karşılamış ve onu kutsa-mıştı. Bu eylemin önemi 7’nci ayette açıklanır. Elimizde sadece Eski Antlaşma olmuş olsaydı, konu dışı gibi görünen bu ayrıntıların derin önemini hiç kavra-mayacaktık.

7:2   İbrahim de bu gizemli kral-kâhine savaş ganimetlerinin ondalığını verdi. İbrahim’in ondalığının gizli anlamını öğrenmek için 4, 6, 8-10’uncu ayet-lere gelene kadar beklemeliyiz.

Kutsal Yazılar’da bir insanın ismi, o insanın karakterini gösterir. Melkisedek, “Doğruluk Kralı”dır; sonra da “Şalem Kralı”, yani “Esenlik Kralı”dır.

Önce doğruluktan, sonra da esenlikten söz edilmesinin belirli bir anlamı var-dır. Doğruluk olmadan esenlik olamaz.

Mesih’in işinde de bunu açıkça görürüz. Çarmıhta, “Sevgiyle sadakat buluştu, doğrulukla esenlik öpüştü” (Mez.85:10). Çünkü Mesih, Tanrı’nın günahlarımıza karşı talep ettiği doğruluğu karşıladı; bu sayede bizim de Tanrı’yla esenlik içinde bir birlikteliğimiz olabilir.

7:3   Annesi babası olmadığını, doğum ve ölümüyle ilgili olarak soyuna ilişkin hiçbir kaydın olmadığını okuduğumuzda, Melkisedek ile ilgili bilmece daha da derinleşir. Bu ifadeleri konunun içeriğinden ayırırsak, onun gökten ya da başka bir gezegenden gelen bir ziyaretçi veya Tanrı’nın özel bir yaratığı olduğu sonu-cuna varmak zorunda kalabiliriz.

Ancak bunu anlamanın anahtarı, bu ifadelerin içeriğinde yatar. Konu kâhinlik-tir. Yazar, Melkisedek’in kâhinliğiyle Harun’un kâhinliği arasındaki farkı gös-teriyor. Bir kimsenin Harun’un kâhinlik özelliklerine sahip olması için Levi so-yundan ve Harun’un ailesinden gelmesi zorunluydu. Soy, son derece önemliydi. Nitelikleri doğumla başlayıp ölümle sona eriyordu.

Melkisedek’in kâhinliği oldukça farklıydı. Bir kâhin ailesinde doğarak kâhin-liği miras almadı. Tanrı sade bir şekilde onu seçip, bir kâhin olarak atadı. Kâ-hinliği söz konusu olduğunda babası, annesi veya soyuyla ilgili herhangi bir ka-yıt yoktur. Bu, onun durumu için önemli değildi. Kayıtlarda doğumu veya ölü-münden söz edilmez; bundan dolayı da kâhinliği devam eder.

Bundan, Melkisedek’in hiç anne babası olmadığı, hiç doğmadığı ve ölmediği sonucunu çıkarmamalıyız. Buradaki asıl nokta bu değildir. Buradaki düşünce, kâhinliği söz konusu edildiğinde, bu önemli istatistiğin kaydının olmadığıdır, çünkü kâhinliği bunlarla bağlantılı değildir.

Melkisedek, bazılarının düşündüğü gibi Tanrı’nın Oğlu değildi. Ancak bir ba-kıma Tanrı’nın Oğlu gibiydi, yani kâhinliği ara verilmeksizin devam etti.

Yazar şimdi Melkisedek’in kâhinliğinin Harun’un kâhinliğinden üstün olduğunu gösterecektir. Bunun için üç sav öne sürer: Ondalık ve kutsama; Harun’un kâhinliğinin yerini alan değişimin gerçekleşmesi; Melkisedek’in kâhinliğinin son-suza dek süreceği.

7:4   4-10’uncu ayetlerde ilk savı görürüz. Burada okurlar, Melkisedek’in üs-tünlüğünün görülmesinin arzulandığı alışılmamış bir tarzla karşılaşırlar. Büyük ata İbrahim bile ona savaş ganimetlerinden ondalık verdi. İbrahim, İbrani gök kubbesindeki en büyük yıldızlardan biri olduğu için Melkisedek’in de önem açı-sından ondan daha büyük bir yıldız olması gerektiği görülüyor.

7:5   Levili kâhinlere gelince, yasa onlara İbrani soyundan olanlardan ondalık toplama yetkisi vermişti. Hem kâhinler hem halk, imanlıların babası, İbrahim soyundandılar.

7:6   Ancak Melkisedek’in İbrahim’den ondalık alması alışılmamış ve gele-neksel olmayan bir olaydı. İbrahim, Mesih’in gelecek olduğu ulusun babası ola-rak çağrıldığı halde, seçilen halkla bağlantısı olamayan birine saygı gösteriyordu. Melkisedek’in kâhinliği ırksal engelleri aşmıştır.

Melkisedek’in İbrahim’i kutsamış olması da önemli olan başka bir noktadır. “Yeri göğü yaratan yüce Tanrı Avram’ı kutsasın” (Yar.14:19).

7:7   Bir kimse başka birini kutsadığında, bundan kutsayan kişinin, kutsanan-dan üstün olduğu anlaşılır. Bu, herhangi bir şekilde kişisel veya ahlâksal aşağılığı değil, sadece daha aşağı bir konumu belirtir.

Eski Antlaşma’ya bağlı bu savları okurken, İbrani okuyucuların tepkilerini ka-famızda canlandırmaya çalışalım. İbrahim’e, en büyük ulusal kahramanlardan biri olarak daima saygı göstermişlerdi, ki bu da doğru olanıydı. Ancak şimdi İbra-him’in Yahudi olmayan bir kâhini kendisinden üstün olarak kabul ettiğini öğren-mişlerdi. Bunu bir düşünün! Bu, Kutsal Kitap’larında hep vardı, ama hiç fark et-memişlerdi.

7:8   Harun’un kâhinliğinde ondalık alanlar ölümlü kişilerdi. Kendi kuşağına hizmet eden ve daha sonra bunu başkasına devreden bir kâhinlik sırası vardı. Mel-kisedek’in durumuna bakıldığında, onun ölümünden söz edilmediği görülür. Bu nedenle, devamlılığında emsalsiz olan bir kâhinliği temsil edebilir.

7:9   Melkisedek İbrahim’den ondalık alırken, bunu aslında Levi’den alıyor-du. Levi, kâhinsel kabilenin başı olduğundan bu, Harun’un kâhinliğinin Melki-sedek’e ondalık verdiğini ve böylece de onun üstünlüğünü kabul ettiğini söyle-mek anlamına gelir.

7:10   Levi’nin Melkisedek’e ondalık verdiği hangi hesaba veya anlayışa göre söylenebilir? İlk olarak, ondalığı veren Levi’nin büyükbabası olan İbrahim’di. Levi doğmamış olduğu halde, İbrahim soyundan geleceği belirlenmişti. İbrahim, Melkisedek’e ondalık verdiği zaman, tüm gelecek nesillerin temsilcisi olarak ha-reket etti. Bu nedenle, Levi ve onun soy kütüğüyle başlamış olan kâhinlik düzeni, Melkisedek ve kâhinliği karşısında ikinci yeri aldı.

7:11   11-20’nci ayetlerde Melkisedek’in kâhinliğinin Harun’un kâhinliğinden üstün olduğunu gösteren ikinci savı görürüz. Sav, kâhinlikte bir değişimin olma-sıyla ilgilidir. Mesih’in kâhinliği, Levili kâhinliğini iptal etti. Eğer Levili kâhin-liği amacını tam olarak gerçekleştirmiş olsaydı, buna gerek kalmayacaktı.

Gerçek şudur ki, yetkinliğe Levili sistemi aracılığıyla erişilemezdi. Günah or-tadan kaldırılmadı ve tapınanlar da vicdan temizliğine kavuşamadı. Musa’nın Ya-sası altında kurulan kâhinlik nihai kahinlik değildi.

Şimdi diğer kâhinlik geçerlidir. Yetkin olan kâhin geldi ve kâhinliğinin Harun’un düzenine göre değil, Melkisedek’in düzenine göre olduğu varsayılmak-tadır.

7:12   Kâhinliğin değişmiş olduğu gerçeği, kâhinliğin dayandığı yasal yapının da değişmiş olduğu sonucunu yaratır. Bu radikal bir bildiridir! Artık Yasa’ya bağlı değiliz.

7:13   Levili oymağından olmayan İsa’nın Levili yasasına göre kâhinlik etmesi, yasadaki değişimin kanıtıdır.

7:14   Rabbimiz Yahuda oymağından geldi. Musa’nın yasa düzeni, bu oymaktan birinin kâhin olmasına izin vermiyordu. Buna rağmen İsa kâhindir. Bu na-sıl olabilir? Çünkü yasa değişmiştir.

7:15   Yazarın elinde kâhinlik yasasındaki büyük değişimi gösteren başka bir kanıt daha vardır. Melkisedek benzeri başka bir kâhin daha ortaya çıkmıştır ve bu görev için sahip olduğu nitelikler de Harun’un oğullarınınkinden oldukça farklı-dır.

7:16   Levili kâhinler, yasanın öngördüğü soyla ilgili koşullara uygun olduk-larından, bu görev için uygundular.

Rab İsa’yı Melkisedek gibi bir kâhin kılan unsur, yok edilemez bir yaşamının olmasıdır. Bu, soy kütüğüyle ilgili değil, miras alınan kişisel güçle ilgilidir. O, sonsuza dek yaşayacaktır!

7:17   Bu, Davut’un Mesih’in kâhinliğine işaret ettiği Mezmur 110:4’deki sözlerle doğrulanır: “Melkisedek düzeni uyarınca, sen sonsuza dek kâhinsin.”

Buradaki vurgu sonsuza dek sözündedir. Görevi hiç bitmeyecektir, çünkü yaşamı asla sona ermeyecektir.

7:18   Harun’un kâhinliğini kuran yasa, zayıflığı ve yararsızlığı nedeniyle ge-çersiz kılınmış, Mesih’in gelişiyle iptal edilmiştir.

Yasa ne bakımdan zayıf ve yararsızdı? Tanrı tarafından verilmemiş miydi? O, zayıf ve yararsız bir şey verebilir mi? Bunun yanıtı, Tanrı’nın bunu asla nihai kâ-hinliğin yasası olarak tasarlamamış olmasıdır. Bu, Tanrı’nın ideal kâhinliğinin gelişinin hazırlığı, mükemmel ve son olanın kısmi ve geçici bir resmi veya göl-gesiydi.

7:19   Yasa hiçbir şeyi yetkinleştirmediği için zayıf ve yararsızdı. Halk en yü-ce yer olan Tanrı’nın huzuruna giremiyordu. Tanrı ile insan arasındaki bu zorunlu mesafe, günah sorununun kökten halledilmemiş olmasının daimi bir anımsatıcı-sıydı.

Ama şimdi O’nun aracılığıyla Tanrı’ya yaklaştığımız daha sağlam bir umut sunulmuştur. Bu sağlam umut Rab İsa’nın bizzat kendisidir; O’nu tek umutları olarak kabul edenler Tanrı’ya her zaman yaklaşabilirler.

7:20   Sadece kâhinlik düzeni ve kâhinlik yasasında değişim olmadı; şimdi gö-receğimiz gibi, atama yönteminde de değişiklik olmuştur. Buradaki vurgu, Me-sih’in kâhinliğiyle ilgili olarak Tanrı’nın ant içmesidir. Bu ant, değişmezliği ve sonsuza dek kalıcılığı belirtir. Rainsbury şöyle der: “Yüce Tanrı’nın andından başka hiçbir şey Rabbimiz İsa’nın kâhinliğinin etki ve sonsuzluğunu garanti ede-mez.”10

7:21   Harun’un düzeninde kâhinler ant içmeden atanırdı. Bu nedenle, kâhin-liklerinin sonsuz değil, geçici olarak tasarlandığı ima edilmektedir.

Ama Tanrı, Mesih’i bir kâhin olarak atadığında O’na ant içerek hitap etti. İçilen bu ant, Mezmur 110:4’de yer alır: Rab ant içti, kararından dönmez: “Melkisedek düzeni uyarınca sonsuza dek kâhinsin sen!”

Henderson bu konuda şöyle der:

Tanrı, Mesih’in görevine tahtının sonsuz gerçeklerini ve doğasının değişmeyen ni-teliklerini ekler. Ancak bunlar değişebilirlerse, yeni kâhinlik değişebilir. Aksi tak-dirde değişmez.11

7:22   Konu, İsa’nın daha iyi bir antlaşmanın kefili oluşuna gelir. Harun’un kâhinliği, Eski Antlaşma’nın bir parçasıydı. Mesih’in kâhinliği ise Yeni Antlaş-ma’yla bağlantılıdır. Antlaşma ve kâhinlik ya birlikte yürür ya da düşer.

Yeni Antlaşma, Rab İsa egemenliğini yeryüzünde kurduğu zaman, Tanrı’nın İsrail ve Yahuda eviyle yapacağı koşulsuz bir antlaşmadır (Yer.31:33-34). İman-lılar bugün bu Yeni Antlaşma’nın bazı bereketlerinden yararlanırlar, ama bunun tamamı İsrail’in yapılanıp ulusça kurtulmasına kadar gerçekleşmeyecektir.

İsa’nın Yeni Antlaşma’nın kefili olması, kendisinin bizzat bunun garantisi olmasından kaynaklanır. O, ölümü, gömülmesi ve dirilişiyle, Tanrı’nın antlaşma-nın koşullarını yerine getirebilmesi için doğru bir temel sağladı. Sonsuza dek sü-recek olan kâhinliği de antlaşma koşullarının aksamadan yerine gelişiyle sıkı bir biçimde bağlantılıdır.

7:23   Melkisedek kâhinliğinin üstünlüğüyle ilgili olan üçüncü ve son sava geldik.

Önceki düzende çok sayıda İsrailli kâhin görev almıştı. İsrail’in tarihinde seksen dört başkâhinin olduğu söylenir ve tabii ki çok sayıda ikinci derecede olan

kâhin de vardı. Görev, görevlilerin ölümünden dolayı belirli aralıklarla el de-ğiştirmişti. Kaçınılmaz olan bu kesintiler de hizmetin tam olarak yapılmasını bir şekilde engelledi.

7:24   Mesih sonsuza dek yaşadığı için, kâhinliğinde böyle bir yetersizlik ola-maz. Kâhinliği asla başkasına geçmez ve etkinliğine ara verilmez. Süreklidir ve başkasına devredilemez.

7:25   Sonsuza dek yaşadığı için, O’nun aracılığıyla Tanrı’ya yaklaşanları tümüyle kurtaracak güçtedir. Bu ayeti genellikle, “Günahkârları günahın gazabından kurtaran” şeklinde anlarız, oysa yazar burada Mesih’in, kutsalları güna-hın gücünden kurtarma işinden söz ediyor. Başkâhinlik rolü, Kurtarıcı rolü kadar önemli değildi. Herhangi bir imanlının kaybolma tehlikesi yoktur. Sonsuz gü-venleri, İsa’nın onlara aracılık etmesine bağlıdır. Onları her zaman kurtarmaya gücü yeter, çünkü Tanrı’nın sağında oturarak onlar için yaptığı hizmet, asla ölümle kesintiye uğramaz.

7:26   Mesih’in kâhinliği kişisel yetkinlikten dolayı Harun’un kâhinliğinden üstündür. Tanrı’nın önünde kutsal bir konumu vardır. İnsanlarla ilişkisinde suçsuz ve içtendir. Kişisel karakteri lekesizdir. Tanrı’nın sağındaki yaşamında günahkârlardan ayrılmıştır. Şimdi ve sonsuz görkeminde göklerden daha yücelere çıkarılmıştır. Böyle bir başkâhinimizin olması uygundur.

7:27   Başkâhinimiz, Levili kâhinler gibi, her gün kurbanlar sunmak zorun-da değildir; kendisini sunmakla bunu ilk ve son kez yaptı. Tamamen günahsız olduğundan, kendi günahları için kurban sunmak zorunda değildir. O’nu ön-ceki kâhinlerden ayıran üçüncü bir nokta ise, O’nun kendini halkın günahları için sunmasıdır. Başkâhin kendini bir kurban olarak verdi. Bu, İsa’nın harika ve eşsiz olan lütfunun göstergesidir.

7:28   Kutsal Yasa, zayıflıkları olan insanları başkâhin atamaktadır. Bu kâhinler zayıflık ve yetersizlikleriyle tanımlanır; sadece adetlere göre kutsaldılar.

Yasa’dan sonra gelen Tanrı’nın ant sözü, sonsuza dek yetkin kılınmış olan Oğul’u başkâhin atamıştır. Burada Mezmur 110:4’den alıntı yapılarak 21’inci ayete gönderme yapılır.

Şimdiye kadar pek çok önemli noktadan söz ettik. İnsansal kâhinlik, tanrısal ve sonsuza dek sürecek olan kâhinliğin gelişiyle iptal edilmiştir. İnsanların Eski Antlaşma’ya dayalı kâhinlik sistemleri kurmaları ve büyük Başkâhinimiz’in işlerine karışmaları çok anlamsızdır.

B. Mesih’in Hizmeti Harun’un Hizmetinden Üstündür (8. Bölüm)

8:1   Bunu izleyen ayetlerde, Mesih’in daha iyi olan tapınma çadırında görev yapması (1-5’inci ayetler) ve daha iyi vaatlere sahip bir antlaşmayla bağlantılı ol-masından (7-13’üncü ayetler) dolayı hizmetinin, Harun’un hizmetinden daha üs-tün olduğu gösterilmektedir.

Yazar şimdi savının en önemli noktasına gelmiştir. Söylenmiş olanları özet-lemiyor, mektubunda anlatmak istediği en önemli konuyu ifade ediyor.

Böyle bir başkâhinimiz vardır. Vardır veya sahibiz sözünde bir zafer edası bulunmaktadır. Bunlar, Yahudi halkının ilk imanlılarla alay ettikleri şu sözlere ve-rilen yanıttır: “Tapınma çadırımız var; tapınağımız var; güzel kâhinsel giysileri-miz var.” İmanlıların özgüvenle verdikleri yanıt ise şöyledir: “Evet, sizde gölge, bizde de gerçekleşmiş olanı var. Sizin törenleriniz, bizim de Mesih’imiz var. Sizde resmi, bizde de aslı var. Başkâhinimiz göklerde, Yüce Olan’ın tahtının sağında oturuyor. Daha önce hiçbir başkâhin bitirdiği işin kabul edilmesiyle tah-tın sağında oturmadı ve hiçbiri böylesine onurlu ve güçlü bir konuma sahip ol-madı.”

8:2   İsa, göklerdeki tapınma çadırında görev yapmaktadır. Yeryüzündeki ta-pınma çadırı, aslı göklerde bulunan çadırın bir kopyasıdır. Asıl tapınma çadırını kuran, yeryüzündeki çadırı kuran insan değil, Rab’dir.

8:3   Başkâhinin asıl görevi adaklar ve kurbanlar sunmak olduğundan, bi-zim başkâhinimizin de bunu yapması gerekir.

Adaklar, Tanrı’ya sunulan her tür sunuyu kapsayan genel bir terimdir. Kur-banlar ise bir hayvanın kurban edilmesiyle Tanrı’ya sunulan armağanlardır. Mesih ne sunuyor? Bu sorunun yanıtı 9’uncu bölüme kadar doğrudan doğruya ve-rilmez.

8:4   Bu ayette, Mesih’in ne sunduğu sorusunun atlandığı görülüyor. İsa yer-yüzünde olsaydı kâhin olamayacağından sunular, kurbanlar sunmaya uygun ol-mayacaktı. Rabbimiz Levi oymağı veya Harun ailesinden değil, Yahuda oyma-ğındandı. Bu nedenle, yeryüzüne ait tapınma çadırında hizmet etmek için gerekli niteliklere sahip değildi. Müjde’de İsa’nın tapınağa gittiğini (Luk.19:45) okudu-ğumuzda, O’nun Kutsal Yer’e ya da En Kutsal Yer’e girdiğini değil, tapınağın et-rafındaki alana gittiğini anlamalıyız.

Bu, elbette ki şu soruların ortaya atılmasına neden olur: 1) Mesih yeryüzündeyken hiç başkâhinliğe ait etkinliklerde bulunmadı mı? 2) Kâhinlik görevine göğe çıktıktan sonra mı başladı? 4’üncü ayetteki önemli nokta şudur: Levili olmadığı için Yeruşalim’deki tapınakta hizmet edemezdi. Ancak bu, O’nun Melki-sedek düzenine ait bir kâhin olarak görev yapamayacağı anlamına gelmez. Zaten Yuhanna 17’deki duası, başkâhinsel bir duadır. Golgota’da kendisini yetkin bir kurban olarak sunması gerçekten de kâhinsel bir eylemdi (2:17’ye bakınız).

8:5   Yeryüzündeki tapınma çadırı göktekinin bir kopyasıydı. Tanrı, antlaşma yaptığı halkının Kendisine tapınmada yaklaşabileceği bir tarzı tanımlar. Tapınma çadırında önce dış kapı, sonra yakılan sunu sunağı ve daha sonra da kazan vardı. Bundan sonra kâhinler Kutsal Yer’e, başkâhin ise yılda bir kez Tan-rı’nın kendisini gösterdiği En Kutsal Yer’e girerdi.

Tapınma çadırı asla nihai tapınma yeri olarak tasarlanmadı. Sadece gökteki-nin bir örneği ve gölgesiydi. Tanrı, Musa’yı Sina Dağı’na çağırıp tapınma çadı-rını kurmasını söylediğinde, ona izlemesi gereken bir plan da verdi. Bu gösteri-len örnek, daha yüce olan göksel ve ruhsal gerçeğin bir çeşidiydi.

Yazar acaba bu olayı niye bu kadar çok vurgular? Bunun nedeni sadece Yahudiliğe geri dönme eğilimi gösterenlere, gölgeden öze gitmeleri gerekirken, özü bırakıp gölgeye gittiklerini iyice anlatmak istemesi nedeniyledir.

5’inci ayet, Eski Antlaşma uygulamalarının gökteki gerçeklerin önceden verilen örnekleri olduklarını açıkça öğretir; bu, Kutsal Yazılar’la uygun bir biçimde ve gerçekten uzaklaşmadan yapılan örnekleme öğreti bilimini doğrular.

8:6   Bu ayet, daha üstün tapınma çadırı konusuyla, daha iyi bir antlaşma tar-tışması arasındaki geçişi oluşturur.

İlk önce bir kıyaslama göze çarpmaktadır. Mesih’in görevi, Harun düzenine göre olan kâhinlerinkinden üstün olduğu gibi, aracı olduğu antlaşma da eskisin-den daha üstündür.

İkinci olarak ise, bu durum için şöyle bir gerekçe gösterilir: Antlaşma, daha iyi vaatler üzerine kurulu olduğu için daha iyidir.

Mesih’in görevi çok daha üstündür. O, bir hayvanı değil, bizzat kendisini kur-ban olarak sundu. Öküzlerin ve keçilerin kanının değil, kendi kanının değerini gösterdi. Günahların sadece üzerini örtmedi, tamamen kaldırdı. İnanlılara gü-nahlarını yılda bir kez hatırlatacak bir şey değil, yetkin bir vicdan verdi. Dışarıda kalacağımız bir yer değil, Tanrı’nın huzuruna gireceğimiz yolu açtı.

İsa, daha iyi vaatler üzerine kurulmuş daha iyi bir antlaşmanın aracısıdır. O, Tanrı’yla insanın arasında yer alan günahtan kaynaklanan boşluğu kapat-mak için insanla Tanrı arasında bir köprü görevi üstlenir.

Griffith, antlaşmaları kısaca şöyle kıyaslar:

Yeni Antlaşma “daha iyi”dir; çünkü koşula bağlı değil, kesin; bedensel değil ruh-sal, yerel değil evrensel, geçici değil sonsuz, ulusal değil bireysel, dışsal değil iç-seldir.12

Yeni Antlaşma daha iyi vaatler üzerine kurulmuş olduğundan daha iyi bir antlaşmadır. Yasa’nın antlaşması itaat sonucu bereket vaadinde bulundu, ama itaatsizliğe de ölüm tehdidi yağdırdı. Doğruluğu talep ederken, bunu sağlayacak yeteneği vermedi.

Yeni Antlaşma, koşulu olmayan bir lütuf antlaşmasıdır. Doğruluğun olmadığı yerde doğruluğu sağlar. İnsanlara doğrulukla yaşamayı öğretir, bunu yapmaları için onları güçlendirir ve bunu yaptıkları zaman da onları ödüllendirir.

8:7   İlk antlaşma yetkin değildi, yani insanla Tanrı arasındaki ideal ilişkiyi oluşturma konusunda başarısızdı. Hiçbir zaman son antlaşma olarak değil, Mesih’in gelişine hazırlık aşaması olarak planlandı. Daha sonra ikinci antlaşmadan söz edilmesi, ilkinin ideal olmadığını gösterir.

8:8   Aslında sorun ilk antlaşmanın kendisiyle ilgili değildi: “Yasa gerçekten kutsaldır. Buyruk da kutsal, doğru ve iyidir” (Rom.7:12). Sorun, yasanın verildiği halkla ilgiliydi; yasanın çalışacağı malzeme hamdı. Bu, burada şöyle ifade edilir: Halkını kusurlu bulan Tanrı şöyle diyor... Kusuru antlaşmada değil, antlaşma yaptığı halkında buldu. İlk antlaşma insanın itaat etme sözü üzerine kuruluydu (Çık.19:8; 24:7) ve bu nedenle de uzun sürmeyeceği belliydi. Yeni Antlaşma, baş-tan sona dek, Tanrı’nın yapmayı vaat ettiklerinin bir kaydıdır. Zaten güçlü oluşu da bu nedenledir.

Yazar, Kutsal Yazılar’da Tanrı’nın yeni bir antlaşma vaadinde bulunmuş oldu-ğunu göstermek için Yeremya 31:31-34’ten alıntı yapar. Buradaki sav, yeni söz-cüğünün etrafında şekillenir. Eskisi kusursuz olsaydı, yenisine ne gerek vardı?

Buna rağmen Tanrı özellikle İsrail halkıyla ve Yahuda halkıyla yeni bir antlaşma yapacağına dair söz verdi. Daha önce söz edildiği gibi, Yeni Antlaş-ma inanlılar topluluğuyla değil, öncelikle İsrail ulusuyla ilgilidir. Bunun tama-men gerçekleşmesi, Mesih’in tövbe eden ve kurtulan halkın üzerinde egemenlik sürmek için geri geldiği zaman olacaktır. Bu arada, imanlılar antlaşmanın bazı bereketlerinden yararlanırlar. Öyle ki, Kurtarıcı şarap kâsesini öğrencilerine ver-diği zaman, “Bu kâse kanımla gerçekleşen yeni antlaşmadır. Her içtiğinizde beni anmak için böyle yapın” dedi (1Ko.11:25).

Henderson aşağıdaki alıntıyı yapar:

Ve böylece biz de İsrail’le ilgili ilk yorumla, bugünkü inanlılar topluluğuna ilişkin ikinci ruhsal yorum arasındaki farkı ayırt ederiz. Şimdi biz de Yeni Antlaşma’nın bazı bereketlerinden Kutsal Ruh’un gücüyle yararlanırız, ama yine de Tanrı’nın vaadine göre İsrail için daha ileri ve gelecek belirtiler olacaktır.13

8:9   Tanrı özellikle Yeni Antlaşma’nın, İsrailliler’i Mısır’dan çıkarmak için ellerinden tuttuğu gün onlarla yaptığı antlaşma gibi olmayacağını vaat etti. Bu antlaşmanın farkı ne olacaktı? Bu söylenmiyor, ama bunun yanıtı belki de ayetin geri kalan kısmında ima edilmiştir: “‘Çünkü onlar antlaşmama bağlı kalma-dılar, ben de onlardan yüz çevirdim’ diyor Rab.” Yasa antlaşması koşullu ol-duğundan başarısız oldu. Tanrı, itaatsiz bir halktan itaat etmelerini istemişti. O, Yeni Antlaşma’yı “koşulsuz lütuf antlaşması” yaparak, bunun başarısızlık olası-lığını ortadan kaldırmıştır. Tanrı başarısız olamaz!

Yeremya’dan yapılan alıntı radikal bir değişimi içerir. Yeremya 31:32’nin İbranice özgün metindeki sözleri şöyledir: “Onlardan yüz çevirdim” veya “Onlar-dan vazgeçtim.” Yeremya’nın sözlerine ilham veren ve Kutsal Kitap’ın korun-masını sağlayan Kutsal Ruh, İbraniler’e yazılan mektubun yazarını bu çeviriler-den seçim yaparken yönlendirdi.

8:10   “İşleyeceğim”, “yazacağım”, “olacağım” gibi sözlerin tekrarına dikkat edin. Eski Antlaşma insanın yapması gerekenleri, Yeni Antlaşma ise Tanrı’nın yapacaklarını bildirir. İsrail’in itaatsiz olduğu günlerden sonra öğrensinler diye yasalarını onların zihinlerine işleyecek ve sevsinler diye yüreklerine yazacaktır. İmanlılar buna ceza korkusuyla değil, O’nu sevdikleri için itaat edeceklerdir. Yasalar artık taş levhalara değil, yüreklere yazılacaktır.

Ben onların Tanrısı olacağım, onlar da benim halkım olacak. Bu sözler yakınlığı belirtir. Eski Antlaşma’da insanla Tanrı arasında bir mesafe vardı; lütuf ise aradaki mesafeyi kaldırıp insanın Tanrı’ya yaklaşmasını sağlar. Ayrıca sağlam bir ilişkiden ve koşulsuz bir güvenden de söz eder.

8:11   Yeni Antlaşma, Rab’bin evrensel bilgisini de içerir. Mesih’in Yüce Ege-menliğinde, bir kişinin komşusunu veya kardeşini Rab’bi tanıyın diye eğitme-sine gerek kalmayacaktır. Küçüğünden büyüğüne kadar herkes O’nu tanıyacaktır: “Sular denizi nasıl dolduruyorsa, dünya da Rab bilgisiyle dolacak” (Yşa.11:9).

8:12   Yeni Antlaşma’da yer alan en etkileyici vaatlerden birisi de, doğru ol-mayanlara merhamet edileceği ve günahların sonsuza dek anılmayacağıdır. Yasa

esneklikten uzak bir yapıya sahipti: “Her suç ve her sözdinlemezlik hak ettiği karşılığı aldı” (İbr.2:2).

Dahası, yasa günahlarla etkin bir şekilde uğraşmazdı. Günahlara karşılık kefaret sağladı, ama onları ortadan kaldıramadı (İbranice kefaret sözcüğü kaplama anlamına gelen fiilden türemiştir). Yasada önerilen kurbanlar insanı törensel olarak temiz kıldı, yani halkın dini gerekleri yapmaları için yeterlilik sağladı. Ancak bu törensel temizlik dışsaldı ve insanın iç yaşamıyla ilgisizdi. Ahlâksal paklık ve temiz bir vicdan vermedi.

8:13   Tanrı’nın yeni bir antlaşma sunması ilkinin eskimiş olduğunu belirtir. Durum böyle olduğuna göre, yasaya geri dönmeye gerek yoktur. Ancak imanlı-ların meyilli olduğu şey buydu. Yazar, onları yasal antlaşmanın eskimiş olduğuna dair uyarır: Daha iyi bir antlaşma sunulmuştur ve imanlılar artık Tanrı’ya yak-laşmalıdırlar.

C. Mesih’in Kurban Oluşu Eski Antlaşma’daki Kurbanlardan Üstündür (9:1 - 10:18)

9:1   8:3’de yazar, her başkâhinin bir şeyler sunması gerektiğinden söz etmişti ve şimdi bunu Eski Antlaşma sunularıyla kıyaslamaya hazırdır. Konuya giriş yap-mak için tapınma çadırının ve tapınma kurallarının ana hatlarına değinir.

9:2   Tapınma çadırı, İsrailliler’in Sina Dağı’ndaki kamplarından, tapınağın yapımına kadar geçen süre içinde insanların Tanrı’ya sunu sundukları ve Tan-rı’nın onların arasında bulunduğu bir yapıydı. Çadırın etrafındaki alana dış avlu ismi verilirdi. Etrafı, arası keten kumaşla kapalı tunç kazıklardan oluşan bir çitle çevriliydi. Doğu kapısından tapınma çadırının avlusuna girildiğinde, önce yakılan kurbanların sunağına, sonra ise kâhinlerin ellerini ve ayaklarını yıkadıkları, içinde su olan büyük bronz bir leğene gelinirdi.

Tapınma çadırı 13.68 m. uzunluğunda, 4.56 m. genişliğinde ve 4.56 m. yüksekliğindeydi. İki bölmeye ayrılmıştı. Kutsal Yer 9.12 m. uzunluğunda, En Kutsal Yer ise 4.56 m. uzunluğundaydı.

Çadır, keçi kılından perdeler ve dayanıklı hayvan derileriyle kaplı ağaç çerçevelerden oluşmuştu. Bu örtüler çadırın üstünü, arkasını ve yanlarını oluşturuyordu. Tapınma çadırının önünde işlemeli bir de perde vardı.

Kutsal Yer’de üç parça eşya vardı:

1) İsrail’in on iki oymağını temsil eden on iki ekmeğin bulunduğu masa ve adak ekmekleri. Bu ekmeklere, Tanrı’nın yüzü veya huzuru önünde sergilendikleri için, “huzur ekmeği” dendi.

2) Yukarıya doğru uzanan ve yağla yanan lambaları tutan yedi kollu altın kandillik.

3) Kutsal buhurun sabah akşam yandığı altın buhur sunağı.

9:3   İkinci perdenin arkasında En Kutsal Yer denen bir bölme vardı. Tanrı burada kendisini parlayan bir bulutla göstermişti. Bu yer, yeryüzünde kefa-ret kanıyla O’na ulaşılabilen tek yerdi.

9:4   Tapınma çadırının bu ikinci bölümünde Antlaşma Sandığı, her yanı al-tınla kaplanmış büyük bir tahta sandık vardı. Sandığın içinde de altından yapıl-mış man testisi, Harun’un filizlenmiş değneği ve antlaşma levhaları bulunu-yordu (Daha sonra tapınak yapıldığında, sandığın içinde yalnızca antlaşma lev-haları bulunuyordu. 1.Krallar 8:9’a bakınız).

4’üncü ayet altın buhur sunağının da En Kutsal Yer’de olduğunu söyler. Altın buhur sunağı^14 olarak çevrilen Grekçe sözcük ya buhur sunağı (ki Mısır’dan Çıkış 30:6’da Kutsal Yer olarak söz edilir) ya da başkâhinlerin buhur taşıdığı altın buhur sunağı anlamına gelir. Bunu en iyi ikinci sözcük tanımlar. Yazar buhurun En Kutsal Yer’e ait olduğunu düşündü, çünkü başkâhin onu Ke-faret Günü’nde buhur sunağından En Kutsal Yer’e taşımıştı.

9:5   Antlaşma Sandığı’nın altın kapağı günahların bağışlandığı yer olarak biliniyordu. Sandığın üstünde yüce Keruvlar olarak bilinen iki altın suret vardı. Bu Keruv suretleri, kanatları açık ve başları sandığın üstüne eğilmiş olarak birbirlerine bakar konumdaydılar.

Yazar bu kısa betimlemeden sonra durur. Amacı ayrıntıya girmek değil, tapınma çadırının özünün ve Tanrı’ya yaklaşma şeklinin ana hatlarını vermektedir.

9:6   Yazar, Mesih’in sunusunu Yahudiler’in sunularıyla karşılaştıracağından, ilk olarak yasa tarafından gerekli kılınanları betimlemek zorundadır. Seçebile-ceği çok şey olmasına karşın, o yasal sistem içinde en önemli olanı seçer: Ke-faret Günü’nde sunulan sunu (Lev.16). Yazar, Mesih’in görevinin, İsrail’in dini takviminde önemli sayılan günde başkâhinin yerine getirdiği görevden üstün olduğunu kanıtlamak zorundaydı. Bu iddiasını kanıtlamak açısından çok önem-liydi.

Kâhinler çadırın birinci bölmesine, yani Kutsal Yere girebilirlerdi. Dinsel törenlerini yerine getirmek için oraya devamlı girerlerdi. Ancak halkın bu odaya girmesine izin verilmiyordu; onlar dışarıda kalmak zorundaydılar.

9:7   Dünyada En Kutsal Yer’e girebilen bir tek kişi vardı: İsrail’in başkâhini. Başkâhin yılın sadece belirli bir gününde (Kefaret Günü) En Kutsal Yer’e gire-bilirdi. Ancak başkâhin bile, kendisi için ve halkın bilmeden işlediği suçlar için sunacağı kurban kanı olmaksızın buraya giremezdi.

9:8   Buna bağlı olan derin ruhsal gerçekler vardı. Kutsal Ruh günah nedeniyle insanların Tanrı’dan ayrı düştüğünü, insanın Tanrı’ya yaklaşması için bir aracıya gereksinim duyduğunu ve bu aracının da Tanrı’ya sadece bir kurbanın kanı aracılığıyla yaklaşabileceğini öğretiyordu. Bu, kutsal yere giden yolun henüz açıkça gösterilmediğini öğreten ibret verici bir dersti.

Çadırın ilk bölmesi durdukça, Tanrı’ya yaklaşmak zordu. Burada Darby’nin çevirisi tercih edilebilir: “Çadırın ilk bölmesi (özelliği) durdukça.” Süleyman’ın krallığı döneminde tapınma çadırının yerine tapınak yapıldı, ancak Mesih’in ölü-mü, gömülmesi ve dirilmesine kadar aynı özelliğini korudu. Tanrı’ya yaklaş-mayla ilgili ilkeler, tapınağın perdesi yukarıdan aşağıya yırtılıncaya kadar ge-çerliydi.

9:9   Tapınma çadırı şimdiki çağ için bir örnekti. Gelecekte ortaya çıkacak olan daha iyi bir şeyin resmi, Mesih’in yetkin işinin yetkin olmayan bir örneğiydi.

Sunulan kurbanlar ve sunular, tapınan kişinin vicdanını asla yetkinleşti-remezdi. Günahların affı tam anlamıyla sağlanmış olsaydı, o zaman bunları su-nanın vicdanı günahtan özgür olurdu. Ancak bu hiçbir zaman gerçekleşmedi.

9:10   Aslında Levili düzenine göre olan sunular yalnız bedensel kirlilikle il-giliydi. Yiyecek, içecek ve çeşitli dinsel yıkanmalarla ilgili kurallar vardı, ama ahlâksal kirlilikle uğraşılmazdı.

Sunular, Tanrı ile antlaşma ilişkisine sahip bir halkı ilgilendiriyordu. Bunlar, halkın tapınabilmesi için onların törensel bir saflık durumunda kalması için verilmişti. Kurtuluşla veya günahtan arınmayla ilgilenmiyorlardı. İnsanlar, Mesih’in gelecekteki işine bağlı olarak Rab’be olan imanlarıyla kurtuldular.

Sonuç olarak, kurbanlar geçiciydi ve yeni düzenin başlangıcına kadar geçer-liydiler. Bunlar Mesih’in gelişine ve O’nun yetkin sunusuna işaret ediyorlardı. Burada belirtilen yeni düzen, Hıristiyanlığın başlangıcına işaret eder.

9:11   Mesih, gelecek iyi şeylerin,15 yani O’nu kabul edenlere vereceği büyük bereketlerin başkâhini olarak ortaya çıktı.

O’nun tapınağı daha büyük ve daha yetkin bir çadırdır. İnsan eliyle yapıl-mamış sözcüğü, dünyaya ait olmadığı anlamındadır. Tanrı’nın gökteki tapınağı, Tanrı’nın huzurunun bulunduğu yerdir.

O’na tapınılan yer,

Elle yapılan yerler değildir;

Hizmet eder cennette,

Göksel bir kâhinliktir O’nunki.

Yasanın gölge veya yansıması,

O’nda gerçekleşti.

– Thomas Kelly

9:12   Rabbimiz En Kutsal Yer’e ilk ve son kez girdi. O, Golgota’daki kur-tuluş görevini tamamlayarak Tanrı’nın huzuruna girmiştir. İlk ve son kez söz-lerinden sevinç duymalıyız. Rab işi tamamlamıştır. Hamdolsun!

O, tekelerin ve danaların kanını değil, kendi kanını sundu. Hayvan kanının günahı ortadan kaldırmaya gücü yetmezdi; sadece dinsel kurallara karşı işlenen suç durumunda etkindi. Ama Mesih’in kanının sonsuz bir değeri vardır; gücü, şimdiye dek yaşamış, yaşayan ve yaşayacak olan insanların günahlarının tümünü aklamaya yeter. Bu güç, tabii ki sadece O’nu imanla kabul edenler için geçerlidir. O, herkesi aklayabilecek güçtedir.

Tanrı, sunmuş olduğu kurban aracılığıyla sonsuz kurtuluşu sağladı. Eski Antlaşma dönemindeki kâhinler her yıl sundukları kurbanlarla kefareti sağlarlardı. İkisi arasında büyük bir fark vardır.

9:13   Yazar, Mesih’in kanıyla yasanın törenleri arasındaki farkı göstermek için şimdi de serpilen düve külü törenini ele alır. Yasa’ya göre, bir İsrailli ölü bir bedene dokunduğu takdirde, dinsel açıdan yedi gün kirli sayılırdı. Bunun çaresi ise düvenin küllerini saf suyla karıştırıp bunu kirlenen kişinin üzerine üç ve ye-dinci günlerde serpmekti. Bu kişi ancak o zaman temiz sayılırdı.

Mantle şöyle der:

Uygulanabilirliği kolay olup zamandan tasarruf sağladığı için kül uygulamasına her zaman başvuruldu. Bir düve yüzyıllarca bu sorunun çözümünü sağladı. Yahudi tarihi boyunca toplam altı düveye gereksinim duyulduğu söylenir; aklama özelli-ğini suya vermek için külden çok az bir miktar kullanılması yeterliydi (Say. 19:17).16

9:14   Bir düvenin küllerinin dışsal kirlenmeyi temizlemek için bu kadar gücü varsa, Mesih’in kanının en büyük günahları temizlemeye çok daha fazla gücü vardır!

Mesih kendisini sonsuz Ruh aracılığıyla Tanrı’ya sundu. Bu ifadenin anlamı konusunda bazı farklı görüşler vardır. Kimi bunu, “Sonsuz bir ruh aracılığıyla,” yani hayvanların zorla kurban edilmelerine karşılık, O’nun gönüllü bir ruhla kurban olduğu şeklinde yorumlar. Kimi de, “O’nun sonsuz Ruh’u aracılığıyla” şeklinde anlar. Biz burada bunun Kutsal Ruh olduğuna inanıyoruz; O, kurbanını Kutsal Ruh’un gücüyle sundu.

Bu, Tanrı’ya verilen bir sunuydu. İsa Mesih, Tanrı’nın lekesiz, günahsız Ku-zusu’ydu. Ahlâksal açıdan mükemmel oluşu, bizim günahlarımızın bağışlanma-sını sağladı. Hayvanlardan oluşan kurbanların fiziksel olarak kusursuz olması zo-runluydu; İsa Mesih de ahlâksal olarak kusursuzdu.

Kanı, diri Tanrı’ya kulluk edebilmemiz için vicdanımızı ölü işlerden temizler. Bu, sadece fiziksel bir aklanma veya törensel bir temizlenme değil, vicdanı arındıran ahlâksal bir yenilenmedir. İmanlıları, iman etmeyenlerin kendilerini temiz kılmak için yaptıkları ölü işlerden temizler. İnsanları, diri Tanrı’ya kulluk etmeleri için ölü işlerinden özgür kılar.

9:15   İsa Mesih’in çarmıhta akıttığı kan, Eski Antlaşma döneminde akıtılan kurban kanlarından üstündür. Bu, bizi 15’inci ayetin sonucuna götürür: Mesih yeni antlaşmanın aracısı olmuştur.

Wuest bunu şöyle açıklar:

“Aracı” sözcüğü, iki kişi arasına durumu düzeltmek için giren, barışı ve arkadaşlığı sağlayan, sözlü antlaşma yapan veya bir antlaşmayı onaylayan kişiyi belirten me-sites sözcüğünün Türkçe çevirisidir. Burada Mesih, Kutsal Tanrı ile günahkâr in-san arsında bir arabulucu veya aracı olarak davranır. Çarmıhtaki ölümüyle insanla Tanrı arasındaki engeli, yani günahı ortadan kaldırır. Günahkâr kişi, Mesih’in kur-banını kabul ettiğinde, günahının suçu ve cezası artık ona ait değildir, günahın yaşamındaki gücü kırılır, tanrısal doğayı alır ve Tanrı’yla arasındaki bozuk ilişki düzelir.17

Çağrılanlar vaat edilen sonsuz mirası alabilirler. Mesih’in yapmış olduğu iş sayesinde hem Eski Antlaşma’nın, hem de Yeni Antlaşma’nın kutsalları sonsuz kurtuluşun tadını çıkarırlar.

Hıristiyanlıktan önceki dönemlerde yaşayan imanlılar da Mesih’in ölümü sa-yesinde bu mirasa sahip olurlar. O’nun ölümü onları yasa zamanında işledikleri suçlardan kurtarır.

Tanrı, Eski Antlaşma dönemindeki insanları “bedeli sonradan ödenmek üze-re” kurtarmıştır. Onlar da bizim gibi imanla aklandılar. Ancak Mesih daha öl-memişti. O zaman Tanrı onları nasıl kurtarabilirdi? Bunun yanıtı, onları Mesih’in neyi başaracağını bildiği için kurtardığı yönündedir. Bu insanların Mesih’in Gol-gota’da yapacaklarına ilişkin ya çok az bilgileri vardı ya da hiç yoktu. Ama Tanrı bunu biliyordu ve onların gelecekte Mesih’in gerçekleştireceği işe olan imanla-rını önceden kabul etti.

Bir bakıma Eski Antlaşma dönemindeki insanların büyük bir suç borcu birikmişti. Mesih, ölümüyle Eski Antlaşma döneminde yaşayan imanlıları da bu suçlardan kurtardı.

Tanrı’nın onları Mesih’in gelecekteki işi aracılığıyla kurtarması, günahların göz önüne alınmaması olarak bilinir. Bu, Romalılar 3:25-26’da tartışılır.

9:16   Yazarın 15’inci ayette söz ettiği miras, vasiyet veya antlaşmanın resmen onaylanmadan önce, vasiyet sahibinin ölmüş olduğunun kanıtlanması gerektiğini anımsatır. Bu iş için genellikle ölüm belgesi yeterli bir kanıttır.

9:17   Vasiyet sahibi vasiyetini yıllar önce yazmış ve kasasında saklamış ola-bilir. Ancak bu, onun ölümüne kadar yürürlüğe girmez. Yaşadığı sürece malları, vasiyetnamede adı geçenlere dağıtılmaz.

9:18   Konu şimdi bir kimsenin vasiyetinden, Tanrı’nın Musa aracılığıyla ver-diği Eski Antlaşma’ya geçer. Antlaşma’ya göre ölümün gerçekleşmesi zorun-luydu ve ancak kan akıtılmasıyla yürürlüğe girdi.

Eskiden bir hayvanın kurban edilmesi antlaşmayı geçerli kılardı. Kan, antlaş-manın kurallarının yerine geleceğine dair verilen ciddi bir sözdü.

9:19   Musa, Yasa’yı İsrail’e bildirdikten sonra su, al yapağı, mercanköşkotu ile danaların ve tekelerin kanını alıp hem kitabın hem de bütün halkın üze-rine serpti. Musa böylece antlaşmanın mühürlenmesi için gerekli töreni hazırla-mıştı.

Mısır’dan Çıkış 24:1-11’de Musa’nın, kanın yarısını sunağın üzerine, diğer yarısını da halkın üzerine serptiğini okuruz; kitabın üzerine kan serpilmesinden ya da su, al yapağı ve mercanköşkotundan söz edilmez. Her iki anlatımın birbirini tamamladığını düşünmek en iyisidir.

Sunak tarafından temsil edilen Tanrı ve halk, antlaşma yapan taraflardı. Kitap antlaşmaydı. Serpilen kan, her iki tarafı da antlaşmanın kurallarına bağlı kıldı. Halk itaat etmeye, Rab de onları, itaat ettikleri taktirde bereketlemeye söz verdi.

9:20   Musa kanı serperken şöyle dedi: “Tanrı’nın uymanızı buyurduğu ant-laşmanın kanı budur.” Bu eylemle, yasaya uymakta yetersiz kaldıkları takdirde halkın yaşamı rehin alınıyordu.

9:21   Musa aynı biçimde çadırın ve tapınmada kullanılan bütün eşyaların üzerine kan serpti. Bu uygulama Eski Antlaşma’da yer almaz. Mısır’dan Çıkış 40’da tapınma çadırının kutsanmasında kandan söz edilmez. Ancak buradaki sim-gesel olay açıktır. Günahkâr kişiyle temâsı olan her şey kirlenir ve temizlenmesi gerekir.

9:22   Kutsal Yasa uyarınca hemen her şey kanla temiz kılınır. Ancak istisnalar da yok değildir. Örneğin, bir kişinin sayım sırasında Tanrı’nın halkından sayılması için “Bağışlanma Bedeli” olarak yarım şekel getirmesi gerekirdi (Çık. 30:11-16). Para, o kişinin sayımda Tanrı’nın halkından sayılması için canına kar-şılık verdiği bedeli simgeleyen bir işaretti. Başka bir istisna da Levililer 5:11’de görülür: Bazı durumlarda günah sunusu olarak ince un getirmeliydiler.

Genel olarak kefaret için bile kan dökülmesi gerekli olduğu halde, bu istisna-lar günahın kefareti veya örtülmesi için kullanıldı. Ama günahın bağışlanmasına gelince, bu konuda hiçbir istisna olamaz: Kan dökülmeden bağışlanma olmaz.

9:23   9’uncu bölümün tamamında iki antlaşma kıyaslanarak farklılıkları gös-terilmektedir. İlk olarak, dünyasal tapınağın danaların ve tekelerin kanı aracılı-ğıyla temizlenmesi gerekiyordu. Belirtilmiş olduğu gibi bu, törensel bir temiz-lenmeydi ve simgesel bir tapınağın simgesel kutsanmasıydı.

Göksel tapınak, bir kopya olan dünyasal tapınağın aslıydı. Bunlardan daha iyi kurbanlarla, yani Mesih’in kurbanlığıyla temiz kılınması gerekiyordu.

Göksel yerlerin temiz kılınması gerektiği şaşırtıcı olabilir. Buna dair bir ipucu Eyüp 15:15’de yer alır: “Gökler bile O’nun gözünde temiz değil.” Bunda şüphesiz Şeytan’ın ilk günahı gökte işlemiş olmasının etkisi vardır (Yşa.14:12-14). Ayrıca kardeşlerin suçlayıcısı olarak hâlâ Tanrı’nın önüne çıkabilir (Va.12:10).

9:24   Mesih asıl kutsal yerin örneği olup elle yapılmış kutsal yere değil, asıl göğe girdi. Orada bizim için Tanrı’nın önünde görünür.

Bir kişinin asıl olanı bırakıp gölgesine ya da resme geri dönmek istemesini ve göklerdeki kutsal yerde başkâhinlik hizmetini yapan kişiyi bırakıp simgesel bir çadırda hizmet eden İsrailli kâhinlere dönmesini anlamak zordur.

9:25   Rab İsa, Harun’un düzeninde başkâhinin sürekli yapmak zorunda olduğu gibi, tekrar tekrar sunular sunmadı. Başkâhin yılın belirli bir gününde, yani kefaret gününde En Kutsal Yer’e girerdi ve kendi kanını değil, kurban edilen hayvanların kanını sunardı.

9:26   Mesih tekrar tekrar sunular sunmuş olsaydı, sunusu bizzat kendi yaşa-mı olduğundan, bu O’nun tekrar tekrar elem çekmesi gerektiği anlamına gelecekti. Ama dünyanın kuruluşundan beri belirli dönemlerde Mesih’in Golgo-ta’daki elemleri çekmesi gerektiği gibi bir şey asla düşünülemez! Bunun gereksiz olduğu kuşku götürmez.

Yeni Antlaşma’da bu konuda şunları öğreniyoruz:

1. Kesin çözüm – Her zaman geçerli olmak üzere bir kere ortaya çıktı. Bu işin tekrarlanmasına gerek yoktur.

2. Uygun zaman – Çağların sonunda, yani Eski Antlaşma insanın yetersizliğini ve güçsüzlüğünü kesin olarak gösterdikten sonra ortaya çıktı.

3. Mükemmel bir iş – Günahı ortadan kaldırmak için ortaya çıktı. Burada ortadan kaldırmak sözü vurgulanır. Yani bu, her yıl artık bir kefaret sunulmayacağını gösterir. Günahlarımız tamamen bağışlanmıştır.

4. Kişisel bir kurban – Kendisini kurban edip günahları ortadan kaldırdı. Bi-zim günahlarımızın hak ettiği cezayı bizzat kendi bedeninde taşıdı.

Utanca ve alaycı kabalığa dayanarak

Benim yerime suçlanmaya katlandı;

Bağışlanmışlığımı kanıyla mühürledi;

Haleluya! Ne büyük bir Kurtarıcı!

– Philip P. Bliss

9:27   27 ve 28’inci ayetler Eski ve Yeni Antlaşma arasındaki başka bir karşıtlığı daha ortaya koyar gibidir. Yasa, günahkârları bir kez ölmek ve ondan son-ra yargılanmak üzere suçladı. Yasa, zaten günahkâr olan ve gereklerini mü-kemmel bir şekilde yerine getiremeyecek olan bir halka verildi. Bundan dolayı yasa, altındaki herkesi suçlayan bir araç oldu.

9:28   Yeni Antlaşma, Mesih’i sonsuz kurban olarak sunar; O, birçoklarının günahlarını yüklenmek için bir kez kurban edildi. İkinci kez, günah yüklenmek için değil, kurtuluş getirmek için kendisini bekleyenlere görünecektir. Ancak dönüşünde günah sorunuyla uğraşmayacaktır: Bu işi çarmıhta bitirmiştir. İkinci gelişi, halkını göklerdeki eve götürmek içindir. Bu, onların kurtu-luşunun doruk noktasıdır; görkemli bedenlere kavuşarak, sonsuza dek günahtan uzak kalacaklardır.

Kendisini bekleyenler ifadesi, gerçek imanlıların hepsini içeren bir betimle-medir. Tanrı’nın halkı, O’nun gelişiyle ilgili olaylar zincirinde hemfikir olmasa da, gelişini bekliyor.

Kutsal Kitap, belirli bir grup imanlının Rab ile buluşma zamanında göğe alına-caklarını öğretmez. Göğe alınacak olan kişileri, “Mesih’e ait ölüler” ve “Biz ya-şamakta olanlar, hayatta olanlar” olarak betimler (1Se.4:16-17); bu da ölü veya diri bütün gerçek imanlıları belirtir. 1.Korintliler 15:23’de alınacak kişiler, “Me-sih’e ait olanlar” diye tanımlanır.

24-28. ayetlerde Mesih’in üç kez göründüğüne ya da ortaya çıktığına işaret edilmektedir. Bunlar şu şekilde özetlenebilir:

26’ncı ayet: Görünmüştür. Bu, bizi günahın cezasından kurtarmak için ilk defa geldiği zamanı belirtir (Burada kurtuluşun geçmiş zamanı anlatılır).

24’üncü ayet: Tanrı’nın önünde şu anda görünmektedir. Bu, bizi günahın gü-cünden kurtarmak için, O’nun Tanrı’nın önünde olan şimdiki işine yapılan bir göndermedir (Burada kurtuluşun şimdiki zamanı anlatılır).

28’inci ayet: Görünecektir. Bu, O’nun bizi günahın varlığından kurtaracağı zamanı, yakın zamandaki dönüşünü belirtir (Burada, kurtuluşun gelecek zamanı anlatılır).

10:1   Gelecek iyi şeylerin Kutsal Yasa’da sadece gölgesi vardır. Yasa, Mesih’in kişiliğine ve işine işaret etmekle birlikte yalnızca gerçeğin zayıf bir vekiliydi. Yasa’yı Mesih’e tercih etmek, fotoğrafı kişinin kendisine tercih etmek gibidir. Bu, Kral’a yapılan bir hakarettir!

Yasal sistemin zayıflığı, kurbanlarının tekrar tekrar sunulması gerektiği gerçeğinde yatar. Bu tekrarlar, kutsal Tanrı’nın taleplerini karşılama konusunda ye-tersiz kaldıklarını kanıtlamıştır. Bu tekrarlardan oluşan fikri yakalamak için, kullanılan ifadeye dikkat edin: Her yıl sürekli aynı kurbanları sunarak…

Kurbanlar, Tanrı’ya yaklaşanları yetkin kılma konusunda yetersizdi; yani gü-nah konusunda halka yetkin bir vicdan sağlamıyordu. İsrailliler günahın suçun-dan tamamen arınmanın zevkini hiç tadamadılar. Vicdanları hiçbir zaman rahat olmadı.

10:2   Sunular veya kurbanlar onları nihai olarak günahın cezasından bağışlamış olsaydı, tapınma çadırına veya tapınağa yapılan yıllık ziyaretlere son ve-rilmez miydi? Kurbanların düzenli olarak sunulması onların yetersizliğini gös-teriyordu. Hayatta kalabilmek için saat başı ilaç almak zorunda olan biri, iyileş-tiğini söyleyemez.

10:3   Levili düzenine göre olan sistem, vicdanı yatıştıracağı yerde her yıl on-lara günahlarını hatırlatarak rahatsız etti. Her yıl düzenlenen kefaret günü, on-lara günahların kaldırılmadığını, sadece üstlerinin kapatıldığını anımsatıyordu.

10:4   Boğaların ve tekelerin kanının günahları ortadan kaldırmaya gücü yoktu. Daha önce söz edildiği gibi, bu kurbanlar ritüel hatalarla ilgilidirler. Kur-banlar törensel niteliğe sahip belirli bir temizlik sundular, ama insanın bozulmuş olan doğası veya kötü işleri konusunda yetersizdiler.

10:5   Bu ayette konu, Levili düzenindeki sunuların zayıflığından, Mesih’in sunusunun gücüne gelir. Ayetin başında, Kurtarıcı’nın beden aldığı zaman söylediği sözlere yer verilir. 40’ıncı Mezmur’dan alıntı yapılarak Tanrı’nın, Eski Antlaşma’daki sunu ve kurbanlardan hoşnut olmadığına işaret edilmektedir. Tanrı, bu kurban sistemini kurmasına rağmen, bu sistem asla O’nun nihai amacını oluşturmadı. Kurban sistemini günahları ortadan kaldırması için planlanmadı, aksine dünyanın günahını taşıyacak olan Tanrı Kuzusu’na işaret etmek için ta-sarladı. Tanrı, hayvan kanından oluşan nehirlerden ve hayvan cesetlerinden olu-şan yığınlardan hoşnut olabilir mi?

Tanrı’nın hoşnutsuzluğunun başka bir nedeni de şudur: İnsanlar, yüreklerindeki kötülüğe ve günahlarına rağmen, törenler aracılığıyla O’nu hoşnut ettiklerini sanıyorlardı. Birçokları tövbe etmeden ve pişmanlık duymadan kurbanlar sunup durdular. Hayvan kurbanlarıyla Tanrı’yı yatıştıracaklarını sandılar, oysa Tanrı, al-çakgönüllü bir yürekten oluşan kurbanı bekliyordu. Tanrı’nın tören düşkünü ol-madığını kavrayamadılar!

Önceki kurbanlardan hoşnut olmayan Tanrı, Oğlu için bir insan bedeni hazır-ladı. Bu, O’nun insan yaşamı ve doğasının bir parçasıydı. Bu, elbette ki, sonsuz Söz’ün insanlar uğruna ölebilmesi için insan olduğu zamanki beden alma muci-zesine gönderme yapar.

Mezmur 40:6’dan uyarlanan, “Bana bir beden hazırladın” cümlesinin iki anlam taşıması ilginçtir. Ayette şöyle yazılıdır: “Kulaklarımı açtın.” İngilizce çeviride bu ayet “Kulaklarımı deldin” olarak da geçer. Bu, Mesih’in daima Tan-rı’dan buyruk almaya ve bu buyrukları yerine getirmeye hazır olduğu anlamına gelir. Delinen kulak ise, kendi isteğiyle efendisine daima bağlı kalmayı ifade eder. Bu, İbrani kölenin kapı sövesine yaklaştırdığı kulağının bizle delinmesi olayının (Çık.21:1-6) kinayeli bir ifadesi olabilir.

10:6   40.Mezmur’dan yaptığı alıntıya devam eden Mesih, Tanrı’nın yakmalık sunudan ve günah sunusundan hoşnut olmadığını tekrarladı. Temiz kılmak ya da günahları bağışlamak için yetersiz olan bu hayvanlar, aynı zamanda gö-nülsüz kurbanlardı. Ayrıca Tanrı’nın sonsuz isteğini de yansıtmıyorlardı. Bu su-nular yalnızca Mesih’in gölgeleriydiler. Sonuç olarak, herhangi bir değere sahip değillerdi.

10:7   Tanrı’yı asıl hoşnut eden şey, bedeli ne olursa olsun Mesih’in, O’nun isteğini yapmaya gönüllü oluşuydu. O, kendisini sunarak Tanrı’ya olan itaatini kanıtladı. Rabbimiz bu sözleri söylerken, Eski Antlaşma’nın başından sonuna dek Tanrı’nın isteğini yerine getirmekten zevk aldığına dair tanıklıkta bulunur.

10:8   Yazar 8-10’uncu ayetlerde, alıntı yapılan ayetlerin ruhsal önemine değinir. Bunu, kurbana dayalı eski düzenin mirasının işareti ve Mesih’in mükemmel sunusundan oluşan yeni düzenin başlangıcı olarak görür.

Tanrı’nın, Yasa’nın bir gereği olarak sunulan kurbanlardan hoşnut olmadığını vurgulamak için, 40’ıncı Mezmur’dan yapılan alıntıyı özetleyerek tekrar-lar.

10:9   Daha sonra yazar, Tanrı’nın eski yasadan hoşnut olmadığını söyleyen Mesih’in, Baba’sının yüreğini hoşnut edecek şeyi yapmak için gelişinin önemini ele alır.

Sonuç: İkinciyi geçerli kılmak için birinciyi ortadan kaldırıyor. Yani, Yasa’nın gerektirdiği sunulardan oluşan düzeni iptal ederek, günahı ortadan kal-dıran kendi Oğlu’nu kurban olarak sundu. Yeni Antlaşma sahneye çıkarken eski antlaşma sahneden çekildi.

10:10   Tanrı’nın bu isteği uyarınca –ki İsa tamamen itaatkardı– İsa Mesih’in bedeninin ilk ve son kez sunulmasıyla kutsal kılındık.

George Landis bu konuyla ilgili şu yorumu yapar:

Bu, İbraniler 12:14’ün dışında, tüm İbraniler bölümünde olduğu gibi, konumsal bir kutsal kılınmadır ve sadece birkaç “ileri gelen imanlı” için değil, bütün imanlılar (1Ko.6:11) için geçerlidir. Bu, Tanrı’nın isteği ve Mesih’in kurban oluşuyla ta-mamlandı. Tanrı tarafından Tanrı’ya ve Tanrı için ayrıldık. Bu, Tanrı’nın Ru-hu’nun imanlıda Söz aracılığıyla çalışmasıyla karıştırılmamalıdır (Yu.17:17-19; 1Se.5:23).18

10:11   Harun’un düzenine uygun şekilde görev yapan bir kâhinin yürüttüğü hizmet, şimdi Mesih’inkiyle keskin bir biçimde karşılaştırılmaktadır. Kâhinler her gün ayakta durup görevini yaptı. Tapınma çadırında veya tapınakta oturacak sandalye yoktu. Dinlenemezlerdi; çünkü işleri hiç bitmezdi. Aynı kurbanları tekrar tekrar sundular. Ama bu kurbanlar günahları asla ortadan kaldıramadığı gibi, vicdanları da rahatlatmıyordu.

Bu kurbanlar günahları asla ortadan kaldıramazdı. A.B. Bruce, “Harun, Levili düzeninde önemli bir kişi olmasına karşın, hiçbir değeri olmayan törenleri yapan düzenin bir görevlisiydi”19 diye yazar.

10:12   Rabbimiz günahlar için tek bir kurban sundu. Artık başka bir kurbana gerek kalmamıştır.

Kan ve sunak yok şimdi,

Kurban işi bitti!

Göğe yükselen alev, duman yok,

Artık kuzu kesilmiyor.

Canı suçtan aklamak

Ve en kırmızı lekeleri temizlemek için

Soylu damarlardan

Çok kan aktı.

–Horatius Bonar

Bu bazı İngilizce çevirilerde, kurtarışı gerçekleştirdikten sonra, “sonsuza dek olmak üzere Tanrı’nın sağında oturdu” şeklinde çevrilir. Bu ayete, “Günahlar için sonsuza dek geçerli tek bir kurban sundu” ya da “Sonsuza dek oturdu” şeklinde okunması için noktalama işareti konulabilir. Her ikisi de doğrudur, ama ikincisi-nin yorumunun daha doğru olduğu kanısını taşıyoruz. Günahın bedeli sonsuza dek ödendiği için sonsuza dek oturur. İsa’nın Tanrı’nın sağında oturması, onur ve yüceliğini belirtir.

Kimileri O’nun bir gün yargılamak için ayağa kalkacağından sonsuza dek oturmayacağını söyleyerek buna karşı çıkabilir. Ancak burada hiçbir çelişki yok-tur. Günaha karşı bir sunu sunma açısından daimi olarak oturmuştur. Yargı açı-sından sonsuza dek oturmuyor.

10:13   Her dizin çökeceği ve her dilin, Baba Tanrı’nın yüceltilmesi için İsa Mesih’in Rab olduğunu açıkça söyleyeceği güne dek (Flp.2:10-11) düşmanları-nın, kendi ayaklarının altına serilmesini bekliyor. Mesih o gün, yeryüzünde haklı çıkarılacaktır.

10:14   Sunusunun üstün değeri, sunduğu tek bir sunuyla kutsal kılınanları sonsuza dek yetkinliğe erdirmesinde görülür. Burada kullanılan kutsal kılınanlar ifadesi, Tanrı’ya ayrılan kişileri, yani tüm gerçek imanlıları belirtir. İki anlamda yetkinliğe erdirilmişlerdir. İlki, Tanrı’nın önünde yetkin bir konumları vardır; Baba’nın huzuruna sevgili Oğlu aracılığıyla çıkarlar. İkincisi ise, ücretin tamamen ödendiğini ve Tanrı’nın ikinci bir ücret talep etmeyeceğini bildiklerin-den, suç ve günahın cezası açısından yetkin bir vicdana sahiptirler.

10:15   Kutsal Ruh da Yeni Antlaşma altındaki bu gerçeğe tanıklık ediyor; O’nun ölümü günaha karşılık ilk ve son ölüm olmuştur ve günah sorununu sonsuza kadar kökten çözümlemiştir. Buna Eski Antlaşma yazıları da tanıklık etmektedir.

10:16   Rab, Yeremya 31:31’de, yeryüzünde seçtiği halkla yeni bir antlaşma yapmak için söz verdi.

10:17   Sonra, yine aynı bölümde şunu ekliyor: “Onların günahlarını ve suçlarını artık anmayacağım.” Yeremya 31:34’ün, günahların tam ve son bağış-lanması vaadini içermesi dikkat çekicidir; buna rağmen vaadin yerine gelmeye başladığı günlerde yaşayanlardan bazıları, Yahudiliğin sonu gelmez kurbanla-rına dönmeye razı edilmiştir!

10:18   Yeni Antlaşma’daki bağışlanma vaadi, artık günah için sunuya gerek olmadığını belirtir. Artık günah için sunuya gerek yoktur sözleriyle yazar, mektubun öğreti diyebileceğimiz kısmını bitirir. Bu sözlerin yüreğimizde ve zih-nimizde yer etmesini isteyen yazar, şimdi de yapmamız gereken pratik şeyleri sunmaktadır.

III. UYARI VE ÖĞÜTLER (10:19 - 13:17)

A. Mesih’i Küçümsemeye Karşı Uyarı (10:19-39)

10:19   Eski Antlaşma döneminde insanlar Tanrı’dan uzaktı; şimdi ise Mesih İsa’nın kanı sayesinde Tanrı’ya yakınlaştık. O’na yaklaşmak için yüreklendiriliyoruz.

Bu öğüt, imanlıların hepsinin kâhin olduğunu varsayar, çünkü İsa’nın kanı sayesinde kutsal yere girmeye cesaretimiz olduğu söylenmektedir. Eski Antlaş-ma döneminde sıradan insanlar Kutsal Yer’e ve En Kutsal Yer’e giremezlerdi. İlk odaya sadece kâhinler, ikinci odaya ise sadece başkâhinler girebilirdi. Oysa şim-di her şey değişti. Tanrı’nın, artık kendisine sadece özel bir grup insanın yakla-şabileceği özel bir yeri yoktur. Aksine, imanlıların hepsi O’nun huzuruna her-hangi bir zamanda ve yeryüzündeki herhangi bir yerde imanla çıkabilir.

Tanrı’nın girmem için davet ettiği perdeden

Yeni ve diri yolda;

Korkusuz bir umutla cesaret ediyor,

Cesaretle davetine itaat ediyorum;

Orada Tanrı’nın Mesih’le

Şefkat kürsüsünde Tanrı’yla karşılaşıyorum!

O’nun önünde sahip olduğum değerin hepsi

Kanın değeridir:

O’na tapındığımda

Mesih’i, İlk Meyve’yi, sunuyorum Tanrı’ya.

Bakıyor Tanrı O’na sevinçle

Kabul edildiğimi söylüyor bana.

– Yazarı bilinmiyor

10:20   Yaklaşımımız yeni ve diri yoldandır. Buradaki yeni, “yeni öldürülen” veya “yeni yapılan” anlamına gelebilir. Diri ise dirilen İsa’ya, dolayısıyla da diri Kurtarıcı’ya bir gönderme olabilir. Bu yol, yani perde, kendi bedeninde açıl-mıştır. Tapınaktaki iki bölüm arasında bulunan perdenin, Rabbimiz’in bedeninin bir simgesi olduğunu açıkça görürüz. Tanrı’nın huzuruna çıkabilmemiz için per-denin yırtılması, yani O’nun bedeninin ölmesi gerekiyordu. Bu, Tanrı’nın huzu-runa Mesih’in günahsız yaşamıyla değil, sadece O’nun başkalarının yerine öl-mesiyle yaklaşabileceğimizi anımsatır. Tanrı’nın huzuruna her çıkışımızda, bu ayrıcalığın bizim için çok yüksek bir bedelle alındığını anımsayalım.

10:21   Tanrı’nın huzuruna girdiğimizde sadece büyük bir güvene değil, Tanrı’nın evinden sorumlu büyük bir kâhine de sahip oluruz. Kâhinler olma-mıza karşın (1Pe.2:9; Va.1:6) yine de bir kâhine ihtiyacımız vardır. Mesih bizim Başkâhinimiz’dir ve O’nun bu görevi sayesinde Tanrı bizden hoşnut kalır.

10:22   Yaklaşalım. Bu, imanlılar için Mesih’in kanı aracılığıyla kavuşulan ayrıcalıktır. Bu dünyadaki ünlü kişilerle değil; evrenin Hakimi ile görüşmek için davet edilmemiz, sözcüklerle ifade edilemeyecek kadar harika, öyle değil mi? Bu davete verdiğimiz değer, karşılık verişimizdeki tutumla gösterilir.

Tahta yaklaşırken ruhsal olarak kendimize nasıl çeki düzen vermemiz gerek-tiğine dair dört aşamalı bir betimlemeyle karşılaşırız.

1. Yürekten bir içtenlikle. İsrail halkı Tanrı’ya yalnızca ağızlarından çıkan övgülerle yaklaştı, ama yürekleri O’ndan uzaktı (Mat.15:8). Bizim yaklaşımımız içten olmalıdır.

2. İmanın verdiği tam güvenceyle. Tanrı’nın vaatlerine, tam bir güvenle ve O’nun huzuruna sevecen bir şekilde kabul edileceğimize dair kuvvetli bir inançla yaklaşabiliriz.

3. Yüreklerimiz kötü vicdandan arınmış olarak. Bu sadece yeniden doğmakla mümkün olabilir. Mesih’e güvendiğimizde, O’nun kanının değerini anlayıp kendimize mal ederiz. Mecazi anlamda anlatırsak, İsrailliler’in Fısıh kuzusunun kanını sürerek kapılarını arındırdıkları gibi, biz de yüreklerimizi O’nunla arındı-rırız. Bu, bizi kötü düşüncelerden kurtarır. Tanıklığımız şöyledir:

Artık vicdanımız bizi suçlamaz,

Bizzat O’nun değerli kanı

Yıkadı ve temizledi bizi ilk ve son kez,

Tanrı’nın gözünde temiz kıldı bizi.

– Frances Bevan

4. Bedenimiz temiz suyla yıkanmış olarak. Bu yine simgesel bir anlatımdır. Bedenlerimiz yaşamlarımızı temsil eder. Temiz su söze (Ef.5:25-26), Kutsal Ruh’a (Yu.7:37-39) ya da Kutsal Ruh’un sözü kullanarak yaşamlarımızı günlük kirlilikten temizlemesine gönderme yapabilir. Mesih’in ölümüyle günahın suç-lamasından sonsuza dek özgür kılındık. Ama günahın neden olduğu kirlenmeden Tanrı’nın sözü aracılığıyla ve Ruh tarafından sürekli olarak temizleniriz (Yu. 13:10’a bakınız).

Böylece Tanrı’nın huzuruna girmek için gerekli olan dört unsuru şöyle özet-leyebiliriz: İçtenlik, güvence, kurtuluş ve kutsanma.

10:23   İkinci öğüt ise benimsediğimiz umuda, sımsıkı tutunmamız yönündedir. Mesih’te benimsediğimiz bu güçlü umuttan bizi uzaklaştıracak hiçbir şeye izin verilmemelidir.

Hıristiyanlığın görünmeyen şimdiki bereketleri için, Yahudiliğin görülen şey-lerinden vazgeçmemeleri konusunda sınananlara şöyle bir anımsatma yapılır: Vaat eden Tanrı güvenilirdir. O’nun vaatleri asla boşa çıkmaz; O’na güvenen hiç kimse hayal kırıklığına uğratılmaz. Kurtarıcı vaat ettiği gibi gelecektir ve halkı da sonsuza dek O’nunla ve O’nun gibi olacaktır.

10:24   İmanlı kardeşleri sevgi göstermeleri ve iyi işlerle uğraşmaları konusunda teşvik etmek için yüreklendirici yolları keşfetmeliyiz. Yeni Antlaşma açısından, sevgi bir duygu değil, yapmamız gereken bir eylemdir. Bize sevmemiz buyruldu; bu nedenle sevgi, göstermemiz gereken bir davranış şeklidir. Sevgi köktür; iyi işler ise meyveleridir. Sergileyeceğimiz örnek ve öğretişlerimizle diğer imanlıları da bu tür bir yaşam için gayrete getirmeliyiz.

Sevecen yürekler bahçelerdir.

Sevecen düşünceler köklerdir.

Sevecen sözler çiçeklerdir.

Ve iyi işler bunların meyveleridir.

– Uyarlanmıştır

10:25   Bir araya gelmeye devam edelim ve bazılarının yaptığı gibi kiliselerimizdeki toplantılara katılmaktan vazgeçmeyelim. Bu, bütün imanlılar için topluluklarına sadık olmaları konusunda genel bir öğüt olarak düşünülebilir. Bir-likte tapındığımız ve hizmet ettiğimizde, kuşkusuz güç, teselli, ruhsal gıda ve se-vinç buluruz.

Bu, elemlerden geçen imanlılar için özel bir teşvik olarak da görülebilir. Tu-tuklanma, azar ve acıdan sakınmak için insanın kendisini soyutlaması ve böylece gizli bir öğrenci olması gibi bir denenme her zaman vardır.

Ancak bu ayet, temel olarak inançtan dönmeye karşı bir uyarıdır. Burada yerel topluluğu terk etmek, İsa Mesih inancına sırt çevirip Yahudiliğe dönmek anla-mına gelir. Bu mektup yazıldığı zaman bazıları bunu yapıyordu. Özellikle Me-sih’in dönüşünün yakın oluşu konusunda birbirlerini uyarmaları ve cesaretlen-dirmeleri gerekiyordu. O geldiğinde, kazanan tarafın elem çeken, dışlanan ve hor görülen imanlılar olduğu görülecektir. O zamana dek, imanda sarsılmadan dur-mamız gerekiyor.

10:26   Yazar şimdi dördüncü çetin uyarısını yapar. Önceki durumlarda olduğu gibi bu, inançtan dönmeye karşı yapılan bir uyarıdır; bu, bilerek işlenen günah olarak da betimlenir.

Belirtilmiş olduğu gibi, bu günahın doğası ile ilgili olarak imanlılar arasında ciddi anlaşmazlıklar vardı. Sorun, kısaca aşağıdakilere gönderme yapıp yapmadığına ilişkindir:

1. Sonradan Mesih’ten ayrılan ve kaybolan gerçek imanlılar.

2. Doğru yoldan çıkan, ama kurtuluşu kaybetmemiş olan gerçek imanlılar.

3. Bir süreliğine imanlı olduklarını söyleyerek bir topluluğa katılan, ama son-ra bilerek Mesih’ten ayrılanlar. Aslında onlar zaten yeniden doğmamışlardı ve ar-tık hiçbir zaman yeniden doğmaları söz konusu değildir.

Hangi görüşe sahip olursak olalım, herkesin kabul ettiği belirli sorunlar vardır. Biz üçüncü görüşün doğru olduğuna inanıyoruz; çünkü bu, İbraniler’deki genel öğretişle ve Yeni Antlaşma’nın tümüyle en çok tutarlı olanıdır.

26’ncı ayette inançtan dönme, gerçeği öğrenip benimsedikten sonra bilerek günah işleme olarak tanımlanır. Buna, Yahuda gibi Müjde’yi duymuş olan birini örnek gösterebiliriz. Bu gibi kişiler kurtuluş yolunu bilirler ve kabul etmiş gibi görünürler; ancak daha sonra bunu bilerek reddederler.

Böyle bir kişinin günahları için artık kurban kalmaz. Mesih’in ilk ve son kez sunmuş olduğu kurban, bilinçli ve kesin olarak reddedilmiştir. Bu nedenle, Tanrı’nın ona sunacağı başka bir kurtuluş yolu yoktur.

Bütün günahların bilinçli olarak işlendiğine dair yaygın bir kanı vardır. Ama yazar burada, inançtan dönmekten olağanüstü ciddi ve bilinçli bir günah olarak söz eder.

Yazarın bu bölümde biz zamiri kullanması, buna kendisini de kattığı anlamına gelmez. 39’uncu ayette kendisini ve diğer imanlıları kesinlikle mahvolanların dı-şında tutar.

10:27   Sadece yargının dehşetli beklenişi kalır; hiçbir kaçış umudu yoktur. İnanç değiştiren kimsenin yeniden tövbe edecek duruma getirilmesi imkânsızdır (6:4). Kendisini bilerek ve isteyerek Tanrı’nın Mesih’teki lütfundan yoksun bı-rakmıştır. Bu kişinin sonu, düşmanları yiyip bitirecek olan kızgın ateştir. Bu-nun tam anlamıyla ateş olup olmadığını tartışmak yersizdir. Cezanın korkunç ol-duğunu göstermek için böyle bir dil kullanılmaktadır.

Tanrı’nın inanç değiştirenleri düşmanlar olarak nitelemesine dikkat edin. Bu, tarafsız kalma durumunu değil, mutlak bir muhalefeti ifade eder.

10:28   Bu ayette, Musa’nın Yasası’nı hiçe sayanın sonu, inanç değiştiren kişi-nin sonuna örnek olarak gösterilmektedir. Musa’nın Yasası’nı hiçe sayan, iki ya da üç tanığın onun suçunu kanıtlamasıyla acımasızca öldürülürdü (Yas.17:2-6).

10:29   İnanç değiştiren kimse, diğerlerinden daha ayrıcalıklı olduğu için daha şiddetli bir cezaya layık sayılacaktır. Günahının büyüklüğü, kendisine karşı yöneltilen üç suçlamada görülür:

1. Tanrı’nın Oğlu’nu ayaklar altına aldı. İsa’nın izleyicisi olduğunu açıkça söyledikten sonra, şimdi de büyük bir küstahlıkla O’nunla hiçbir ilişkisi olmadı-ğını söylemektedir. Mesih’e Kurtarıcı olarak ihtiyacı olduğunu yadsımakta ve O’nu Rab olarak kesin bir biçimde reddetmektedir.

Japonya’da eski baskı dönemlerinde hükümet tarafından üzerinde İsa’nın res-minin bulunduğu bir haç kullanılırdı. O dönemde bu haç yere konulur ve herkes bu haça basmaya zorlanırdı. İmanlı olmayanlar bu konuda tereddüt etmediler; gerçek imanlılarsa bunu yapmayı reddettiler ve sonuçta da öldürüldüler. Bu öykü, insanların üstüne basmasıyla İsa’nın yüzünün aşındığı ve bozulduğu şeklinde de-vam eder.

2. Kendisini kutsal kılan antlaşma kanını bayağı saydı. İnanç değiştiren kişi, Yeni Antlaşma’yı onayan Mesih’in kanını boş ve kötü saymış olur. Bu kan tarafından ayrıcalıklı kılınmıştı. İman etmemiş koca, iman eden karısının aracılığıyla kutsandığı gibi (1Ko.7:14), imanlılarla olan bağlantısı aracılığıyla da kut-sanmıştır. Ancak bu, kişinin kurtulduğu anlamına gelmez.

3. Lütufkâr Ruh’a hakaret etti. Tanrı’nın Ruhu onu Müjde konusunda aydınlatmış, günahından dolayı suçlamış ve canının tek sığınağı olarak onu Mesih’e yönlendirmişti. Ancak o, Ruh’u ve O’nun sunduğu kurtuluşu tamamen hor göre-rek sevecen Ruh’a hakaret etmiştir.

10:30   Tanrı’nın biricik Oğlu’nu bilerek reddetmek çok büyük bir günahtır. Tanrı, bu günahı işlemiş herkesi yargılayacaktır. Tanrı, “Öç benimdir, karşılığı-nı ben vereceğim” demiştir (Yas.32:35’e bkz.). Buradaki anlamıyla öç, kusursuz adaleti belirtir. Öfke sözcüğü, Tanrı’yla ilgili kullanıldığı zaman, kin ya da “hak-kından gelme” anlamına gelmez. Aslında bir kimsenin hakkının ölçülerek veril-mesi anlamındadır. Tanrı’nın karakterini bildiğimiz için inanç değiştiren kişilere hak ettikleri karşılığı vereceğinden emin olabiliriz.

“Rab halkını yargılayacak.” Tanrı, gerçekten kendisine ait olanların öcünü alacak ve hakkını koruyacaktır; ancak 30’uncu ayet, açıkça kötülerin yargılanmasını belirtir.

İnanç değiştirenlerden de Tanrı’nın halkı olarak söz edilmesi, anlaşılması zor gibi görünebilir. Ama bu kişilerin de Tanrı tarafından yaratıldıklarını ve bir süreliğine de olsa O’na iman ettiklerini söylediklerini anımsamalıyız. Tanrı, onların Kurtarıcısı olmasa da onların Yaratıcısı’dır; onlar da O’nu kişisel olarak hiç ta-nımamış olsalar bile, bir zamanlar O’nun halkı olduklarını ilan etmişlerdi.

10:31   Burada herkesin alması gereken ders şudur: Yargı için Tanrı’nın eline düşenlerin arasında olmayın, çünkü bu korkunç bir şeydir.

Kutsal Yazılar’ın bu bölümünde yazılan hiçbir şey, gerçekten Mesih’e ait olanları rahatsız etmek ve onların kafasını karıştırmak için planlanmamıştır. Bu metin, Mesih’in adını söyleyen herkesin, O’ndan ayrılmanın korkunç sonuçlarına karşı uyarılması için keskin, araştırmacı ve düşündürücü bir tarzda bilinçli olarak yazılmıştır.

10:32   10’uncu bölümün geri kalan ayetlerinde yazar, ilk Yahudi imanlıların Mesih’le birlikte yürümeye devam etmelerini gerektiren güçlü üç gerekçe gösterir.

1. İlk deneyimleri, onları cesaretlendirip kamçılamalıdır.

2. Ödülün yakın oluşu, onları güçlendirmelidir.

3. Tanrı’yı hoşnut edememe korkusu, onların geri çekilmesini engellemelidir.

İlk olarak, geçmiş deneyimleri onları cesaretlendirmelidir. Mesih’e olan iman-larını açıkça söyledikten sonra, elemin ve acıların odak noktası oldular: Aileleri tarafından reddedildiler, arkadaşları onları terk etti ve düşmanları onların peşini bırakmadı. Ancak bu elemler korku yaratacağı yerde, onların imanlarını güçlen-dirdi. Şüphesiz O’nun adı uğruna hakarete layık görüldükleri için sevindiler (Elç.5:41).

10:33   Bazen çektikleri elemler bireyseldi; tek başlarına sitemlere ve sıkıntı-lara uğradılar. Bazen de diğer imanlılarla birlikte acı çektiler.

10:34   Mesih uğruna hapsedilmiş olanları –ki onlarla bağlantılı olmaları teh-likeli olabilirdi– ziyaret etmekten korkmadılar.

Yetkililer tarafından mallarına el konulduğunda, bunu sevinçle karşıladılar. Mallarına sahip çıkmaktansa, İsa’ya sadık kalmayı yeğlediler. “Çürümez, lekesiz ve solmaz bir mirasa” (1Pe.1:4) sahip olduklarını biliyorlardı. Dünyasal zenginliği böylesine hafife almalarını sağlayan, aslında tanrısal lütfun bir mucizesiydi.

10:35   Düşünülmesi gereken ikinci unsur da şudur: Ödülün yakın oluşu, on-ları güçlendirmelidir. Geçmişte birçok sıkıntıya göğüs germişler, şimdi de teslim olmamışlardı. Aslında yazar şöyle der: “Gözyaşlarınızın harmanını kaçırmayın” (F.B. Meyer). Tanrı’nın vaatlerinin gerçekleşmesine her zamankinden daha ya-kındılar. Bu, geri dönülecek zaman değildir.

“Güveninizi şimdi yitirmeyin. Bu güven gelecek olan dünyada kendisiyle bir-likte zengin bir ödül taşır” (JBP).

10:36   İhtiyaçları olan şey dayanma gücüydü; elem zamanı Mesih’i inkâr ederek kaçmak yerine, dayanmak için gerekli olan kararlılığı göstermeliydiler. Tanrı’nın isteğini yerine getirdikten sonra vaat edilen ödüle kavuşacaklardı.

10:37   Alacakları ödül Rab İsa’nın dönüşüyle aynı zamana denk gelecektir; bu nedenle Habakkuk 2:3’den alıntı yapılır: “Gelecek olan pek yakında gelecek ve gecikmeyecek.” Bu ayet Habakkuk’ta şu şekilde geçer: “Bu olayların zamanı gelmedi henüz. Sonun belirtileridir bunlar ve yalan değildir. Gecikiyormuş gibi görünse de bekle olacakları, kesinlikle olacak, gecikmeyecek.”

Bu değişiklikle ilgili olarak Vincent şöyle der:

İbraniler’de geçen cümle, Kildaniler’in mahvoluşlarıyla ilgilidir... Septuaginta’da (Eski Antlaşma’nın İ.Ö. 270’de başlanılan Grekçe çevirisi) konu edilen ya Yehova ya da Mesih’tir. Daha sonra Yahudi tanrıbilimciler tarafından Mesih’e gönderme yapılmıştır ve bizim yazarımız da konuyu böyle ele alır.20

A.J. Pollock ise şu yorumu yapar: Eski Antlaşma metni ve Yeni Antlaşma’da değiştirilen alıntı eşit derecede Kutsal Yazı’dır. Habakkuk’taki o görüme gönder-me yapar ve Mesih’in egemenlik sürmek için gelişiyle ilgilidir. Burada geçen ‘O’, İbraniler’deki ‘O’ olur ve bu da Mesih’in gelişine gönderme yapar.

Daha sonra daha genel bir şekilde devam eder:

Tanrı’dan esinlenen bir yazar Eski Antlaşma’dan alıntı yaptığında, Tanrı’nın ama-cına uygun olarak metinden gerektiği kadar alıntı yapar, ancak asla onunla çeliş-mez. Eski Antlaşma metni, Kutsal Ruh tarafından Yeni Antlaşma’da verilmesi ge-reken daha dolu anlamı vermek için sık sık değiştirilir... Tanrı’dan başka hiç kimse Kutsal Yazılar’a böyle yaklaşamaz. Bunun sık sık yapılmış olması, vahiyle ilgili başka bir noktayı öne çıkarır: Kutsal Kitap’ın yazarı Tanrı’dır ve O bizzat KENDİ sözlerinden, amacı doğrultusunda gerekli değişimi ve eklemeyi yapmak için alıntı yapabilir. Ancak herhangi birimiz Kutsal Yazılar’dan alıntı yapacak olursak, bunu son derece dikkatli bir şekilde yerine getirmemiz gerekir. En ufak bir noktayı bile değiştirmeye hakkımız yoktur. Ancak kitabın Yazar’ı olan Tanrı bunu yapabilir. Hangi kalemi kullandığı önemli değildir; Musa veya Yeşaya, Petrus veya Pavlus, Matta veya Yuhanna olabilir; Kutsal Yazılar’ın hepsi O’nun yazısıdır.21

10:38   Dayanma gücü için teşvik edici son nokta ise Tanrı’yı hoşnut edeme-me korkusudur. Habakkuk’tan yapılan alıntıya devam eden yazar, Tanrı’yı hoş-nut eden yaşamın, iman yaşamı olduğunu gösterir. Doğru adamım,22 imanla yaşayacaktır. Tanrı’nın vaatlerine değer veren, görülmeyeni gören ve sona dek dayanan yaşam budur.

Öte yandan Tanrı’yı hoşnut etmeyen yaşam, Mesih’i reddeden ve tapınağın eski kurbanlarına dönen kişinin yaşamıdır: Eğer geri çekilirse, ondan hoşnut ol-mayacağım.

10:39   Yazar hemen kendisini ve iman eden diğer kişileri, geri çekilip mah-volanlardan ayırır. İmandan dönenleri samimi imanlılardan soyutlar. İmandan

dönenler geri çekilir ve kaybolurlar. Gerçek imanlılar, canlarını imandan dö-nenlerin sonundan kurtarmış olurlar.

İmandan söz ederken (ki “inanmak” ve “iman” sözcükleri Grekçe’de aynı kökten gelir) Tanrı’yı nasıl daha iyi hoşnut eden bir yaşamın sürüleceği konusunun temeli atılır. Bu noktada doğal olarak devreye meşhur 11’inci bölüm girer.

B. Eski Antlaşma’dan Örneklerle İmanı Güçlendirme (11. Bölüm)

11:1   Bu bölüm, ruhsal görüş ve imanın dayanıklılığıyla ilgilidir. Bölümde, yetkin bir ruhsal görüşe sahip olan ve imanlarını reddetmektense büyük acılara ve utançlara dayanmayı göze alan Eski Antlaşma halkıyla tanışacağız.

1’inci ayet aslında imanın resmi bir tanımı değildir; aksine imanın bizim için ne yaptığının bir betimlemesidir. Umut edilenleri, zaten sahipmişiz gibi gerçek kılar ve bize İsa Mesih inancının görünmeyen ruhsal bereketlerinin kesinlikle gü-venilir ve gerçek olduğuna dair sarsılmayan bir kanıt sunar. Bir başka deyişle, ge-leceği şimdiki zamana taşır ve görünmeyeni görünür kılar.

İman, Tanrı’nın sözlerinin gerçek, vaatlerinin ise gerçekleşeceğinden emin ol-maktır.

İman, temel olarak Tanrı’dan gelen bir esine ve vaade dayanmalıdır. Yani sonu belirsiz bir iş değildir. İman, evrendeki en kesin kanıtı talep eder ve bunu da Tanrı’nın sözünde bulur. Olasılıklarla sınırlı olmayıp, imkânsız olan şeyleri ger-çek kılar. Biri şöyle demiştir: “İman, olasılıkların bittiği yerde başlar. Eğer ger-çekleşen şey zaten olması mümkün bir şeyse, o zaman onda Tanrı’yı yücelten hiç-bir şey yoktur.”

İman, vaadi gören güçlü iman,

Yalnızca Tanrı’ya bakar;

İmkânsıza güler

Ve, “Olacaktır” diye haykırır.

–Yazarı bilinmiyor

İman yaşamında zorluklar ve sorunlar vardır. Tanrı, imanımızın içten olup ol-madığını görmek için onu bir potada sınar (1Pe.1:7). Müller’in de dediği gibi, “Zorluklar imanı besleyen gıdadır.”

11:2   Gözleriyle gördükleriyle değil, imanla yürüyen Eski Antlaşma kutsalla-rı, Tanrı’nın beğenisini kazandılar. Bu bölümün tamamı, Tanrı’nın onlara nasıl ta-nıklık ettiğinin bir resmidir.

11:3   Yaratılış olayını imanımız sayesinde anlayabiliyoruz. McCue şöyle der: “Evrenin yaratılışından önce Tanrı kavramını ifade etmek ve O’nun buyruğuyla her şeyin var olduğunu söylemek, insan mantığının ve kanıtlama alanının ötesin-dedir. Bu, sadece imanla kabul edilir.”

İman sayesinde anlıyoruz. Dünya, “görmek inanmaktır”; Tanrı ise, “inanmak görmektir” der. İsa Marta’ya, “Ben sana, iman edersen... göreceksin demedim mi?” dedi (Yu.11:40). Elçi Yuhanna, “Ben bunları Tanrı Oğlu’nun adına iman eden sizlere... bilesiniz diye yazdım” der (1Yu.5:13). Ruhsal konularda iman, o konuyu anlamaktan önce gelir.

Evren Tanrı’nın buyruğuyla yaratıldı. Madde, Tanrı’nın buyruğuyla yara-tıldı. Bu, maddenin temelde enerji olduğunu ileri süren görüşle aynıdır. Tanrı konuştuğu zaman, ses dalgalarında bir güç akışı oldu. Bunlar maddeye dönüştü ve dünya oluştu.

Görülenler görünmeyenlerden oluştu. Enerji görünmez; atomlar, molekül-ler ve gazlar da gözle görünmezler. Buna karşın bileşimleri görülebilir.

İbraniler 11:3’de açıklanan yaratılış gerçeği kusursuzdur. Yaratılış ilerlemedi ve kusursuz oluğundan ilerlemesi ya da gelişmesi söz konusu olmayacaktır.

11:4   Adem ile Havva imanın şeref listesinde yer almazlar. Havva, gerçeği Tanrı’nın mı, yoksa Şeytan’ın mı söylediğine karar vermek zorunda kaldığında, Şeytan’dan yana karar aldı. Ancak bu, Tanrı’nın onlara yapıp giydirdiği deriden giysiler örneğinde olduğu gibi, sonuçta onların imanla kurtulmuş olduklarını yad-sımaz.

Habil’in, günahkâr bir kişinin Tanrı’ya sadece dökülen kanla yaklaşabileceğine dair bir esine sahip olması gerekti. Belki de bunu, anne babasından öğrendi. Çünkü onların Tanrı’yla olan ilişkisi, Tanrı’nın onlara deriden giysiler giydir-mesinden sonra düzelmişti (Yar.3:21). Herhalde, imanını Tanrı’ya bir kurban sunarak gösterdi. Kabil’in sunusu ise toprağın ürünlerinden oluştuğu için kan içer-miyordu. Habil örneği, gerçek kurtuluşun iman yoluyla, lütufla olduğunu gös-terir. Kabil ise, insanın kendisini kurtarmak için iyi işler yaparak gösterdiği boş çabayı resmeder.

George Cutting şu noktaya işaret eder: “Tanrı’nın Habil’i doğru saymasında etkin olan, onun kişiliğinin yetkin olması değil, imanla getirmiş olduğu kurbanın yetkin olmasıdır.” Bizim için de geçerli olan budur. Karakterimizden veya iyi işlerimizden dolayı değil, sadece Mesih’in sunusunun yetkin oluşu ve bizim O’nu kabul etmemizden dolayı aklanırız.

Habil, lütuftan nefret ettiği için Kabil tarafından öldürüldü. Kendisini doğru sayan kişi, kendini kurtaramayacağı ve kendini Tanrı’nın sevgi ve merhametine bırakması gerektiği gerçeğinden nefret eder.

Ancak Habil’in tanıklığı günümüzde de devam etmektedir: İman sayesinde hâlâ konuşmaktadır.

11:5   Hanok, imanı sayesinde ölümü tatmamıştı. O döneme kadar herkes er ya da geç ölmüştü. Ölümü tatmadan yukarı alınan birine dair herhangi bir kayıt yoktu. Ama Hanok Tanrı’nın sözüne iman etti. Bu, yapabileceği en akıllıca işti; yaratığın yaratanına inanmasından daha akıllıca ne olabilir ki?

Hanok görünmeyen Tanrı’yla 300 yıl yürüdü (Yar.5:21-24) ve sonra da sonsuzluğa adım attı. Yukarı alınmadan önce, Tanrı’yı hoşnut eden biri olduğuna tanıklık edildi. İmanla dolu bir yaşam, Tanrı’yı daima hoşnut eder.

11:6   İman olmadan Tanrı’yı hoşnut etmek olanaksızdır. İyi işlerin çokluğu, imanın eksikliğini gidermez. “Tanrı’ya inanmayansa O’nu yalancı durumu-na düşürmüş olur” (1Yu.5:10). Tanrı’yı yalancı durumuna düşürenler O’nu nasıl hoşnut edebilirler ki?

Tanrı’nın ve insanın bulunduğu yeri ve konumu gösteren tek şey imandır. C.H. Mackintosh bu konuda şöyle yazar: “İman, iman edilen kişiyi müthiş derecede yüceltir; çünkü ona kendimizden daha çok güvendiğimizi kanıtlar.”

İman, yalnızca Tanrı’nın var olduğuna inanmakla kalmaz, O’nu arayanları ödüllendireceğine de inanır ve buna güvenir. İnsanın Tanrı’ya inanmasını imkân-sız kılan hiçbir şey yoktur. Zor olan, insanın bunu istemesidir.

11:7   Nuh’un imanı, Tanrı’nın tufanla dünyayı yok edeceği uyarısına daya-nır (Yar.6:17). İnsanlar hiç tufanla karşılaşmamıştı. Aslında o zamana dek yağ-murun hiç yağmadığına inanmak için de neden vardır (Yar.2:5-6). Geminin yü-zebileceği sulardan uzak olmasına karşın, Nuh Tanrı’ya inandı ve bir gemi yaptı. Kuşkusuz bu nedenle insanların alay konusu olmuştu. Ama Nuh’un imanı ödül-lendirildi ve ev halkı kurtuldu. Dünya, onun yaşamı ve tanıklığıyla yargılandı ve imana dayanan doğruluğun mirasçısı oldu.

Belki de ilk Yahudi imanlıların çoğu –ki bu mektup onlara yazıldı– eğer hak-lılarsa, neden küçük bir azınlık olduklarını hep merak etmişlerdir. Nuh, Eski Ant-laşma aracılığıyla onlara, kendi zamanında doğru olan sekiz kişi olduğunu ve dünyanın geri kalan kısmının tamamen mahvolduğunu anımsatır.

11:8   Tanrı İbrahim’e görünüp ona taşınmasını söylediğinde, İbrahim Kildaniler’in Ur Kenti’nde yaşıyordu ve büyük olasılıkla putperestti. İman sayesinde İbrahim, nereye gideceğini bilmeden evini ve ülkesini bıraktı. Arkadaş-ları şüphesiz onunla bu aptallığından dolayı alay ettiler, ama buna karşın onun sergilediği tutum şöyle oldu:

Bilmeden devam ediyorum,

Bilsem, belki yapamazdım.

Işıkta yalnız yürümektense,

Karanlıkta Tanrı’yla yürümeyi yeğlerim.

Görünenle yalnız yürümektense,

İmanla O’nunla yürümeyi yeğlerim.

– Helen Annis Casterline

İmanla yürüme, başkaları tarafından sık sık ihtiyatsızlık ve dikkatsizlik olarak görülür; ama Tanrı’yı tanıyan kişi, gözü kapalı olarak yönlendirilmekten hoş-nuttur.

11:9   Tanrı’nın İbrahim’e vaat ettiği yer Kenan ülkesiydi. Bir bakıma orası ona aitti. Buna rağmen orada satın aldığı tek yer, ölüsünü gömmek için aldığı me-zardı. Belirli bir yerde yaşama yerine, göçebeliğin simgesi olan çadırlarda ya-şamaya razıydı. O, Kenan ülkesinde sanki bir yabancı gibiydi.

Göçebe olarak yaşarken, yanında oğlu ve torunu vardı. İbrahim’in sergilediği tanrısal yaşam onları da etkilemişti; gerçi onlar da aynı vaadin ortak mirasçılarıydı, yani o diyar onların olacaktı.

11:10   İbrahim acaba neden malı mülkü bu denli hafife almıştı? Çünkü mi-marı ve kurucusu Tanrı olan temelli kenti bekliyordu. Yani maddi olanı değil, sonsuz olanı istiyordu. Özgün metinde hem kent hem temel belirtili isimdir ve bu İngilizce’de “the” kelimesiyle belirtilir. Gerçek iman için bu isme ve temele layık tek bir kent vardır.

Bu göksel kentin mimarı ve kurucusu Tanrı’dır. Bu kent, gecekonduları, kirli havası, kirli suyu ve büyük kentlerimizi bozan diğer sorunları olmayan örnek bir kenttir.

11:11   İman sayesinde, Sara yaklaşık 90 yaşındayken mucizevi bir şekilde gebe kaldı. Kayıtlar kesinlikle onun çocuk doğurma yaşının geçmiş olduğunu belirtir. Ama o, Tanrı’nın kendisine bir çocuk vaat ettiğini ve O’nun sözünden dönmeyeceğini çok iyi biliyordu. O’nun vaadini gerçekleştireceğine dair sarsıl-maz bir imanı vardı.

11:12   İshak doğduğu zaman İbrahim yaklaşık 99 yaşındaydı. İnsansal açıdan bakıldığında, onun baba olması imkânsız gibiydi, ama Tanrı İbrahim’e, soyunu göklerin yıldızları, kıyıların kumu kadar çoğaltacağını vaat etmişti ve bunun ger-çekleşmesi gerekiyordu.

İbrahim, İshak sayesinde, yeryüzündeki birçok ailenin, İbrani ulusunun, babası oldu. Mesih sayesinde ise birçok ailenin, yani her çağdaki gerçek imanlıların ruhsal babası oldu. Gökteki yıldızlar, göksel halkı işaret ederken, deniz kıyı-sındaki kum da büyük olasılıkla yeryüzündeki torunlarını resmeder.

11:13   Ataların hepsi imanlı olarak öldüler. Tanrısal vaatlerin yerine geldiğini görecek kadar yaşamamışlardı. Örneğin, İbrahim kıyıların kumu kadar çok olan torunlarını hiç görmedi. İbrani ulusu kendisine vaat edilmiş olan diyarın ta-mamını hiç ele geçiremedi. Eski Antlaşma kutsalları, Mesih vaadinin gerçekleş-tiğini göremediler. Ancak geleceğe ilişkin ruhsal görüşleri, vaatleri öyle yakına getirdi ki, sevinçli bir bekleyişle bu vaatleri selamlar gibiydiler.

Bu dünyanın nihai evleri olmadığını algılamışlardı. Rahatlarını sağlayacak sı-ğınağı yapma dürtüsüne karşı koyarak, yabancılar ve konuklar olarak yaşamaya razı oldular. Arzuları, bu dünyanın aldatmasına kapılmadan Rab’be kavuşmaktı. Yürekleri bu dünyada sadece konuk olmayı istiyordu (Mez.84:5).

11:14   Yaşamları, bir vatan aradıklarını açıkça gösteriyordu. İman onlarda öyle bir ev içgüdüsü yarattı ki, Kenan ülkesinin zevkleriyle asla tatmin olmadılar. Ev diyebilecekleri daha iyi bir vatan için hep bir özlem içindeydiler.

11:15   Yazar, onların bir vatan aradıklarını söylerken, bununla onların doğdukları ülkeye gönderme yapmadığını özellikle belirtmek istiyor. İbrahim Mezopotamya’ya geri dönmek istemiş olsaydı dönebilirdi; ama artık orası onun için ev ya da vatan sayılmıyordu.

11:16   Bunun gerçek açıklamasını, onların göksel bir vatanı aramaları oluş-turur. İsrail halkına verilen vaatlerin çoğunun yeryüzündeki maddi bereketlerle ilgili olduğunu anımsarsak, bunun dikkate değer olduğu görülür. Ama onların göksel olan umutları da vardı ve işte bu umut onların bu dünyaya yabancı bir ülke gibi yaklaşmalarını sağladı.

İnsanın bu dünyada misafir olduğunu bilmesi, Tanrı’yı özellikle hoşnut ediyor. Darby bu konudaki görüşünü şu sözlerle açıklar: “O, yüreği ve mirasları gökte olanların Tanrısı olarak anılmaktan utanmıyor.” Onlara bir kent hazırladı. On-lar da orada rahatlığı, mükemmel olan huzuru ve barışı bulurlar.

11:17   Şimdi İbrahim’in imanının en büyük sınavına geliyoruz. Tanrı ona, oğlu İshak’ı kurban olarak sunmasını söylemişti. Bunun üzerine İbrahim, hiçbir tereddüt göstermeden yüreğinin en büyük hazinesini Tanrı’ya sunmak için yola çıktı. Acaba korkunç ikilemden habersiz miydi? Tanrı ona kıyıların kumu kadar çok torun vaat etmişti. Oysa İshak onun biricik oğluydu. Bu sırada İbrahim 117, Sara ise 108 yaşındaydı!

11:18   Büyük soy vaadi İshak aracılığıyla gerçekleşecekti. İkilem şuydu; İb-rahim İshak’ı Tanrı’ya sunmak için öldürdüğü takdirde, bu vaat nasıl yerine ge-lecekti? İshak yaklaşık 17 yaşında ve bekar bir gençti.

11:19   İbrahim, Tanrı’nın neyi vaat etmiş olduğunu biliyordu; önemli olan da buydu. Tanrı, onun oğlunu öldürmesini talep ettiği takdirde, Tanrı’nın vaadini yerine getirmek için, onu ölümden bile diriltebileceği sonucuna vardı.

O zamana dek ölümden dirilişe dair insanların herhangi bir deneyimleri olmamıştı. Bir bakıma, diriliş düşüncesi ilk kez İbrahim’de oluştu. Bütün bu olay-lar onu, Tanrı’nın İshak’ı diriltmesi gerektiği sonucuna götürmüştü.

Simgesel bir şekilde İshak’ı ölümden geri aldı. İshak’ın öldürülmesi gerektiği gerçeğine kendisini hazırlamıştı. Ama Tanrı’nın onu dirilteceğine inanıyordu. Grant’ın etkileyici bir şekilde dile getirdiği gibi, “Rab yüreğinde acı duyarak Oğ-lu’nun çarmıhta ölmesine dayansa da, İbrahim’in yüreğinde acı duymasına daya-namadı.” Tanrı, İshak’ın yerine bir koç göndererek biricik oğlunu babasına ba-ğışladı.

Olağanüstü iman örneğine son vermeden önce söz edilmesi gereken iki nokta vardır. İlki, Tanrı İbrahim’in oğlunu öldürmesini asla tasarlamamıştı. Tanrı, halkı için hiçbir zaman insan kurbanlar istemedi. Bu şekilde İbrahim’in imanını sınadı ve içten olduğunu gördü.

İkincisi ise kıyıların kumu kadar torun vaadi karşısında İbrahim’in imanının yüz yıldan fazla bir süre sınanmış olmasıdır. İbrahim’e bir oğul vaat edildiğinde, o 75 yaşındaydı. İshak doğmadan önce 25 yıl bekledi. İbrahim, İshak’ı Tanrı’ya sunmak için Moriya Dağı’na götürdüğünde, İshak 17 yaşındaydı. İshak 40 yaşın-da evlendi ve ikizlerin doğumundan önce 20 yıl bekledi. İbrahim 175 yaşında öl-dü. O zamanki soyu bir oğul (75 yaşında) ve iki torundan (15 yaşında) ibaretti. Ama yine de, “İmansızlık edip Tanrı’nın vaadinden kuşkulanmadı; tersine imanı güçlendi ve Tanrı’yı yüceltti. Tanrı’nın vaadini yerine getirecek güçte olduğuna tümüyle güvendi” (Rom.4:20-21).

11:20   Bu ve bundan sonraki iki ayette kaydedilen İshak, Yakup ve Yusuf’un imanlarında alışılmadık olan şeyi anlamak, biz Batılılar için oldukça zordur. Örneğin, İshak; Yakup ve Esav’ı gelecek bereketlerle kutsadığı için iman tarihindeki yerini aldı. Bunda olağanüstü olan şey neydi?

Çocuklar doğmadan önce, Rab Rebeka’ya bu çocukların iki ulusun atası olaca-ğını ve büyüğünün (Esav) küçüğüne (Yakup) hizmet edeceğini bildirdi. Esav İs-hak’ın gözdesiydi ve büyük oğul olarak normalde babasından en iyi mirası ala-bilirdi. Ancak Rebeka ile Yakup gözü iyi görmeyen İshak’ı, Yakup’u en iyi be-reketlerle kutsaması için kandırdılar. Tuzak ortaya çıktığında, İshak şiddetle tit-redi. Ama Tanrı’nın sözünü, büyüğünün küçüğüne hizmet edeceğine dair olan sö-zü anımsadı ve Esav’ın yanında yer almasına rağmen, Tanrı’nın onun doğal za-yıflığını etkisiz kılmasının önemini kavradı.

11:21   Yakup’un yaşamında utançla dolu anlar vardı, ama yine de bir iman kahramanı olarak onurlandırılmıştır. Karakteri, ilerleyen yaşıyla birlikte gelişmiş ve görkemli bir biçimde ölmüştür. Yakup, Yusuf’un oğullarını –Efrayim ile Ma-naşşe– kutsarken, sağ elini Efrayim’in başına koydu ve böylece küçüğü bereket-lenmiş oldu. Yusuf’un itirazına rağmen, Yakup bereketin böyle olması gerekti-ğinde ısrar etti; çünkü bu, Tanrı’nın belirtmiş olduğu sıraydı. Fiziksel olarak gö-rüşünün bulanıklığına karşın, Yakup’un ruhsal görüşü keskindi. Yakup’un yaşa-mındaki son sahne onu, değneğinin ucuna yaslanarak Tanrı’ya tapınırken gösterir.

C.H. Mackintosh bunu her zamanki hoş tarzıyla şöyle özetler:

Yakup’un kariyerinin sonu, olaylı yaşamının önceki sahnelerine çok hoş bir tezat-lık yaratarak biter. İnsana fırtınalı bir günden sonra gelen dingin bir akşamı anım-satır: Gündüz bulutlar, dumanlar ve sisler tarafından gizlenmiş olan güneş, ışıltı-sını gökyüzünün batısına yayarak ve parlak bir biçimde tekrar doğacağını bilerek görkem ve pırıltıyla batar. İşte yaşlı atamızın durumu da böyledir. Ayak kaydırma, pazarlık yapma, kurnazlık, idare etme, değiştirme, karıştırma, bencil korkular gibi, doğanın ve yeryüzünün bütün karanlık bulutları sona ermiş gibidir. Doğanın ve yeryüzünün bütün karanlık bulutları dağılmış gibi görünür ve Yakup imanın din-ginlik zirvesinde, sadece Tanrı’nın verebileceği paylaşmayı kutsal bir ustalıkla kut-samak ve payeler vermek için ortaya çıkar.23

11:22   Yusuf’un imanı, ölürken bile güçlüydü. Tanrı’nın İsrail halkını Mı-sır’dan kurtaracağı vaadine iman etmişti. Yusuf, iman sayesinde İsrailoğulla-rı’nın Mısır’dan çıkışını sanki gerçekleşmişçesine gördü. Bundan öylesine emin-di ki, oğullarına kemiklerinin Kenan ülkesine gömülmesine ilişkin buyruk verdi. “Bu nedenle” diye yazar William Lincoln, “Çevresini Mısır’ın şaşası sarmışken bile yüreği orada değildi. O, halkıyla gelecekteki görkem ve bereketle birliktey-di.”24

11:23   Bu ayette görülen aslında Musa’nın değil, bizzat annesi ile babasının imanıdır. Çocuğun güzel olduğunu gördüler. Ancak bu fiziksel güzelliğin öte-sinde bir güzellikti. Tanrı’nın özel bir iş için seçmiş olduğu, özel bir geleceği olan bir çocuk gördüler. Tanrı’nın amaçlarını gerçekleştireceğine olan imanları, on-lara kralın fermanına karşı gelmek ve çocuğu üç ay gizlemek için cesaret verdi.

11:24   Musa, imanı sayesinde soyluluğun getirdiği ayrıcalıklardan vazgeçebildi. Mısır sarayının ihtişamıyla yetişmiş ve insanların sahip olmak istediklerine kavuşmuş olmasına rağmen, “bir şeylere sahip olmanın değil, onlardan vazgeçe-bilmenin huzur verdiğini” (J. Gregory Mantle) öğrendi.

İlk olarak, Mısır’ın kendisine sağladığı ünü reddetti. Firavun’un kızı onu evlat edinmişti ve bu nedenle de üst mevkide önemli bir yere sahipti. Belki de Fira-vun’un yerine geçecekti. Ancak daha üstün olan bir kandan, Tanrı’nın yeryüzünde seçtiği halkın bir üyesi olarak doğmuştu. Böyle bir soyluluktan sonra, Mısır’ın kraliyet ailesine inemezdi. Yetişkin yaşa geldiğinde seçimini yaptı; yeryüzünün birkaç yıllık ününü kazanma uğruna gerçek milliyetini gizleyemezdi. Peki sonuç-ta ne oldu? Belirsiz bir mezarın üstünde bir veya iki satırdan oluşan, Eski Mısır-lılar’ın kullandığı bir resim ile bir kelimenin gösterildiği yazıda yer almak yerine, Tanrı’nın sonsuz kitabında övgüyle anılmaktadır. Bir müzede eski Mısır’a ait bir mumya olarak bulunmaktansa, Tanrı adamı olmayı seçti ve sonuçta Tanrı adamı olarak da ün saldı.

11:25   İkinci olarak ise, günahın sefasını sürmeyi kabul etmedi. Arzularının geçici olarak tatmin edilmesinden çok, Tanrı’nın elem çeken halkıyla birlikte olmayı tercih etti. Halkının çektiklerini paylaşma ayrıcalığı onun için Firavun’un sarayında süreceği sefadan daha önemliydi.

11:26   Üçüncüsü ise, Mısır’ın zenginliklerinden yüz çevirmesidir. Onun imanı, Mısır’ın muhteşem zenginliğinin, sonsuzluğun ışığında değersizliğini gör-mesini sağladı. Böylece daha sonra Mesih’in de yaşayacağı benzer bir aşağılan-mayı tercih etti. Tanrı’ya bağlılığı ve O’nun halkına duyduğu sevgiyi, Fira-vun’un hazinelerinden daha değerli saydı. Ölümünden bir dakika sonra, bütün bu şeylerin değerli sayılacağını biliyordu.

11:27   Daha sonra ise Mısır kralını reddetti. İmanla cesaret bulup kölelik di-yarından ve kralın öfkesinden korkmadan oradan ayrıldı. Firavun’dan kork-mamasının nedeni, Tanrı’dan daha çok korkmasıydı. Dikkatini, “Mübarek ve tek Hükümdar, kralların Kralı, rablerin Rabbi, ölümsüzlüğün tek sahibi, yaklaşılmaz ışıkta yaşayan, hiçbir insanın görmediği ve göremeyeceği Tanrı, Mesih’i belirle-nen zamanda ortaya çıkaracaktır. Onur ve kudret sonsuza dek O’nun olsun! Amin” (1Ti.6:15-16) sözlerine odaklamıştı.

11:28   Musa son olarak, Mısır’ın dinini reddetti. Fısıh kurbanının kesilmesini ve kanının kapılara sürülmesini sağlayarak kendisini Mısır’ın putperestliğinden kesin olarak ayırdı. Ona göre kurtuluş, Nil’in sularında değil, kuzunun kanındaydı. Sonuç olarak, İsrail’in ilk doğanları kurtarılırken, Mısır’ın ilk doğan-ları melek tarafından öldürüldü.

11:29   Kızıldeniz önce İbrani sığınmacılara felaket saçıyormuş gibi görünmüştü. Düşmanın peşlerinde olmasından dolayı kapana kısılmış gibiydiler. Ama Tanrı’nın sözünü dinleyerek ilerlediler. “Rab bütün gece güçlü doğu rüzgarıyla suları geri itti, denizi karaya çevirdi. Sular ikiye bölündü...” (Çık.14:21). Mısırlı-lar onların peşinden gitmeyi denedikleri zaman arabalarının tekerlekleri çıktı, sular eski haline döndü ve Firavun’un ordusu boğuldu. Bundan dolayı Kızıldeniz İsrailliler’e kurtuluş yolu olurken, Mısırlılar’ın sonu oldu.

11:30   Kenan ülkesinin fethinde ilk hedef, surlarla çevrili Eriha kentiydi. İnsan aklı böyle bir kalenin sadece büyük ordular tarafından ele geçirileceğini düşünürdü. Ancak imanın yöntemleri farklıdır. Tanrı, amaçlarını gerçekleştirmek için insana aptalca görünen stratejiler kullanır. Halka yedi gün süreyle Eriha surlarının çevresinde dolanmalarını, yedinci gün ise surların çevresinde yedi kez dolanmalarını söyledi. Böylece kâhinler borularını son kez çalacak, halk bağıracak ve surlar yıkılacaktı. Askeri uzmanlar bu yöntemi komik bulup tümüyle reddedebilir. Ama bu yöntem işe yaradı! Ruhsal savaşın silahları dünyasal değil, kaleleri yıkan tanrısal güce sahip silahlardır (2Ko.10:4).

11:31   Fahişe Rahav’ın ne zaman Yehova’ya tapınan biri olduğunu bilmiyo-ruz, ama tapındığı bellidir. Yahudi dinine geçmek için Kenan ülkesinin sahte di-nini terk etti. Casuslar evine geldiğinde, imanı müthiş bir şekilde sınandı. Kendi yurduna ve yurttaşlarına mı sadık kalacaktı, yoksa Rabbine mi sadık kalmayı se-çecekti? Yurduna ihanet etme anlamına da gelse, Rab’bin tarafında olmaya karar vermişti. Casusları dostça karşıladığı için, kendisi ve ailesi söz dinlemeyen kom-şuları gibi öldürülmedi.

11:32   Yazar, Eski Antlaşma döneminde iman ve dayanma gücü sergilemiş olan kadın ve erkeklerden oluşan önemli bir listeyi verdikten sonra, güzel bir soru sorar: Daha ne diyeyim? Söylemek istediğini söyleyebilmek için daha ne kadar örnek vermeli?

Örneklerinin çok olmasına karşılık, o kadar zamanı yoktu. Ayrıntıya girmek çok zaman alacağı için zafer kazanmış birkaç iman kahramanının bir listesini ver-meyi yeğlemişti.

Gidyon’un ordusu 32.000’den 300 kişiye düşmüştü. Evlerine ilk olarak korkaklar, sonra da kendi rahatlarını düşünenler gönderilmişti. Ama gerçek öğrencilerden oluşan küçük bir grupla birlikte Gidyon, Midyanlılar’ı bozguna uğrattı.

Barak da Kenanlılar’a karşı yapılan savaşta İsrail’e önderlik etmesi için çağrıldığında, bunu Debora’nın kendisiyle birlikte gitmesi koşuluyla kabul etmişti. Karakterindeki bu korkaklık eğilimine rağmen, Tanrı ondaki gerçek imanı gördü ve onu iman adamları listesine dahil etti.

Şimşon da ruhsal anlamda zayıf bir kişiydi. Ancak buna rağmen, Tanrı ondaki imanı görerek elleriyle aslanı öldürmesini, Aşkelon’da otuz Filistli’yi mahvet-mesini, eşeğin çene kemiğiyle bin Filistli’yi vurmasını, Gaza kapısını taşımasını sağladı. Son olarak da Dagon tapınağını çökerterek öldüğünde, yaşarken öldür-düğünden daha çok Filistli’yi öldürdü.

Gayrimeşru bir çocuk olmasına karşın Yiftah, halkını Ammonlular’dan kur-tararak önderleri konumuna yükseldi. İman, insanı bulunduğu ortamdan çıkararak yükseklere taşır.

Davut’un imanı Golyat’la savaşında, Saul’a karşı gösterdiği soylu tutumunda, Yeruşalim’i ele geçirişinde ve diğer olaylarda parlar. Yazdığı Mezmurlar’daki pişmanlıklarında, övgülerinde ve peygamberliklerinde imanının daha da çok be-lirginleştiğini görürüz.

Samuel İsrail’in son yargıcı ve ilk peygamberiydi. Kâhinlik sisteminin çöktüğü bir zamanda, halkı için seçilen Tanrı adamıydı. İsrail tarihinde yer alan en büyük önderlerden biriydi.

Bu listeye yalan söylemektense ölümü yeğleyen ve hatta yeryüzünde kötü bir vicdanla kalmaktansa iyi bir vicdanla cennete gitmeyi yeğleyen peygamberler –ki onlar Tanrı’nın sözcülerinden oluşan soylu bir gruptur– de eklenir.

11:33   Yazar şimdi iman kahramanlarının isimlerini saymayı bırakıp onların yapmış olduklarını anımsatmaya geçer.

Ülkeler ele geçirdiler. Burada düşüncelerimiz Yeşu’ya, hakimlere, (ki onlar aslında askeri önderlerdi) Davut’a ve diğerlerine odaklanır.

Adaleti sağladılar. Süleyman, Asa, Yehoşafat, Hizkiya, Yoşiya ve Yoaş kral-lıkları mükemmel olmasa da, doğrulukla nitelendirilir ve anılırlar.

Vaat edilenlere kavuştular. Bu, Tanrı’nın onlarla, İbrahim, Musa, Davut ve Süleyman’la olduğu gibi, antlaşmalar yaptığını belirtir. Ya da vaatlerin gerçekleş-tiğini, böylece Tanrı’nın sözünün gerçek oluşunu gördüklerini belirtebilir.

Aslanların ağzını kapadılar. Burada Daniel olağanüstü bir örnektir (Dan. 6:22), ama Şimşon (Hak.14:5-6) ve Davut’u da (1Sa.17:34-35) anımsamalıyız.

11:34   Kızgın ateşi söndürdüler. Kızgın ateş, sadece üç İbrani’nin bağlarını yakma ve onları özgür kılma konusunda başarı sağladı (Dan.3:25). Böylece bu, gizlice de olsa bir bereketin olduğunu kanıtladı.

Kılıcın ağzından kaçıp kurtuldular. Davut Saul’un kötü saldırılarından (1Sa. 19:9-10), İlyas ise İzebel’in öldürücü nefretinden kaçıp kurtuldu (2Kr.6:15-19).

Güçsüzlükte kuvvet buldular. İman tarihinde pek çok güçsüzlük örneği bu-lunur. Örneğin, Ehut solak bir adamdı; buna rağmen Moav kralını kamayla öl-dürdü (Hak.3:12-22). Bir bayan olan Yael, Sisera’yı çadır kazığıyla öldürdü (Hak. 4:21). Gidyon, Midyanlılar’a karşı topraktan yapılan testileri kullandı (Hak.7:20). Şimşon bin Filistli'yi öldürmek için eşeğin çene kemiğini kullandı (Hak.15:15). Bunların hepsi, Tanrı’nın güçlüleri utandırmak için dünyanın zayıf saydıklarını seçmiş olduğu gerçeğini gösterir (1Ko.1:27).

Savaşta güçlendiler. İman, insanlara doğaüstü bir güç verdi ve yenilmez güç-lere karşı üstün gelmelerini sağladı.

Yabancı orduları bozguna uğrattılar. İsrail orduları, donanımlarının yetersiz ve çölde sayılarının az olmasına karşın, sık sık düşmanlarını bozguna uğratıp baş-kalarını şaşırtarak zafer kazandılar.

11:35   Kadınlar, dirilen ölülerini geri aldılar. Serafat’lı dul kadın (1Kr. 17:22) ve Şunem’li kadın (2Kr.4:34) bunun örneklerini oluşturdular.

Ancak imanın başka bir yönü daha vardır. Parlak başarılara imza atanlara ek olarak, elemlerden geçenler de vardı. Tanrı bu ikinci gruba da birinciler kadar de-ğer verir.

Bazıları, Rab’be olan imanlarından dolayı acımasız işkencelere uğradılar. Ye-hova’yı reddetmiş olsalardı, serbest bırakılırlardı; ama onlar için ölmek ve göksel yücelikle dirilmek, bu dünyada Tanrı’ya ihanet edenler olarak yaşamaya devam etmekten daha iyiydi.

Makabeler zamanında bir anneyle yedi çocuğu birbirlerinin gözü önünde tek tek Antakyalı Epiphan tarafından öldürüldü. Dirilip, yeryüzünde devam eden ya-şamdan daha iyisine kavuşmak için salıverilmeyi reddettiler. Morrison bu konu-da şu yorumu yapar:

Bu da imanın sonucudur. İnsana sunulan dünyasal kurtuluşu reddetmek, imanın verdiği güçten kaynaklanır. Bir şeyleri kabullenmekte veya reddetmekte etkin olan iman olmalıdır. Salıverilmeyi kabul etmeyerek işkence gördüler; bu, onların sadık oluşunun bir göstergesi ve mührüydü. İmanın en güçlü kanıtı, bazen en kolay gö-rünen dünyasal kurtuluş fırsatlarını reddetmektir.25

11:36   Daha başkaları alaya alınıp kamçılandı, hatta zincire vurulup hapsedildi. Yeremya Tanrı’ya sadık kalmak için bu cezaların hepsine dayanmak zorunda kaldı (Yer.20:1-6; 37:15). Yusuf da günah işlemektense acı çekmeyi yeğ-lediğinden hapsedildi (Yar.29:20).

11:37   Taşlandılar. İsa din bilginleri ve Ferisiler’e, atalarının Zekeriya’yı ta-pınakla sunak arasında taşlayarak öldürülmüş olduklarını anımsattı (Mat.23:35).

Testereyle biçildiler. Tarih, Yeşaya’nın ölümünde Manaşşe’nin bu yöntemi kullandığını söyler.

Denendiler.26 Bu ifade, imanlıların günahla uzlaşması, vazgeçmeleri, günah işlemeleri ve hatta Rablerini yadsımaları için başlarına gelen büyük sıkıntıları ve baskıları betimler.

Kılıçtan geçirilip öldürüldüler. Peygamber Uriya, kral Yehoyakim’e Tanrı-nın bildirisini getirmenin bedelini böyle ödedi (Yer.26:23); ama buradaki ifade, Makabeler zamanında olduğu gibi büyük kitlelerin öldürülmesine gönderme yapar.

Koyun postu, keçi derisi içinde dolaştılar, yoksulluk çektiler, sıkıntılara uğradılar, baskı gördüler. Moorehead şu yorumu yapar:

Tanrı’yı inkâr etmiş ve dünyanın yalanlarına inanmış olsalardı, prenslerin saray-larında ipekler, kadifeler ve lüks içinde yaşayabilirlerdi. Bunun yerine koyun postu, keçi derisi içinde dolaştılar; kendilerini de koyun ve keçilerden daha de-ğerli saymadılar; öyle ki, onlar gibi öldürülmeyi uygun gördüler.27

Yoksulluk, sıkıntı ve elem çektiler.

11:38   Dünya, onlara sanki yaşamaya layık değillermiş gibi davrandı. Ama Tanrı’nın Ruhu burada aslında tersinin geçerli olduğunu söyler: Dünya onlara layık değildi.

Çöllerde, dağlarda, mağaralarda, yeraltı oyuklarında dolanıp durdular. Evsiz, ailelerinden ayrı, hayvanlar gibi izlenilen, toplumdan kovulanlar olarak sıcak ve soğuğa, sıkıntı ve zorluklara dayandılar, ama Rablerini inkâr etmediler.

11:39   Tanrı, Eski Antlaşma’nın bu kahramanlarına tanıklık etmiştir, ama onlar yine de vaat edilene kavuşmadan öldüler. Uzun zamandır beklenen Mesih’in gelişini görmek veya O’nun hizmetinden akacak bereketleri tatmak için yaşamadılar.

11:40   Bizden ayrı olarak yetkinliğe ermesinler diye, Tanrı bizim için daha iyi bir şey hazırlamıştı. Günah açısından yetkin vicdanın tadına hiç vara-madılar; hiçbirimiz Rab’bi havada karşılamak için buluşuncaya dek, cennette yüceltilen bedenin tam yetkinliğinin tadına varamayacağız (1Se.4:13, 18). Eski Antlaşma kutsallarının ruhu, Rab’bin huzurunda zaten yetkindir (İbr.12:23), ama Rab halkı için geri dönünceye dek bedenleri ölüler arasından dirilmeyecektir. An-cak o zaman diriliş görkeminin yetkinliğinden tat alacaklardır.

Bunu başka bir şekilde ifade edecek olursak, şöyle diyebiliriz: Eski Antlaşma imanlıları bizim kadar ayrıcalıklı değillerdi. Buna karşın, onların heyecan verici zaferlerini ve karşılaştıkları müthiş zorlukları bir düşünün! Kahramanlıklarını ve sabırlarını bir düşünün! Onlar çarmıhtan önceki dönemde yaşadılar; biz ise çar-mıhın görkemiyle yaşıyoruz. Bunlara rağmen, yaşamımızı onlarınkiyle nasıl kı-yaslayabiliriz? İbraniler 11’inci bölümün ikna eden düşündürücü ve cesaretlen-dirici tarafı budur.

C. Mesih’teki Umudu Güçlendirmek (12. Bölüm)

12:1   İbraniler’in elem çeken insanlara yazılmış olduğunu anımsamalıyız. Bu kişiler Mesih uğruna Yahudiliği bırakmışlardı ve bu yüzden acı veren bir muha-lefetle karşı karşıyaydılar. Elemlerini, Tanrı’nın hoşnutsuzluğunun bir göstergesi gibi yorumlamalarına dair bir tehlike vardı. Cesaretlerini kaybedip vazgeçebilir-lerdi. En kötüsü ise, tapınağa ve törenlerine dönmeleri için kendilerini denenmeler içinde bulabilirlerdi.

Elemlerinin benzersiz olduğunu düşünmeleri gerekir. 11’inci bölümde betimlenen tanıkların birçoğu, Rab’be olan sadakatlerinin sonucu olarak acı çektiler, ama dayandılar. Daha az olan ayrıcalıkları için böylesine yılmadan dayandılarsa, Rab İsa’ya iman etmekle sahip olduğumuz daha iyi şeyler için bizim daha çok dayanmamız gerekir.

Çevremizi bu denli büyük bir tanıklar bulutu sardığına göre. Bu, onların yeryüzünde olup bitenlerin izleyicileri oldukları anlamına gelmez. Aksine, iman yaşamları ve sabırlarıyla bize tanıklık ederler ve bizim de örnek olmamız gereken yüksek bir standardı önümüze koyarlar.

Bu ayet, “Cennetteki kutsallar yeryüzündeki yaşamlarımızı görebilir veya olup bitenleri bilebilirler mi?” sorusunu ortaya çıkarır. Bir günahkârın kurtulduğunu biliyor olmaları, onların bilebildikleri tek şeydir: “Size şunu söyleyeyim, aynı şe-kilde gökte, tövbe eden tek bir günahkâr için, tövbeye gereksinmeyen doksan do-kuz doğru kişi için duyulandan daha büyük sevinç duyulacaktır” (Luk.15:7).

İman yaşamı, disiplin ve sabır gerektiren bir yarıştır. Bizi engelleyen her şeyi üzerimizden atmalıyız. Yükler kendi içlerinde zararsız olsa da ilerlemeyi önleyebilir; malı mülkü, aile bağlarını, konfor aşkını, hareket eksikliği gibi benzeri şeyleri içerebilir. Olimpiyatlarda yiyecek ve içecek taşınmasını yasaklayan hiçbir kural yoktur, ama koşucu yarışı asla bu şekilde kazanamaz.

Bizi kolayca kuşatan günahtan da sıyrılmalıyız. Bunun, herhangi bir güna-hı, özellikle de iman etmeme günahını belirtmesi muhtemeldir. Tanrı’nın vaatle-rine tamamen güvenmeliyiz. İman yaşamına olan tam güven kesinlikle kazanır.

Yarışın kısa mesafeli kolay bir koşu olduğu ve iman yaşamında da her şeyin günlük gülistanlık olduğu fikrine karşı kendimizi korumalıyız. Zorluk ve deneme-lerde sabırla devam etmek için hazırlıklı olmalıyız.

12:2   Yarış boyunca bakışlarımızı başka şeylerden, hedeflerden kaçırmalı ve gözümüzü öncü koşucu olan İsa’ya dikmeliyiz.

A.B. Bruce şu yorumu yapar:

Biri herkesten daha çok olan dikkat çekiciliğiyle göze çarpar... imanla yaşama fikrini önce mükemmelce kavramış olan insan... çarmıhın acısına korkusuzca da-yanan, şimdiki acıyı ve utancı silen, gelecek sevinci ve yüceliği tam anlamıyla kav-rayan bir imanla devam eden biri...28

O, iman yaşamının ne olduğuna dair tek yetkin örneği sağlama bakımından imanımızın öncüsüdür.

O, aynı zamanda imanımızın tamamlayıcısıdır. Yarışa başlamakla kalmayıp, yarışı zaferle tamamlamıştır. O’nun için yarış, gökten Beytlehem’e, sonra Get-semani ve Golgota’ya, daha sonra da mezardan çıkıp tekrar göğe uzanan bir ya-rıştı. Hiçbir zaman duraksamadı ve geri dönmedi. Gözlerini, kurtulanların O’nunla sonsuza dek birlikte olmak için toplanacakları zamanki görkeme dikti. Bu, O’nun utancı düşünmeden eleme ve ölüme dayanmasını sağladı. Tanrı’nın tahtının sağında oturdu.

12:3   Resmedilen durum şimdi yarıştan günaha karşı savaşmaya geçer. Kor-kusuz öncümüz Rab İsa’dır; hiç kimse O’nun kadar günahkârların karşı koy-malarına katlanmamıştır. Ne zaman yorulup cesaretimizi yitirme eğilimi gös-tersek, O’nun katlandığı sıkıntıları düşünmemiz gerekir. Bizim zorluklarımız O’nunkiyle karşılaştırıldığında çok küçük görünecektir.

12:4   Durmaksızın günaha karşı bir savaşın içindeyiz. Henüz kanımızı akı-tana dek, yani ölüm noktasına dek, direnmiş değiliz. Ama O, dayanmak zorun-da kaldı!

12:5   Şimdi Rab İsa’ya dayalı inancın, yani Hıristiyanlığın, elemle ilgili görüşü sunulur. İmanlının yaşamına neden elem, sınanma, zorluk, hastalık, acı, ke-der ve sıkıntılar üşüşür? Bunlar, Tanrı’nın kızgınlığının veya hoşnutsuzluğunun bir belirtisi midir? Şans eseri mi olurlar? Bunlara karşı nasıl tepki göstermeliyiz?

Bu ayetler, bu şeylerin Tanrı’nın çocuklarının eğitim sürecinin bu parçası olduğunu öğretir. Bunlar Tanrı’dan gelmeseler de, O, bunlara izin verir; sonra da bunları yüceliği, bizim iyiliğimiz ve başkalarının bereketlenmesi için etkin kılar.

İmanlının başına gelen hiçbir şey şans eseri değildir. Trajediler içinde gizli bir biçimde bereketleri saklar, düş kırıklıkları da Tanrı’ya yaklaşmamızı sağlar. Tanrı, yaşamın zor koşullarını bizleri Mesih’e benzer kılmak için kullanır.

Bu nedenle ilk İbrani imanlılara, Tanrı’nın onlara oğullar diye hitap ettiği Sü-leyman’ın Özdeyişleri 3:11-12’nci ayetleri anımsamaları öğütlenir. Orada onları terbiye edişini hafife almamaları ve azarlaması halinde cesaretlerini yitirmeme-lerine karşı uyarır. İsyan eder veya vazgeçerlerse, O’nun kendileriyle ilgilenme-sinden kaynaklanan yararı kaybeder ve O’nun derslerini öğrenemezler.

12:6   Cezalandırma veya ceza sözünü okuduğumuzda aklımıza genellikle kır-baçlanma gelir. Ama buradaki sözcük, çocuk eğitimi veya terbiyesi anlamını taşır. Bilgilendirme, disiplin etme, düzeltme ve uyarıyı içerir. Hepsi Hıristiyan erdem-lerini yerleştirmek ve kötülüğü atmak için tasarlanır. Bu bölümdeki cezalandırma, hata yapmaktan kaynaklanan değil, elemle terbiye edilmeyi belirten cezalandır-madır.

Süleyman’ın Özdeyişleri’ndeki ayet, Tanrı’nın terbiye edişinin O’nun sevgisinin bir kanıtı olduğunu özellikle belirtir. O’nun oğlu bu cezadan kaçmaz.

12:7   Acılara katlanarak O’nun terbiyesinin bizi kendi benzerliğine dönüş-türmesine izin veririz. Bu süreci hızlandırmaya çalışırsak, daha çok bilgilendirici ve sonuçta daha zor olan yöntemler kullanarak bizi daha uzun bir sürede eğitmek zorunda kalabilir. Tanrı’nın okulunda notlar vardır ve terfi, yalnızca derslerimizi iyice öğrendiğimizde gelir.

Bundan dolayı sınamalarla karşılaştığımız zaman, Tanrı’nın bize oğullar gibi davrandığını anlamalıyız. Normal bir baba oğul ilişkisinde baba, sevdiği ve onun için en iyisini istediği için oğlunu terbiye eder. Tanrı bizi doğal gelişimimize bırakmayacak kadar çok seviyor.

12:8   Ruhsal alanda Tanrı’nın terbiyesinden yoksun kalanlar gerçek oğullar değil, yasadışı evlatlardır. Zaten bağcı da devedikenini değil, asmayı budar. Doğadaki bu ilke, ruhsal yaşamda da geçerlidir.

12:9   Çoğumuz dünyasal babalarımız tarafından terbiye edildik. Hiçbirimiz bu terbiyeyi onların bizden nefret edişinin bir belirtisi olarak yorumlamamışızdır. Onların iyiliğimizi istediklerini ve dolayısıyla bizi terbiye ettiklerini bilir ve on-lara saygı duyarız.

O zaman Ruhlar Babası’nın terbiyesine daha çok saygı duyup yaşamamız gerekmez mi? Tanrı, ruh olan veya ruhu olan bütün varlıkların Babası’dır (veya kaynağıdır). İnsan, insan bedeninde yaşayan bir ruhtur. Tanrı’ya boyun eğerek ya-şamın gerçek anlamda tadını çıkarırız.

12:10   Dünyasal ailelerin verdiği terbiye mükemmel değildir. Terbiye yalnız-ca bir süre, yani çocukluk ve gençlik döneminde verilir. O zaman bu konuda ba-şarılı sağlanamamışsa ileride sağlanması olanaksızdır. Uygun gördükleri gibi, doğru olduğunu sandıkları gibi terbiye ederler. Ancak çocukların bazen doğru bir biçimde terbiye edilmeleri mümkün olmayabilir.

Tanrı’nın verdiği terbiye her zaman mükemmeldir. Sevgisi sonsuz, bilgeliği kusursuzdur. Cezalandırmaları daima bizim yararımız içindir. O’nun hedefi, kut-sallığına ortak olabilmemizi sağlamaktır. Kutsallık asla Tanrı’nın okulunun dı-şında sağlanamaz.

Jowett bunu şöyle açıklar:

Tanrı’nın terbiye edişinin amacı cezalandırıcı olmayıp yapıcıdır. “O’nun kutsallı-ğına ortak olalım diye” bizi terbiye eder. “Ortak olalım diye” ifadesi yön verme amacını içerir, bizi temizlenmiş ve güzelleştirilmiş bir yaşama götürür. Yakılan ateş, dikkatsizce ve kontrolsüzce yanan ve değerli şeyleri yakan bir şenlik ateşi değildir. Maden arıtıcının ateşidir; büyük bir sabır ve yumuşaklıkla dikkatsizlikten kutsallık ve güçsüzlükten istikrar çıkarır. Tanrı devamlı, lütfun daha karanlık olan araçlarını kullanırken bile yapıcıdır. Ruh’un meyvelerini ve çiçeklerini üretir. Sev-gisi daima hoş olan şeylerin arayışı içindedir.29

12:11   Terbiye edilmek insana başlangıçta acı gelir. Böyle eğitilenler için bu sonradan esenlik veren doğruluğu üretir. Bundan dolayı sık sık Leslie Weat-herhead’inki gibi tanıklıklarla karşılaşırız:

Bütün insanlar gibi ben de sağlık, mutluluk ve başarının bol olduğu deneyimleri se-ver ve tercih ederim. Ama korku ve başarısızlığın karanlığında Tanrı, yaşam ve kendi hakkımda öğrendiklerimden çok daha fazlasını öğrendim. Karanlığın hazineleri olarak bilinen şeyler vardır. Karanlık, Tanrı’ya şükürle geçer. Ama bir kim-se karanlıkta öğrendiklerine sonsuza dek sahip olur. Bishop Fenelon şöyle der: “Tanrı’yla sizin aranıza girdiğini sandığınız sıkıcı şeyler, onlara alçakgönüllü-lükle katlandığınız takdirde, O’nunla olan birlikteliğinizin araçları olduklarını kanıtlarlar. Bizi yoran ve gururumuzu kıran şeyler, bizi heyecanlandıran ve esin-leyen şeylerden daha çok yarar sağlarlar.”30

Bir de C.H.Spurgeon’un tanıklığını düşünün:

Rahat ve mutlu olduğum saatlerde aldığım lütfun hepsi, korkarım ki pek değerli değildir. Ama üzüntülerim, acılarım ve kederlerimden elde ettiğim kazanç sayıla-mayacak kadar çoktur. Zor durumlara ve zorluklara borçlu değil miyim?31

12:12   İmanlılar, yaşamın zor zamanlarında teslim olmamalıdırlar; imandan sapma, başkaları üzerinde kötü etki yapabilir. Sarkık eller, diri Mesih’e hizmet et-mek için yeniden canlandırılmalı, bükük dizler dua için güçlendirilmelidir.

12:13   Sendeleyen ayaklar İsa Mesih inancının düz yollarına yönlendirilmelidir.

Williams şöyle yazar:

Rab’bi tam olarak izleyen herkes, zayıf kardeşler için iman yolunu düzeltir. Tam olarak izlemeyenler ise, yolu engellerle donatır ve ruhsal sakatlar yaratırlar.32

G. H. Lang buna güzel bir örnek verir:

Yoldan ve fırtınayla mücadeleden yorulup bitkin düşen bir yolcu, zayıf ve neşesiz görünür. Omuzlar düşük, eller sarkık, dizler bükük ve titrek bir durum-dayken her şeyden vazgeçmeye ve dibe vurmaya hazırdır. Yazarımızın resmettiği Tanrı konuğu da, aynı durumda olabilir.

Ama yüzünde şefkatli bir gülümseme, güven telkin eden bir ses ve tavırla biri ona gelir ve, “Cesaretini topla, dik dur, güçlen, lütufla yüreklen. Epeyce ilerlemişsin; emeklerini ziyan etme. Yolculuğun sonunda görkemli bir ev var. Ötedeki yol doğrudan ona gider; doğru git; topallığın için büyük doktordan şifa dile... Öncün bu zor yoldan Tanrı’nın sarayına gitti; senden öncekiler de bunu başardı; başkaları da bu yolda; yalnız değilsin; yalnızca devam et! Sen de hedefe ulaşacak ve ödülü kazanacaksın” der.

Yorgun adama sözle destek olmayı bilen adama ne mutlu (Yşa.50:4). Öğüt din-leyen adama ne mutlu (İbr.13:22). İmanı sade ve güçlü olan ve terbiye edildiğinde bunu zor bulmayıp Rab’de tökezlemeyen adama ne mutlu.33

12:14   İmanlılar herkesle her zaman barış içinde yaşamaya gayret etmelidir-ler. Ama bu öğüt, özellikle elemin yaygın olduğu, bazılarının imandan döndüğü ve sinirlerin yıprandığı zamanlar için gereklidir. Böyle zamanlarda insanın öfke-sini ve korkusunu en yakınlarından ve en çok sevdiklerinden çıkarması çok ko-laydır.

Kutsallığa sahip olmadan kimse Rab’bi göremeyecek. Bunun için gayret edelim. Burada belirtilen kutsallık nedir? Bu soruyu yanıtlamak için, Yeni Ant-laşma’da imanlıların kutsallığının en az üç şekilde kullanıldığını anımsayalım.

İlk olarak imanlı, Rab İsa’yı kabul ettiği zaman konuma bağlı olarak kutsal olur; dünyadan Tanrı için ayrılır (1Ko.1:2; 6:11). Mesih’le olan birlikteliği saye-sinde sonsuza dek kutsal kılınır. Martin Luther, “Kutsallığım göktedir” derken, işte bunu ifade etmiştir. Tanrı’nın önündeki durumumuz açısından Mesih, bizim kutsallığımızdır.

Sonra gelişen bir kutsal kılınma vardır (1Se.4:3; 5:23). Her gün böyle bir yaşam sürmeliyiz. Kötülüğün her çeşidinden kendimizi ayırmalıyız. Bu kutsallık ge-lişen bir kutsallık olmalıdır, yani her zaman Rab İsa gibi olmak için imanda bü-yümeliyiz.

Son olarak ise tam veya yetkin olan kutsal kılınma vardır. Bu, imanlı cennete gittiği zaman gerçekleşir. O zaman günahtan sonsuza dek özgür olur. Eski doğası gitmiş olduğundan, içinde bulunduğu yeni durumuyla benzeşir.

Peki biz hangi kutsallığı yaşıyoruz? Burada belirtilenin gelişen kutsallık olduğu açıktır. Konuma bağlı kutsanmanın peşinden gitmeyiz. Yeniden doğduğu-muz zaman zaten otomatik olarak buna sahip oluruz. O’nun yüzünü gördüğümüz zaman sahip olacağımız yetkin kutsanmayı da elde etmek için gayret etmeyiz. Ancak pratik, ilerleyen ya da gelişen kutsanma bizim itaatimizi ve işbirliğimizi gerektiren bir şeydir; bu kutsallığı devamlı işlemeliyiz. Bunu izlemek zorunda oluşumuz, bu yaşamda buna tamamen sahip olabilmemizin bir kanıtıdır (kutsan-manın çeşitli yönlerini daha ayrıntılı olarak anlatan 2:11’e göz atın).

Wuest bu konuda şöyle yazar:

Bu öğüt, tutarlı, kutsal bir hayat sürmek ve yeni kavuşulan imana kuvvetle sarılmak için tapınaktan ayrılmış ve ruhsal olarak yeniden doğmuş Yahudiler’e verilir. Öyle ki, tapınaktan ayrılmış olup dışsal olarak Yeni Antlaşma gerçeğini benim-semiş olan ve daha kurtulmamış olan Yahudiler de, Levililer sisteminin feshedil-miş olan kurbanlarına dönme yerine, başkâhin olarak Mesih’teki imanlarında de-vam etmek için yüreklendirilsinler. Gerçekten yeniden doğmuş Yahudiler, sen-deleyen bir iman yaşamının, kurtulmamış olan Yahudiler’in yoldan çıkmalarına neden olabileceklerine dair uyarılırlar.34

Ancak bu sorun devam eder! Rab’bi pratik olan kutsanma olmadan göremeyeceğimiz doğru mudur? Evet, bunun gerçek olduğu bir durum vardır; ancak bu-nun, kutsal bir hayat yaşayarak Tanrı’yı görme hakkına sahip olacağımız anla-mına gelmediğini bilmeliyiz. İsa Mesih, bizim cennette girmek için tek hakkı-mızdır. Bu ayet, ruhsal yaşamın bir kanıtı olarak pratik kutsallığın olması gerektiğini belirtir. Bir kimse daha çok kutsallaşmıyorsa, kurtulmamıştır. Kutsal Ruh bir kimsenin içinde yaşadığı zaman, varlığını yeni bir yaşamla sergiler. Bu, bir neden ve sonuç ilişkisidir; Mesih kabul edilmişse, yaşam suyunun ırmakları akacaktır.

12:15   Bundan sonraki iki ayet, sakınılması gerekli dört belirli günahı sunar gibidir. Ancak içeriğinde inançtan dönme günahına karşı başka bir uyarı vardır ve bu dört günah da bununla bağlantılıdır.

İlk olarak inançtan dönme, Tanrı’nın lütfuna kavuşmada gösterilen bir ye-tersizliktir. Bu kimsenin Mesih inanlısı gibi görünmesi, bir imanlı gibi konuş-ması ve imanını açıkça söylemesi mümkündür. Ama bu, o kişinin yeniden doğ-duğu anlamına gelmez. Kurtarıcıya oldukça yaklaşmış, ama asla O’nu kabul et-memiştir; hem çok yakın hem de çok uzaktır.

İnançtan dönme acı bir kökün filizlenmesine benzer. O kimse Rab’be karşı acılaşır ve imanını reddeder. Ayrılışı bulaşıcıdır. Başkaları da onun şikayetleri, kuşkuları ve yadsımalarıyla zehirlenir.

12:16   İnançtan dönme ahlâksızlıkla yakından ilişkilidir. Bir imanlı büyük bir ahlâksızlığa düşüp günah işleyebilir. Suçunu kabul etme yerine, Rab’bi suçlar ve uzaklaşır. İnançtan dönme ve cinsel günah, 2.Petrus 2:10, 14, 18 ve Yahuda 8, 16, 18’de birbirine bağlıdır.

Son olarak inançtan dönme, Esav örneğinde görüldüğü gibi, bir dinsizlik şek-lidir. Esav ilk oğulluk hakkına saygı göstermemiş ve bunu isteyerek, açlığını gi-dermek için takas etmişti.

12:17   Esav daha sonra büyük oğul olmanın getirdiği bereketi kaybettiğine pişman oldu, ama artık çok geçti. Babası bereketi tersine çeviremedi.

İnançtan dönenin durumu da böyledir, ruhsal değerlere hiç saygı göstermez. Azardan, elemden veya şehit olmaktan kaçıp kurtulmak için isteyerek Mesih’i reddeder. Tövbe için yeni bir başlangıç yapamaz. Pişman olabilir, ama bu, tanrısal bir tövbe olmaz.

12:18   Yasaya geri dönmek için sınananlar, yasanın verilmesine neden olan korkunç durumları anımsamalı ve onlardan gerekli ruhsal dersleri almalıdırlar. Yasanın verildiği yer Sina Dağı’dır. Bu, dokunulabilen ve alev alev yanan bir dağdır. Her şey; belirsiz, anlaşılması güç ve bulanık gösteren bir örtü veya perdeyle çevrelendi. Büyük bir kasırga koptu.

12:19   Bu doğal karışıklıklara ek olarak olağanüstü olaylar da gerçekleşti. Çağrı borusu gürledi ve tanrısal sözleri ileten ses duyuldu; insanlar kendilerine bir sözcük daha söylememesi için yalvardılar.

12:20   “Dağa bir hayvan bile dokunsa taşlanacaktır” diyen tanrısal buyruktan dolayı cesaretleri kırıldı. Bununla akılsız, kavrama yeteneği olmayan bir hayvanın öleceği belirtiliyorsa, uyarıyı anlayanlar için bunun daha kesin bir ölüm olacağını biliyorlardı.

12:21   Görünüm öyle korkunçtu ki, Musa titriyordu. Bütün bunlar yasanın doğasını net şekilde ifade eder. Tanrı’nın taleplerinin ve günaha karşı olan gaza-bının bir esinlemesidir. Yasanın amacı kurtuluş bilgisini sağlamak değil, günah bilgisini ortaya çıkarmaktır. Yasa, Tanrı ile insan arasında günah nedeniyle olu-şan mesafeden söz eder. Yargılama, karanlık ve kasvetin görünümüdür.

12:22   İmanlılar Sina Dağı’nın ürkütücü görünüşüne değil, lütfun sıcak davetine geldiler:

Dehşet ve suçumuz

Yanan dağ ve mistik perdeyle ortadan kalktı,

Sarsılmayacak bir huzur var içimizde.

İşte, görkemle tahtında oturan Kuzu.

– James G. Deck

Tanrı’nın kanla satın alınan her bir çocuğu şunu söyleyebilir:

Benimle bir işi yok

Yasa ve Tanrı’nın dehşetinin;

Bütün suçlarımı saklar

Kurtarıcım’ın itaati ve kanı.

– A. M. Toplady

“Sonsuza dek nerede olacağımız gerçeğine ilke olarak zaten ulaştık. Gelecek zaten bugündür. Bugün de yarına sahibiz. Yeryüzünde cennete sahibiz.”

Artık Sina Dağı gibi dokunulabilen bir dağa yaklaşmıyoruz. Cennetteki sunağa girmemiz, sahip olduğumuz bir ayrıcalıktır. İman sayesinde itirafta bulunarak, tapınarak ve dua ederek Tanrı’ya yaklaşırız. Yılın yalnızca bir günüyle sınırlı de-ğiliz. En Kutsal Yer’e herhangi bir zamanda ve iyi bir biçimde karşılanacağımızı bilerek girebiliriz.

Tanrı artık “Uzak durun” değil, “Tereddüt etmeden yaklaşın” diyor.

Yasa’nın Sina Dağı varsa, imanın da Siyon Dağı var! Bu göksel dağ, lütfun bereketlerinin karışımını ve İsa Mesih’in kurtaran işi aracılığıyla her şeyin bizim olduğunu simgeler.

Yasa’nın dünyasal Yeruşalim’i var, ama imanın da kendi göksel başkenti var. Yaşayan Tanrı’nın kenti göktedir ve bu kentin temelini atan da bina eden de Tanrı’dır.

Tanrı’nın huzuruna girerken, etrafımızı kutsallardan oluşan bir topluluk sarar. İlk olarak, günah işlemediği için günahtan kurtuluşumuzun sevinç ilahisine katı-lamayan on binlerce melek vardır.

12:23   Sonra adları göklerde yazılmış ilk doğanların topluluğuyla beraber oluruz. Bunlar, Pentikost Günü’nden beri ölmüş olan ve şimdi bilinçli bir biçimde Rab’bin huzurunda olmaktan tat alan, Mesih’in Bedeni ve Gelini olan inanlılar topluluğunun üyeleridir. Bedenlerinin görkemli bir şekilde mezardan diriltile-ceği ve ruhlarıyla birleştirileceği günü beklemektedirler.

İman sayesinde herkesin yargıcı olan Tanrı’yı görürüz. Artık karanlık ve kasvet O’nu saklayamaz; imanla bakıldığında O’nun görkeminin insan aklının ötesinde olduğu görülür.

Eski Antlaşma kutsalları da, yetkinliğe erdirilmiş doğru kişilerin ruhları da oradadır. İmanla aklandıklarından lekesiz bir saflıkla durular, çünkü Mesih’in gerçekleştirdiği işin değeri, onların hesabına geçirilmiştir. Bu kişiler görkemli bedenlerine kavuşacakları zamanı bekliyorlar.

12:24   Yeni antlaşmanın aracısı olan İsa oradadır. Eski antlaşmanın aracısı olan Musa’yla yenisinin aracısı olan İsa arasında fark vardır. Musa, yasayı Tan-rı’dan alıp İsrail halkına verirken aracı oldu. O, antlaşmanın onayladığı kurban-ları sunan aracı veya halkın bir temsilcisiydi.

Mesih ise daha üstün bir anlamda yeni antlaşmanın aracısıdır. Bu antlaşmanın yapılabilmesi için İsa Mesih’in ölmesi zorunluydu. İsa, antlaşmayı kendi kanıyla mühürlemeli ve kendisini herkes için fidye olarak sunmalıydı (1Ti.2:6).

O, ölümüyle yeni antlaşmanın bereketlerini garantilemiş, Kendisine iman edenler için geçerli olan bu bereketleri sonsuz yaşamıyla güvence altına almıştır. Tanrı’nın sağında oturarak yaptığı hizmetle de, halkının zor bir dünyada bu be-reketlerin tadını çıkarmasını sağlamaktadır. Bütün bunlar O’nun aracılık görevi-nin kapsamındadır.

Golgota’nın yara izlerini taşıyan Rab İsa, Tanrı’nın sağında bir Prens ve bir Kurtarıcı olarak yüceltilir.

Başımızı kaldırıp Kuzu’ya, bizim uğrumuza öldürülene bakmayı seviyoruz. O’na ait olan kutsallar, Baş ve Rableri olan İsa Mesih’le bir süre sonra O’nun görke-mini paylaşacak ve egemenlik sürecekler.

– James G. Deck

Son olarak ise, Habil’in kanından daha üstün bir anlam taşıyan serpmelik kandan söz edilir. Mesih göğe çıktığında, çarmıhta dökülen kanının tüm değe-rini Tanrı’ya sundu. J.G. Deck bu gerçeği yine şiirle dile getirir:

O’nun değerli kanı

Tahtın önüne ve üstüne serpilir;

Cennette bizzat kendi kanı

Kurtarma işinin tamamlandığını açıklar.

O’nun değerli kanı, Habil’in kanıyla karşılaştırılmaktadır. “Habil’in kanını”, Habil’in sunduğu kurbanın kanı veya Kayin tarafından dökülen Habil’in kanı ola-rak kabul edelim ya da etmeyelim; ortada bir gerçek var: Mesih’in kanı daha se-vecen bir şekilde konuşur. Habil’in sunduğu kurbanın kanı, “Geçici olarak ka-pandı” derken, Habil’in kendi kanı, “Öç” diye haykırdı. Oysa Mesih’in kanı, “Merhamet, bağışlama ve esenlik” diye ağlar!

12:25   12’nci bölümün kapanış ayetleri, Tanrı’nın Sina Dağı’nda verdiği esin-le, Mesih’teki ve Mesih aracılığıyla verdiği esini kıyaslar. Hıristiyan imanının kıyaslanamaz ayrıcalıklarıyla yücelikleri hafife alınmamalıdır. Tanrı seslenip da-vet ediyor. O’nu reddetmek, mahvolmak demektir.

Tanrı’nın sesine kulak vermeyenler, yasada görülmüş olduğu gibi cezalandırıl-dılar. Ayrıcalık üstünse, sorumluluk da üstündür. Tanrı, Mesih’te en üstün olan son esinlemesini verdi. Şimdi göklerden Müjde’yle uyaranın sesine kulak ver-meyenler, yasayı çiğneyenlerden daha çok sorumludurlar. Kaçış imkânsızdır.

12:26   Tanrı’nın Sina Dağı’ndaki sesi yer sarsıntısına neden oldu. Ama gelecekte, konuştuğu zaman gök sarsılacaktır. Bu, aslında Peygamber Hagay tarafından önceden bildirilmişti: “Kısa zamanda bir kez daha yeri, göğü, denizi, karayı sarsacağım” (Hag.2:6).

Bu sarsıntı, Mesih’le gökte buluşmadan, O’nun krallığının sonuna dek olan dönemde gerçekleşecektir. Mesih’in egemenlik sürmek için gelişinden önce yer-yüzünde ve gökte şiddetli sarsılmalar olacaktır. Gezegenlerin yörüngelerinden çıkmaları, yeryüzünde dev dalgaların oluşumuna neden olacaktır. Mesih’in bin yıllık egemenliğinin sonunda, gökler ve yeryüzü büyük bir ateşle yok olacaktır (2Pe.3:10-12).

12:27   Tanrı, “bir kez daha” derken, yeryüzünün ve göğün tam ve son olarak ortadan kaldırılacağını belirti. Bu olay, görebildiğimiz, dokunabildiğimiz ve kullanabildiğimiz şeylerin gerçek; görülmeyen şeylerin de gerçek olmadığı savını çürütecek. Tanrı, ayırma sürecini sonlandırdığında, yalnızca gerçek olan kalacaktır.

12:28   Yahudiliğin dokunulan ve görülen törensel uygulamalarına tutunanlar, aslında sarsılabilecek şeylere bel bağlıyorlardı. Gerçek imanlılar sarsılmaz bir

egemenliğe sahiptirler. Bu, en ateşli tapınmayı ve Tanrı’ya duyduğumuz hay-ranlığı arttırmalıdır. O’nu saygı ve korkuyla övelim.

12:29   Tanrı, kendisini dinlemeyi reddedenler için yakıp yok eden bir ateş-tir. O’nun kutsallığı ve doğruluğu o kadar üstündür ki, O’na ait olanlar bile en de-rin saygıyı göstermek zorundadırlar.

Ç. İmana Ait Çeşitli Özellikleri Güçlendirme (13:1-17)

13:1   Bu bölüm, geliştirilmesi gereken erdemle ilgili altı öğütle devam eder. Bunlardan ilki kardeş sevgisidir. Gerçek imanlıların hepsiyle ailesel bir ilişki içinde olmalı ve bu, eylem ve içtenlikle pekiştirilmelidir (1Yu.3:18).

13:2   Okuyucular gariplere (yabancılara) konukseverlik göstermeleri için uyarılırlar. Bu, öncelikle yiyecek ve kalacak yer bulmak için elem ve baskılardan kaçan imanlılara gönderme yapabilir; onları ağırlamak, onları ağırlayanları teh-likeye atmak demekti. Bu ayetten, ihtiyacı olan herhangi bir imanlıya konukse-verlik göstermek için yapılan genel bir teşvik anlamı da çıkarılabilir.

Bunu yaparken bilmeden melekleri ağırlayabileceğimiz gibi heyecan verici bir olasılık daima vardır! Bu, elbette ki İbrahim’in üç adamı –ki onlar melekler-di– ağırlaması deneyimini anımsatır (Yar.18:1-15).3^5 Evimizde hiç melek ağır-lamasak bile, varlıklarıyla bereketleyen kadın ve erkeklerin ailemiz üzerindeki tanrısal etkileri sonsuzluğa giden sonuçlar doğurabilir.

13:3   Üçüncü öğüt, hapsedilen imanlıların bakımıyla ilgilidir. Bu, büyük ola-sılıkla Mesih için olan tanıklıklarından dolayı hapsedilmiş olanları belirtir. Bu kardeşlerin yiyeceğe, kalın giyeceklere, okuyacak şeylere ve teşvik edilmeye ih-tiyaçları olacaktır. Hapiste bulunan imanlılarla olan samimiyetten ve böylece suç tehlikesinden korunmaya çalışmak, diğer imanlılar için bir sınama olabilir. Ha-pistekilerin ziyaret edilirken, Mesih’in ziyaret edildiğini hatırlamak gerekir.

Baskı görenlere de merhamet edilmelidir; kuşkusuz bu da elem çeken iman-lıları belirtir. Okuyucular böyle bir merhametin neden olabileceği tehlikelerden kendilerini koruma eğiliminde olmamalıdırlar. Kendimize gelince, bu ayetin uy-gulamasını bütün elem çeken kutsallara sempatiyle yaklaşmayı içerecek şekilde genişletebiliriz. Bizim de bedende olduğumuzu ve bu nedenle aynı zorluklara maruz kalabileceğimizi unutmamalıyız.

13:4   Herkes evliliğe saygı göstermelidir. Günah dünyaya girmeden önce ev-liliğin Tanrı tarafından kurumlaştırıldığı ve bunun insanlık için O’nun kutsal is-teği olduğunu unutmamalıyız. Sofuların yaptığı gibi, evliliği murdar bir şeymiş gibi görmek veya bazen imanlıların yaptığı gibi, evlilikle ilgili şakalar ve kelime oyunları yapmak bile Kutsal Yazılar’da yasaklanır.

Evlenenler, verdikleri söze sadık kalmalı ve evlilik yatağını günahın lekesin-den uzak tutmalıdırlar. Günümüz insanın gevşekliğine rağmen, evlilik sınırı dı-şında kalan cinsel ilişkiler günahtır. Zina hastalık değil, günahtır; Tanrı’nın ka-çınılmaz biçimde yargılayacağı bir günahtır. Ahlâksızlığın hiçbir şekli yargıdan kaçıp kurtulamaz. Tanrı zina günahını bu dünyada bedensel hastalıklar, bozulan aileler, zihinsel ve sinirsel rahatsızlıklar ve kişilik bozukluklarıyla yargılar. Kişi, Mesih’in kanıyla bağışlanmadıkça, sonsuz ateşte yargılanacaktır.

Piskopos Latimer bunu, ahlâksız Kral VIII. Henry’e yargılayıcı ve cesur bir bi-çimde paketlenmiş bir Kutsal Kitap’la sundu. Pakette şu sözler yazılıydı: “Tanrı evlilik öncesinde cinsel ilişkiye giren ve zina edenleri yargılayacaktır.”

13:5   Geliştirilmesi gereken altıncı erdem ise yetinmektir. Yahudiliğe bağlı olanların devamlı söyledikleri şu sözleri anımsayın: “Tapınağımız var. Kâhinimiz var. Sunularımız var. Güzel dinsel uygulamalarımız var. Sizin neyiniz var?” Ya-zar burada imanlılara yavaşça, şöyle der: “Yaşayışınız para sevgisinden uzak ol-sun. Sahip olduklarınızla yetinin.” Ben de böyle demeliyim! Bir imanlının sahip oldukları, Yahudiliğin sahip olduğu en iyi şeylerden daha üstündür. Neden yetinmeyelim? Yalnızca Mesih bize yeter.

Para sevgisi imanlı için büyük bir tökez olabilir. Gözümüzle güneş arasına bo-zuk bir para koyarsak, güneşi göremeyiz. Aynı şekilde açgözlülük, Tanrı’yla olan ilişkiyi bozar ve ruhsal gelişimi engeller.

“Seni asla terk etmeyeceğim, seni asla yüzüstü bırakmayacağım” sözünü verene sahip olmak, bir insanın sahip olabileceği en büyük zenginliktir. Grekçe’de güçlü bir olumsuzluk, iki veya daha çok olumsuzluk eki kullanılarak ifade edilir. Bu ayetteki dilbilgisel yapı son derece etkilidir; Mesih’in kendisine ait olanı terk etmesinin imkânsızlığını çok yalın ve çarpıcı biçimde ifade eder.

13:6   Mezmur 118:6’nın sözleri Mesih’e ait olanın güven dolu itirafıdır: “Rab benden yana, korkmam; insan bana ne yapabilir?” Mesih’te yetkin olan gü-vene, korunmaya ve huzura sahip olduğumuz kaçınılmaz bir gerçektir.

13:7   Okuyuculara önderlerini, onlara Tanrı sözünü iletmiş olan imanlı öğretmenlerini anımsamaları talimatı verilmektedir. İmanlıların yaşayışlarının sonucu neydi? Levililer sistemine dönmeyip sona dek tanıklıklarını azimle sürdürmüşlerdi. Belki bazıları Mesih uğruna şehit olmuştu. Onlarınki örnek alınacak bir imandır. Bu, Mesih’e ve O’nun öğretisine sıkı sıkı sarılan ve yaptığı her işte Tanrı’ya güvenen bir imandır. Hepimiz aynı görevlere çağrılmadık, ama hepimiz iman dolu bir yaşama çağrıldık.

13:8   Bu ayetin bir önceki ayetle bağlantısı açık değildir. Belki de bunu, önderlerin öğretisi, hedefi ve imanlarının bir özeti olarak anlamaya çalışmak en sade yol olur. Öğretişlerinin özü şuydu: İsa Mesih dün, bugün ve sonsuza dek ay-nıdır. Yaşamlarının hedefi dün, bugün ve sonsuza dek aynı olan İsa Mesih’ti. İmanlarının temeli dün, bugün ve sonsuza dek aynı olan İsa’nın Mesih (Kur-tarıcı) oluşu idi.

13:9   Bunu sahte kuralcılık öğretişine karşı bir uyarı izler. Yahudiliği savunanlar, kutsallığın törensel tapınma ve temiz yiyecekler yeme gibi dışsal özellik-lerle bağlantılı olduğuna dair ısrarlı bir tutum izlediler. Oysa gerçek farklıydı: Kutsallık yasayla değil, lütufla sağlanır. Temiz ve temiz olmayan yiyeceklerle ilgili yasa, törensel temizliği sağlamak için planlandı. Ancak bu, içsel kutsallıkla aynı şey değildir. Bir kimse törensel olarak temiz olmasına karşın, nefret ve iki-yüzlülükle dolu olabilir. İmanlıların kutsal bir yaşam sürmelerini sadece Tan-rı’nın lütfu sağlayabilir ve onlara bu gücü O verebilir. Bizim günahlarımızın ye-rine ölen Kurtarıcı’ya olan sevgimiz bizi, “Bu dünyada sağduyulu, doğru ve Tan-rı yoluna yaraşır bir yaşam sürmemiz için” teşvik eder (Tit.2:12). Yiyecek ve içe-ceklerle ilgili sonsuz sayıdaki kurallar, zaten bu şeyleri savunanlara da bir yarar sağlamamıştır.

13:10   “Bir sunağımız var” diyen zafer dolu sözleri gözden kaçırmamalıyız. Bunlar bir imanlının, Yahudiliği yayanların iğneli sözlerine vereceği güvenli bir yanıttır. Sunağımız Mesih’tir ve bundan dolayı, O’nda bulunan bütün bereket-leri içerir. Levililer sistemiyle bağlantısı olanların, İsa Mesih inancının daha iyi olan şeylerinden yararlanmaya hakları yoktur. Önce günahlarından tövbe et-meli ve İsa Mesih’e tek olan Rab ve Kurtarıcı olarak iman etmelidirler.

13:11   Kurban sisteminde belirli hayvanlar öldürülür ve kanları günah için sunulan adak olarak başkâhin tarafından en kutsal yere getirilirdi. Bu hayvanla-rın cesetleri ordugahın dışına götürülür ve yakılırdı. Ordugahın dışı ifadesi, ta-pınağın avlusunu çevreleyen çitin dışını belirtir.

13:12   Ordugahın dışında yakılan hayvanlar bir örnekti; Rab İsa’da gerçek-leşecek olan olayın bir izdüşümüydü. Rabbimiz İsa, Yeruşalim kentinin kapısının dışında çarmıha gerildi. Ordugahın dışında halkı kendi kanıyla kutsal kıldı.

13:13   Mektubun ilk okuyucularının yapması gereken şey şuydu: Yahudilik-ten ayrılarak tapınak adaklarına sırt çevirip Mesih’in tamamladığı işi kendileri için yeterli bir kurban olarak kabul etmeliydiler.

Bizim için de durum aynıdır. Bugünkü ordugah, kurtuluşun işlerle, iyi karak-terle, törenlerle veya düzenle sağlanacağını öğreten dinsel sistemlerin tümüdür. İnsan tarafından atanan önderler, tapınma için alınan maddi yardımlar ve törensel süsler de günümüz inanlılar topluluğunu ifade eder, yani içinde Mesih’in bulun-madığı inanlılar topluluğunun oluşturduğu çürümüş Hıristiyan dünyasını anlatır! Rab İsa ordugahın dışında olduğu için bizim de O’nun uğruna aşağılanmaya katlanarak... kendisinin yanına gitmemiz gerekir.

13:14   Yeruşalim, tapınakta hizmet edenlerin yüreğine yakındı. “Ordugahlarının” coğrafi merkeziydi. İmanlının yeryüzünde böyle bir kenti yoktur; yüreği, Kuzu’nun bulunduğu göksel kenti, yeni Yeruşalim’i özler.

13:15   Yeni Antlaşma’da imanlıların hepsi kâhindir. Tapınmak için Tan-rı’nın sunağına giren (1Pe.2:5) kutsal kâhinler ve tanıklık etmek için dünyaya gelen Kral’ın kâhinleridirler (1Pe.2:9). Bir imanlı-kâhinin sunduğu en az üç kur-ban vardır. İlki, kendisini kurban olarak sunmasıdır (Rom.12:1). Sonra burada, 15’inci ayette geçen ikinci bir kurban vardır: Övgü kurbanı. Bu kurban, Tan-rı’ya Rab İsa aracılığıyla sunulur. Bütün dua ve övgülerimiz Baba Tanrı’ya ulaş-madan önce O’ndan geçer; büyük Başkâhinimiz kirli ve hatalı olanları kaldırır ve bizzat kendi erdemini onlara verir.

Bizim bütün dua ve övgülerimize

Mesih kendi hoş kokusunu ekler;

Ve sevgi buhurdanlığı çoğaltır

Yayılan bu kokuları…

– Mary B. Peters

Övgü kurbanları, O’nun adını açıkça anan dudakların meyvesidir. Tan-rı’nın kabul ettiği tek tapınma, kurtulmuş olan kişinin dudaklarından dökülen övgü sözleridir.

13:16   Sahip olduklarımızı sunmamız da üçüncü kurbanı oluşturur. Maddi kaynaklarımızı, iyilik yaparak ve gereksinimi olanlarla paylaşarak kullanmalıyız. Tanrı böylesine özverili bir yaşamdan hoşnut olur. Bu, insanın kendisi için maddi şeyler biriktirmesinin karşıtıdır.

Asla sana ermeyecektir

Tanrı’nın kutsanan kâhinlerinin soyu;

O’nun görkemli yüzü önünde durur

Hizmet ederler O’na gece gündüz.

Aklın bağırması ve inançsızlığın

Selle akmasına karşın,

Tanrı’nın saklı kâhinleri vardır

Ve sona dek de olacaktır.

Kutsal ateşte yanan

O’nun seçtiği canların geriye kalan külleri,

Tutkunun aleviyle

Tanrı’nın yüreğine çıkar yürekleri;

O’nun tapınağının en kutsal yerini

Doldurur tapınmalarının hoş kokusu;

Gökleri doldurur mucizevi şarkıları,

Lütfun sevinçli yeni şarkısı.

– Gerhard Tersteegen

13:17   7 ve 8’inci ayetlerde okurlara geçmişteki önderlerini hatırlamaları ta-limatı verilmişti. Onlara şimdi de önderlerinin sözünü dinlemeleri öğretilmek-tedir. Bu, büyük bir olasılıkla yerel inanlılar topluluğundaki ihtiyarlara gönderme yapmaktadır. Topluluktaki bu kişiler, Tanrı’nın temsilcileri olarak hareket ederler. Onlara yetki verilmiştir ve imanlıların da bu yetkiye bağlı kalmaları gerekir. İhtiyarlar, çobanlar gibi koyunların canlarını kollarlar. Gelecekte Tanrı’ya he-sap vermek zorunda kalacaklardır. Suçlamaların ruhsal gidişatına göre bunu se-vinçle veya inleyerek yapacaklardır. İnleyerek yapmak zorunda kalırlarsa bu, ko-nuyla ilgili kutsalların ödülünü kaybettikleri anlamına gelir. Bu nedenle, Tan-rı’nın koyduğu yetkiye saygı göstermek herkesin yararına olacaktır.

IV. KAPANIŞ KUTSAMASI (13:18-25)

13:18   Yazar mektubunun sonuna doğru kişisel bir dua isteğinde bulunur. Ayetin geri kalan kısmında, eleştirmenlerin saldırısına uğramış olabileceğini ileri sürdüğü göze çarpmaktadır. Eleştirmenlerin kim olduğunu tahmin edebiliriz: Bunlar, Eski Antlaşma’nın törensel tapınmalarına dönmeleri için halkı zorlayan kişilerdi. Yazar, kendisine yöneltilen tüm suçlamalara rağmen, temiz bir vicdana sahip olduğunu söylemektedir.

13:19   Onların yanına bir an önce dönebilmesi için gerekli olan duaya bir ne-den daha eklenmiştir. Belki de bu, hapisten çıkmasını belirtmektedir. Bu noktada spekülasyonun ötesinde bir şey yapamayız.

13:20   Sonra da Kutsal Kitap’taki en güzel öğütlerden birini ekler: Bu öğüt, Çölde Sayım 6:24-26, 2.Koloseliler 13:14 ve Yahuda 24, 25’de bulunur. Ayet, Esenlik Tanrısı’na hitap ederek başlar. Söz edilmiş olduğu gibi, Eski Antlaşma kutsalları yetkin bir vicdana sahip olmadılar. Ancak Yeni Antlaşma’da Tanrı’yla barıştık (Rom.5:1) ve Tanrı’nın esenliğine sahibiz (Flp.4:7). Ayet, Mesih’in işinin meyvesi olan bu esenliği açıklamaya devam eder. Tanrı, günah sorununu ilk ve son kez hallettiğinin bir belirtisi olarak Rabbimiz İsa’yı ölümden diriltti.

Mesih, İyi Çoban olarak, canını koyunları için verdi (Yu.10:11). Büyük Çoban olarak da, kurtuluşu sağladıktan sonra ölümden dirildi (İbr.13:20). Hizmetkârla-rını ödüllendirmek için Baş Çoban olarak geri gelecektir (1Pe.5:4).

O’nu Mezmur 22’de İyi Çoban, Mezmur 23’de Büyük Çoban ve Mezmur 24’de Baş Çoban olarak görürüz.

Sonsuz antlaşma doğrultusunda ölümden diriltildi. Wuest bu ifadeyle ilgili şu yorumu yapar:

Geçici olan İlk Antlaşma’nın tersine, Yeni Antlaşma’ya sonsuz antlaşma denir. Mesih günahkârlar uğruna öldükten sonra, sonsuz antlaşma uyarınca ölüler arasından dirildi. Ölümden dirilmeseydi, Melkisedek düzeninden sonra başkâhin ola-mazdı. Bir günahkârın, günahlarının bedelini ödemesi için ölü bir kâhine değil, ina-nan bir günahkâra yaşam verecek olan diri bir Kâhine ihtiyacı vardır. Bu nedenle, kendisini kurban olarak sunan kâhinin ölümden diriltileceği Yeni Antlaşma tara-fından bildirilmiştir.36

13:21   20’nci ayette başlayan dua, kutsalların Tanrı’nın isteğini yerine geti-rebilmek için her iyilikle donatılabilmesiyle ilgilidir. Bu duada hem tanrısal hem de insansal doğa göze çarpmaktadır. Tanrı bizi iyi olan her şeyle donatır. O, bizde kendisini hoşnut eden şeyi etkin kılar. Bunu, İsa Mesih aracılığıyla yapar. Ancak o zaman O’nun isteğini yaparız. Başka bir deyişle O, içimize arzuyu koyar ve onu yapacak gücü verir.

Dua, İsa Mesih’in sonsuzlara dek yüceltilmeye layık olduğunun kabulüyle son bulur.

Saygıya ve övülmeye layık

Herkes tarafından tapınılmaya layık;

Bitmeyen göksel ezgi,

Rab İsa’nın buna layık olduğunu söyler.

– Frances Ridley Havergal

13:22   Yazar şimdi okuyucularından mektubundaki öğüde dikkat etmelerini, yani törensel dini bırakmalarını ve Mesih’e yürekten sarılmalarını rica etmektedir.

Bu mektubu oldukça kısa yazmıştır. Levililer sisteminden çok daha fazla söz etmesi mümkündü. Bunun Mesih’te nasıl yerine geldiği düşünüldüğünde, mektubun geçekten kısa olduğu görülmektedir.

13:23   Burada kardeşimiz Timoteos’un salıverilmesinden bahsedilmesi, bu mektubu Pavlus’un yazdığı görüşünde olanları doğrular. Yazarın Timoteos’la yol-culuk etme planları da, bu kişinin Pavlus olduğunu belirten başka bir olası gös-tergedir. Ama bundan emin olamayız. En iyisi bu soruyu açık bırakmaktır.

13:24   Bu ayette imanlı önderlerin hepsine ve bütün kutsallara selam gönderilmektedir. Mektuplarda görülen nezaket ve saygıyı göz ardı etmeyip buna günümüzde de uymaya çalışalım.

İtalya’dan olan bazı imanlılar da yazarla beraberdi ve onlar da selam göndermek istiyorlardı. Bu, mektubun oraya veya oradan yazılmış olduğunu akla ge-tirmektedir.

13:25   Yeni Antlaşma’nın bu mektubunun lütufla bitmesi özellikle uygundur: Tanrı’nın lütfu hepinizle birlikte olsun! Yeni Antlaşma, Rab İsa Mesih’in öz-verili işi aracılığıyla, Tanrı’nın layık olmayan günahkârlara gösterdiği sınırsız ka-yırmayı belirten, lütfun koşulsuz antlaşmasıdır. Amin.

İBRANİLER’İN GÜNÜMÜZE VERDİĞİ MESAJ ÜZERİNE ARASÖZ

İbraniler’e yazılan mektubun, 20. yüzyılda yaşayan bizlere bir mesajı var mı?

Yahudilik bugün, inanlılar topluluğunun ilk dönemlerinde olduğu kadar etkili olmasa da, kuralcı ruhu Hıristiyan dünyasında yaygındır.

Dr. C.I. Scofield, meşhur kitapçığı Rightly Divieling the Ward of Truth’da şunları yazar:

İnanlılar topluluğunun Yahudileştirilmesi; topluluğun gelişimini önleme, misyonunu saptırma ve onu ruhsal olarak mahvetme konusunda diğer bütün nedenlerin birleşiminden daha etkili olmuştur. Kilise, kendisi için dünyadan ayrı olarak tahsis edilen yoldan gitme ve Rab’bi izleme yerine, amacını dünyanın uygarlığına in-dirme, servet kazanma, dinsel törenleri empoze etme, şahane kiliseler inşa etme ve eşit olan kardeşliği “ruhban sınıfı” ve “bu sınıfın dışındaki halk” olarak ikiye böl-me konusunda kendini aklamak için Kutsal Yazılar’ı kullanmıştır.37

Mektup bizden, Mesih’in tek olan Rab ve Kurtarıcı olarak onurlandırılmadığı ve O’nun ilk ve son kez günah için sunulan kurban olarak kabul edilmediği bü-tün dini sistemlerden kendimizi ayrı tutmamızı istiyor.

İbraniler bize, Eski Antlaşma düzeninin izdüşüm ve yansımalarının Rabbi-miz’de gerçekleştiğini öğretir. O, bizim büyük Başkâhinimiz ve Kurbanımız’dır. O, göksel tapınakta hizmet eder ve kâhinliği asla sona ermeyecektir.

Ayrıca mektupta bütün imanlıların kâhin olduğu ve imanla herhangi bir za-manda Tanrı’nın huzuruna çıkabilecekleri öğretilmektedir. İmanlılar kişisel övgü ve sahip oldukları kurbanları sunarlar.

David Baron şöyle yazar:

İnanlılar topluluğunda Levililer kâhinliği düzenini ya da törenselliği öne çıkaran bir modeli benimsemek, kutsal olmayan ellerle, Tanrı’nın ikiye ayırdığı perdeyi dikmeye çalışmaktan başka bir şey değildir. Bu, “Mesih’in kanıyla yaklaştırı-lanlara, kenarda durun, Tanrı’ya yaklaşmayın” demek gibi bir şeydir.38

İbraniler kitabı bize daha iyi bir antlaşmaya, daha iyi olan bir Aracı’ya, daha iyi bir umuda, daha iyi vaatlere, daha iyi bir vatana, daha iyi bir kâhinliğe ve da-ha iyi olan servete –Yahudiliğin sunabildiği en iyi şeylerden daha iyisine– sahip olduğumuzu öğretir. Bize, sonsuz kurtuluşa, sonsuz bir antlaşmaya ve sonsuz bir mirasa sahip olduğumuza dair güvence verir.

İnançtan dönme günahına karşı ciddi bir şekilde uyarır. Bir kimse imanlı oldu-ğunu söyler, inanlılar topluluğuyla ilişki kurar, sonra da Mesih’e arkasını döner ve Rab’bin düşmanlarına katılırsa, böyle bir kimsenin tövbe için yenilenmesi im-kânsızdır.

İbraniler’e mektup, gerçek imanlıları görülen şeylerle değil, imanla yürüme-leri için teşvik eder, çünkü Mesih’i hoşnut eden yaşam budur. Ayrıca mektupta, vaat edilen ödülü alabilmemiz için acılara, zorluklara ve elemlere de dayanabil-memiz için teşvik vardır.

İbraniler, birçok ayrıcalıklarından dolayı imanlıların özel bir sorumluluğu ol-duğunu öğretir. Mesih’in sağladığı üstünlükler onları dünyada son derece gözde kılar. Bu ayrıcalıklar ihmal edilirse, bunun kaybını Mesih’in yargı kürsüsünde yaşayacaklardır. Onlardan, yasaya göre yaşayanlardan daha çok şey beklenir ve gelecekte daha çok şey talep edilecektir.

“Öyleyse biz de O’nun uğradığı aşağılanmaya katlanarak ordugahtan dışarıya çıkıp yanına gidelim” (13:13).

DİPNOTLAR

1 (3:6) NU metni “gevşemeden sona dek” kısmını atlar.

2 (3:18) Arthur T. Pierson, daha fazla belge mevcut değildir.

3 (4:15) İlahiyatçılar, Mesih’in günah işleyip işleyemediğine dair öğretiyi Latince iki deyimle özetlerler: “non posse peccare” – günah işlemek mümkün değil ve “posse nan peccare”– günah işlememek mümkün. Doğru öğretiş ise non posse peccare’dir. Yani, günah işleyemezdi.

4 (4:16) G. Campbell Morgan, “Choice Gleanings Calendar.”

5 (6:2) Sözcükler orijinalinde aynı değildir. “Vaftiz” sözcüğü için genel sözcük bap-tisma’dır; buradaki sözcük ise baptismoi olup, “törensel yıkanmalar”dır.

6 (6:3) Metnin çoğunda, “Ve bunu yapalım...” denir.

7 (6:6) The NKJV metninin çevirisi daha iyidir (önceki cümlelerin şekli ve içeriği aynı olduğu için): “Ve yoldan saptılar”

8 (6:18) Metinlerin çoğu, “kuvvetli bir teselliye sahip olabiliriz” (şart kipi) ifadesi yerine, “kuvvetli bir teselliye sahibiz” (bildirme kipi) der. İkincisi daha kuvvetli bir ifadedir.

9 (6:20) D. Anderson-Berry, Pictures in the Acts, s.36.

10 (7:20) A.W. Rainsbury, “Able to Save to the Uttermost” The Keswick Week, 1958, s.78.

11 (7:21) George Henderson, Studies in the Epistle to the Hebrews, s.86.

12 (8:6) W.H. Griffith Thomas, Hebrews: A Devotional Commentary, s.103.

13 (8:8) Henderson, Hebrews, s.92.

14 (9:4) Thumiaterion sözcüğü tütsü yakmak için kullanılan bir şey veya yerdir.

15 (9:11) Bazı elyazmalarında, “Gelmiş” diye geçer.

16 (9:13) J. Gregory Mantle, Better Things. s.109.

17 (9:15) Kenneth S.Wuest, Hebrews in the Greek New Testament, s.162, 163.

18 (10:10) George M.Landis, Epistle to the Hebrews: On to Maturity, s.116.

19 (10:11) Alexander Balmain Bruce, The Epistle to the Hebrews : The First Apology for Christianity , s.34.

20 (10:37) Marvin Vincent, Word Studies in the New Testament, II:1150.

21 (10:37) A.J. Pollock, Modernism Versus the Bible, s.19.

22 (10:38) Elyazmalarında, “doğru adamım” diye geçer.

23 (11:21) C.H. Mackintosh, Genesis to Deuteronomy: Notes on the Pentateuch, s.133.

24 (11:22) William Lincoln, Lectures on the Epistle to the Hebrews, s.106.

25 (11:35) G.H. Morrison, “Morrison on Luke”, The Glasgow Pulpit Series, I:42.

26 (11:37) Birçok Grekçe elyazmasında, “Biçildiler, denendiler” diye geçer.

27 (11:37) William G. Moorehead, Outline Studies in the New Testament. Philippians to Hebrews, s.248.

28 (12:2) A.B. Bruce, Hebrews, s.415, 416.

29 (12:10) J.H. Jowett, Life in the Heights, s.247, 248.

30 (12:11) Leslie Weatherhead, Prescription for Anxiety, s.32.

31 (12:11) C.H. Spurgeon, “Coice Gleanings Calendar”.

32 (12:13) George Williams, The Students Commentary on the Holy Scriptures, s.989.

33 (12:13) G.H. Lang, The Epistle to the Hebrews, s.240, 241.

34 (12:14) Wuest, Hebrews, s.222.

3^5 (13:2) Bu üçünden birinin Rab’bin Meleği, beden almadan önceki Mesih olduğuna inanılır.

3^6 (13:20) Wuest, Hebrews, s.242.

37 (Arasöz) C.I. Scofield, Rightly Dividing The Word of Truth, s.17.

38 (Arasöz) David Baron, The New Order of Priesthood, s.39, 40.

BİBLİYOGRAFYA

Bruce, Alexander Balmain, The Epistle to the Hebrews: The First Apology for Christianity. Edinburg: T.T. Clark, 1908.

Govett, Robert. Christ Superior to Angels, Moses and Aaron. Londra: J. Nisbet, 1884.

Henderson, G.D. Studies in the Epistle to the Hebrews. Barkingside, İngiltere: G.F.Vallance, n.d.

Hewitt, Thomas, The Epistle to the Hebrews, TBC. Grand Rapids: Eerdmans, 1960.

Ironside, H.A. Hebrews and Titus. Neptune, N.J: Loizeaux Brothers, 1932.

Kelly, William. Introductory Lectures to the Epistle to the Hebrews and the Epistle to Philemon. Oak Park IL: Bible Truth Publishers, n.d.

Landis, G.M. Epistle to the Hebrews: on to Maturity. Oak Park: Emmaus Bible School, 1964.

Lang, G.H. The Epistle to the Hebrews. Londra: Paternoster Press, 1951.

Lincoln, William. Lectures on the Epistle to the Hebrews, Boston: Believers’ Book-Room, n.d.

Mantle, J. Gregory. “Better Things” A Series of Bible Readings on the Epistle to the Hebrews. New York: Christian Alliance Publishing Co. 1921.

Meyer F.B. The Way into the Holiest. Grand Rapids: Zondervan Publishing House, 1950.

Moffatt, James. A Critical and Exegetical Commantary on the Epistle to the Hebrews, ICC. Edinburgh: T.T. Clark, 1924.

Moule, H.C.G. Studies in Hebrews. Grand Rapids: Kregel Publications, 1977.

Newell, W.R. Hebrews Verse by Verse. Chicago: Moody Press, 1947.

Pfeiffer, Charles F. The Epistle to the Hebrews. Chicago: Moody Press, 1962.

Rainsbury, A.W. “Able to Save to the Uttermost” The Keswick Week. Londra: Marshall, Morgan and Scott Ltd. 1958.

Thomas, W.H. Griffith. Hebrews: A Devotional Commentary. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Co. 1961.

Vine, W.E. The Epistle to the Hebrews, Londra: Oliphants Ltd. 1952.

Westcott, B.F. The Epistle to the Hebrews. Londra: Mac Millan, 1889.

Wuest, K.S. Hebrews in the Greek New Testament. Grand Rapids: Eerdmans Publishing Co. 1947.

Table of Contents

Start