Turkish-Kutsal Kitap Yorum 4 44 Elcilerin Isleri
Author: William Mac Donald
Date: 0101-01-01T00:00:00+00:00
Publisher: www.sermon-online.de

Elçilerin

İşleri

ELÇİLERİN İŞLERİ

Giriş

“Konu Mesih, araç kilise ve güç Kutsal Ruh’tur.” – W.Graham Scroggie

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Elçilerin İşleri hem eldeki tek esinlenmiş kilise tarihi, hem ilk kilise tarihi hem de imanlıların ilk günlerini anlatan tek temel kilise tarihidir. Bunu izleyen kitaplar, temelde Luka kitabına dayanır; ayrıca bazı gelenekleri içerir. Bu kitap olmasaydı, kaybımız çok büyük olurdu. Rabbimizin Müjdelerde anlatılan yaşamından, Mektuplara doğrudan bir geçiş olurdu. Sözü edilen topluluklar kimlerdi, nasıl oluşmuşlardı? Elçilerin İşleri, bu ve diğer birçok soruyu yanıtlamaktadır. Bu bölüm, yalnızca Mesih’in yaşamı ile Mektuplar’da öğretilen Hıristiyan yaşamı arasında bir köprü değil, aynı zamanda Yahudilik ile Hıristiyanlık ve Yasa ile Lütuf arasındaki köprü görevini de üstlenmektedir. Bu, Elçilerin İşleri’ni yorumlamaktaki ana zorluklardan birini oluşturur. Yani, Yeruşalim merkezli küçük bir Yahudi hareketinden, imparatorluk başkentine uzanan ve giderek genişleyen dünya çapında bir boyuta ulaşan bir imanın geniş ufkunu yorumlamaktır.

II. KİTABIN YAZARI

Hemen herkesin paylaştığı görüş, Luka ve Elçilerin İşleri’nin yazarının aynı kişi olduğudur. Eğer İncil’in üçüncü bölümünü Luka yazdıysa, Elçilerin İşleri’ni de o yazmıştır. Ya da tam tersi olabilir (Luka bölümünün giriş kısmına bakınız).

Elçilerin İşleri’ni Luka’nın yazdığına ilişkin gözle görülen kanıt eski, güçlü ve oldukça yaygındır. Luka hakkında Marcionite karşıtı önsöz (sf.160-180), Muratoryan Kanonu (sf.170-200) ve eski kilise babalarından Irenaeus, İskenderiyeli Clement, Tertullian ve Origen, Elçilerin İşleri’ni Luka’nın yazdığına ilişkin görüş birliği içindedirler. Ayrıca Eusebius ve Jerome gibi otoriteler de dahil olmak üzere, kilise tarihinde onları izleyenlerin hemen hepsi aynı fikirdedirler.

Luka’nın Elçilerin İşleri’ni yazdığına ilişkin kanıtlar, Luka bölümünü yazdığına ilişkin elde bulunan kanıtların en az üç mislidir. Yazar, Elçilerin İşleri’nin başında yine Teofilos’a adanmış olan daha önceki bir çalışmayı özellikle belirtir. Luka 1:1-4, kastedilen açıklamanın İncil’in üçüncü kitabı olduğunu gösterir. Stili, şefkatli anlatımı, inancın savunulması sırasındaki vurguları ve birçok küçük ayrıntı her iki çalışmayı birbirine bağlamaktadır. Eğer Luka bölümü diğer üç Müjde ile birlikte sayılmasaydı, Elçilerin İşleri ile Luka, 1. ve 2.Korintliler gibi peş peşe sıralanabilirdi.

Elçilerin İşleri bölümünde anlatılanlardan, yazarının Pavlus’la seyahat eden biri olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Yazarın kaydedilen olaylarda bizzat bulunduğu, “biz” diye aktarılan kısımlarda dikkati çekmektedir (16:10-17; 20:5 – 21:18; 27:1 – 28:16). Bu kısımların “hayali” olduğunu öne süren kuşkucu görüş inandırıcı değildir. Çalışmayı daha güvenilir göstermek için eklendiyse, neden bu kadar çok seyrek ve kurnazca kullanılmıştır? Ve neden “biz” derken kastedilen “ben”in kim olduğu söylenmemiştir?

Yazar tarafından üçüncü kişiler olarak söz edilen Pavlus’un beraberindeki diğer kişiler gibi, “biz”li bölümler sırasında Pavlus’la olmadığı bilinen yol arkadaşları elendiğinde, geriye kalan tek uygun kişi Luka’dır.

III. TARİH

Yeni Antlaşma’nın bazı bölümleri için tarih çok önemli değilse de, Elçilerin İşleri için önemlidir. Çünkü bu bölüm özellikle kilise tarihi ile ilgilidir ve alanında ilktir.

Elçilerin İşleri için üç tarih öne sürülmektedir. Bunlardan ikisi, Luka’nın yazarlığını kabul ederken üçüncüsü etmemektedir.

1. İkinci yüzyıl olarak verilen tarih, en çok İ.S. 80-85 yıllarına dek yaşamış olabilecek Luka’nın yazarlığını hemen devre dışı bırakmaktadır. Bazı liberal dü-şünürler, yazarın Josephus’un Antiquities’ini (İ.S. 93) kullanmış olduğunu düşü-nürler. Tevdas’a (Elç.5:36) ilişkin kaynak gösteren kıyaslamalar bunu onayla-mazlar, benzerlikler ise, ne olursa olsun güçlü değildirler.

2. Genellikle benimsenen bir görüşe göre Luka, Luka ve Elçilerin İşleri’ni 70-80 yılları arasında yazmıştır. Bu, Luka’nın kendi Müjde’sinde Markos bölümünü kullanabilmesini sağlamıştır (büyük olasılıkla 60’lı yıllardan itibaren).

3. Luka’nın, Elçilerin İşleri bölümünü Pavlus’un Roma’daki ilk tutukluluğu sırasında bitirmiş olduğuna ilişkin güçlü bir görüş vardır. Luka’nın üçüncü bir kitap yazmayı planlamış olması mümkündür (ancak belli ki bu, Tanrı’nın isteği değildi). Luka, İ.S. 63-70 yılları arasında imanlıların başına gelen korkunç olaylardan söz etmemiştir. Bununla birlikte, aşağıdaki olayların içerik dışı bırakılışı, akla erken bir tarihi getirir: İ.S. 64 yılında Roma’nın yakılışından sonra, Neron’un İtalya’daki imanlılara zulmetmesi; İ.S. 66-70 arası Roma ile Yahudi savaşı; İ.S. 60’lı yılların sonlarında Pavlus ile Petrus’un şehit oluşları ile Yahudiler ve Yahudi Hıristiyanlar için en zoru olan Yeruşalim’in yıkılışı. Bu nedenle büyük olasılıkla Luka, Elçilerin İşleri’ni Pavlus Roma’da hapisteyken, İ.S. 62 ya da 63’de yazmıştır.

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Elçilerin İşleri’nin nabzı yaşam ve eylemle atmaktadır. Bu bölümde Kutsal Ruh’un etkinliğini, kiliseyi (topluluğu) oluşturduğunu, güçlendirdiğini ve dışarıya açılması için geliştirdiğini görürüz. Bu, Kutsal Ruh’un, en umulmadık araçları kullanmasının, en büyük engelleri aşmasının, en alışılmadık yöntemleri kullanmasının ve en anlamlı sonuçlara varmasının görkemli bir kaydıdır.

Elçilerin İşleri, anlatımı Müjdelerin bıraktığı yerden alır ve sonra bizleri, hızlı, dramatik tanımlarla, bebeklik çağındaki kilisenin ilk dönemlerdeki çalkantılı yıllarına götürür. Yeni Antlaşma, kilisenin Yahudi ve diğer ulusların Mesih’te birleştikleri yeni bir topluluk olarak farklı karakterinin gözler önüne serildiği geçiş döneminin kaydıdır. Bu nedenle, Elçilerin İşleri bir deyişle “İshak’ın sütten kesilme zamanının” hikâyesi olarak da adlandırılır.

Elçilerin İşleri’ni okurken, Tanrı’nın etkinlik gösterdiğinde beliren o ruhsal canlılığı hissederiz. Aynı zamanda, günah ve Şeytan’ın karşı koyduğu ve engellediği zamanlarda ortaya çıkan gerginliği de sezeriz.

İlk on iki bölümde, Elçi Petrus’u, İsrail ulusuna vaaz ederken görüyoruz. 13. bölümden itibaren de elçi Pavlus’un, diğer uluslara gönderilmiş gayretli, yorulmaz ve Rab İsa Mesih’ten esinlenmiş bir elçi olarak ön plana çıkışını gözlemliyoruz.

Elçilerin İşleri, yaklaşık 33 yıllık bir dönemi kapsamaktadır. J.B. Phillips, insanlık tarihinin hiçbir döneminde “böylesine sıradan kişilerden oluşan küçük bir topluluğun, düşmanlarına; öfkeli göz yaşları içinde, ‘bu adamlar dünyayı altüst etti’ dedirtecek kadar dünyayı etkilemediğine” işaret eder.1

ANA HATLAR

I. YERUŞALİM’DEKİ KİLİSE (Bölüm 1 - 7)

A. Diri Rab’bin Kutsal Ruh Vaadi (1:1-5)

B. Göğe Yükselen Rab’bin Elçilere Buyruğu (1:6-11)

C. Dua Eden Öğrencilerin Yeruşalim’deki Bekleyişleri (1:12-26)

Ç. Pentikost Günü ve Topluluğun (Kilisenin) Doğuşu (2:1-47)

D. Sakat Adamın İyileştirilmesi ve Petrus’un İsrail’i Suçlaması (3:1-26)

E. Kilisenin Çektiği Eziyet ve Büyümesi (4:1 - 7:60)

II. YAHUDİYE VE SAMİRİYE’DEKİ KİLİSE (8:1 - 9:31)

A. Filipus’un Samiriye’deki Hizmeti (8:1-25)

B. Filipus ve Etiyopyalı Hadım (8:26-40)

C. Tarsuslu Pavlus’un Rab’be Gelmesi (9:1-31)

III. DÜNYAYA YAYILAN TOPLULUK (KİLİSE) (9:32 - 28:31)

A. Petrus’un Diğer Uluslara Müjde’yi Duyurması (9:32 - 11:18)

B. Antakya’daki Kilisenin Kurulması (11:19-30)

C. Hirodes’in Baskısı ve Ölümü (12:1-23)

Ç. Pavlus’un İlk Müjde Yayma Yolculuğu: Galatya (12:24 - 14:28)

D. Yeruşalim’deki Toplantı (Konsey)  (15:1-35)

E. Pavlus’un İkinci Müjde Yayma Yolculuğu: Batı Anadolu ve Yunanistan (15:36 - 18:22)

F. Pavlus’un Üçüncü Müjde Yayma Yolculuğu: Batı Anadolu ve Yunanistan (18:23 - 21:26)

G. Pavlus’un Tutuklanması ve Yargılanması (21:27 - 26:32)

Ğ. Pavlus’un Roma’ya Deniz Yolculuğu ve Deniz Kazası (27:1 - 28:16)

H. Pavlus’un Evde Göz Hapsinde Tutulması ve Roma’daki Yahudilere Tanıklık Etmesi (28:17-31)

YORUM

I. YERUŞALİM’DEKİ KİLİSE (Bölüm 1 - 7)

A. Diri Rab’bin Kutsal Ruh Vaadi (1:1-5)

1:1 Elçilerin İşleri bir hatırlatmayla başlar. Sevgili hekim Luka daha önce Teofilos’a, şimdi bizim Luka Müjde’si olarak (Luk.1:1-4’e bakınız) bildiğimiz bölümü yazmıştı. O Müjde’nin son ayetlerinde Teofilos’a, göğe alınmasından hemen önce Rab İsa’nın öğrencilerine Kutsal Ruh’la vaftiz olacaklarını vaat ettiğini yazmıştı (Luk.24:48-53).

Luka anlatımına devam edecektir, bu nedenle başlangıç noktası olarak bu heyecan verici vaade döner. Böyle yapması uygundur, çünkü Elçilerin İşleri kitapçığında açıklanan bütün ruhsal zaferler o Ruh vaadindeki tohumda gizlenmişti. Luka, Müjde’sini ilk anlatım ya da ilk kitap olarak tanımlar. İsa’nın yapıp öğretmeye başladığı her şeyi onda kaydetmişti. Elçilerin İşleri’nde, İsa’nın, Göğe Çıkışından sonra, Kutsal Ruh aracılığıyla yapmaya ve öğretmeye devam ettiği şeyleri aktarmayı sürdürür.

Rab’bin hizmetinin hem yapma hem de öğretme olduğuna dikkat edin. Görevsiz öğreti ya da eylemsiz iman ikrarı değildi. Kurtarıcı, öğrettiklerinin yaşayan şekliydi. Öğrettiğini uyguladı.

1:2 Teofilos, Luka’nın önceki kitabının, Kurtarıcı’nın burada yukarı alınmak olarak tanımlanan Göğe Çıkması anlatımıyla sona erdiğini anımsayacaktı. Hem de Rab’bin ayrılmadan önce on bir elçiye sevgi dolu son buyrukları vermiş olduğunu anımsayacaktı.

1:3 Dirilişi ve Göğe Çıkışı arasındaki kırk günde Rab, bedensel dirilişine ilişkin en kuvvetli kanıtları sunarak öğrencilerine görünmüştü (Yu.20:19,26; 21:1,14’e bakınız).

Bu süre içinde onlarla, Tanrı’nın Egemenliği’yle ilgili konuları da konuşmuştu. Başlıca ilgisi bu dünyanın egemenlikleri değil, Tanrı’nın Kral olarak kabul edildiği alanlardı.

Egemenlik, kiliseyle (inanlılar topluluğu) karıştırılmamalıdır. Rab İsa kendisini, İsrail ulusuna Kral olarak sunmuş, ama reddedilmişti (Mat.23:37). Bu nedenle yeryüzündeki gerçek egemenliği, İsrail’in tövbe edip O’nu Mesih olarak kabul etmesine kadar ertelendi (Elç.3:19-21).

Rab İsa Mesih şu anda bedensel olarak yeryüzünde değildir. Bununla birlikte, yeryüzünde görünmez bir egemenliği vardır (Kol.1:13). Bu egemenliğin halkı Rab’be bağlılıklarını açıklayanlar (Mat.25:1-25), yani Hıristiyanlardır; ki bu egemenliğinin dıştan görünüşüdür (Mat.13:1-52). Ancak iç yapısındaki gerçekte, yalnızca yeniden doğmuş olanları kapsar (Yu.3:3,5). Egemenliğin şimdiki durumu Matta 13’deki benzetmelerde anlatılır.

Kilise tamamen yeni bir şeydir. Eski Antlaşma’daki peygamberliklerde konu edilmemişti (Ef.3:5). Kilise, Pentikost’dan başlayarak göğe alınacağımız zamana kadar geçen süre içinde iman etmiş kişilerden oluşur. Topluluk (kilise), Mesih’in Gelini olarak O’nunla bin yıl egemenlik sürüp yüceliğini sonsuza dek paylaşacaktır. Büyük Sıkıntının sonunda Mesih Kral olarak dönecek, düşmanlarını mahvedecek ve tüm yeryüzünde egemenliğini kuracaktır (Mez.72:8).

Yeruşalim’de süreceği egemenlik sadece bin yıl olmasına (Va.20:4) rağmen, egemenlik yine de Tanrı’nın bütün düşmanlarının sonunda mahvolacağı anlamında sonsuzdur ve cennette engellemeler olmadan sonsuza kadar hüküm sürecektir (2Pe.1:11).

1:4 Luka, Rab’bin Yeruşalim’deki bir odada öğrencileriyle birlikte olduğu toplantıya değinir. Diri Kurtarıcı, onlara Yeruşalim’de kalmalarını buyurdu. Ama ‘neden Yeruşalim’ diye merak edebilirler! Yeruşalim onlar için nefret, şiddet ve işkence kentiydi!

Evet, Baba’nın verdiği sözün yerine gelmesi Yeruşalim’de gerçekleşecekti. Kutsal Ruh’un gelişi, bizzat Kurtarıcı’nın çarmıha gerilmiş olduğu kentte olacaktı. Ruh’un varlığı, insanın reddettiği Tanrı’nın Oğlu’na Yeruşalim’de tanıklık edecekti. Gerçeğin Ruhu dünyanın günahını, doğruluğu ve yargıyı yeniden kanıtlayacak ve bu önce Yeruşalim’de olacaktı. Öğrenciler, Rab’bi terk ederek canlarını kurtarmak için kaçmış oldukları kentte Kutsal Ruh’u alacak, zayıflık ve korkaklıklarını sergiledikleri yerde, kuvvetli ve korkusuz kılınacaklardı.

Öğrenciler, Baba’nın verdiği sözü Kurtarıcı’nın ağzından ilk kez duymuyorlardı. Yeryüzündeki hizmeti boyunca ve özellikle üst kattaki odada yaptığı konuşmasında onlara gelecek olan Yardımcı’dan söz etmişti (Luk.24:49; Yu. 14:16,26; 15:26; 16:7,13).

1:5 İsa öğrencileriyle son kez bir araya geldiğinde, vaadi tekrarlar. Hepsi olmasa bile bir kısmı Yahya tarafından suyla vaftiz edilmişlerdi. Ancak Yah-ya’nın vaftizi bedenseldi. Birkaç güne kadar2 Kutsal Ruh’la vaftiz olacaklardı ve bu vaftiz ruhsal olacaktı. Bu ilk vaftiz onları İsrail ulusunun tövbe eden kıs-mıyla özdeşleştirdi. İkincisi, onları Mesih’in bedeni olan kilise haline getirecek ve hizmet için yetkilendirecekti.

İsa onların birkaç güne kadar Kutsal Ruh’la vaftiz edileceklerine dair söz verdi, ama burada ateşle vaftiz olmaktan söz edilmemektedir (Mat.3:11,12; Luk.3:16,17). Ateşle vaftiz, yalnızca iman etmeyenler için gerçekleşecek olan bir yargılama vaftizidir ve gelecekte gerçekleşecektir.

B. Göğe Yükselen Rab’bin Elçilere Buyruğu (1:6-11)

1:6 Belki burada kaydedilen olay Beytanya yakınlarındaki Zeytin dağında oldu. Burası Rab İsa’nın göğe alındığı yerdi (Luk.24:50,51).

Öğrenciler, Kutsal Ruh’un gelişini düşünüyorlardı. Yoel peygamberin, Mesih’in egemenliğiyle ilgili Ruh’un dökülüşünden söz ettiğini anımsadılar (Yoe. 2:28). Rab İsa, Ruhun “birkaç güne kadar” verileceğini söylediğinden, Rab’bin egemenliğini yakında kuracağı sonucunu çıkardılar. Soruları, Mesih’in yeryü-zündeki egemenliğini hemen kurmasını beklediklerini gösterir.

1:7 Rab, yeryüzünde kuracağı egemenliğe ilişkin onların aklındaki bu düşünceleri düzeltmedi. Böyle bir umut daha önce olduğu gibi halen devam etmektedir. Onlara sadece, egemenliğinin ne zaman geleceğini bilemeyeceklerini söyledi. Baba, yetkisiyle tarihi belirlemiş, ama açıklamamayı seçmiştir. Bu, yal-nızca kendisine ait bir bilgidir.

Zamanlar ve tarihler ifadesi, Kutsal Kitap’ta, İsrail ulusuyla ilgili Tanrı’nın olacağını önceden bildirdiği çeşitli olayları belirtmek için kullanılır.

Öğrenciler Yahudi olduklarından, Mesih’in yeryüzündeki bin yıllık egemenliğinden önce ve egemenlik sırasındaki önemli olayları belirtirken kullandığı ifadeyi anlayacaklardı.

1:8 Egemenliğin geleceğiyle ilgili meraklarını giderdikten sonra Rab İsa ilgilerini daha yakındaki olaylara yöneltti: Hizmetlerinin doğası ve alanı. Doğası açısından tanıklar olacaklar; alanına gelince Yeruşalim’de, tüm Yahudiye ve Samiriye’de ve dünyanın dört bir bucağında tanıklık edeceklerdi.

Ama önce güç almaları gerekiyordu – Kutsal Ruh’un gücü. İmanlının tanıklığının vazgeçilmez unsuru bu güçtür. Kişi çok yetenekli, yoğun eğitim almış ve geniş tecrübeye sahip olabilir, ama ruhsal gücü olmadan etkisizdir. Öte yandan bir başkası eğitimsiz, gösterişsiz ve arıtılmamış olabilir, ama Kutsal Ruh’un gücüyle donatılınca, dünya onun Tanrı için ruhsal olarak yandığını görecektir. Korkak öğrencilerin tanıklık etmek için güce, müjdeyi yaymak için kutsal cesarete ihtiyaçları vardı. Bu gücü Kutsal Ruh üzerlerine indiğinde alacaklardı.

Tanıklıkları, Tanrı lütfunun anlamlı bir ön hazırlığı olan Yeruşalim’de başlayacaktı. Rabbimizin çarmıha gerildiği kent, tövbe ve iman çağrısını ilk önce duyacaktı.

Sonra sırada, Yahudi nüfusunun yoğun olduğu güneydeki Filistin kesimi ve Yahudiye vardı.

Daha sonra ise Yahudilerin hiçbir ilişkilerinin olmadığı, nefret edilen melez nüfusla Filistin’in merkezindeki bölge olan Samiriye vardı.

Bundan sonra da dünyanın dört bir bucağına, yani dini ayrıcalıklar açısından şimdiye kadar yetki dışında kalmış diğer ulusların, ülkelerin bulundukları yerlere gideceklerdi! Bu giderek genişleyen tanıklık halkasında, Elçilerin İşleri’ndeki tarih akışının genel bir taslağını görürüz.

1. Yeruşalim’deki tanıklık (Bölüm 1-7),

2. Yahudiye ve Samiriye’deki tanıklık (8:1 - 9:31),

3. Dünyanın dört bir bucağında gerçekleştirilen tanıklık (9:32 - 28:31).

1:9 Kurtarıcı, öğrencilerini görevlendirir görevlendirmez göğe alındı. Kutsal Yazıların tüm söylediği budur: Yukarı alındı. Bir bulut O’nu alıp gözlerinin önünden uzaklaştırdı. Böylesine müthiş bir olay nasıl da basit ve sessizce anlatılır! Kutsal Kitap yazarlarının anlatımlarında kullandıkları kontrollü ifade, Sözün Tanrı esini olduğunu belirtir; böylesine olağanüstü olayları olağan biçimde ele almak insan için alışılmış bir şey değildir.

1:10   Yine herhangi bir şaşkınlık belirtmeyen bir ifade ile Luka, beyaz giysiler içinde iki adamın belirmesini anlatır. Bunların insan şeklinde melekler oldukları bellidir. Belki de dirilişin ardından mezarlıkta belirenler de aynı meleklerdi (Luk.24:4).

1:11   Melekler öğrencilere, önce Celileliler diye hitap ettiler. Bildiğimiz kadarıyla Yahuda İskariot’un dışındaki bütün öğrenciler, Celile gölünün batı yakasındandılar.

Bundan sonra melekler onları göğe bakarken daldıkları düşüncelerden uyandırdılar. Neden göğe bakıp duruyorlardı? Üzüntüden mi, tapınmadan mı, yoksa meraktan mı? Başlıca neden üzüntü de olsa düşünceleri, şüphesiz üçünün karışımıydı. Bu nedenle bir teselli sözü verildi. Yukarı alınan Mesih geri gelecekti.

Burada, Rab’bin egemenliğini yeryüzünde kurmak için İkinci Gelişine ilişkin açık bir vaat görüyoruz. Bu, yukarı alınan inanlıların Rab’le gökteki buluşmaları değil, Rab’bin yeryüzünde egemenliğini sürmek için gelişidir.

1. Zeytin dağında göğe yükseldi (ayet 12)

2. Göğe bizzat yükseldi.

3. Göğe görünür bir şekilde yükseldi.

4. Göğe bulut içinde yükseldi. (ayet 9)

5. Göğe görkemli bir şekilde yükseldi.

1. Zeytin dağına dönecek (Zek.14:4).

2. Tekrar dönecek (Mal.3:1).

3. Görünür bir şekilde dönecek (Mat.24:30).

4. Gökteki bulutlar üzerinde gelecek (Mat. 24:30).

5. Büyük güç ve görkemle gelecek (Mat.24:30)

C. Dua Eden Öğrencilerin Yeruşalim’deki Bekleyişleri (1:12-26)

1:12   Luka 24:52’de öğrenciler büyük sevinç içinde Yeruşalim’e döndüler. “Onları çevreleyen yoğun sıkıntılara rağmen, Tanrı sevgisinin ışığı yüreklerini tutuşturdu ve yüzlerini parlattı.”

Zeytin dağından Yeruşalim’e geri dönerken, Kidron vadisinden geçerek, yaklaşık bir kilometrelik kısa bir yolculuk yaptılar. Bu, o dönemde bir Yahudi-nin Şabat Günü’nde yolculuk yapabileceği en uzun mesafeydi.

1:13   Kente girince, kalmakta oldukları eve gidip üst kattaki odaya çıktılar.

Tanrı’nın Ruh’u burada dördüncü ve son kez olarak öğrencilerin adını sıralar (Mat.10:2-4; Mar.3:16-19; Luk.6:14-16). Ama şimdi unutulmaz bir isim atlanmıştır. Yahuda İskariot’un adı geçmemektedir. Hain, hak ettiği ölüme gitmişti.

1:14   Öğrenciler bir araya geldiklerinde, tam bir birlik içindeydiler. Elçilerin İşleri’nde on bir kez geçen bu ifade, bereketin sırrını açan anahtarlardan biridir. Kardeşlerin birlik içinde yaşadıkları yerde Tanrı bereketi, sonsuz yaşamı buyurur (Mez.133).

İkinci anahtar ise, sürekli dua ediyorlardı sözlerinde verilir. O zaman olduğu gibi şimdi de Tanrı, insanlar dua ettiğinde çalışır. Çoğunlukla dua etmek yerine başka bir şey yapmayı tercih ederiz. Ama yalnızca Tanrı’nın önünde çaresizlik içinde, inanarak ateşli bir şekilde, acele etmeden edilen birlik duası ile beklersek, Tanrı’nın Ruh’unun canlandıran ve enerji veren gücü üzerimize dökülür.

Birlik ve duanın Pentikost gününün başlangıcı olduğu ne kadar vurgulansa azdır.

Adları verilmeyen bazı kadınlar (herhalde İsa’yı izlemiş olanlar), İsa’nın annesi Meryem ve İsa’nın kardeşleri, öğrencilerle toplanıyorlardı. Burada ilginç birkaç nokta vardır:

1. Yeni Antlaşma’da Meryem’in ismi son kez burada geçmektedir; sebebinin ‘Meryem’e tapınılmasına karşı çıkmak’ olduğu açıktır. Öğrenciler Meryem’e değil, Meryem’le birlikte dua ediyorlardı. O da onlarla birlikte Kutsal Ruh armağanını almayı bekliyordu.

2. Meryem, “Tanrı’nın annesi” olarak değil, İsa’nın annesi olarak adlandırılır. İsa, bedendeki Rabbimizin adıdır. İnsan olarak Meryem’den doğduğundan, onun İsa’nın annesi olarak çağrılması uygundur. Ancak Kutsal Kitap’ta hiçbir zaman “Tanrı’nın annesi” olarak adlandırılmaz. İsa Mesih gerçek Tanrı olmasına karşın, Tanrı’dan, annesi insan olan bir varlık olarak söz etmek, öğretiş olarak yanlış ve saçmadır. Rab İsa, Tanrı olarak sonsuzluklar boyunca vardı.

3. İsa’nın kardeşlerinden Meryem’den hemen sonra söz edilmesi, onların aslında Meryem’in gerçek oğulları ve İsa’nın üvey kardeşleri oldukları anlamına gelir. Buna ek olarak diğer birçok ayet, Meryem’in İsa’nın doğumundan sonra, hiçbir zaman başka doğum yapmamış ve daima bakire kalmış olduğunu savunanların bu düşüncesini çürütmektedir (örneğin Mat.12:46; Mar.6:3; Yu. 7:3,5; 1Ko.9:5; Gal.1:19; Mez.69:8’e de bakınız).

1:15   Bir gün, yaklaşık yüz yirmi kardeş bir araya geldiğinde, Petrus, onlara Mesih’i ele verecek olan kişi hakkındaki Eski Antlaşma yazılarını anımsattı.

1:16,17   Petrus, başlangıçta Davut tarafından Yahuda ile ilgili olarak bildirilen peygamberliğin yerine gelmesi gerektiğinden söz etti. Yahuda’nın On-ikilerden biri olmasına ve elçilik hizmetlerini paylaşmış olmasına rağmen, İsa’yı tutuklayanlara kılavuzluk ettiğini onlara anımsattı. Petrus’un, alçakça yapılan bu eylemi anlatırken kullandığı ılımlı üsluba dikkat edin. Yahuda kendi kişisel se-çimiyle hain oldu ve böylece Rab’bi düşmanlarına satacağına ilişkin peygam-berliği yerine getirdi.

1:18,19   Bu ayetler, Petrus’un bildirisinin bir parçası olarak değil, Luka’nın yazdığı bir parantez olarak kabul edilir. Bu iki ayet Yahuda hakkındaki tarihsel gerçekleri tamamlar ve böylece yerine geçecek olanın atanması için yolu açar.

Yahuda’nın, burada anlatılan ölüm şekliyle, Matta 27:3-10’da anlatılan arasında hiç çelişki yoktur. Matta, onun otuz gümüş parayı başkâhinlerle, ihtiyarlara verdikten sonra gidip kendisini astığını belirtir. O zaman parayı alan baş-kâhinler bununla mezarlık yeri satın aldılar.

Luka burada, Yahuda’nın parayla bir tarla satın aldığını, baş aşağı düştüğünü... ve bütün bağırsaklarının dışarı döküldüğünü söyler.

İki hikâyeyi bir araya getirince, tarlayla ilgili asıl satın alma işinin başkâ-hinler tarafından düzenlendiği görülür. Bununla birlikte tarla, Yahuda’nın pa-rasıyla ve onun temsilcileri tarafından satın alındı. Kendisini mezarlıktaki bir ağaca astı, ama herhalde ip koparak bedenini öne fırlatıp yarılmasına neden oldu.

Bu olay Yeruşalim’de duyulurken, çömlekçinin tarlası Aramice Kan tarlası anlamına gelen Hakeldema ya da “kan tarlası” olarak adlandırıldı.

1:20   Luka’nın açıklayıcı parantezinden sonra, Petrus’un bildirisi devam eder. Önce Davut’un, Mezmurlar 69:25’de İsa’yı ele vereni belirttiğini açıklar: “O’nun konutu boş bırakılsın, içinde kimse oturmasın.”3

Daha sonra Petrus, şimdi yerine getirilmesi gereken özel peygamberliğe gelir: “O’nun görevini bir başkası üstlensin” (Mez.109:8). Elçi Petrus bunun, Yahuda’nın ayrılışından sonra onun görevini doldurması için yerine birinin atanması anlamına geldiğini anladı. Arzusunun, Tanrı sözüne itaat olduğunu görmek çok güzel.

1:21,22   Seçilecek olan kişide bulunması gereken iki özellik vardı:

1. Mesih’in üç yıllık hizmeti sırasında, Yahya tarafından vaftiz edilmesinden başlayarak yukarı alındığı güne kadar, öğrencilerle birlikte olmuş biri olmalıydı.

2. Rab’bin dirilişine güvenilir bir şekilde tanıklık edebilmeliydi.

1:23-26   Gerekli özelliklere sahip olan iki adamın, Yustus olarak da bilinen Yusuf ile Matiya’nın adları öne sürüldü. Ama hangisi seçilecekti? Elçiler Rab’den seçimini göstermesi için dua ederek, durumu O’na teslim ettiler. Sonra kura çektiler ve kura ait olduğu yere, sonsuz ölüme gitmiş olan Yahuda’nın yerine geçmek üzere Matiya’ya çıktı.

Burada kaçınılmaz olarak iki soru ortaya çıkar:

1. Öğrencilerin Matiya’yı kuraya dahil etmeleri uygun bir davranış mıydı? Boşluğu doldurmak için Tanrı, Elçi Pavlus’u ortaya çıkarıncaya kadar beklemeli miydiler?

2. Rab’bin düşüncesini anlamak için kura çekmeleri uygun muydu?

Birinci soruyla ilgili olarak kayıtlarda, öğrencilerin davranışlarının yanlış olduğunu gösteren hiçbir şey yoktur. Sürekli dua ediyorlardı; Kutsal Yazılara itaat etmeyi arzuluyorlardı ve Yahuda’nın yerine geçecek kişinin seçiminde aynı düşüncede oldukları görüldü. Dahası, Pavlus’un hizmeti onikilerin hizmetinden oldukça farklıydı ve Yahuda’nın yerine geçmesinin amaçlandığına ilişkin hiçbir ima yoktur. Onikiler, İsa tarafından müjdeyi İsrail’e duyurmaları için görevlendirildi; oysa Pavlus, yücelmiş Mesih tarafından hizmete çağrıldı ve diğer uluslara gönderildi.

Kura çekmeye gelince, Tanrı’nın isteğini anlamak için kullanılan bu yöntem Eski Antlaşma tarafından da kabul edilir: “İnsan kura atar, ama her kararı RAB verir” (Özd.16:33).

Matiya’nın kurayla seçimi Rab tarafından onaylanmış görünüyor, çünkü elçiler bundan sonra “onikiler” diye çağrıldı (Elç.6:2).

ELÇİLERİN İŞLERİ’NDE GEÇEN DUA KONUSU

ÜZERİNE ARASÖZ

Elçilerin İşleri, başarılı dua konusunda iyi bir çalışmadır. 1. bölümde, öğrencilerin iki farklı durumda dua ettiklerini görmüş bulunuyoruz. Tanrı, İsa’nın göğe çıkmasının ardından, üst kattaki odada edilen duaları Pentikost gününde yanıtladı. Yahuda’nın yerini alacak kişinin seçimiyle ilgili duaları, kuranın Ma-tiya’ya çıkmasıyla yanıtlandı. Bu durum kitap boyunca aynı şekilde sürer.

Pentikost gününde Rab’bi kabul edenler, duaya gayretle devam ettiler (2:42). Bunu izleyen ayetler (43-47) dua eden toplulukta etkin olan ideal koşulları anlatır.

Petrus ve Yuhanna’nın serbest bırakılmasının ardından, imanlılar yüreklilik için dua ettiler (4:29). Sonuç olarak toplandıkları yer sarsıldı, hepsi Kutsal Ruh-la doldu ve Tanrı sözünü cesaretle duyurmaya devam ettiler (4:31).

Onikiler, mali işleri idare etmeleri için yedi kişinin seçilmesini ve böylece kendi zamanlarını daha çok duaya ve Tanrı sözüne adamayı önerdiler (6:3,4). Sonra dua edip ellerini yedi kişinin üzerine koydular (6:6). Sonraki ayetler, müjdenin heyecan verici yeni zaferini kaydeder (6:7,8).

İstefanos şehit edilmek üzereyken dua etti (7:60). 9. bölüm bu duanın yanıtını kaydeder: Olayı seyredenlerden biri olan Tarsuslu Saul’un Rab’be gelişi.

Petrus ve Yuhanna, iman etmiş olan Samiriyeliler için dua ettiler, sonuçta onlar da Kutsal Ruh’u aldılar (8:15-17).

Tarsuslu Saul, Rab’be geldikten sonra Yahuda’nın evinde dua etti; Tanrı, Hananya’yı göndererek Saul’un duasını yanıtladı (9:11-17).

Petrus, Yafa’da dua etti ve onu diriltti (9:40). Bunun sonucunda birçokları Rab’be iman etti (9:42).

Diğer uluslardan olan yüzbaşı Kornelius dua etti (10:2); duaları anılmak üzere Tanrı’nın önüne çıktı (10:4). Ona bir görümde, Simun Petrus adında birini çağırtmasını söyleyen bir melek göründü (10:5). Ertesi gün Petrus dua etti (10:9). Duası, onu egemenliğin kapılarını Kornelius ve diğer uluslardan olanlara açması için hazırlayan göksel bir görümle yanıtlandı (10:10-48).

Petrus hapse atıldığında, imanlılar onun için hararetle dua ettiler (12:5). Tan-rı onu zindandan, dua edenleri şaşırtan bir mucizeyle kurtararak karşılık verdi (12:6-17).

Öğretmenler, Antakya’daki peygamberler için oruç tutup dua ettiler (13:3). Böylece, Pavlus ve Barnaba’nın müjdeyi yayma yolculuklarının ilki başlamış oldu. “Bu, şimdiye kadar görülen en güçlü dua uzantısıdır, çünkü müjde yayan Pavlus ve Barnaba aracılığıyla dünyanın dört bir bucağına, bize bile ulaştı” den-miştir.

Pavlus ve Barnaba, Listra, Konya ve Antakya’ya dönüş yolculuklarında, iman etmiş olanlar için dua ettiler (14:23). Bunlardan biri de Timoteos’tu. Timo-teos’un Pavlus ve Silas’a ikinci yolculuklarında katılması, bu dualara bir yanıt mıydı?

Filipi’deki tutukevinde, Pavlus ve Silas’ın gece yarısı ettiği dualar, depremle ve zindancıyla ailesinin Rab’be gelişiyle yanıtlandı (16:25-34).

Pavlus, Efesli ihtiyarlarla Milet’te dua etti (20:36); bu dua Pavlus’a olan sevgilerinin ve bu yaşamda onu tekrar göremeyecekleri için duydukları üzüntünün dokunaklı bir göstergesidir.

Sur’daki imanlılar, Pavlus’la deniz kıyısında dua ettiler (21:5) ve şüphesiz bu dualar onu Roma’ya ve celladın idam sehpasına kadar izledi.

Gemi karaya oturmadan önce, Pavlus herkesin içinde Tanrı’ya yiyecekler için şükredip dua etti. Bu, umutsuz olan tayfalara ve yolculara moral verdi (27:35,36).

Malta adasında Pavlus, adanın baş yetkilisi Publius’un hasta babası için dua etti. Sonuçta, hasta mucizevi bir şekilde iyileşmişti (28:8).

İlk kilisenin yaşadığı atmosferin dua olduğu açıkça görülüyor. İmanlılar dua ettiklerinde, Tanrı eyleme geçti!

Ç. Pentikost Günü ve Topluluğun (Kilisenin) Doğuşu (2:1-47)

2:1   Kutsal Ruh’un verilişini simgeleyen Pentikost Bayramı, Mesih’in dirilişinden elli gün sonraydı. Bu özel Pentikost gününde öğrenciler bir arada bulunuyorlardı. Konuşmalarının konusu Pentikost bayramını işleyen Eski Ant-laşma metinleri olmuş olabilir (örneğin, Lev.23:15,16). Belki de 133. Mezmur’u söylüyorlardı:

“Ne iyi, ne güzeldir,

Birlik içinde kardeşçe yaşamak!”4

2:2   Ruh, sesle, görüntüyle ve yaşanan mucizelerle geldi. Gökten gelen ve evi tümüyle dolduran ses, güçlü bir yeli andırıyordu. Yel, Kutsal Ruh’un egemenliğini, kestirilemeyen işlerini anlatır (yağ, ateş, su gibi akışkanlara benzetilir).

2:3   Görünen manzara, öğrencilerin üzerine inen ateşe benzer dillerdi. Ateş-ten diller değil, ateşe benzer diller olduğunu söylüyor.

Bu olağanüstü olay, ateş vaftiziyle karıştırılmamalıdır. Kutsal Ruh’un ve ateşin vaftizinden birlikte söz edilmesine (Mat.3:11,12; Luk.3:16, 17) karşın, bu ikisi farklı olaylardır. Birincisi bereketin vaftizi iken, ikincisi yargının vaftizidir. Birincisi imanlıları etkiledi, ikincisi imanlı olmayanları etkileyecektir. Birincisi imanlıların üzerine inerek onlara yetki verdi ve topluluk kuruldu. İkincisiyle imanlı olmayanlar mahvedilecektir.

Vaftizci Yahya karışık bir gruba (tövbe eden ve etmeyenler, Matta 3:6,7’ye bakınız) hitap ederken, Mesih’in onları Kutsal Ruh ve ateşle vaftiz edeceğini (Mat.3:11) söyledi. Yalnızca gerçekten tövbe etmiş olanlara konuşurken (Mar.1:5) Mesih’in onları Kutsal Ruh’la vaftiz edeceğini (Mar.1:8) söyledi.

O zaman Elçilerin İşleri 2:3’deki ateşten dillere benzer şeylerin anlamı nedir? Diller, şüphesiz konuşmayı ve elçilerin o anda almak üzere oldukları, başka dillerle konuşma armağanını belirtir. Ateş, bu armağanın kaynağı olarak Kutsal Ruh’u belirtebilir ve ardından gelecek cesur, ateşli, hararetli vaazı da tanımlayabilir.

Hararetli ifadesi özellikle uygun görünüyor, çünkü hararet Ruh’la dolu yaşamın normal koşulu ve kaçınılmaz sonucunun tanıklığıdır.

2:4   Kutsal Ruh’la dolmanın ardından, Pentikost’a ilişkin yaşanacak mucize, bilinmeyen dillerle konuşmaydı.

Tanrı’nın Ruh’u şimdiye kadar öğrencilerle birlikteydi, ama şimdi onların içinde yerini aldı (Yu.14:17). Ayet, Ruh’un insanlarla olan temasında önemli bir dönüm noktasını belirtir. Eski Antlaşma’da Ruh insanların üzerine geldi, ama yerleşen Ev Sahibi olarak değil (Mez.51:11)! Pentikost gününün başlamasıyla, Tanrı’nın Ruh’u insanlarla birlikte kaldı; O kalmak için geldi (Yu.14:16).

Pentikost gününde Kutsal Ruh yalnızca imanlıların içinde yerleşmekle kalmayıp onları Kendisiyle doldurdu da! Kurtulduğumuz anda Tanrı’nın Ruhu içimize yerleşir, ama Ruh’la dolmak için Tanrı’nın sözünü çalışmalı, söz üzerinde derin düşünerek, dua ederek zaman geçirmeli ve Rab’be itaat ederek yaşamalıyız.5 Eğer Ruh’un doluluğu bugün kendiliğinden garantilenmiş olsaydı, “Ruh’la dolu olun” diye yüreklendirilmezdik (Ef.5:18).

Kutsal Ruh’un Pentikost günündeki gelişi, imanlıları Mesih’in bedeni olan kilise haline getirdi.

“İster Yahudi ister Grek, ister köle ister özgür olalım, hepimiz bir beden olmak üzere aynı Ruh’ta vaftiz edildik ve hepimizin aynı Ruh’tan içmesi sağlandı” (1Ko.12:13). Bundan sonra iman eden Yahudiler ve diğer uluslar, İsa Mesih’te yeni bir insan ve aynı Bedenin üyeleri olacaklardı (Ef.2:11-22).

Öğrenciler Kutsal Ruh’la doldular, Ruh’un onları konuşturduğu yabancı dillerde konuşmaya başladılar. Bunu izleyen ayetlerden, onlara hiç öğrenmemiş oldukları yabancı dilleri konuşmak için mucizevi bir güç verildiği bellidir. Bu, karışık ya da heyecanla söylenen sözler değil, o zaman dünyanın değişik yerlerinde kullanılan belirli dillerdi. Bu diller armağanı, Tanrı’nın elçilere öğrettiği gerçeğin bildirisine tanıklık etmeleri için kullandığı belirti ya da harikalardan biridir (İbr.2:3,4). O zaman Yeni Antlaşma henüz yazılmamıştı. Şimdi Tanrı sözünün tamamına yazılı olarak sahip olduğumuz için, belirti armağanlarına olan gereksinim büyük oranda azalmıştır (elbette ki, Tanrı’nın egemen Ruhu isterse bunları hâlâ kullanabilir).

Dillerin Pentikost gününde gelmesi, Ruh’un armağanı ile birlikte verileceğini kanıtlamak için kullanılmamalıdır. Eğer durum böyle ise, aşağıdaki durumlarda neden dillerden söz edilmiyor.

1. 3000 kişinin iman etmesi (Elç.2:41)?

2. 5000 kişinin iman etmesi (Elç.4:4)?

3. Kutsal Ruh’un Samiriyeliler tarafından kabulü (Elç.8:17)?

Elçilerin İşleri’nde dillerle konuşma armağanının bulunduğu diğer yerler şunlardır:

1. Kornelius’un evinde, diğer uluslardan bazı kişilerin iman etmesinde (Elç.10:46).

2. Efes’te, Yahya’nın öğrencilerinin tekrar vaftiz oluşlarında (Elç.19:6).

Bu ayeti geçmeden önce, Kutsal Ruh’la vaftiz sayısı ve sonuçları konusunda Kutsal Kitap öğrencileri arasında var olan değişik görüşlere işaret etmeliyiz.

Sıklığı açısından bazıları şuna inanır:

1. Yalnızca bir kere, Pentikost gününde oldu. O anda Mesih’in Bedeni (kilise) oluştu ve o zamandan bu yana bütün imanlılar vaftizin bereketlerine ortak oldular.

2. Üç ya da dört aşamada gerçekleşmiştir: Pentikost gününde (2. bölüm); Samiriye’de (8. bölüm); Kornelius’un evinde (10. bölüm); Efes’te (19. bölüm).

3. Bir kişi kurtulduğunda her zaman gerçekleşir.

Kişilerin yaşamlarındaki etkisine gelince, bazıları bunun “lütfun ikinci işi” olduğunu, Rab’be iman ettikten sonra gerçekleşip hemen hemen tam kutsallıkla sonuçlandığını düşünür. Bu görüş Kutsal Yazılarca desteklenmez. Daha önce söz edilmiş olduğu gibi, Kutsal Ruh’la vaftiz imanlılarda şu etkileri yaratır:

1. Kilisenin içine alınmaları (1Ko.12:13).

2. Güç ile donatılmaları (Elç.1:8).

2:5-13   Pentikost gününü kutlamak için diğer ülkelerden gelen dindar Yahudiler Yeruşalim’de toplanmıştı. Olup bitenler konusundaki söylentiyi işittik-lerinde, elçilerin kaldığı evde toplandılar. Şimdi olduğu gibi, o zaman da Tanrı-nın Ruh’u çalıştığında insanları kendine çekiyordu.

Kalabalık eve vardığında, elçiler zaten bilinmeyen dillerde konuşuyorlardı. Ziyaretçiler şaşkınlık içinde Celileli öğrencilerin çeşitli dillerde konuştuklarını işittiler. Mucize, işitenlerde değil, konuşanlarda gerçekleşmişti. Kalabalık arasındaki ya doğuştan ya da sonradan Yahudi olanlar, doğudan ya da batıdan, kuzeyden ya da güneyden gelenler, her biri Tanrı’nın yüce işlerinin anlatılışını kendi ana dillerinde işittiler. 6’ncı ve 8’inci ayetlerde geçen dil sözcüğü “lehçe, ağız” anlamındadır.

Pentikost’ta verilen dillerle konuşma armağanının bir amacının, müjdenin, değişik diller konuşan kişilere aynı anda açıklanması olduğuna yaygın olarak inanılır. Örneğin bir yazar, “Tanrı, Yasasını bir dilde bir ulusa verdi, ama müjdesini tüm dillerde bütün uluslara verdi” der.

Ancak, metin bunu doğrulamıyor. Dillerle konuşanlar Tanrı’nın büyük işlerini açıklıyorlardı (2:11). Bu, İsrail halkında hayret ve şaşkınlık uyandırması için amaçlanmış bir belirtiydi (1Ko.14:21,22). Petrus, bunun tam aksine, müjdeyi dinleyicilerin çoğunun anlayabileceği bir dilde paylaştı (vaaz etti).

Ziyaretçiler arasında dillere gösterilen tepki değişikti. Bazıları derin bir ilgi gösterirken, bazıları da elçileri taze şarabı fazla kaçırmakla suçladı. Öğrenciler, gerçekten güçlerinin ötesinde olan bir etki altındaydılar, ama bu şarabın değil, Kutsal Ruh’un etkisiydi.

Tövbe etmemiş kişiler, olağanüstü ruhsal olayları doğal yoldan açıklama eğilimindedirler. Bir keresinde, Tanrı’nın sesi gökten işitildiğinde, bazıları bunun gök gürlemesi olduğunu söyledi (Yu.12:28,29). Şimdi ise iman etmeyenler, Ruh’un gelişinin neden olduğu canlılığı, alayla taze şaraba bağlayarak açıkladılar. Schiller bu konuda şunları söyler: “Dünya, parlayan her şeyi karartmak, yüceltilenleri de aşağı çekip yerin dibine batırmaktan hoşlanır.”

2:14   Yemin ve lanetle Rabbini inkar etmiş olan öğrenci, şimdi kalabalığa hitap etmek için öne çıkmaktadır. Artık korkak ve kararsız olmayan izleyici, aslan gibi güçlü olmuştur. Farklılığı yaratan Pentikost’tu. Petrus şimdi Ruh’la doludur.

Filipus Sezariyesi bölgesinde Rab, Göklerin Egemenliğinin anahtarlarını Petrus’a vereceğini vaat etmişti (Mat.16:19). Burada, Elçilerin İşleri 2’de kapıyı Yahudilere açmak için anahtarları kullandığını (ayet 14) görüyoruz. Daha sonra, 10. bölümde, kapıyı diğer uluslara da açacaktır.

2:15   Elçi önce, günün olağanüstü olaylarının taze şarabın sonucu olmadığını açıklar. Saat daha sabahın dokuzuydu ve bu erken saatte bu kadar çok kişinin sarhoş olması gerçekten hiç duyulmamış bir şey olurdu. Hem de Yahudiler, bayram günü sabah saat 10’a ya da öğlene kadar, günlük sununun sunulması nedeniyle, yeme ve içmeden kaçınarak havranın işleriyle ilgilenirlerdi.

2:16-19   Gerçek açıklama, Yoel peygamber tarafından bildirildiği gibi, Tan-rı’nın Ruhu’nun dökülmüş olmasıydı (Yoe.2:28).

Aslında, Yoel peygamberin peygamberliği Pentikost olaylarıyla tam anlamıyla yerine gelmedi. 17-20 ayetlerinde tanımlanan olağanüstü şeylerin çoğu o zaman gerçekleşmedi. Ancak, Pentikost’ta gerçekleşen, Rab’bin büyük ve gör-kemli gününden önceki son günlerde olacakların, önceden tadına varılmasıydı. Eğer Pentikost, Yoel’in peygamberliğini yerine getirmiş olsaydı, sonradan neden İsrail, çarmıha gerdiği Kişiyi kabul ettiği takdirde, O’nun geri gelip Rab’bin gününü getireceğine dair bir vaat (söz) (3:19) verilsin?

Yoel’den yapılan alıntı, bir Kutsal Kitap peygamberliğinin bir kez kısmen, ve daha sonra tamamının yerine geldiğini gösteren iki örnektir.

Pentikost’ta, Tanrı’nın Ruhu döküldü, ama bilinen anlamda tüm bedene değil. Peygamberliğin yerine gelmesi Büyük Sıkıntı döneminin sonunda olacaktır. Mesih’in görkemli dönüşünden önce gökte harikalar ve yeryüzünde belirtiler olacaktır (Mat.24:29,30). Bundan sonra Rab İsa Mesih, düşmanlarını yok etmek ve egemenliğini kurmak için yeryüzünde görünecektir. Bin yıllık yönetiminin başlangıcında, Tanrı’nın Ruhu tüm insanların, Yahudi ve diğer ulusların üzerine dökülecek ve bu durum Bin Yıllık dönemin büyük bir bölümünde etkin olacaktır. Ruh’un değişik armağanları, cinsiyet, yaş ya da sosyal statü göz önüne alınmaksızın verilecektir. Bilginin alındığını belirten görümler, düşler ve bildirisini diğerlerine söyleyen peygamberlik olacaktır. Böylece, vahyin ve iletişimin armağanları göz önünde olacaktır. Bütün bunlar Yoel’in son günler olarak tanımladığı zamanda olacaktır (ayet 17). Bu, elbette ki kilisenin değil, İsrail’in son günlerini belirtir.

2:20   Gökteki doğaüstü belirtilerin Rab’bin günü gelmeden önce olacağı açıkça belirtilmektedir. Bu kapsamda Rab’bin günü, düşmanlarını yok etmek için güç ve büyük görkemle egemenlik sürmek üzere, yeryüzüne geleceği kişisel dönüşüne işaret eder.

2:21   Petrus, Yoel’den yaptığı alıntıyı Rab’be yakaran herkes kurtulacaktır vaadiyle bitirir. Bu, Rab’be iman prensibiyle herkese kurtuluş sunulduğuna ilişkin tüm zamanlar için geçerli olan bir müjdedir. Rab’bin adı, Rab’bin olduğu her şeyi içine alan bir ifadedir. Bu nedenle O’nun adını çağırmak, imanın gerçek hedefi ve kurtuluşun tek yolu olarak, O’nun kendisini çağırmaktır.

2:22-24   Ama Rab kimdir? Petrus, daha sonra, onların çarmıha germiş olduğu İsa’nın, hem Rab hem de Mesih olduğunu bildirecektir. Önce İsa’nın yaşamını, sonra ölümünü, dirilişini, göğe çıkışını ve son olarak da Baba Tanrı’nın sağında yüceltilişini anlatır. Eğer, İsa’nın hâlâ Yahudiye’deki mezarda bulunduğu gibi bir görüşleri varsa, Petrus yakında onların bu düşüncelerini düzeltecektir! Öldürdükleri Kişinin cennette olduğu onlara söylenmeli ve Rab’bi önem-semelidirler.

Elçinin kanıtlarının akıcılığına dikkat edin: Nasıralı İsa, Tanrı’nın, kendisi aracılığıyla aranızda yaptığı birçok mucizelerle Tanrı’dan bir Kişi olarak gös-terildi (ayet 22). Tanrı, önceden belirlenmiş amacı ve önbilgisi uyarınca O’nu Yahudi halkının eline teslim etti. Onlar da İsa’yı diğer uluslara (yasa tanımaz kişilere) çarmıha çivileyip öldürmeleri için verdiler (ayet 23). Tanrı ise, ölüm acılarına6 son vererek O’nu ölülerin arasından diriltti. Çünkü ölümün O’nu tutsak etmesi olanaksızdı:

1. Tanrı’nın karakteri O’nun dirilişini gerektiriyordu. Günahsız olan İsa, günahlılar için ölmüştü.

2. Eski Antlaşma peygamberlikleri O’nun dirilişini bildirmiştir. Petrus’un, bunu izleyen ayetlerde ön plana çıkardığı nokta budur.

2:25-27   Davut, Mezmur 16’da, Rab’bin yaşamı, ölümü, dirilişi ve yüceltilmesine ilişkin peygamberliklerde bulunmuştu.

Davut, O’nun yaşamını Babasıyla kesintisiz bir birlik içinde yaşamış Olan’ın sınırsız güveni olarak tanımladı. Yürek, dil, et ve kan: Tüm varlığı sevinç ve umutla doluydu.

Ölümüne ilişkin ise Davut, Tanrı’nın O’nun canını ölüler diyarına terk etmeyeceğini ve Kutsalının çürümesine izin vermeyeceğini önceden görerek yazdı. Bir başka deyişle, Rab İsa’nın canı, bedenden ayrılmış durumda bırakılmayacak ve bedeninin ayrılıp çürümesine izin verilmeyecekti (Bu ayet bedenden ayrılmış ruhların bir tür tutukevine gittiğini kanıtlamak için kullanılmamalıdır. Canı cennete gitti7 –Luka 23:43– ve bedeni mezarda kaldı).

2:28   Rab’bin dirilişine gelince Davut, Tanrı’nın O’na yaşam yolunu göstereceğinden emindi. Davut, Mezmurlar 16:11’de, “Yaşam yolunu bana bildirirsin” diye yazdı. Petrus bunu, Elçilerin İşleri 2:28’de “Yaşam yollarını bana öğrettin” diye aktardı. Petrus gelecek zamanı, geçmiş zamana çevirdi. Diriliş tamamlanmış olduğundan, Kutsal Ruh’un onu, böyle yapması için yönlendirdiği açıktır.

Kurtarıcı’nın şu andaki yüceliği Davut tarafından şu sözlerle önceden bildirildi: Varlığınla beni sevinçle dolduracaksın ya da Mezmur 16:11’de yazıldığı gibi, “Bol sevinç vardır senin huzurunda; sağ elinden mutluluk eksilmez.”

2:29   Petrus, Davut’un bu sözleri kendisi hakkında söylemiş olamayacağına kanıt gösterir, çünkü Davut’un bedeni çürümüştür. Mezarı, zamanın Yahudilerince iyi biliniyordu. Dirilmemiş olduğunu da biliyorlardı.

2:30,31   Davut, Mezmur’u yazdığında bir peygamber olarak konuşuyordu. Tanrı’nın, soyundan gelen birini diriltip, sonsuza dek tahtına oturtacağına söz vermiş olduğunu anımsadı. Davut bu kişinin Mesih olacağını ve öleceği halde canının bedeninden ayrı bırakılmayacağını ve bedeninin çürümeyeceğini anladı.

2:32,33   Petrus şimdi, Yahudi dinleyicilerini şoka uğratmış olan bildiriyi yineler. Davut’un peygamberlik ettiği Mesih, Nasıralı İsa idi. Tanrı O’nu ölülerin arasından diriltmişti; tüm elçiler O’nun dirilişinde görgü tanıkları olarak buna tanıklık edebilirlerdi. Dirilişinin ardından Rab İsa, Tanrı’nın sağına yüceltildi ve şimdi Kutsal Ruh, Baba tarafından vaat edilen olarak gönderilmiştir. Günün erken saatlerinde Yeruşalim’de olanların açıklaması buydu.

2:34,35   Davut, Mesih’in yüceltilişini de önceden bildirmemiş miydi? Mezmur 101:1’de kendisinden söz etmiyordu. Aksine Mesih’e, “Senin ayaklarının altına serinceye dek, sağımda otur” diyen Yahve’den alıntı yapıyordu (33-35. ayetlerin, Mesih’in yüceltilmesi ile düşmanlarını cezalandırmak ve ege-menliğini kurmak arasındaki bekleyiş zamanını önceden bildirdiğine dikkat edin).

2:36   Şimdi bildiri bir kez daha, tüm ağırlığıyla Yahudi halkının üzerine iner. TANRI SİZİN ÇARMIHA GERDİĞİNİZ BU İSA’YI HEM RAB HEM MESİH YAPMIŞTIR. Bengel şöyle der: “Konuşmanın etkili sözü en son söylenir” – Sizin çarmıha gerdiğiniz BU İSA. Tanrı’nın Kutsanmış Olan’ını çarmı-ha germişlerdi ve Kutsal Ruh’un gelişi, İsa’nın gökte yüceltilmiş olduğunun kanıtıydı (Yu.7:39’a bakınız).

2:37   Kutsal Ruh’un inandırıcı gücü o kadar büyüktü ki, dinleyiciler hemen karşılıkta bulundular. Petrus’tan herhangi bir davet ya da rica gelmeden, “Ne yapmalıyız?” diye sordular. Soru, derin bir suçluluk duygusuyla yöneltilmişti. Şimdi, öldürmüş oldukları İsa’nın, Tanrı’nın biricik Oğlu olduğunu anladılar! İsa ölümden diriltilmiş ve şimdi gökte yüceltilmişti. Durum böyleyken, suçlu katiller yargıdan nasıl kaçabilirlerdi?

2:38   Petrus’un verdiği karşılık, günahlarının bağışlanması için tövbe etmeleri ve Mesih’in adıyla vaftiz olmaları gerektiğiydi. Önce, suçlarını kabul etmeli ve karşı durdukları Tanrı’nın tarafına geçerek tövbe etmeliydiler.

Sonra da günahlarının bağışlanması için vaftiz olmalıydılar. İlk bakışta, bu ayet, kurtuluşun vaftizle olduğunu öğretir gibi görünür ve birçokları bunun bu anlama geldiğinde ısrar ederler. Aşağıdaki nedenlerden dolayı böyle bir yorum yapmak olanaksızdır:

1. Yeni Antlaşma metinlerinin çoğunda kurtuluşun Rab İsa Mesih’e olan imanla olduğu söylenir (Örneğin, Yu.1:12; 3:16,36; 6:47; Elç.16:31; Rom.10:9). Bir ya da iki ayet, böylesine etkin bir tanıklık hakkında çelişki yaratamazdı.

2. Çarmıhtaki hırsız, vaftiz olmaksızın kurtuluş güvencesine kavuştu (Luk. 23:43).

3. Kurtarıcı’nın herhangi bir kişiyi vaftiz etmiş olduğu ifade edilmez, eğer vaftiz olmak kurtuluş için zorunlu olsaydı, bu konunun atlanması tuhaf olurdu.

4. Elçi Pavlus, Korintlilerden sadece birkaç kişiyi vaftiz ettiği için şükretti, eğer vaftizin kurtarıcı etkisi varsa, şükretmek için tuhaf bir neden olmaz mıydı? (1Ko.1:14-16).

Günahlarının bağışlanması için vaftiz olmaları gerektiğinin yalnızca Yahudilere söylendiğine dikkat etmek gerekir (Elç.22:16). Bu metni anlamanın sırrının, bu gerçekte bulunduğuna inanıyoruz. İsrail ulusu, yücelik Rab’bini çarmıha germişti. Yahudi halkı, “O’nun kanının sorumluluğu bizim ve çocuklarımızın üzerinde olsun!” diye haykırmışlardı (Mat.27:25). Böylece İsrail halkı, Mesih’i öldürme suçunu üstlendiler.

Şimdi bu Yahudilerden bazıları hatalarını anladılar. Tövbe ederek, Tanrı’ya karşı olan günahlarını itiraf ettiler. Rab İsa’ya Kurtarıcıları olarak güvenerek (iman ederek) yenilendiler ve günahlarının sonsuz bağışını aldılar. Su vaftiziyle (herkesin içinde) kendilerini Rab’bi çarmıha germiş olan ulustan ayırdılar ve O’nunla bir oldular. Vaftiz, böylece Mesih’i reddetme konusunda işledikleri günahtan (aynı zamanda tüm günahlarından) temizlenmiş olduklarının belirtisi oldu. Bu, onları Yahudi temelinden alıp İsa Mesih imanı (Hıristiyan) temeline koydu. Ama onları vaftiz olmak kurtarmadı. Bunu yalnızca Mesih’e olan iman sağlayabilirdi. Bundan farklı bir öğretiş, kabul edilene ters düşen bir müjde olur ve bu nedenle, bildiren lanetlenilir (Gal.1:8,9).

Ryrie, günahların bağışlanması için vaftiz olmanın alternatif yorumunu şöyle yapar:

Bu, günahların bağışlanması anlamını taşımaz, çünkü Yeni Antlaşma’nın her yerinde, günahlar vaftiz olmanın sonucu olarak değil, Mesih’e imanın sonucu olarak bağışlanır. Günahlar bağışlandığı için vaftiz olmak anlamına gelir. Çünkü, Grekçe eis edatı, yalnız burada değil, aynı zamanda Matta 12:41’de de, anlamın yalnızca “Yunus’un çağrısı üzerine (için değil) tövbe ettiler” olabileceği biçiminde kullanılmıştır. Tövbe, bu Pentikost günündeki kalabalık için, günahların bağışını getirdi ve günahları bağışlandığı için vaftiz olmaları istendi.8

Petrus onlara, tövbe ettikleri ve vaftiz oldukları takdirde Kutsal Ruh armağanını alacakları güvencesini verdi. Bugün, bu sıralama bize uygulansın diye ısrar etmek, Tanrı’nın kilisenin (topluluğun) ilk günlerindeki yöntemlerini yanlış yorumlamaktır. H.P.Barker’in The Vicar of Christ’ta ustalıkla belirttiği gibi, Elçilerin İşleri’nde, imanlıların dört topluluğu vardır ve Kutsal Ruh’un isteğine bağlı olarak, olayların sırası her durumda farklıdır.

Burada, Elçilerin İşleri 2:38’de Yahudi imanlılar hakkında bilgi verilir. Onlar için sıra şöyleydi:

1. Tövbe etmek.

2. Suyla vaftiz olmak.

3. Kutsal Ruh’u almak.

Samiriyelilerin Rab’be gelişi, Elçilerin İşleri 8:14-17’de yazılıdır. Orada meydana gelen olaylar ise şöyledir:

1. İman ettiler.

2. Suyla vaftiz oldular.

3. Elçiler onlar için dua etti.

4. Elçiler onların üzerine ellerini koydular.

5. Kutsal Ruh’u aldılar.

Elçilerin İşleri 10:44-48’de diğer ulusların Rab’be gelişi görülür.

1. İman.

2. Kutsal Ruh’u alma.

3. Suyla vaftiz olma.

Diğer imanlılar topluluğu ise, Elçilerin İşleri 19:1-7’de Vaftizci Yahya’nın öğrencilerinden oluşur:

1. İman ettiler.

2. Tekrar vaftiz oldular.

3. Elçi Pavlus ellerini onların üzerine koydu.

4. Kutsal Ruh’u aldılar.

Bu, Elçilerin İşleri’nde dört kurtuluş yolu olduğu anlamına mı gelir? Elbette ki değil. Kurtuluş, daima Rab’be olan imana bağlıydı, halen bağlıdır ve bağlı olacaktır. Ama Elçilerin İşleri’nde kayıtlı geçiş dönemi sırasında Tanrı, Kutsal Ruh’un alınmasına ilişkin olayları, bize açıklamadığı nedenlerden dolayı değiştirmeyi tercih etti.

O zaman bugün, bize bu yöntemlerden hangisi uygulanıyor? İsrail, Mesih’i ulus olarak reddetmiş olduğundan, Yahudi halkı sahip olabilecekleri özel ayrıcalıkları ceza olarak kaybetmiştir. Tanrı bugün, diğer uluslardan kendi adı için bir halkı çağırıyor (Elç.15:14). Bu nedenle bugün için Elçilerin İşleri 10’da bulunan sıralama şöyledir:

İman.

Kutsal Ruh’u alma.

Suyla vaftiz olma.

Bugün bu sıralamanın herkese, hem Yahudilere hem de diğer uluslara uygulanması gerektiğine inanıyoruz. Bu uygulama ilk anda keyfi görülebilir. “Elçilerin İşleri 2:38’deki Yahudilere uygulanan sıralama ne zaman sona erdi ve Elçilerin İşleri 10:44-48’deki sıralama ne zaman başladı?” diye sorulabilir. Kesin bir tarih elbette ki verilemez. Ama Elçilerin İşleri, müjdenin önce Yahudilere gidişini, Yahudiler tarafından tekrar tekrar reddedilmesini ve diğer uluslara gönderilmesini basamaklı bir geçiş olarak gösterir. Elçilerin İşleri’nin sonuna doğru İsrail ulusu çoğunlukla bir tarafa bırakılmıştır. İman etmedikleri için, Tanrı’nın halkı olarak herhangi bir talepte bulunma hakkını kaybetmişlerdi. Kilise Çağı sırasında, diğer uluslar ile aynı sınıfa konulacak ve kendilerine Tan-rı’nın diğer uluslar için Elçilerin İşleri 10:44-48’de ana hatları çizilen düzeni uygulanacaktı.

2:39   Petrus, daha sonra, Kutsal Ruh vaadinin onlara, çocuklarına (Yahudi halkı) ve uzakta olanların hepsine (diğer uluslara), Tanrı’nın çağıracağı herkese yönelik olduğunu anımsatır.

“O’nun kanının sorumluluğu bizim ve çocuklarımızın üzerinde olsun” demiş olanlara, Rab’be iman ederlerse onlar ve çocukları için lütuf güvencesi verilir.

Bu ayet sık sık, imanlı ailelerin çocuklarına antlaşma ayrıcalıklarının garantilendiğini ya da kurtulduklarını öğretmek amacıyla yanlış bir şekilde kullanılmaktadır. Spurgeon buna şu şekilde karşılık verir:

Tanrı’nın Kilisesi “bedenden doğanın beden, Ruh’tan doğanın Ruh olduğunu” bilmeyecek mi? “Kirliden kim temiz bir şey çıkarabilir?” Yeni Antlaş-ma’da Tanrı’nın oğulları hakkında şunlar yazılıdır: “Ne kandan ne bedenin is-teğinden ne de insanın istediğinden doğdular, tersine, Tanrı’dan doğdular.”9

Şuna dikkat etmek önemlidir: Vaadin sadece size ve çocuklarınıza değil, uzakta olanların hepsine, Tanrımız olan Rab’bin kendine çağıracağı herkese yönelik olmasıdır. Müjdenin daveti “kim olursa olsun” herkese yöneliktir.

2:40   Bu bölümde Petrus’un bildirisinin (mesajının) hepsi kayıtlı değildir, ama Hatırlatıcının söylediklerinin özü, Yahudi dinleyicilerinin, kendilerini Rab İsa’yı reddedip öldürmüş olan sahtekâr, sapık kuşaktan kurtarmaları gerektiği idi. Bunu, İsa’yı Mesih ve Kurtarıcı olarak kabul ederek ve Hıristiyan vaftizi aracılığıyla suçlu İsrail ulusuyla artık bağlantıları kalmadığını açıkça göstererek yapabilirlerdi.

2:41   Petrus’un sözünü Rab’bin sözü olarak sevinçle10 benimsediklerinin kanıtı olarak vaftiz olmayı arzulayanlar öne çıktılar. O gün imanlıların arasına yaklaşık üç bin kişi katıldı. Eğer Kutsal Ruh hizmetinin en iyi kanıtı canların tövbesiyse, o zaman Petrus’un hizmeti kesinlikle Kutsal Ruh’tandı. Celileli balıkçı, şüphesiz Rab İsa’nın, “Sizleri insan tutan balıkçılar yapacağım” (Mat. 4:19) sözlerini anımsamıştır. Kurtarıcı’nın şu sözlerini de anımsamış olabilir: “Size doğrusunu söyleyeyim, benim yaptığım işleri bana iman edenin kendisi de yapacak; hatta daha büyüklerini de yapacaktır. Çünkü ben Baba’ya gidiyorum” (Yu.14:12).

Rab’be gelenlerin sayısının özenle kaydedilişine dikkat etmek öğretici olabilir: Yaklaşık üç bin kişi. Rab’bin tüm hizmetçileri, Mesih için olan kararlarını çizelgeye dönüştürürken buna benzer bir tedbiri uygulayabilirler.

2:42   Gerçek, sürekliliği ile kanıtlanır. Rab’be gelen bu kişiler, açıkladıkları imanlarının gerçekliğini, aşağıda belirtilenleri yapmayı sürdürerek kanıtladılar.

1. Elçilerin öğretişi. Bu, önce sözlü olarak duyurulan, şimdi de Yeni Antlaşma’da yazılı olan elçilerin esinlenmiş öğretişlerini belirtir.

2. Beraberlik. Yeni yaşamın bir başka kanıtı da, yeni imanlıların Tanrı’nın halkıyla beraber olma ve ortak şeyleri onlarla paylaşma arzusuydu. Dünyadan uzaklaşıp Tanrı’ya yaklaşma isteği ve diğer imanlılarla olan ortak bir birliktelik vardı.

3. Ekmek bölme. Bu ifade, Yeni Antlaşma’da hem Rab’bin Sofrası’nı, hem de yenen normal bir yemeği belirtmek için kullanılır. Özel durumlardaki anlamı, metnin içeriğine göre belirlenmelidir. Burada, yemeklerini kendilerini adayarak yediklerini söylemek anlamsız olacağından, Rab’bin Sofrası’nı belirttiği açıktır. Elçilerin İşleri 20:7’den, ilk imanlıların haftanın ilk günü ekmek böldüklerini öğreniriz. Kilisenin ilk günlerinde, kutsalların birbirlerine olan sevgilerinin ifadesi olarak Rab’bin Sofrasıyla birlikte sevgi ziyafeti yapılırdı. Ne var ki bunu kötüye kullananlar aralarına sızdı ve sevgi ya da agape ziyafeti devam ettirilmedi.

4. Dua. Bu, ilk kilisenin uyguladığı dördüncü ilke olup tapınma, yönlendirilme, korunma ve hizmet konularında Rab’be olan bağlılığın ifadesiydi.

2:43   Herkesi bir korku sarmıştı. Kutsal Ruh’un büyük gücü öylesine belliydi ki, yürekler sustu ve boyun eğdi. Elçilerin aracılığıyla birçok harikaların ve belirtilerin gerçekleştiğini görünce, şaşkınlıkla doldular. Harikalar, şaşkınlık ve hayranlık uyandıran mucizelerdi. Belirtiler, öğretip eğitmek için planlanan mucizelerdi. Bir mucize hem bir harika hem de bir belirti olabilirdi.

2:44,45   İmanlılar daima bir arada bulundular ve her şeyi ortaklaşa kullandılar. Tanrı’nın sevgisi yüreklerini o kadar çok doldurdu ki, sahip oldukları şeylere “bu benimdir” diye bakmadılar (4:32). Toplulukta ne zaman bir ihtiyaç olsa, mallarını sattılar ve gelirini dağıttılar. Bundan dolayı eşitlik vardı.

İman edenler arasında, yürekte ve düşüncede tam bir birlik vardı. Günahlı durumun doğal bencilliği, tanrısal sevginin ortaya çıkardığı sevgi doluluğunda kayboldu. Birbirlerine öylesine yakındılar ki, her şeyleri ortak olmuştu. Ancak bunu sağlayan, her şeyi bozacak olan bir yasa ya da sınırlama değil, Mesih için ne olduklarının ve Mesih’in her biri için ne olduğunun bilincinde olmalarıydı. Hiçbir şeyin azaltamayacağı bir bereketle O’nun tarafından zenginleştirildiler ve yardım ettikçe daha çoğuna sahip oldular: “Mallarını mülklerini satıyor ve bunun parasını herkese ihtiyacına göre dağıtıyorlardı.”11

Bugün birçokları, ilk imanlıların bu uygulamasını izlememize gerek olmadığını belirtir. Bir başkası da, komşularımızı kendimiz gibi sevmememiz gerektiğini öne sürebilir. Kişinin malını paylaşması olayı Kutsal Ruh’la dolu yaşamların kaçınılmaz meyvesiydi. Bu konuyla ilgili olarak şu söz kayda değer: “Gerçek bir imanlı, başkaları çok az şeye sahip olduğunda çok fazla şeye sahip olmaya katlanamazdı.”

2:46   Bu ayet, Pentikost’un inanç yaşamı ve ev yaşamındaki etkisini açıklar.

İnanç yaşamına değindiğimizde, ilk inanlıların Yahudi kültüründen geldiklerini anımsamalıyız. O zamanki kilisenin varlığına karşın, Yahudi tapınağıyla olan bağlar hemen kesilmedi. Yahudiliğin etkisinden kurtulma süreci, Elçilerin İşleri dönemi boyunca devam etti. Böylece imanlılar, Eski Antlaşma’nın okunduğu ve açıklandığı tapınaktaki12 toplantılara katılmaya devam ettiler. Buna ek olarak, 42. ayette sıralanan faaliyetler için evlerde toplandılar.

Ev yaşamına gelince, ekmek bölüp içten bir sevinç ve sadelikle yemek yediklerini okuruz. Buradaki ekmek bölmenin düzenli olarak yenen yemeği belirttiği açıkça görülür.

2:47   Yaşam, karanlığın gücünden kurtulup Tanrı’nın Oğlu’nun sevgisinin egemenliğine girmiş olanlar için bir tapınma ilahisi ve şükür mezmuru oldu.

Başlangıçta imanlılar tüm halkın beğenisini kazandılar. Ama bu uzun sürmeyecekti. İsa Mesih imanının doğası öyle bir şeydir ki, kaçınılmaz olarak insan yüreğinin nefretini ve zıtlaşmasını harekete geçirir. Kurtarıcı, öğrencilerini kendileri hakkında söylenen iyi sözlerden kaçınmaları için uyarıp (Luk.6:26) onlara zulüm ve sıkıntı vaat etti (Mat.10:22,23). Bu beğeni, yakında yerini amansız bir karşı koymaya bırakacak olan anlık bir dönemdir.

Rab de her gün yeni kurtulanları onların arasına katıyordu. İmanlı topluluğu her gün kurtulanlarla büyüyordu. Müjdeyi duyanlar, İsa Mesih’i kabul etme konusunda sorumluydular. Rab’bin seçmesi ve katması insan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bu bölümde Kutsal Ruh’un dökülüşünü, Petrus’un toplanan Yahudilere yaptığı anılmaya değer konuşmayı, büyük bir kalabalığın Rab’be gelişini ve ilk imanlılar arasındaki yaşamın kısa bir tanımlamasını görmüş bulunuyoruz. Son kısmın mükemmel bir özeti, Brittanica Ansiklopedisi’nin 13. basımındaki ‘Kilise Tarihi’ makalesinde verilmiştir:

İlk imanlıların yaşamıyla ilgili en dikkate değer şey, onların diri bir anlamda Tanrı’nın seçilmiş ve ayrılmış halkı olmalarıydı. Düşüncelerindeki imanlı topluluğu (Hıristiyan Kilisesi) tanrısal bir kurumdu. Tanrı tarafından oluşturulup denetlendi ve dünya bile onun için yaratıldı. Bu kavram, ilk imanlıların tüm yaşamlarını, hem bireysel hem de sosyal açıdan etkiledi. Kendilerini dünyadan ayrı ve birbirlerine özel bağlarla bağlanmış olarak gördüler. Vatandaşlıkları yeryüzünde değil, cennetteydi ve kendilerini yukarıdan gelen kural ve yasalarla yönetmeye çalıştılar. Şimdiki dünya geçiciydi ve gerçek yaşamları gelecekteydi. Mesih kısa süre sonra dönecekti. Elçilerin bu çağın işlerine, çalışmalarına ve zevklerine olan ilgileri azdı... İmanlıların günlük yaşamında Kutsal Ruh vardı. Bu inancın bir sonucu olarak, yaşamlarında alışılmışın dışında bir gayret ya da esinlendirici bir karakter bulunurdu.

Sadece bu makaleyi okuyarak bile bugünkü kilisenin başlangıçtaki kuvvet ve dayanışmasından ne kadar uzaklaşmış olduğunu kavrayabiliriz.

EV KİLİSESİ VE KİLİSEYİ DESTEKLEYEN KURUMLAR

ÜZERİNE ARASÖZ

Kilise (Grekçe ekklesia) sözcüğü ilk defa Elçilerin İşleri’nde (2:47) geçtiğinden13, ilk imanlıların düşüncelerindeki kilisenin önemini düşünmek için ara veriyoruz.

Elçilerin İşleri’nde ve Yeni Antlaşma’nın tamamındaki kilise, sık sık ev kilisesi (toplantısı) olarak adlandırılan topluluktu. İlk imanlılar özel kilise binalarından çok evlerde toplandılar. İnancın, özellikle kutsal yerlerden ayrıldığı ve evrensel yaşam yeri olan evde merkezleştiği söylenmiştir. Unger, evlerin imanlı toplantı yerleri olarak iki asır boyunca hizmet vermeye devam ettiğini söyler.14

Özel evlerin kullanılmasının ruhsal bir görüş sonucu olmayıp daha çok ekonomik nedenlerden kaynaklandığını düşünebiliriz. Kilise binalarına alışık olduğumuz için, bunların Tanrı’nın isteği olduğunu sanırız.

Bununla birlikte, birinci yüzyıl imanlılarının bizden daha bilge olduklarına inanmamız için birçok nedenimiz var.

Birincisi, dünyada korkunç derecede önemli gereksinimler varken, İsa Mesih imanı ve sevgi vurgulamasıyla lüks binalara milyonlar harcamak arasında tutarsızlık bulunur. E.Stanley Jones bununla ilgili olarak şunları yazmıştır:

Roma’daki Katedralde, pahalı mücevherlerle donatılmış sanat eserine, Mesih’i temsil eden çocuğa ve sonra dışarı çıkıp aç çocukların yüzüne baktım; Mesih’in bu açlık karşısında, mücevherlerinden zevk alıp almadığını merak ettim. Eğer zevk alıyorsa, o zaman artık ben Mesih düşüncesinden zevk alamazdım. Mücevherlerle donatılmış çocuk ve aç çocuklar, Mesih’i işsizler ve yoksulların açlığıyla aç bırakan toplumdaki yanlışlarla ilgilenmeden, Mesih’in etrafına gösterişli katedral ve kiliselerin pahalı kılık kıyafetlerinin koyulması, yapılan yanlışların bir göstergesidir.15

Haftada üç, dört ya da beş saatten fazla kullanılmayan pahalı binalara para harcamak, sadece zalimlik değil, tutumsuzluktur da. Bu kadar para harcayıp kar-şılığında kullanmak için çok az istekli olduğumuz bu mantıksız hayal dünyasına sürüklenmek için kendimize nasıl izin verdik?

Modern inşaat programlarımız, kilisenin büyümesinin karşısındaki en büyük engellerden biri olmuştur. Hisse ve sermayelerdeki ağır ödemeler, önderlerin yeni kiliseler kurmak için gösterilen gayrete karşı direnmelerine neden oluyor. Herhangi bir üye kaybı, binanın ödemesi ve bakımı için gerekli geliri tehlikeye atacaktır. Doğmamış bir kuşak borçla yüklenir ve kilisenin tekrar oluşma umu-du bastırılır.

Kilise bilincinden yoksun olanları toplantılarımıza çekmek için etkileyici binalara sahip olmamızın gerekip gerekmediği sık sık tartışılır. Bunun dünyasal bir düşünce olması bir yana, Yeni Antlaşma’daki örneğini tamamen gözardı eder. İlk kilise toplantıları genellikle imanlılar içindi. İmanlılar elçilerin öğretişi, beraberlik, ekmek bölme ve dua için toplandılar (Elç.2:42). Müjdeyi, insanları Pazar günü yapılan toplantılara davet ederek değil, hafta boyunca ilişkide bulundukları kişilere tanıklık ederek bildirdiler. İnsanlar Rab’be gelince, beslenmek ve yüreklendirilmek için ev kilisesinin (toplantısının) sıcaklığı ve beraberliğine çağrıldılar.

Bazen, insanların resmi kilise binalarındaki toplantılara katılmalarını sağlamak zordur. Hem resmiyete karşı güçlü bir tepki, hem de para yardımı için ricada bulunulma korkusu vardır. “Kilisenin istediği tek şey paranız” sözü yaygın bir şikayettir. Ancak bu kişilerin çoğu evdeki sohbetli bir Kutsal Kitap çalışmasına katılmaya isteklidir. Orada resmiyetten etkilenmeleri gerekmeden bu sıcak arkadaşlık ortamından zevk alabilirler.

Aslında ev kilisesi, her kültür ve ülke için idealdir. Dünyaya baktığımızda, evlerde toplanan kiliseleri daha çok görürüz.

Bugünkü muhteşem katedrallerin, kiliselerin ve küçük kiliselerin tersine –iyice örgütlenmiş mezhepler ve kiliseleri destekleyen kuruluşlar da dahil– Elçilerin İşleri kitabında elçiler, Rab’bi işini devam ettirmek için herhangi bir kuruluş kurma çabasına girmediler. Yerel kilise, imanı yaymak için Tanrı’nın yeryüzün-deki temsilcisiydi ve öğrenciler de bu koşullar altında çalışmaktan memnundular.

Son yıllarda Hıristiyan dünyasında insanı şaşkına çeviren oranda örgütlenme patlaması olmuştur. Bir imanlının aklına Mesih’in amacını ilerletme konusunda ne zaman yeni bir düşünce gelse, yeni bir kuruluş, şirket ya da enstitü kuruyor!

Bu, öğretmenlik ve vaizlik armağanına sahip kişilerin yönetici olmak için esas hizmetlerinden alınmalarına neden olmaktadır. Eğer tüm kuruluş yöneticileri müjdeyi yayma alanında hizmet ediyor olsalardı, oradaki personel gereksinimi büyük ölçüde azalırdı.

Organizasyonları çoğaltmanın bir başka sonucu da genel masraflar için büyük miktarda paralara gerek duyulması ve böylece müjdeyi yayma amacından sapılmasıdır. Birçok Hıristiyan kuruluşa verilen her bir kuruşun büyük bir kıs-mı, kuruluşun asıl amacından çok bakım harcamalarına gitmektedir.

Organizasyonlar, Yüce Görevin yerine gelmesini çoğu kez engellemektedir. İsa, öğrencilerine buyurmuş olduğu her şeyi duyurmalarını söylemiştir. Hıristiyan kuruluşları için çalışan birçok kişi, Tanrı’nın tüm gerçeğini öğretmelerine izin verilmediğini görürler. Maddi yardım aldıkları kişileri soğutmamak için, tartışma yaratan belirli konuları öğretmemeleri gerekir.

Hıristiyan kurumlarının çoğalması, genellikle Mesih’in tanıklığına büyük zarar vermiştir. Bunun sonucunda bölünmeler, kıskançlık ve rekabet ortaya çıkmıştır.

İşyerinde, evde ve yurtdışındaki Hıristiyan kuruluşlarının peşpeşe çoğalışlarını bir düşünün. Her biri sınırlı personel ve azalan maddi kaynaklarla uğraşıyor. Verilen demeçler, genellikle Tanrı’nın isteğini belirtmesine karşın, gerçekte bu kurumlardan kaç tanesinin sırf insan rekabeti nedeniyle oluştuğunu bir düşünün (Daily Notes of the Scripture Union).

Kurumların yararlılık sürelerini aştıktan sonra varoluşlarını sürdürmeye çalıştıkları doğrudur. Kurucuların görüşlerinin kaybolmasına karşın, çarklar ağır bir şekilde döner ve bir zamanlar dinamik olan hareketin yüceliği azalır. İlk imanlıları, Rab’bin işini devam ettirmek için insan organizasyonları kurmaktan alıkoyan şey ilkel saflık değil, ruhsal bilgelikti. G.H. Lang şunları yazmıştır:

Elçilerin İşleri’ni, alışılmış modern müjde yayma yöntemleriyle karşılaştıran usta bir yazar, “biz organizasyonlar kurduk, elçiler ise kiliseler” demiştir. Farklılık güçlü ve anlamlıdır. Elçiler kiliseler kurdular, başka bir şey kurmadılar; çünkü başka bir şeye gerek yoktu ve bundan daha uygunu da olamazdı. Çalıştıkları her yerde, Rab’be gelenleri ihtiyarlarla birlikte yerel bir topluluk haline getirdiler. Daima ihtiyarlarla birlikte, asla tek bir ihtiyarla değil! (Elç.14:23; 15:6,23; 20:17; Flm.1:1) – Yani, Rab tarafından yetkilendirilmiş ve kutsallar tarafından kabul görmüş kişilerin rehberlik etmek, yönetmek, önderlik ve gözetmenlik yapmaları için (1Ko.16:15; 1Se.5:12,13; 1Ti.5:17-19); yine topluluk tarafından atanan görevliler, az ama çok önemli dünyasal konular ve para yardımının dağıtımıyla ilgileneceklerdi (Elç.6:1-6; Flm.1:1). Elçilerin organizasyon olarak yaptıkları tek şey bu tür toplantılara katılacak öğrenciler eğitmekti. Yeni Antlaşma’da yerel toplantıdan başka bir şeyin başlangıcına bile rastlamayız.16

İlk imanlılar ve elçilere dayalı önderliğe göre topluluk, yeryüzünde Tanrı’nın etkinlik göstermek için seçtiği ve atadığı birimdi. O’nun sonsuzluğu vaat ettiği tek birim de kiliseydi.

D. Sakat Adamın İyileştirilmesi ve Petrus’un İsrail’i Suçlaması (3:1-26)

3:1   Petrus’la Yuhanna, Yeruşalim’deki tapınağa çıktıklarında saat öğleden sonra 3’tü. Daha önceden söz edildiği gibi, ilk Yahudi imanlıları kilise kurulduktan sonra tapınaktaki toplantılara katılmaya bir süre daha devam ettiler. Bu bir alışma ve geçiş dönemiydi. Yahudilikten kopuş hemen gerçekleşmedi. Günümüzde onların bu örneğini izleyen imanlılar aklanmazlar, çünkü Yeni Antlaşma’nın tümüne sahibiz ve bize, “O’nun uğruna hakarete katlanarak ordugâhtan dışarıya çıkıp kendisinin yanına gitmemiz” söylenmiştir (İbr.13:13; 2Ko. 6:17,18).

3:2   Tapınağa yaklaşırlarken kötürüm olan bir dilencinin ‘Güzel Kapı’ diye adlandırılan yere getirildiğini gördüler. Doğuştan kötürüm olan bu adamın çaresiz durumu, tapınağın mimari güzelliğiyle tezat teşkil etmektedir. Bu olay bize büyük katedrallerin gölgesindeki yoksullukları ve büyük dini sistemlerin yardım konusundaki çaresizliklerini çağrıştırır.

3:3   Kötürüm olan adamın iyileşmekten umudunu kesmiş olduğu bellidir, bundan dolayı sadaka istemekten hoşnuttu.

3:4   Petrus, bu adama çaresiz bir zavallı olarak bakmak yerine onu, üzerinde Tanrı’nın büyük gücünün gösterilebileceği biri olarak gördü! Ruh’la yönlendirilirsek, gözümüzü boş işler yerine, Tanrı’nın bereketlemeyi planladığı kişilere dikeriz.

Petrus’un “Bize bak” sözü, ilgiyi Yuhanna ve kendi üzerine çekmek için değil, sadece dilencinin tüm ilgisini sağlamak için tasarlanmıştı.

3:5,6   Kötürüm maddi yardım alacağını umarak gözlerini onların üzerine dikti. Sonra hem düş kırıklığı hem de heyecan yaratan bildiriyi işitti. Söz konusu sadakaya gelince, Petrus’un verecek hiçbir şeyi yoktu. Ama sadakadan daha iyi bir şey verebilirdi. Nasıralı İsa Mesih’in yetkisiyle kötürüm olan adama kalkıp yürümesini buyurdu. Esprili, yaşlı bir vaiz, “Kötürüm olan dilenci, sadaka istedi bacak aldı” der.

Thomas Aquinas’ın, büyük meblağlarda paraların sayıldığı bir zamanda Pa-pa’yı ziyaret ettiği söylenir. Papa, “Petrus’un dediği gibi, ‘bende gümüş ve altın yok’ dememize gerek kalmadı artık!” diye övünmüş. Aquinas da, “Petrus gibi, ‘kalk ve yürü!’ de diyemezsin” karşılığını vermiş.

3:7   Petrus adamın ayağa kalkmasına yardım ederken, şimdiye kadar kullanılmamış olan ayaklara ve bileklere güç aktı. Petrus adamın ayağa kalkmasına yardım eder; bundan sonra da Tanrı iyileştirmeyi gerçekleştirir.

3:8   İyileştirme mucizesi yavaş yavaş değil, hemen oldu. Tanrı’nın Ru-hu’nun, eylem ve hareket sözcüklerini nasıl çoğalttığına dikkat edin: Sıçrayıp ayağa kalktı, yürümeye başladı, yürüyüp sıçrayarak... tapınağa girdi.

Bebeğin yürümeyi öğrenirken geçirdiği aşamaların zorluğunu anımsadığımızda bu adamın, yaşamında ilk defa hemen yürüyüp sıçramasının ne kadar harika bir şey olduğunu anlarız.

İsa’nın adıyla yapılan bu mucize, İsrail halkına, çarmıha germiş oldukları kişinin yaşadığının ve onların İyileştiricisi ve Kurtarıcısı olduğunun bir başka tanıklığıydı.

3:9,10   Dilencinin, tapınağın kapısında her gün yatmış olması, onu tanıdık bir yüz yapmıştı. Şimdi iyileştirilmiş olduğundan, mucize ister istemez herkesçe bilindi (işitildi). Bütün halk, güçlü bir mucizenin olduğunu yadsıyamazdı, ama tüm bu olanların anlamı ne idi?

3:11   İyileştirilen adam, doktorları olarak Petrus ve Yuhanna’ya tutunurken, tüm halk tapınağın bir bölümü olan Süleyman’ın Eyvanı’nda onlara doğru koşuştu. Hayret ve şaşkınlıkları, Petrus’un onlara vaaz etmesine fırsat sağladı.

3:12   Petrus, önce halkın iyileştirilmiş adama ve elçilere olan ilgisini başka yöne çeker. Mucize, insanlara dayandırılarak hiçbir şekilde açıklanamazdı.

3:13-16   Onlara hemen mucizenin gerçek Yaratıcısını hatırlatır. O, reddetmiş, yadsımış ve öldürmüş oldukları İsa’ydı. Tanrı O’nu ölümden dirilterek yüceltti. Şimdi bu adam O’na imanla, sapasağlam oldu.

Petrus’un İsraillileri suçlarken gösterdiği cesaret örneği dikkate değer. Onları suçladığı konular şunlardır:

1. İsa’yı yargılamak için diğer ulusların eline verdiler.

2. Pilatus O’nu serbest bırakmaya karar verdiği halde, O’nu Pilatus’un önünde reddettiler.

3. Kutsal ve adil Olan’ı reddedip bir katilin (Barabas’ın) salıverilmesini istediler.

4. Yaşam Önderi’ni (ya da Yaratıcısını) öldürdüler.

Bu yapılanların aksine Tanrı’nın, İsa’ya olan davranışına dikkat edin:

1. O’nu ölümden diriltti (ayet 15).

2. 1611’de yayınlanan Kral James çevirisinde olduğu gibi, Oğlu İsa’yı değil, Kulu İsa’yı yüceltti (ayet 13).

Son olarak, iyileştirme mucizesinin açıklaması olarak, Mesih’e imanın vurgulanmasına dikkat edin (ayet 16). Diğer yerlerde olduğu gibi, bu ayette de ad kişiyi temsil eder. Bu nedenle, O’nun adına olan iman Mesih’e olan imanı belirtir.

3:17   Bu ayette, Petrus’un düşüncesinde belirli bir değişme vardır. İsraillileri, Rab İsa’nın ölümüyle suçladıktan sonra, şimdi onlara Yahudi kardeşleri olarak, cana yakın bir şekilde onların bunu bilgisizlikten ötürü yaptıkları hoş görüsüyle ve tövbe edip Rab’bi kabul etmelerini ısrarla anlatarak hitap etti.

Petrus’un, Yahudilerin Rab İsa’yı bilgisizlikten ötürü çarmıha gerdiklerini söylemesi çelişki gibi görünebilir. O, Mesih olduğunu gösteren tüm kanıtlarıyla gelmedi mi? Onları, kendisini Tanrı’yla eşit kılarak kızdırmadı mı? Evet, bunların hepsi gerçektir. Ve buna rağmen İsa Mesih’in Tanrı’nın beden almış şekli olduğu gerçeği konusunda bilgisizdiler. Mesih’in alçakgönüllü bir lütufla değil, büyük bir askeri kurtarıcı olarak gelmesini umuyorlardı. İsa’yı dolandırıcı biri olarak gördüler.

O’nun gerçekten Tanrı’nın Oğlu olduğunu anlamadılar. O’nu öldürmekle Tanrı’ya hizmet ettiklerini sanıyorlardı. Bundan dolayı çarmıha gerildiğinde Mesih’in kendisi, “Ne yaptıklarını bilmiyorlar” (Luk.23:34) dedi. Pavlus daha sonra, “Onlar (bu çağın önderleri) anlasalardı, yüce Rab’bi çarmıha germezlerdi” (1Ko.2:8) diye yazdı.

Bütün bunlar İsraillilere, günahları ne kadar büyük olursa olsun, hâlâ Tan-rı’nın bağışlayan lütfundan yararlanabileceklerine ilişkin güvence vermek için planlandı.

3:18   Petrus, onların günahını mazur göstermeksizin, Tanrı’nın buna, kendi amaçlarını yerine getirmek için egemen olduğunu gösterir. Eski Antlaşma peygamberleri, Mesih’in acı çekeceğini önceden bildirmişlerdi. O’na bu acıyı verenler İsrail halkıydı. Ancak O, kendisini İsraillilere Rab ve Kurtarıcı olarak sundu. O’nun aracılığıyla günahlarının bağışına kavuşabilirlerdi.

3:19   İsrail halkı tövbe etmeli ve Rab İsa’ya dönmeliydi. Bunu yaptıklarında, günahları silinecek ve yenilenme fırsatları verilecekti.

Bu bildirinin, İsraillilere verildiği anımsanmalıdır (ayet 12). Ulusal tövbenin, ulusal yenilenme ve bereketten önce gelmesi gerektiği vurgulanır. Rab’den gelen yenilenme zamanları, bir sonraki ayette söz edildiği gibi, Mesih’in yeryüzüne gelecek egemenliğinin bereketlerini belirtir.

3:20   İsrail’in tövbesinin ardından Tanrı Mesih’i, yani İsa’yı gönderecektir. Daha önceden söz edildiği gibi bu, Mesih’in bin yıllık egemenliğini yeryüzünde kurmak için İkinci Gelişini belirtir.

3:21   Bu aşamada ortaya şu kaçınılmaz soru çıkar: “Petrus konuşurken İsrail tövbe etmiş olsaydı, Rab İsa yeryüzüne dönmüş olacak mıydı?” Seçkin ve Tanrı’ya bağlı kişiler bu konuda farklı düşünürler. Bazıları dönmüş olacağında ısrar eder; aksi takdirde vaadin gerçek olmadığını söylerler. Bazıları da metni, olacak olayların sırasını gösteren peygamberlik olarak görür. Soru, tümüyle bir varsayımdır. Gerçek olan İsrail’in tövbe etmediği ve Rab İsa’nın da geri dönmemiş olduğudur.

21. ayetten, Tanrı’nın İsrail ulusunun Mesih’i reddedeceğini önceden gördüğü ve şimdiki lütuf çağının O’nun İkinci Gelişinden önce araya gireceği bellidir. Her şeyin yeniden düzenleneceği zamana dek, Mesih’in gökte kalması gerekiyor. Her şeyin yeniden düzenlenmesi Bin Yıllık Dönemi gösterir. Bazılarının öne sürmüş olduğu gibi evrensel kurtuluşu belirtmez; böyle bir öğretiş Kutsal Kitap’a aykırıdır. Aksine, yaradılışın çürüme boyunduruğundan kurtulacağını ve Mesih’in tüm yeryüzünde Kral olarak, doğrulukla egemenlik süreceğini belirtir.

Bu yeniden düzenleme, Eski Antlaşma dönemi peygamberleri tarafından önceden söylenmişti.

21. ayeti kimileri, Mesih’in imanlılarla buluşmadan önceki sıkıntı zamanını çürütmek amacıyla kullanmaktadır. Tartışılan, İsa’nın Bin Yıllık Dönemin başlangıcına dek gökte kalması gerekiyorsa, o zaman ondan önce kiliseyi cennete götüremeyeceğidir. Yanıt elbette ki, Petrus’un burada İsraillilere konuştuğudur. (ayet 12). Tanrı’nın bir ulus olarak İsrail ile uğraştığından söz ediyor. İsrail ulusu söz konusu olduğunda, Rab İsa, Büyük Sıkıntı sonunda egemenlik sürmek için gelinceye dek gökte kalacaktır. Ama, bu Kilise Çağında O’na iman eden Yahudiler (birey olarak), her an gerçekleşebilecek olan kilisenin Mesih’le gökte buluşmasına inanan diğer uluslarla birlikte olacaklardır. Ayrıca Mesih’le gökteki buluşmamızda Rab gökten ayrılmaz; biz havada O’na götürülürüz.

3:22   Petrus, Mesih’in görkemli egemenliğini bekleyen Eski Antlaşma peygamberliğinin bir örneği olarak Yasa’nın Tekrarı 18:15,18,19’u aktarır. Metin, Rab İsa’yı İsrail’in altın çağında Tanrı’nın isteğini ve yasasını bildiren Tanrı-nın Peygamberi olarak resmeder.

Musa, “Tanrınız Rab, size kendi kardeşleriniz arasından benim gibi bir peygamber çıkaracak” dediğinde, karakter ya da güç açısından bir benzerliği değil, her ikisinin de Tanrı tarafından ortaya çıkarılmış olduğu düşüncesini vurguluyordu. “O’nu beni ortaya çıkardığı gibi çıkaracaktır.”

3:23   Mesih’in yeryüzündeki egemenliği sırasında, O’nu dinlemeyi ve O’na itaat etmeyi reddedenler yok edilecektir. Tabii ki, O’nu bugün reddedenler de sonsuz yargının acısını çekeceklerdir. Ama bu metindeki asıl düşünce, Mesih’in demir çubukla yöneteceğidir. O’na itaat etmeyenler ve O’na karşı isyan edenler derhal yargılanacaklardır.

3:24   Yenileme zamanının kesinlikle önceden bildirilmiş olduğunu vurgulamak için Petrus, Samuel ve ondan sonra gelmiş olan peygamberlerin bu günlerden söz ettiklerini ekler.

3:25   Petrus, şimdi Yahudi dinleyicilerine, peygamberlerin mirasçıları ve İbrahim’in soyundan gelenler olarak, kendilerine verilmiş olan kutsama vaadini anımsatır. Tanrı İbrahim’le, yeryüzündeki tüm halkları İbrahim’in tohumunda kutsayacağına dair bir antlaşma yapmıştı. Bin yıllık dönemin bereketlerine ilişkin vaatlerin tümü Tohum’da, yani Mesih’te odaklanır. Bu nedenle Rab İsa’yı Mesih olarak kabul etmeleri gerekir.

3:26   Tanrı zaten Kulunu (3:13) ortaya çıkarmış ve O’nu önce İsrail ulusuna göndermişti. Bu, Rabbimizin dirilişinden çok, beden almış şeklini ve yaşamını belirtir. O’nu kabul edecek olsalardı, onların her birini kötü yollarından döndürecekti.

Petrus tarafından, İsrail halkına verilen bu vaazda, egemenliğin kiliseden daha önemli olduğunu fark ederiz. Hem de vurgu, kişisellikten çok ulusallıktadır. Tanrı’nın Ruhu, sabrı ve merhametiyle, Tanrı’nın eski halkına, yüceltilmiş Rab İsa’yı kabul etmeleri ve böylece Mesih’in yeryüzündeki egemenliğinin gelişini hızlandırmaları için yalvararak İsrail’in üzerinden ayrılmıyor.

Ama İsrail işitmeyecekti.

E. Kilisenin Çektiği Eziyet ve Büyümesi (4:1 - 7:60)

4:1-4   Emekleme dönemindeki kilisenin çekeceği ilk eziyet başlamak üzereydi. İlk hareket beklendiği gibi, din önderlerinden geldi. Kâhinler, tapınak koruyucularının komutanı ve Sadukiler, elçilere karşı ayaklandılar.

Scroggie, kahinlerin dinin hoşgörüsüzlüğünü, tapınak koruyucularının komutanının politik düşmanlığı ve Sadukilerin mantıksal imansızlığı temsil ettiğini ileri sürer. Sadukiler diriliş doktrinini reddettiler. Diriliş, elçilerin öğretişinin temel düşüncesi olduğundan, Sadukiler ve elçiler diriliş konusunda açık bir çelişkiye düştüler! Spurgeon’un burada gördüğü paralellik şudur:

Sadukiler bildiğiniz gibi, zamanın açık fikirli ekolü olup liberal, ve modern düşünceli kişilerdi. Acı bir hakaret, acı bir iğneleme ya da insafsız bir eylem isterseniz, size bu geniş yürekli beyefendileri salık veririm. Gerçeğe inananların dışındaki herkese karşı hoşgörülüdürler, ama gerçeğe inananlara yoğun bir kin ve nefret duyuyorlar. Hata yapan kardeşlerine karşı alabildiğince hoşgörülüdürler, ama müjdeyi duyuranlara ayıracak hoşgörüleri kalmamıştır.17

Bu önderler, elçilerin halka vaaz etmelerine içerlediler; bunun yalnızca kendilerinin ayrıcalığı olduğunu düşünüyorlardı. Bundan dolayı onlar da, İsa’da ölülerin dirileceği bildirisine kızdılar. Eğer İsa ölümden dirilmişse, o zaman Sadukilere güvenilemezdi.

2. ayetteki ölümden diriliş ifadesi önemlidir, çünkü dünyanın sonunda gerçekleşecek olan genel diriliş gibi benimsenmiş bir düşünceyi çürütür. Bu metin ve diğerleri ölülerin arasından dirilmeden söz eder. Bir başka deyişle, bazıları (imanlı olmayanlar) daha sonraki bir zamana dek mezarda kalacakken, bazıları dirilecektir.

Önderler, elçileri vakit geç olduğundan, ertesi güne kadar bir çeşit ev hapsinde tutmaya karar verdiler (3. bölümde geçen iyileştirme mucizesi yaklaşık 15:00 sularında olmuştu).

Yetkililerin karşı koymasına rağmen, birçokları Rab’be geldi. İmanlılar topluluğuna katılan aşağı yukarı beş bin erkekten (Grekçe andres “erkek”) söz edilir. Yorumcular, bunun Pentikost gününde kurtulmuş olan üç bin kişiyi kapsayıp kapsamadığı konusunda anlaşamazlar. Bu sayı kadınlarla çocukları kapsamamaktadır.

4:5,6   Ertesi gün Yüksek Kurul olarak bilinen dini kurul, halkı rahatsız eden bu faaliyetlere son vermek amacıyla; bir sorgu mahkemesi kurdu. Böylece, Elçilerin Mesih’e tanıklık etmeleri için başka bir fırsat doğması konusunda başarılı oldular!

Yöneticiler, ihtiyarlar ve din bilginleriyle birlikte olan kişiler şunlardı:

1. Hanan: Rab’bin daha önce önüne çıkarıldığı başkâhindi. Büyük bir olasılıkla kendisine duyulan saygıdan dolayı unvanını korumasına izin verilmişti.

2. Rab’bin yargılanmasına başkanlık eden Hanan’nın damadı Kayafa.

3. Haklarında başka bir şey bilinmeyen Yuhanna ve İskender.

4. Başkâhin’in ailesinden olanlar, kahinlerin soyundan gelenler.

4:7   Yargılama, elçilere yapmış oldukları mucizeyi hangi güçle ya da kimin adıyla yaptıklarını sormalarıyla başladı. Petrus, Yeruşalim’de Mesih’i üçüncü kez açıkça itiraf etmek için öne çıktı. Bu, müjdeyi dini kurula vaaz etmek için paha biçilmez bir fırsattı ve bu fırsatı büyük bir şevkle ve korkusuzca kullandı.

4:8-12   Petrus öncelikle, elçilerin çaresiz bir insana yaptıkları iyiliğin onları mutsuz ettiğini anımsattı. Petrus’un söylememesine rağmen, iyileştirilen adam tapınağın kapısında dilenmekteydi ve yöneticiler onu iyileştirememişlerdi. Bundan sonra elçi, adamın çarmıha germiş oldukları İsa’nın adıyla iyileştirilmiş olduğunu söyleyerek şok yarattı. Tanrı, İsa’yı ölümden diriltmişti ve yapılmış olan mucize de O’nun gücüyle gerçekleşmişti. Yahudiler, tapınaklarında İsa için herhangi bir yer ayırmamışlardı, bu nedenle O’nu reddedip çarmıha gerdiler. Ama Tanrı O’nu ölümden diriltti ve yücelik verdi. Böylece reddedilen taş, yapıyı tamamlayan vazgeçilmez taş olan, köşenin baş taşı oldu. Rab İsa’sız olamaz. O’nsuz hiçbir kurtuluş yoktur. O, eşi olmayan Kurtarıcı’dır. Bu göğün altında kurtuluş için insanlara bağışlanmış başka hiçbir ad yoktur ve yalnızca bu adla kurtulmalıyız.

4:8-12 ayetlerini okurken bu sözlerin, Rab’bi üç kez yemin ve lanetle inkâr etmiş olan aynı kişi tarafından söylendiğini anımsayalım.

4:13   Kuru ve şekilci din, yürekleri ve yaşamları etkileyen, gayretli ve gerekli müjdeciliğe karşı hoşgörüsüzdür. Din önderleri, tüm bilgeliklerine karşın “et ve kan” gücünün üstüne çıkamazlarken, eğitim görmemiş kişilerin toplum üzerindeki etkileri hayret vericidir.

Yeni Antlaşma’da kâhinler ile kâhin olmayanlar arasında fark yoktur. Bu fark Katolikliğin getirdiği bir kalıntıdır. John Huss, Çekoslovakya’da bütün imanlıların kahin olduğu öğretişini savunarak savaştı ve öldü; Yandaşlarının sembolü, bugüne kadar açık duran Kutsal Kitap’ın üzerindeki komünyon kabıdır. İlk kilisedeki dinamik gücü oluşturan, kahinlik gerçeği ve her imanlının bir tanık olmasıydı. Herhangi bir modern donatımın, taşıtın ya da Sözün çeviri ve basımının yardımı olmaksızın, Tanrı Lütfu’nun Müjdesi, Sezar’ın ev halkından olan kutsallara varıncaya dek tüm İmparatorluğu sarstı. Tanrı, bizi ilk Hıristiyanların sahip olduğu imana (Hıristiyanlığa) geri çağırıyor.18

Kurul üyeleri, Petrus’la Yuhanna’nın yürekliliğine şaştılar. Onları, Celileli eğitim görmemiş ve cahil balıkçılar olarak bir kenara itmeyi, dışlamayı isterlerdi. Ama kendilerini kontrol edişlerinde, güçlendirilmiş yaşamlarında, korkusuzluklarında öyle bir şey vardı ki, yargılandıkları zaman, kurul üyelerine İsa’yı düşündürttü. Elçilerin yürekliliğini, geçmişte İsa’yla birlikte bulunmuş olmalarına verdiler, ama gerçek açıklama onların şimdi Kutsal Ruh’la dolu olduklarıydı.

4:14-18   İyileştirilmiş olan kötürüm adamın mahkeme salonunda olması da utanç vericiydi. Bir mucizenin gerçekleştiği yadsınamazdı.

J.H. Jowett bu konuda şunları yazar:

İnsanlar kurnazlık dolu tartışmalarda üstün gelebilirler. Entelektüel tartışmalarda kolayca yenilmenin acısını çekebilirsiniz. Ama kurtarılmış bir yaşamın kanıtları çürütülemez. “İyileştirilmiş adamın yanlarında durduğunu görünce karşı çıkamadılar, hiçbir şey söyleyemediler.”19

Uygulayacakları planı tartışmak için Petrus’la Yuhanna’yı bir süre için dışarı çıkarttılar. İkilemleri şuydu: Elçileri iyilik eyleminde bulundukları için cezalandıramazlardı; yine de bu fanatikleri durdurmazlarsa, üye kaybıyla kendi dinleri sarsılacaktı. Bu nedenle, Petrus’la Yuhanna’nın özel sohbetlerde kişilere İsa hakkında konuşmalarını ya da halk önünde O’nu vaaz etmelerini yasaklamaya karar verdiler.

4:19,20   Petrus’la Yuhanna, böyle bir sınırlamaya boyun eğemezlerdi. Sorumluluk ve bağlılıkları insana değil, Tanrı’ya idi. Dürüst olurlarsa, yöneticiler bunu kabul etmek zorunda kalacaklardı. Elçiler, Mesih’in dirilişine ve göğe çıkışına tanıklık etmişlerdi. Günlerce O’nun öğretişi altında bulunmuşlardı. Rab ve Kurtarıcıları olan İsa Mesih’e tanıklık etmekten sorumluydular.

4:21,22   Yöneticilerin durumunun zayıflığı elçileri cezalandıramama gerçeğiyle görülür; bütün halk büyük bir mucizenin gerçekleştiğini biliyordu. İyileştirilmiş adamın kırk yaşını geçmiş olduğu herkesçe bilinmekteydi; çünkü kötü durumu uzun zamandır gözler önündeydi. Bu nedenle, Kurul üyelerinin yapabildikleri tek şey suçlanan elçileri tehdit ederek bırakmak oldu.

4:23   Elçiler, yetkililer tarafından serbest bırakılır bırakılmaz, Tanrı’nın özgür doğan çocuklarının içgüdüsüyle hemen diğer imanlıların yanına döndüler. “Tek suçları Mesih’i izlemek olan, O’nun özlemiyle iç içe geçmiş bir yumak olan” kardeşleriyle buluştular. Bu nedenle her çağda, bir imanlının karakterini sınama yollarında biri de, kimlerle arkadaşlık ettiğini incelemektir.

4:24-26   Kutsallar olup bitenleri duyar duymaz Rab’be dua ettiler. Tanrı’ya “Egemen Rab” anlamına gelen ve Yeni Antlaşma’da az kullanılan bir ifadeyle hitap ettiler; O’nu önce her şeyin Yaratıcısı (ki bu nedenle O’nun gerçeğine karşı gelen yaratıklardan üstündür) olarak övdüler. Sonra Davut’un 2. Mez-mur’da Kutsal Ruh aracılığıyla, O’nun Mesihine karşı gelen hükümetin gü-cüyle ilgili sözlerini söylediler. Aslında Mezmur, Mesih’in egemenliğini kur-mak için geleceği ve krallarla yöneticilerin bu amacı engellemeye çalışacak-ları zamanı belirtir. Ama ilk imanlılar, durumlarının benzer olduğunu anladılar ve bu sözleri kendi durumları için kullandılar. Dualarında Kutsal Ruh aracılı-ğıyla, Tanrı sözünü överek gerçek bir ruhsallık örneği verdiler.

4:27,28   Bundan sonra Mezmurlar’dan yapılan alıntının nasıl yerine geldiği anlatılır. Yeruşalim’de, Romalılarla Yahudiler, Tanrı’nın Kutsal Kulu20 İsa’ya karşı toplanmışlardı. Hirodes Yahudileri temsil etti. Pilatus ise diğer uluslar adına hareket etti. Ancak 28. ayette sürpriz bir son vardır. Yazar, bu yöneticilerin kötü yüreklerindeki planlarını gerçekleştirmek için bir araya geldiklerini söyleyecek diye bekleriz. Aksine, Tanrı’nın eli ve isteğiyle, önceden kararlaştırmış olduğu her şeyi gerçekleştirmek için bir araya geldiklerini söyler.

Matheson bunu şöyle açıklar:

Tanrı’nın isteğine direnen çaba, onunla birleşerek bir darbe oluşturdu... Mesih’e karşı, bir kurul savaşında toplandılar; bilmeden Mesih’in yüceliğinin terfisini oluşturan bir antlaşmayı imzaladılar... Tanrımız, kendisine karşı yükselen fırtınalara direnmez; onların üzerine yükselir; onlar aracılığıyla işler.21

4:29,30   İmanlılar, Tanrı’nın etkin gücüne olan güvenlerini ifade ettikten sonra özellikle üç dilekte bulundular;

1. Onların savurduğu tehditlere bak. Tanrı’nın bu kötü adamları nasıl cezalandırması gerektiğini Tanrı’ya söyleme cüretinde bulunmadılar, yalnızca konuyu O’nun ellerine bıraktılar.

2. Sözünü tam bir yüreklilikle duyurmak için kullarına güç ver. Kendi can güvenlikleri önemli bir şey değildi. Önemli olan, Sözü cesaretle duyurmalarıydı.

3. İyileştirmek için elini uzat. Müjdenin duyurulmasına İsa’nın adıyla gerçekleştirilen mucizeler ve harikalar aracılığıyla Tanrı tarafından, tanıklık edildi. Burada, Tanrı’ya, elçilerin hizmetini mucizeler yaparak doğrulamaya devam etmesi için dilekte bulunuluyor.

4:31   Duaları bitince toplandıkları yer sarsıldı: Bu, orada bulunan ruhsal gücün fiziksel bir ifadesidir. Hepsi Kutsal Ruh’la doldular: Bu, onların Rab’be itaatlerini, ışıkta yürüyüşlerini, O’na olan teslimiyetlerini gösterir. 29. ayetteki dualarına açık bir yanıt olarak Tanrı sözünü cesaretle duyurmaya devam et-tiler.

Elçilerin İşleri kitabında, insanların Kutsal Ruh’la dolduğu ya da dolu olduğu yedi kez söylenir. Amaçlarına ya da sonuçlarına dikkat edin:

1. Konuşma için (2:4; 4:8 ve burası).

2. Görev için (6:3).

3. Önderlik etmek için (11:24).

4. Azarlamak için (13:9).

5. Ölmek için (7:55).

4:32-35   Yürekler Mesih’e duyulan sevgiyle yanarken, birbirlerine olan sevgileri de tutuşur. Bu sevgi kendisini “verme” eylemiyle gösterir. Bundan dolayı ilk imanlılar, Mesih’teki ortak yaşamlarının gerçekliğini ortak mal uygulamasıyla ifade ettiler. Kişisel mallara bencilce yapışmak yerine, mallarını tüm topluluğa aitmiş gibi gördüler. Ne zaman bir ihtiyaç olsa, topraklarını ya da evlerini satıp bedelini, dağıtmaları için elçilere getirirlerdi. Ne zaman bir ihtiyaç ortaya çıksa, ellerindekini paylaştıklarını görmek önemlidir; söz konusu edilen özel bir zamanda keyfi kararla yapılmış eşit bir paylaşım değildi.

F.W. Grant şunları söyler:

Bu nedenle kişisel unvandan genel bir vazgeçme yoktu, ama başkasının ihtiyacı karşısında gereken yardımı sunan bir sevgi vardı. Bu, gerçek mal varlığını Mesih’in dirildiği krallıkta bulmuş yüreklerin içgüdüsüydü.22

Ama F.E. Marsh’ın alaycı, ancak ne yazık ki gerçekleri bildiren modern kıyaslaması şöyledir:

İlk Kiliseyi bugünkü Hıristiyanlıkla kıyaslayan biri şöyle demiştir: “Eğer müjde yayıcısı Luka, günümüz Hıristiyanlığını görmüş olsaydı, Elçilerin İşleri 4:32-35’in ifadesini şu şekilde değiştirmek zorunda kalırdı: ‘İnancını açıklayanların çoğu katı ve taş yürekliydi ve her biri sahip olduğu her şeyin kendisine ait olduğunu söyledi: Her şeyleri modaya uygundu. Bu dünyanın çekiciliğine büyük bir güçle tanıklık ettiler ve hepsinde büyük bir bencillik hakimdi. Aralarında sevgiden yoksun birçok kişi bulunuyordu, çünkü tarla sahiplerinin çoğu daha çok tarla satın aldılar ve bazen hayır işlerine küçük bir miktar bağış verdiler, böylece de adları gazetelerde duyuruldu ve her birine arzuladıkları gibi övgüler yazıldı.’”23

Tamamen Rab’be adanmış yaşamlarla ilgili gizemli bir güç vardır. Bu nedenle, 33. ayette okuduklarımız bir tesadüf değildir: Elçiler, Rab İsa’nın ölüm-den dirildiğine çok etkili bir biçimde tanıklık ediyorlardı. Tanrı’nın büyük lütfu hepsinin üzerindeydi. Görüyoruz ki, Tanrı servetlerini Kendisine teslim etmeye istekli kişileri bulduğunda, onların tanıklıklarına olağanüstü bir çekicilik ve güç veriyor.

Birçokları, ilk kilisenin mallarını paylaşmasının kilise yaşamının geçici dönemlerinden biri olduğunu ve bizim için örnek oluşturmasının planlanmadığını savunur. Çıkardığımız sonuç böyleyse, bu yalnızca bizim ruhsal yoksulluğumu-zu gösterir. Pentikost’taki güç yüreklerimizde olsaydı, yaşamlarımızda Penti-kost’un meyvelerine sahip olurduk.

Ryrie şöyle der:

Bu, “Hıristiyan komünizmi” değildir. Mallar gönüllü olarak satıldı (ayet 34). Mal sahibi olma hakkı kaldırılmadı. Elçilere gönüllü olarak verilinceye dek Topluluk parayı kontrol etmedi. Dağıtım eşit olarak değil, ihtiyaca göre yapıldı. Bunlar, komünizmin kuralları değildir. Bu gösterilen, en mükemmel anlamdaki Hıristiyan yardımseverliğidir.24

33. ayetteki yüce kilisenin iki özelliğine dikkat edin: Büyük güç ve büyük lütuf. Vance Havner dört özelliği daha sıralar: Büyük korku (5:5,11); büyük baskı (8:1); büyük sevinç (8:8; 15:3); çok (büyük) sayıda kişinin inanması (11:21).

4:36,37   Bu ayetlerin, 5. bölümle ilgili olarak, önsöz niteliğinde bir bağlantısı vardır. Barnaba’nın cömertliği, ikiyüzlü Hananya ile karşılaştırıldığında dikkat çeken zıtlığı ortaya çıkarır. Barnaba adlı Yusuf, bir Levili olarak normalde tarla sahibi olamazdı. Levililerin payı Rab olmalıydı. Tarlaya, nasıl ya da neden sahip olduğunu bilmiyoruz. Ama sevgi yasasının, bu Cesaret Vericinin yaşamında etkin bir şekilde çalıştığını ve onun tarlayı satıp parasını elçilerin buyruğuna verdiğini biliyoruz.

5:1-4   Tanrı etkin bir şekilde çalışırken, Şeytan sahtekarlık yapmaya, baştan çıkarmaya ve tartışmaya hazırdır. Ancak, gerçek ruhsal gücün olduğu yerde, hile ve ikiyüzlülük hemen açığa çıkacaktır.

Hananya ile Safira’nın, Barnaba ve diğerlerinin cömertliğinden etkilendikleri bellidir. Belki benzer bir iyilik eyleminde bulunarak insanların övgüsünü kazanmayı arzu ettiler, bundan dolayı da bir mülk sattılar ve gelirin bir kısmını elçilere verdiler. Günahları, bir kısmını verirken, tümünü verdiklerini açık-lamalarıydı. Hiç kimse onlardan mülk satmalarını istememiştir. Onu sattıktan sonra paranın tümünü vermek zorunda da değillerdi, ama tam adanmış olma-malarına rağmen, tam adanmış gibi görünerek, içtenlikle davranmadılar.

Petrus, Hananya’yı insanlara değil, Kutsal Ruh’a yalan söylemekle suçladı. Kutsal Ruh, Tanrı olduğundan, Kutsal Ruh’a yalan söylerken, Tanrı’ya yalan söylemiş oluyordu.

5:5,6   Hananya o anda yere yıkılıp öldü ve gömülmek üzere gençler tarafından dışarı taşındı. Bu, Tanrı’nın elinin ilk kiliseye ders veren ciddi bir eylemiydi. Bu, Hananya’nın kurtuluşu konusundaki sonsuz güvencesini hiç mi hiç etkilemez. Aksine Tanrı’nın, kilisesindeki ilk günahın ortaya çıkışına karşı duyduğu hoşnutsuzluğunu gösteriş biçimiydi. Richard Bewes, bir yorumcudan alın-tı yaparak şunları söyledi: “Ya Hananya ya da Ruh gitmeliydi.” “İlk imanlı top-luluğu öylesine saftı ki, bu tür bir yalan topluluğun içinde yaşayamazdı.”

5:7-11   Yaklaşık üç saat sonra, Safira göründüğünde, Petrus onu, kocasıyla işbirliği yapıp Rab’bin Ruhu’nu sınamakla suçladı. Ona, kocasının sonunu anlattı ve aynısının onun başına geleceğini de önceden bildirdi. Safira o anda düşüp öldü ve gömülmek için dışarı götürüldü.

Petrus’un bu çifti yargılarken sahip olduğu güç, elçilere verilmiş özel mucizevi güçlere bir örnektir. Belki de, Rab’bin vaadinin –“Kimin günahlarını bağışlamazsanız, bağışlanmamış kalır” (Yu.20:23)– yerine gelmesiydi. Bu, daha sonra Pavlus’un suç işleyen bir imanlıyı, bedeninin yok olması için Şeytan’a teslim etme yetkisinde de görülür (1Ko.5:5). Bu gücün elçilerin zamanından sonra da devam ettiğine inanmak için bir neden yoktur.

Bu iki ölüm olayını duyan herkesi ve tüm kiliseyi saran büyük korku duygusunu anlamak hiç de zor olmasa gerek.

5:12-16   Hananya ile Safira’nın ölümünden sonra elçiler, halk tarafından çevrilmiş olarak Süleyman’ın Eyvanında mucizeler yapmaya devam ettiler. Tanrı’nın varlığı ve gücü o kadar canlıydı ki, insanlar onlarla niyetlerinde ciddi olmadıkça beraber olmayı göze alamadılar ve aceleyle yapılmış iman açıklamalarında bulunamadılar. Buna rağmen halk, onlara büyük saygı duydu; birçokları, Rab İsa’da imanlılar olarak yerlerini aldılar. Halk, yoldan geçen Pet-rus’un gölgesi bazılarının üzerine düşsün diye hastalarını caddelere çıkartıp şilteler ve döşekler üzerine yatırır oldu. Herhangi bir kişi, elçilerin yaşamında gerçeklik ve güç olduğunu ve Tanrı’nın başkalarını onlar aracılığıyla bere-ketlediğini görebilirdi. Yeruşalim’in çevresinden hastalar ve kötü ruhlardan acı çekenler geldi, bunların hepsi iyileştirildi.

İbraniler 2:4’ten açıkça anlaşılıyor ki, bu gibi mucizeler, Tanrı’nın, elçilerin hizmetine tanıklık etme amacını güdüyordu. Yeni Antlaşma’nın yazımının tamamlanmasıyla, bu tür belirtilere olan gereksinim genel olarak ortadan kalkmıştır. Günümüzde yapılan hastaları “iyileştirme toplantılarına” gelince, elçilere getirilen herkesin iyileştirildiğini bilmemiz yeterlidir. Aynı şey bugün şifacı diye geçinenler için söz konusu değildir.

5:17-20   Kutsal Ruh’un gerçek hizmeti her zaman Rab’bi kabul etmeye yönlendirirken aynı zamanda acı bir karşı çıkışa da yöneltir. Burada da aynı şey oldu. Başkâhin (herhalde Kayafa) ve Saduki arkadaşları İsa’nın öğrencilerine çok kızgındılar. Yalnızca kendilerine ait olduğunu düşündükleri dini önderlik vasıflarını tehdit edebilecek her türlü tehlikeye kızdılar ve özellikle tamamen yadsıdıkları bedenin dirilişiyle ilgili öğretişi hor gördüler.

Elçilerle güç kullanmanın dışında baş edemediklerinden, onları yakalatıp hapse attırdılar. O gece, Rab’bin bir meleği elçileri zindandan çıkardı ve onlara tapınağa dönüp bu yeni yaşamla ilgili sözlerin hepsini halka duyurmalarını söyledi. Luka, meleğin mucizevi bir şekilde araya girmesini herhangi bir şaşkınlık ya da hayret ifadesi olmadan kaydeder. Elçilerin kendileri şok olmuşlarsa bile, anlatımda buna ilişkin bir işaret bulunmaz.

Meleğin, İsa Mesih imanını bu yaşam olarak belirtmesi yerindedir. Yalnızca bir inanç ya da öğretişler dizisi değil, bir Yaşamdır: Rab İsa’nın diriliş yaşamı O’na güvenen herkese verildi.

5:21   Elçiler gün doğarken tapınakta ders veriyorlardı. Bu sırada başkâ-hin, Yüksek Kurul’la ve İsrail halkının tüm ihtiyarlarıyla özel bir toplantı yaptı ve mahkûmların getirilmesini istediler.

5:22-25   Şaşkına dönen görevliler mahkemeye, tutukevindeki mahkûmların gidişlerinin dışında her şeyin yolunda olduğunu rapor etmek zorunda kaldılar! Kapılar sıkıca kilitliydi ve nöbetçilerin hepsi yerindeydi, ama tutuklular kayıptı. Gerçekten sıkıntı verici bir rapor! Tapınak koruyucularının komutanıyla başkâhinler, “Bu işin sonu nereye varacak?” diye düşünmeye başladılar. “Herkesçe ilgi gören bu hareket ne kadar ilerleyecek?” Soruları, bir habercinin kaçan mahkûmların eski yerlerinde, tapınakta halka ders veriyor olmalarını bildirmesiyle kesintiye uğradı! Biz de onların cesaretlerine hayran olmalıyız ve ne pahasına olursa olsun, inancımız için acı çekme konusunda ilk kilisenin kapasitesine yeniden ulaşmalıyız.

5:26   Görevliler, elçileri kurula getirirken hiç zor kullanmadılar. Halkın çoğu tarafından saygı duyulan İsa’nın izleyicilerine karşı zor kullandıkları takdirde halkın kendilerini taşlamasından korkuyorlardı.

5:27,28   Başkâhin sözcülük görevini yaptı. “Bu adı kullanarak ders vermeyin diye size kesin buyruk vermiştik.” Kasıtlı olarak Rab İsa Mesih’in adını kullanmaktan kaçındı. “Öğretinizi Yeruşalim kentinin her tarafına yaydınız.” Bu, elçilerin görevinin etkinliğine ilişkin ve istenmeden yapılmış bir övgüydü. “Bizi bu adamın kanını dökmekten sorumlu göstermek istiyorsunuz.” Ama Yahudi önderleri zaten bunu, “O’nun kanının sorumluluğu bizim ve çocuklarımızın üzerinde olsun” derken yapmışlardı (Mat.27:25).

5:29-32   Elçiler daha önceden, sözü cesaretle duyurmak için dua etmişlerdi. Şimdi Ruh’tan aldıkları cesaretle insanlardan çok, Tanrı’nın sözünü dinlemeleri gerektiğinde ısrar ediyorlardı. İsa’nın Tanrı tarafından diriltildiğini, İsrail’in O’nu çarmıha gererek öldürdüğünü, ama Tanrı’nın O’nu, Önder ve Kurtarıcı olarak kendi sağına yükselttiğini açıkça bildirdiler. Tanrı, İsrail’e tövbe ve günahlarından bağışlanma fırsatı vermeye bu kadar çok istekliydi. Elçiler son bir hamle olarak, kendilerinin ve Tanrı’nın kendi sözünü dinleyenlere verdiği Kutsal Ruh’la birlikte bu olaylara tanık olduklarını eklediler.

Tanrı’nın İsa’yı diriltmesi (ayet 30) O’nun beden alışını ya da dirilişini belirtebilir. Buradaki muhtemel anlamı, Tanrı’nın O’nu, Kurtarıcı olması için bedende dirilttiğidir.

5:33-37   Böylesine içtenlikle inanmış kişilerin sözleri o kadar etkileyiciydi ki, Yahudi yöneticiler onları öldürmeyi planladılar. Bu önemli zamanda Ga-maliel araya girdi. İsrail’in en seçkin Ferisilerinden biri ve Tarsuslu Saul’un öğretmeniydi. Gamaliel’in tavsiyesi imanlı olduğunu ya da bunun ötesinde imanlıların tarafını tuttuğunu göstermez. Göstermiş olduğu davranış yalnızca dünyasal bir bilgelikti.

Gamaliel, elçiler odadan çıkartıldıktan sonra Yüksek Kurul üyelerine, bu hareketin Tanrı’dan olmadığı takdirde kısa sürede yok olacağını anımsattı. Bu konuda iki örnek sundu: (1) Dört yüz kadar taraftarının kendisine katıldığı Tevdas, kendi kendisini lider olarak ilan etti, öldürüldü ve adamları dağıtıldı; (2) Diğer bir fanatik olan Celileli Yahuda da, Yahudiler arasından bir sürü insanı ayartmıştı, ama o da öldürüldü ve izleyicileri darmadağın oldu.

5:38,39   Eğer Hıristiyanlık (İsa Mesih inancı) Tanrı’dan değilse, en uygunu bu insanları rahat bırakmaktı. O zaman bu eylem insan işiyse kısa sürede yok olup gidecekti. Onunla savaşmak eylemin sürme kararlılığını arttıracaktı (Bu görüş tamamen doğru değildir. Asırlardır birçok tanrısız kurum gelişmektedir. Aslında gerçekten çok taraftar kazanmışlardır. Ancak, insan için uygun olan zamanda olmasa bile, Tanrı’nın öngördüğü zamanda olacağı görüşü doğrudur).

Gamaliel, öte yandan, şöyle devam etti: Eğer bu hareket Tanrı’nın işiyse onu yok edemeyecekler ve üstelik kendilerini Tanrı’ya karşı savaşır durumda bulacaklardı.

5:40   Bu mantık yöneticilerin hoşuna gitti. Bu nedenle elçileri çağırtıp kamçılattılar ve İsa’nın adından söz etmemelerini buyurduktan sonra salıverdiler. Kamçılatma eylemi haksızlıktı ve oldukça da saçmaydı. Bu olay Tan-rı’nın gerçeğine karşı bağnaz yüreklerin mantıksız tepkisidir.25 Kamçılatmayı izleyen buyruk da, saçma ve değersizdi; elçilere İsa’nın adıyla ilgili olarak ses-siz kalmalarını buyurmakla güneşe parlamamasını emretmek aynı şeydi!

5:41,42   Kamçılanma zulmünün elçiler üzerinde iki olumlu etkisi oldu. Birincisi, sevdikleri ad26 uğruna hakarete layık görülmeleri onlarda derin bir sevinç yarattı. İkincisi ise, hizmetlerine yenilenmiş bir gayret ve azimle geri döndüler; her gün tapınakta ve evlerde Mesih İsa hakkında ders verip müjdeyi vaaz ettiler.

Böylece Şeytan bir kez daha kendisini mat etti.

İMANLI VE HÜKÜMET ÜZERİNE ARASÖZ

İlk imanlıların müjdeyi duyururken hükümet yetkililerinden, özellikle o zaman sivil yaşamda üst derecede yetkiye sahip dini önderlerden gelen muhalefetle karşılaşmaları kaçınılmazdı. İmanlılar bunun için hazırlıklıydılar. Bu duruma ağır başlılık ve asaletle tepki gösterdiler.

Genel politikaları yöneticilerine, –Tanrı tarafından atanmış ve halk yararına hizmet için Tanrı’nın hizmetçileri olan yöneticilerine– saygı duymak ve itaat etmekti. Bu nedenle Pavlus bilmeden başkâhini azarlayıp hesap vermeye çağrıldığında, Mısır’dan Çıkış 22:28’den alıntı yaparak hemen özür diledi: “Halkının hiçbir önderini kötüleme” (Elç.23:5).

Ne var ki, insan yapısı yasalar Tanrı’nın buyruklarına dolaşıp takılınca, imanlıların tutumu, hükümete itaatsizlik ve bu itaatsizliğin getirdiği sonuçlara katlanmak oldu. Örneğin, Petrus’la Yuhanna’ya müjdeyi vaaz etmeleri yasaklandığında şu karşılığı verdiler: “Tanrı’nın önünde, Tanrı’nın sözü yerine sizinkini dinlemek doğru mudur, siz kendiniz karar verin. Biz gördüklerimizi ve işittiklerimizi anlatmadan edemeyiz” (4:19, 20). Petrus’la elçiler, Mesih’in Adını öğretmeye devam ettikleri için mahkemeye çıkarıldıklarında, Petrus, “İnsanlardan çok, Tanrı’nın sözünü dinlemek gerek” dedi (5:29).

Hükümeti düşürme çabalarına katıldıklarına ya da katılacaklarına ilişkin hiç bir ima yoktur. Baskı ve zulme rağmen sadece yöneticilerin iyiliğini dilediler (26:29).

Ancak, hükümete hoş görünmek için de hiçbir sahtekârlığa boyun eğmeyeceklerini belirtmemize herhalde gerek yok. Örneğin vali Feliks, Pavlus’tan rüşvet almayı boş yere bekledi (24:26).

Vatandaşlık haklarını kullanmalarının aldıkları iman çağrısına aykırı olmadığını düşündüler (16:37; 21:39; 22:25-28; 23:17-21; 25:10,11).

Buna rağmen kendileri bu dünyanın politikasına karışmadılar. Neden? Hiçbir açıklama verilmiyor. Tek bir amaçları vardı: Mesih’in müjdesini insanlara duyurmak. Kendilerini bu göreve ilgilerini bölmeksizin verdiler. Müjdenin insanın sorunlarına yanıt olduğuna inanmış olmalılar. Bu inanç onlarda o kadar güçlüydü ki, politika gibi ikincil yaklaşımlarla doyum sağlayamazlardı.

6:1   Eğer Şeytan dışardan saldırarak mahvedemezse, iç çekişmelere yol açarak yok etmeyi deneyecektir. Bu ayetlerde belirtilen budur.

Kilisenin (topluluğun) ilk günlerinde, başka geliri olmayan yoksul dullara, günlük yardımda bulunmak âdetti. Grekçe konuşan Yahudi imanlılardan bazıları kendi dullarına, İbrani (Yeruşalim ve Yahudiye’deki) dullara gösterilen ilginin aynısının gösterilmediğinden yakındılar.

6:2,3   On iki elçi, kilisenin hızla büyümesiyle birlikte, maddi işlerle uğraşmak için bazı hazırlıkların yapılması gerektiğini anladılar. Kendileri, maddi sorunlarla uğraşmak için Tanrı sözünü yaymaktan vazgeçmek istemediler; bu nedenle kilisenin Ruh’la dolu yedi kişiyi, kilisenin geçici işleriyle uğraşmaları için görevlendirmesini öğütlediler.

Bu kişiler Kutsal Kitap’ta görevliler olarak belirtilmemesine rağmen, onları görevliler olarak düşünmek mantıksız olmaz. Sofralara hizmet etme (maddi işlerle uğraşma) ifadesindeki hizmet etme fiilinin isim halinden görevliler (diyakon) sözcüğü çıkar, böylece faaliyetleri tam anlamıyla sofralara “hizmet etmekti” (maddi işlerle uğraşmaktı).

Buradaki nitelikleri üç tanedir:

1. Saygın (iyilikleriyle tanınmış) Saygıdeğer

2. Kutsal Ruh’la dolu Ruhsal

3. Bilgelikle dolu Pratik

Daha ayrıntılı özellikler 1.Timoteos 3:8-13’de verilmiştir.

6:4   Elçiler kendilerini duaya ve Tanrı sözünü yayma işine adayacaklardı. Buradaki sıra önemlidir: Önce dua, sonra sözü yayma işi. İnsanlara Tanrı hakkında konuşmadan önce, Tanrı’ya insanlar hakkında konuşmaya özen gösterdiler.

6:5,6   Seçilen yedi kişinin adlarına bakılırsa, çoğunun Rab’be gelmeden önce Grekçe konuşan Yahudiler olduğu görülür. Bu, yakınan gruba karşı verilmiş hoş bir ayrıcalıktı. Bundan sonra artık Grekçe konuşan Yahudiler ayrımcılık suçlamasında bulunamazlardı. Tanrı sevgisi, insanların yüreklerini doldurduğunda, bu önemsiz şeylere ve bencilliğe karşı zafer kazanır.

Görevlilerden sadece ikisini iyi tanıyoruz: kilisenin ilk şehidi olan İstefanos ve müjdeyi Samiriye’ye taşıyan müjde yayıcısı, Etiyopyalı hadımı Mesih’e kazanan ve Pavlus’u Sezariye’de ağırlayan Filipus.

Elçiler dua ettikten sonra yedi kişinin üzerine el koyarak kilisenin seçimiyle aynı görüşü paylaştıklarını ifade ettiler.

6:7   7. ayet önceki ayetlerle birlikte okunursa, maddi konularla ilgilenen görevlilerin sağlanmasının, müjde için büyük bir atılımla sonuçlandığını görülür. Tanrı’nın sözü yayılırken, Yeruşalim’deki topluluğa birçok öğrenci katıldı ve Yahudi kâhinlerden birçoğu da Rab İsa’nın izleyicileri oldu.

6:8   Anlatım şimdi, Tanrı tarafından mucizeler yapmak ve sözü yaymak için görkemli bir şekilde kullanılan görevlilerden biri olan İstefanos27 üzerinde yoğunlaşır. Elçilerin İşleri kitabında, elçilerin dışında mucizeler yaptığı söylenen ilk kişidir. Bu olay, bir görevli olarak bağlılığının sonucu daha yüksek bir göreve terfi miydi? Ya da aynı zamanda devam ettiği ek bir görev miydi? Metinden karar vermek imkânsız.

6:9   İstefanos’un güçlü hizmetine karşı havradan karşı çıkışlar baş gösterdi. Yahudilerin Şabat Günü’nde Yasa öğretişi için toplandıkları yerler olan havralar, orada toplanan kişilere göre adlandırıldı. Azatlılar belki Romalılar tarafından kölelikten azat edilmiş Yahudilerdi. Kirene, Afrika’da bir kentti ve Kire-ne’li Yahudilerin bazılarının Yeruşalim’de yerleşmiş oldukları bilinmektedir. İs-kenderiyeli Yahudiler, Mısır’daki aynı isimli limandan gelmişlerdi. Kilikya Kü-çük Asya’nın güneydoğu iliydi ve Asya üç idari bölgeden oluşan Küçük Asya-nın bir iliydi. Bütün bu yerlerden gelen Yahudi topluluklarının Yeruşalim’de ya da yakınında havraları vardı.

6:10-14   Bu hararetli Yahudiler, İstefanos ile baş edemeyeceklerini onunla çekişirken anladılar. Söylediği sözlere ve konuşmasındaki güce karşı konulamazdı. Bu sözleri susturma çabasıyla İstefanos’u, Musa’ya ve Tanrı’ya karşı küfür etmekle suçlamak için el altından yalancı tanıklar ayarttılar.28 Kısa bir süre sonra tapınağa ve Yasa’ya karşı konuşmak suçuyla Yüksek Kurul’un önü-ne çıkartıldı. Getirdikleri yalancı tanıklar, “İsa tapınağı yıkacak, Musa’nın bize emanet ettiği töreleri de değiştirecek dediğini duyduk” dediler.

6:15   Yüksek Kurul suçlamaları işitti, ancak İstefanos’a bakarlarken bir cinin yüzünü değil, bir meleğin yüzünü gördüler. Tamamen Rab’be adanmış, gerçeği bildirmeye kararlı ve insanların düşüncelerinden çok Tanrı’nın düşüncesiyle ilgilenen bir yaşamın gizemli güzelliğini gördüler. Adanmış öğrencinin parlayan yüzüne Mesih’in yüceliğinin yansıdığını gördüler.

7. bölümde İstefanos’un yetkiyle yaptığı savunmasını görürüz. Yahudi tarihinin yeniden incelenmesiyle başlayan savunma ilerledikçe, Tanrı tarafından gönderilip İsrail tarafından reddedilen ve daha sonra kurtarıcılar olarak yüceltilen iki kişi (Yusuf ve Musa) üzerinde yoğunlaşır. İstefanos, Yusuf ve Musa’nın yaşadıklarını, Mesih’in yaşadıklarıyla karşılaştırmaz, ancak benzerlik yine de açıktır. Sonunla İstefanos, İsrail önderlerine karşı sert bir saldırıya geçer: Onları Kutsal Ruh’a karşı gelmekle, Doğru Olan’ı öldürmekle ve Tanrı’nın yasasını yerine getirmemekle suçlar.

İstefanos yaşamının tehlikede olduğunu anlamış olmalı. Kendini kurtarmak için yapması gereken tek şey uzlaşma içeren yatıştırıcı bir konuşma yapmaktı. Ancak imanına ihanet etmektense ölmeyi tercih ederdi. Hayran kalınacak bir cesaret!

7:1-8   Bildirinin ilk bölümü bizi İsrail ulusunun başlangıcına götürür. İbrahim’in hikayesiyle bu kadar uzun uğraşılmasını belki aşağıda belirtilmiş nedenlere bağlayabiliriz.

1. İstefanos’un İsrail ulusuyla olan yakınlığını ve bu ulusa olan sevgisini göstermek için.

2. Her ikisi de Mesih’in reddedilişine örnek olan Yusuf ve Musa’nın hikayesine götürmek için.

3. Özel bir yerde tapmamasına karşın Tanrı’nın, İbrahim’i kabul ettiğini göstermek için (İstefanos, tapınağa, karşı konuşmakla suçlanmıştı).

İbrahim’in biyografisinde dikkati çeken noktalar şunlardır:

1. Mezopotamya’da Tanrı tarafından çağrılması (2 ve 3. ayet).

2. Önce Haran’a, sonrada Kenan’a olan yolculukları (ayet 4).

3. Tanrı’nın İbrahim’e verdiği toprak vaadinin, İbrahim’in kendisine verilmediğinin kanıtı, Makpela mağarasını mezar olarak satın almasıdır (ayet 5). Bu vaat gelecekte gerçekleşecektir (İbr.11:13-40).

4. Tanrı’nın, İsrail’in Mısır’daki köleliğini ve bunu izleyen kurtuluşunu önceden bildirmesi (6 ve 7. ayet). Bu önbildirinin iki bölümü, ulus tarafından reddedilmiş kişiler aracılığıyla gerçekleştirildi: Yusuf (9-19); Musa (20-36). 6. ayette ve Yaratılış 15:13’de söz edilen dört yüz yıl, Yahudi halkının Mısır’da acı çektiği zamanı belirtir. Mısır’dan Çıkış 12:40 ve Galatyalılar 3:17’de söz edilen dört yüz otuz yıl, Yakup ve ailesinin Mısır’a varışından Mısır’dan Çıkış’a ve yasanın verilişine dek olan dönemi kapsar. İsrailliler, Mısır’da bulundukları ilk otuz yıl elem çekmediler; tersine Mısırlılar onlara oldukça görkemli bir biçimde davrandılar.

5. Sünnet antlaşması (ayet 8a).

6. İshak, Yakup ve sonra da on iki büyük atanın doğumu (ayet 8b). Bu, elbette ki, Yakup’un on iki oğlundan biri olan Yusuf’a kadar geçen zamanı kapsar.

7:9-19   Eski Antlaşma’daki Mesih tiplemerinden en açık ve değerli olanlarından biri, böyle olduğu hiçbir zaman özellikle belirtilmemesine rağmen Yusuf’tur. İstefanos’un dönemindeki Yahudiler, İstefanos’un, Yusuf’un yaşamındaki adımları yeniden incelediğini duyduklarında mahkûmiyetin keskin oklarını mutlaka hissetmişler ve Nasıralı İsa’ya yaptıklarını anımsamışlardır!

1. Kardeşleri, Yusuf’u Mısır’a sattılar (ayet 9).

2. Reddedilene, Mısır’da güç ve görkem verildi (ayet 10).

3. Kıtlık, Yusuf’un kardeşlerini Mısır’a gitmeye zorladı, ama Yusuf’u tanıyamadılar (11,12).

4. İkinci gelişlerinde ise Yusuf, onlara kimliğini açıkladı. O zaman reddedilmiş olan, ailesinin kurtarıcısı oldu (13,14). Şuna dikkat edin: 14. ayette verilen yetmiş beş kişiyle Yaratılış 46:27’de söz edilen yetmiş kişi arasında çelişki var gibi görünür. İstefanos, yetmiş beş kişinin olduğu Yaratılış 46:27 ve Mısır’dan Çıkış 1:5’in Grekçe çevirisini örnek aldı. İbranice metinde belirtilen yetmiş, Yakup’un ailesinin değişik bir biçimde sayılmasından ileri gelip, ciddi bir farklılığa neden olmamaktadır.29

5. Ataların ölmesi ve Kenan diyarında gömülmesi (15,16). Bu ayette başka bir sorun belirir. Burada, İbrahim’in Hamor’dan mezar satın aldığı yazılıdır. Yaratılış 23:16,17 İbrahim’in Hebron’daki Makpela mağarasını Het oğullarından satın aldığını söyler. Yakup Şekem’deki tarla parçasını Hamor oğullarından satın aldı (Yar.33:19). Birkaç olasılık vardır: (1) İbrahim, hem Şekem’deki hem de Hebron’daki tarlayı satın almış olabilir. Yakup daha sonra Şekem’deki tarla parçasını yeniden satın almış olabilir. (2) İstefanos İbrahim’in adını, Yakup gibi İbrahim’in soyundan olanlar anlamında kullanmış olabilirdi. (3) İstefanos hem İbrahim’in hem Yakup’un satın alışlarını kısaca ifade etmek için bu şekilde özetlemiş olabilir.30

6. Yakup’un ailesinin Mısır’da büyümesi ve Yusuf’un ölümünden sonraki kölelikleri (17-19). Bu, bizi İstefanos’un savunmasının bir sonraki aşamasına hazırlar: Kendi halkının Musa’ya davranışı.

7:20-43   İstefanos zekice bir cesaretle, Yahudi halkının, Tanrı’nın kendilerini kurtarmak için çıkardığı kurtarıcıları önceden en az iki kez reddetmekle suçlu olduklarına dikkat çekiyor. Verdiği ikinci kanıtı Musa’dır.

İstefanos, Musa’ya karşı küfür dolu sözler söylemekle suçlanmıştı (6:11). Bu olay Tanrı’nın seçtiği bu adamı reddetmekle suçlanan İsrail ulusun suçluluğunu kanıtlar.

İstefanos, Musa’nın yaşamını şöyle gözden geçirir:

1. Mısır’daki doğumu, çocukluğu ve eğitimi (20-22). “Söz söylemekte güç-lü” ifadesiyle olsa olsa Musa’nın yazdıklarını kastediyordu. Çünkü Musa Tan-rı’ya iyi bir konuşmacı olmadığını söyleyerek görevi reddetmeye kalkışmıştı (Çık.4:10).

2. Kardeşlerinden birini Mısırlıya karşı savunduğunda, kardeşleri tarafından ilk reddedilişi (23-28). 25. ayete dikkat edin! Bize nasıl da Mesih’in kendi halkı tarafından reddedilişini anımsatıyor!

3. Midyan ülkesindeki sürgün yaşamı (29).

4. Tanrı’nın, ona yanan bir çalının alevleri içinden görünmesi, onu Mısır’a, halkını kurtarması için geri göndermesi (30-35).

5. Ulusun kurtarıcısı oldu (36).

6. Mesih’in gelişiyle ilgili peygamberliği (37). (Benim gibi “beni çıkardığı gibi” anlamındadır).

7. Çöldeki topluluğa, yasa verici olarak rolü (38).

8. Musa, altın buzağıya tapan halkı tarafından, ikinci kez reddediliyor (39-41). İsrail’in putperestliği 42 ve 43. ayetlerde ayrıntılı bir şekilde yazılmıştır. Rab’be ...kurbanlar sunmaktan söz ederlerken, eski putperestliğin en iğrenç eski şekillerinden biri olan Molok çadırını kurdular ve bir yıldız tanrısı olan Refan’a boyun eğdiler. Tanrı, bu günahtan dolayı Babil’e tutsak olarak sürülecekleri haberini verdi. 42 ve 43. ayetlerde İstefanos Eski Antlaşma’nın Grekçe çevirisinin Amos 5:25-27 ayetlerinden alıntı yapar. Bundan dolayı, tutsaklığın “Şam’ın ötesi” yerine Babil’in ötesinde olacağı söylenir. Elbette her ikisi de doğrudur.

Tarih tekrarlanır. Her kuşakta aynı örneği görürüz. İnsanlar aynı. Tanrı’nın bildirisiyle karşılaşınca anlamazlar (25). Barış içinde yaşamaya zorlanınca, dinlemezler (27), Tanrı’nın gönderdiği bir kurtarıcı gelince reddederler (39). Kötü bir durumdan kurtarılınca, işe yaramaz putları merhametli Tanrı’ya tercih ederler (41). İşte insan doğası böyledir: İsyankâr, nankör, akılsız. Tanrı aynıdır. Mu-sa’ya konuşan Tanrı, atalarına konuşmuş olan Tanrı’yla aynı Tanrı’ydı (32). Bu Tanrı, insanlar sıkıntıda olduğu zaman işitir (34). Kurtarmaya gelir (34). Halkını ölümden yaşama yöneltir (36). O’nu bilerek reddedenleri kendi arzularına teslim eder (42). İşte Tanrımız böylesine büyüktür: Merhametli, güçlü, kutsal. Ne olur-sa olsun daima aynıdır (Mal.3:6). İstefanos’un dinleyicileri için bu, Tanrı’yı hafife almama konusunda bir uyarıydı. Hem de Tanrı’nın her vaadinin sonsuza dek değişmeden kalacağına dair bir güvencedir.31

7:44-46   İstefanos tapınağa karşı konuşmakla suçlanmıştı. İsrail’in çölde Tanıklık Çadırı’na sahip olduğu günlere giderek karşılık verir. O zaman da göğün sahibine tapınıyorlardı. Yeşu, İsraillileri Kenan diyarına götürdüğünde ve oradaki tanrısız halk kovulduğunda, çadır Kenan diyarına getirildi ve Davut’un zamanına dek orada kaldı. Atalar, Yakup’un Tanrısı için bir barınak yapmaya izin istemişlerdi ve bu nedenle de Tanrı’nın beğenisini kazanmışlardı.

7:47-50   İsteğine rağmen, Davut’a tapınak yapma imkânı bağışlanmadı, ama Tanrı için bir ev yapan Süleyman oldu.

Tapınağın, Tanrı’nın halkı arasında oturduğu evi olmasına karşın, Tanrı bu binayla sınırlı değildi. Tapınak Tanrı’ya adandığında, Süleyman bunu açıkça ifade etti (1Kr.8:27). Yeşaya da, Tanrı’nın önünde binalardan çok insanların ahlaksal ve ruhsal durumlarının önemli olduğu konusunda halkı uyardı (Yşa. 66:1,2). Tanrı, düşkün ve ruhu kırık olanı ve sözünden titreyen adamı arar.

7:51-53   Yahudi önderler İstefanos’u Yasaya karşı konuşmakla suçlamışlardı. O da şimdi bu suçlamaya kısa ve çok iyi bir biçimde karşı çıkıp yanıtlıyor.

Dik kafalı, yürekleri ve kulakları sünnet edilmemiş olanlar onlardı. “Onları, Tanrı’nın İsrail’i olarak değil, inatçı, yürekleri ve kulakları sünnet edilmemiş diğer uluslar olarak azarlıyor.” Her zaman olduğu gibi Kutsal Ruh’a direnen atalarının çocuklarıydılar. Ataları, Mesih’in geleceğini önceden bildiren peygamberlere zulmetmişlerdi. Şimdi de Adil Olan’ı ele verip öldürmüşlerdi. Melekler aracılığıyla Yasa’nın verildiği kişiler olmalarına karşın Yasa-ya uymamış olanlar yine onlardı.

Daha fazla konuşmanın anlamı yoktu! Aslında söylenecek bir şey de kalmamıştı zaten. İstefanos’u savunmaya zorlamışlardı, ancak savcı olan o idi ve onlar da suçlu olan davalılardı. Bildirisi, Tanrı’nın Yahudi halkına, müjdenin diğer uluslara yayılmaya başlamasından önceki son sözlerinden biriydi.

7:54-60 İstefanos “göklerin açıldığı” tanıklığını yaptığı anda kalabalık onu daha fazla dinlemeyi reddetti; çığlıklar atarak ona saldırdılar, onu kentten dışarı atıp taşa tuttular.

Ruh, sanki bir rastlantıymış gibi, terleyen cellatların, giysilerini ayaklarının dibine bıraktıkları genç bir adamın adını kaydeder. Bu ad Saul’du. Sanki Ruh bize, “Bu adı anımsayın. Onu tekrar işiteceksiniz!” der gibidir.

İstefanos’un ölümü, Rabbimizin ölümünü andırır:

1. “Rab İsa, ruhumu al!” diye dua etti (59). İsa da, “Baba, ruhumu senin ellerine bırakıyorum!” diye dua etmişti (Luk.23:46).

2. “Ya Rab, bu günahı onlara yükleme!” diye dua etti (60). İsa da, “Baba, onları bağışla. Çünkü ne yaptıklarını bilmiyorlar” diye dua etmişti (Luk.23:34).

Bu, İstefanos’un Rab’le birlikteliği sonucu Ruh olan Rab’bin etkisiyle, “yücelik üstüne yücelikle O’na benzer olmak üzere” değiştirilmiş olduğunu (2Ko.3:18) akla getirmez mi?

İstefanos dua ettikten sonra uyudu (gözlerini yaşama kapadı). “Uyku” sözcüğü Yeni Antlaşma’da ölümle bağlantılı olarak kullanıldığında, ruhu değil bedeni belirtir. Ölüm zamanında, imanlının ruhu Mesih’le birlikte olmaya gider (2Ko.5:8); beden ise uyuyor olarak resmedilir.

Genellikle Yahudilerin ölüm cezası verme yetkileri yoktu; bu yetki Romalıların elindeydi (Yu.18:31b). Ancak Romalıların, tapınağın tehlike içinde bulunduğu zaman için özel bir kural koydukları görülüyor. İstefanos tapınağa karşı konuşmakla suçlanmıştı ve suçlamanın dayanağı olmamasına karşın, Yahudiler tarafından öldürüldü. Rab İsa, tapınağı yıkacağını söylemekle suçlanmıştı (Mar.14:58), ama görgü tanıklarının tanıklığı çelişkiliydi.

II. YAHUDİYE VE SAMİRİYE’DEKİ KİLİSE (8:1 - 9:31)

A. Filipus’un Samiriye’deki Hizmeti (8:1-25)

8:1   Tanrı’nın Ruhu yine Saul’un adından söz eder. Saul’un içinde büyük ruhsal çekişmeler başlıyordu. Görünüşe göre terör egemenliği sürecek gibiydi, ama Saul’un İsa Mesih inancının (Hıristiyanlığın) düşmanı olarak günleri sayılıydı. Saul, İstefanos’un öldürülmesini onaylıyordu, ama böyle yapmakla baş işkenceci olarak kendi sonunu da hazırlamış oluyordu.

“O gün” sözleriyle yeni bir dönem başlar. İstefanos’un ölümü kiliseye karşı yaygın bir saldırıyı başlatıyor gibiydi. İmanlılar, Yahudiye ve Samiriye’nin her yanına dağıldılar.

Rab, öğrencilerine tanıklıklarına Yeruşalim’den başlamalarını, ama daha sonra Yahudiye, Samiriye ve dünyanın dört bir bucağına yayılmalarını bildirdi. Bu zamana kadar tanıklıkları tamamen Yeruşalim’le sınırlanmıştı. Belki de yayılma konusunda korkaktılar. Şimdi ise eziyetten bunu yapmaya zorlanıyorlardı.

Elçiler kentte kaldılar. Kelly inceden inceye alay ederek, “Kalanlar elbette ki, aralarındaki en yetersiz kişilerdi” yorumunu yapmıştır.

İnsansal açıdan bakıldığında, imanlılar için karanlık bir gün gibi görünüyordu. Topluluklarının bir üyesi öldürülmüştü. Kendileri tavşan gibi kovalanıyorlardı. Ama tanrısal açıdan bakıldığında, hiç de karanlık bir gün değildi. Toprağa buğday tohumu ekilmişti ve bunun kaçınılmaz sonucu olarak çok meyve verecekti. Sıkıntı rüzgârları, müjde tohumlarını uzak yerlere saçıyordu, hasat bölgesinin genişliğini kim kestirebilirdi?

8:2   İstefanos’u gömen dindar kişilerin kimliği belirtilmiyor. Belki daha Yeruşalim’den kovulmamış olan imanlılardı. Belki de şehitte, onun iyi bir şekilde gömülmeye layık olduğunu düşündüren bir şey görmüş olan dindar Yahudilerdi.

8:3   Yine Saul’un adı! Sınırsız bir enerjiyle inanlılar topluluğunu tedirgin ediyor, çaresiz kurbanlarını evlerinden dışarı sürüklüyor ve onları hapse atıyordu. Böylesine ağır başlı, böylesine sarsılmaz bir inancı ve melek gibi yüzü olan İstefanos’u keşke unutabilseydi! İstefanos’un imanlı kardeşlerine daha çok saldırarak, onun anısının haykırışını bastırmaya çalışıyordu.

8:4-8   İmanlıların dağılması, tanıklıklarını susturmadı. Gittikleri her yere kurtuluş müjdesini taşıdılar. Altıncı bölümde geçen “görevli” Filipus, kuzeydeki Samiriye kentine doğru gitti.32 Yalnızca Mesih’i tanıtmakla kalmayıp birçok mucize yaptı. Kötü ruhlar kovuldu, felçli ve kötürüm olanlar iyileştirildi. Halk müjdeye kulak verdi ve tahmin edilebileceği gibi büyük bir sevinçle sonuçlandı.

İlk inanlılar topluluğu, İsa Mesih’in açık ve kesin olan buyruklarına itaat etti:

Mesih’in gittiği yoldan gitti (Yu.20:21; Elç.8:1-4).

Mallarını satıp yoksullara verdi (Luk.12:33; 18:22; Elç.2:45; 4:34).

Tanrı’nın sözünü müjdelemek için her yere giderek babalarını, annelerini, evlerini ve tarlalarını bıraktı (Mat.10:37; Elç.8:1-4).

Öğrenciler yetiştirip onlara çalışmayı ve itaat etmeyi öğretti (Mat.28:18,19; 1Se.1:6).

Çarmıhını yüklenip Mesih’in ardından gitti (Elç.4; 1Se.2).

Sıkıntı ve elemde sevindi (Mat.5:11,12; Elç.16; 1Se.1:6-8).

Ölüleri, kendi ölülerini gömmesi için bıraktı ve Tanrı’nın sözünü duyurmaya gitti (Luk.9:59,60).

Onu kabul etmediklerinde, kentten ayrılırken ayaklarının tozunu silkti (Luk. 9:5; Elç.13:51).

Hastaları iyileştirdi, cinleri kovdu, ölüleri diriltti ve sonsuza dek devam edecek meyve verdi (Mar.16:18; Elç.3-16).33

8:9-11   Filipus’u dinleyenler arasında en ünlü olanı Simun adlı büyücüydü. Uzun zamandan beri Samiriye’de şaşkınlık yaratan büyüleriyle büyük bir etki yaratmıştı. Önemli biriymiş gibi davranıyordu ve onun “Tanrı’nın büyük gücü” olduğuna inananlar vardı.

8:12-13   Halkın çoğu Filipus’un söylediklerine inanıp vaftiz olunca, Si-mun da imanlı34 olduğunu açıkladı, vaftiz oldu ve mucizelerine hayran olduğu Filipus’un ardından gitti.

Sonraki ayetlerden Simun’un yeniden doğmamış olduğu anlaşılıyor. İnancını açıkça söylüyordu, ama Kutsal Ruh’a sahip değildi. Vaftizle kurtuluşu öğretenler burada bir bilinmeyenle karşılaşırlar. Simun vaftiz olmuştu, ama hâlâ günahlarının içindeydi.

Filipus’un, Tanrı’nın Egemenliği ve İsa Mesih adıyla ilgili iyi haberi duyurduğuna dikkat edin. Tanrı’nın Egemenliği, Tanrı’nın yönetiminin kabul edildiği alandır. Şu anda Kral o alanda değildir. Gözle görülen dünyasal egemenlik yerine, O’na sadık olan herkesin yaşamında, gözle görülmeyen ruhsal egemenliğe sahibiz. Rab İsa, Yeruşalim başkent olmak üzere egemenliği kurmak için yeryüzüne dönecektir. Bir kişinin gerçekten egemenliğe girmesi için yeniden doğması gerekir. İsa Mesih’in adına olan iman aracılığıyla yeniden doğum gerçekleşir. O zaman Filipus’un söylediklerinin özü, şüphesiz budur.

8:14-17   Samiriye’nin Tanrı’nın sözünü istekle benimsediği haberi, Ye-ruşalim’deki elçilere ulaşınca, Petrus’la Yuhanna’yı onlara gönderdiler. Onlar oraya varıncaya kadar imanlılar Rab İsa’nın adıyla vaftiz olmuşlar, ama Kutsal Ruh’u almamışlardı. Elçiler, bu imanlıların Kutsal Ruh’u almaları için ellerini onların üzerine koyarak dua ettiler. Bu yapıldığında Kutsal Ruh’u aldılar.

Bu olay hemen şu soruyu ortaya çıkarır:

“Buradaki olayların sırasıyla, Pentikost günündekilerin sırası arasında niçin fark vardır?” Pentikost gününde Yahudi halkı:

1. Tövbe etti.

2. Vaftiz oldu.

3. Kutsal Ruh’u aldı.

Buradaki Samiriyeliler ise:

1. İman etti.

2. Vaftiz oldu.

3. Elçiler onların üzerine el koyup dua etti.

4. Kutsal Ruh’u aldılar.

Emin olabildiğimiz bir şey var: Hepsi aynı şekilde, Rab İsa Mesih’e iman ederek kurtuldu. Tek Kurtuluş Yolu O’dur. Bununla birlikte, Yahudilikle Hıristiyanlık arasındaki köprünün kurulduğu bu geçiş döneminde, Tanrı çeşitli inanlı topluluklarıyla ilgili olarak etkin bir şekilde eyleme geçmeyi seçti. Yahudi imanlılardan Kutsal Ruh’u almadan önce istenen şey, vaftiz olarak kendilerini İsrail ulusundan ayırmalarıydı. Şimdi ise Samiriyeliler için özel bir duaya gereksinim vardı ve elçiler ellerini onların üzerine koydular. Peki ama neden?

Belki de buna verilebilecek en iyi yanıt, ister Yahudilerden ister Samiriye-lilerden olsun, kilisenin birliğini göstermek için planlanmış oluşudur. Yeruşa-lim’deki kilisenin, Yahudilerin üstünlüğüne ilişkin fikirlere sahip olmalarına ve Samiriyeli kardeşleriyle herhangi bir alışverişte bulunmamaya devam etmeleri konusunda gerçek bir tehlike vardı. Hizip olasılığından ya da iki topluluk dü-şüncesinden (bir Yahudi ve bir Samiriyeli) sakınmak için Tanrı, elçileri ellerini Samiriyelilerin üzerine koymak için gönderdi. Bu, Rab İsa’daki imanlılar olarak onlarla olan beraberliği ifade etti. Hepsi bir bedenin üyeleriydi, hepsi İsa Me-sih’te birdi.

16. ayet, Rab İsa’nın adıyla vaftiz olmuşlardı, o kadar derken (10:48 ve 19:5’e de bakınız) bu, “Baba, Oğul ve Kutsal Ruh’un adıyla” (Mat.28:19) vaftiz olmaktan farklı olduğu anlamına gelmez. W.E. Vine, “Luka kullanılan bir formülü kaydetmiyor” der, “sadece tarihi bir gerçeği ifade ediyor.” Her ikisi de bağlılığı ve kimliği belirtir ve tüm gerçek imanlılar, sevinçle Üçlü Birlik ve Rab İsa’yla olan birliğe bağlılıklarını kabul ederler.

8:18-21   Büyücü Simun, elçiler ellerini Samiriyelilerin üzerine koyduklarında, Kutsal Ruh’un verilmesinden derin bir şekilde etkilendi. Bunun ruhsal anlamını hiç kavramadı, aksine bunu kendisinin işine yarayacak doğaüstü bir güç olarak gördü. Bundan dolayı, gücü satın alma gayretiyle, elçilere para teklif etti.

Petrus’un yanıtı, Simun’un gerçekten Rab’bi kabul etmiş bir kişi olmadığını gösterir:

1. “Paran seninle birlikte mahvolsun!” Hiçbir imanlı mahvolmayacaktır (Yu.3:16).

2. “Senin bu işte bir payın, bir hakkın yok.” Diğer bir deyişle, Simun’un onlarla bir beraberliği yoktu.

3. “Yüreğin, Tanrı’nın gözünde doğru değildir.” Bu, kurtulmamış biri için uygun bir tanımlamadır.

4. “Senin kin dolu, kötülüğe tutsak olmuş biri olduğunu görüyorum.” Bu sözler yeniden doğmuş bir kişi için doğru olabilir miydi?

8:22-24   Petrus, Simun’u büyük günahından tövbe etmeye ve kötü planının bağışlanabilmesi için yalvarmaya zorladı. Simun’un karşılığı ise, Petrus’tan, kendisi ve Tanrı arasında arabulucu olarak çalışmasını istemek oldu. Rab’bin kendisine gitmektense, insan olan bir arabulucuya gitmeyi tercih edenlerin ilkiydi. Simun’un sözlerinde gerçek bir tövbenin olmadığı görülür. “Benim için Rab’be yalvarın da söylediklerinizden hiçbiri başıma gelmesin.” Günahlarından dolayı değil, günahlarının getireceği sonuçlardan kaygılanıyordu.

Bu adamdan, Simun’dan, kutsal olan şeylerle ticaret yapmak anlamına gelen İngilizce, “Simony” kelimesi kaynaklanmıştır. Bu, para ödeyerek günahlardan arınmayı, sözde ruhsal çıkarlar sağlamayı ve tanrısal konulardaki diğer ticaret şekillerini içerir.

8:25   Petrus’la Yuhanna tanıklık edip Rab’bin sözünü bildirdikten sonra Yeruşalim’e döndüler. Ama artık Samiriyeliler’e müjde yayımı başladığından Samiriye’nin birçok köyünde de Müjde’yi duyurmayı sürdürdüler.

B. Filipus ve Etiyopyalı Hadım (8:26-40)

8:26   Samiriye’deki bu büyük ruhsal uyanış sırasında, Rab’bin bir meleği Filipus’u yeni bir çalışma alanına yöneltti. Birçok kişinin bereketlenmiş olduğu yerden ayrılıp bir kişiye yardım etmeliydi. Melek, Filipus’u yönlendirebilirdi, ama Filipus’un müjdeyi duyurma işini yapamazdı. Bu ayrıcalık meleklere değil, insanlara verildi.

Filipus sorgulamaksızın itaat ederek, Samiriye’nin güneyinden Yeruşalim’e, oradan da Gazze’ye35 inen yola gitti. “Çöl yolunun,” gideceği yolu mu yoksa Gazze’yi mi belirttiği açık değildir. Yine de sonuç aynıdır: Filipus ruhsal olarak verimli bir yerden ve evinden ayrılarak kıraç bir yere gitti.

8:27-29   Filipus bir kervana yetişti. Öndeki arabada Etiyopya kraliçesi Kandaki’nin36 tüm hazinelerinden sorumlu bir hadım,37 bir vezir vardı (Etiyopya, Mısır ve Sudan’ın güney kısmıydı). Bu adam tapınmak için Yeruşa-lim’e gitmiş ve şimdi evine dönüyor olduğuna göre, Yahudiliği kabul etmiş biri idi. Araba ilerlerken, Yeşaya peygamberin kitabını okuyordu. Ruh bir anda Filipus’u, arabaya yetişmesi için yönlendirdi.

8:30-31   Filipus, sohbeti dostça bir soruyla açar: “Acaba okuduklarını an-lıyor musun?” Hadım hemen, birinin kendisini yönlendirmesine gereksinimi olduğu kabul eder ve Filipus’u arabada yanına oturmaya davet eder. Burada ırk ayrımına dair önyargının olmayışı, memnuniyet vericidir.

8:32-33   Hadımın, Mesih’in elemini açık bir şekilde tanımlayan Yeşaya 53’ü okuyor olması ne harika bir şey! Filipus neden bu bölümü okurken ona yaklaştı?

Yeşaya’daki bu bölüm, düşmanları önünde alçakgönüllü ve ses çıkarmamış Olan’ı; adaletten ve adil bir yargıdan yoksun Olan’ı, yaşamının baharındayken öldürürüldüğü için soyunu sürdürme olanağından mahrum bırakılanı resmeder.

8:34-35   Hadım, Yeşaya’nın kendisinden mi, bir başkasından mı söz ettiğini merak etti. Bu, elbette ki Filipus’a, Kutsal Yazılarda, Nasıralı İsa’nın yaşamı ve ölümünün nasıl yerine geldiğini anlatmak için arzuladığı fırsatı en iyi şekilde sundu. Etiyopyalı, şüphesiz Yeruşalim’deyken İsa adlı bir adam hakkındaki söylentileri duymuştur, ancak bu söylentiler elbette ki, olumlu şeyler değildi. Şimdi ise hadım, Nasıralı İsa’nın Yeşaya’nın yazdığı Yahve’nin elem çeken Kulu olduğunu öğrenir.

8:36   Filipus’un Etiyopyalıya, kişinin Mesih’le ölümünde, gömülmesinde ve dirilişinde birleşerek Hıristiyan vaftizindeki ayrıcalığı açıklamış olması mümkündür. Su bulunan bir yere yaklaşırlarken, hadım vaftiz olma arzusunu belirtir.

8:37   Bazı çevirilerde bulunan 37. ayet Grekçe Yeni Antlaşma elyazmalarının çoğunda yoktur. Nedeni, bu ayetteki öğretişin Kutsal Yazıların tamamıyla tutarsızlık içinde oluşu değildir; İsa Mesih’e olan iman kesinlikle vaftizden önce gelmelidir. Ancak ayet, Yeni Antlaşma elyazmalarının çoğunda bulunmamaktadır.38

8:38   Araba durdurulur ve Filipus hadımı vaftiz eder. Birlikte suya girdiler ve sudan çıktılar ifadelerinden, vaftizin tüm vücudun suya batırılarak yapıldığı anlaşılmaktadır.39

Törenin sadeliği insanı etkilemektedir. Çöl yolundaki bir imanlı, yeni Rab’be gelmiş birini vaftiz etti. Kilise orada değildi. Elçilerden hiçbiri yoktu. Efendi-lerinin vaftiz olmasına tanıklık edenler, kuşkusuz sadece refakatindeki hizmet-çileriydi. Artık onun Nasıralı İsa’nın izleyicisi olduğunu biliyorlardı.

8:39   Vaftiz töreni biter bitmez Rab’bin Ruh’u Filipus’u oradan uzaklaştırdı. Bu, sadece başka yere yönlendirilmesinden fazlasını akla getirir. Ola-ğanüstü ve ani bir şekilde başka yere gönderilişi önem taşır. Amacı, hadımın Rab’be gelmesinde etkin olanın, insandan çok Rab’bin kendisinin olduğuna dikkat çekmektir.

Kaybolanı kazanmaya çalışırken,

O’nun güzelliği beni sarsın,

Ve yalnızca O’nu görerek,

Aracı olanı unutabilsinler.

– Kate B.Wilkinson

Hadım sevinç içinde yoluna devam etti. Rab’be itaat etmekten kaynaklanan, bütün zevk veren duyguların ötesinde bir sevinçti bu.

8:40   Bu arada Filipus, Gazze’nin kuzeyinde ve Yeruşalim’in batısında sahile yakın bir kent olan Aşdot’ta müjdeyi duyurma işine yeniden başladı. Oradan, kuzeydeki Sezariye’ye varıncaya dek devam etti.

Peki Hadıma ne oldu? Filipus’un yardım etmek için onu izleyecek fırsatı olmadı. Müjde yayıcısının yapabileceği tek şey onu Tanrı’ya ve Eski Antlaşma’daki Kutsal Yazılara emanet etmekti. Buna rağmen şüphesiz bu yeni öğrenci, Kutsal Ruh’un gücüyle Rab İsa Mesih’in kurtaran lütfuna tanıklık ederek Etiyopya’ya40 döndü.

İMANLININ VAFTİZ OLMASI ÜZERİNE ARASÖZ

Hadımın vaftizi, vaftizin ilk kilise tarafından öğretildiği ve uygulandığının göstergelerinden biridir (2:38; 22:16). Mesih inanlılarının bu vaftizi, Vaftizci Yahya’nın yaptığı, tövbeyi belirten vaftizle aynı değildi (13:24; 19:4) Aksine, Mesih’le özdeşleşmelerinin toplum önünde ifade edilmesiydi.

Tövbenin ardından doğal olarak vaftiz geldi (2:41; 8:12; 18:2). Bu olay erkekler için olduğu kadar kadınlar için de geçerliydi (8:12) ve hem Yahudiler hem de diğer uluslara uygulanmalıydı (10:48). Ev halkının vaftizinden söz edilir (10:47,48; 16:15; 16:33), ama bu durumların en az ikisinde, tüm ev halkının iman etmiş olduğu ima edilir. Hiçbir zaman küçük çocukların vaftizinden söz edilmez.

İmanlılar, Rab’be geldikten hemen sonra vaftiz oldular (8:36; 9:18; 16:33). Vaftizin Mesih’e olan imanlarını açıklamaları temeli üzerine kurulduğu görülüyor. İmanlarının gerçekliğini göstermeleri için herhangi bir deneme dönemi istenmedi. İnançları nedeniyle elem çekme tehlikesi yüzünden, elbette ki imanlarını kolayca açıklamaktan çekinebileceklerdi.

Simun’un durumunda görüldüğü gibi, vaftiz olmanın kurtarıcı bir değeri yoktu (8:13). İmanını açıkladıktan ve vaftiz olduktan sonra bile “kin dolu, kötülüğe tutsak” biriydi (8:23). “Yüreği Tanrı’nın gözünde doğru” değildi (8:21).

Söz edildiği gibi vaftiz olmanın şekli suya girmek, suya daldırmaktı (8:38,39): “Filipus’la hadım birlikte suya girdiler... Sudan çıktıkları zaman...” Bugün bile su serpme ve dökmeyi savunanların birçoğu ilk yüzyıl öğrencileri tarafından su-ya girmenin (daldırmanın) uygulandığını kabul ederler.

İlk kez vaftiz olmak ile günahların bağışlanması birbirine bağlı gibi görünür. Pentikost gününde Petrus, “Günahlarınızın bağışlanması için tövbe edin, her biriniz İsa Mesih’in adıyla vaftiz olsun” dedi (2:38). Ve daha sonra Hananya, Saul’a, “...Kalk, O’nun (Rab’bin) adının anarak vaftiz ol ve günahlarından arın” dedi (22:16). Her iki örnekte de öğretiş, Yahudilere verildi; diğer uluslardan hiç kimseye günahlarının bağışlanması için vaftiz olması söylenmedi. Yahudi bir imanlı vaftiz olmakla, Mesih’ini reddetmiş ve haça germiş ulusuyla bağını açıkça keserdi. Bağışlanmasının temeli, Rab İsa Mesih’e olan imandı. Bağışlanması için ödenen bedel Rab’bin değerli kanıydı. Bağışlanmasının ifade edilişi suyla vaftiz olmasıydı; çünkü vaftiz onu Yahudi temelinden çıkarıp Hıristiyan temeline yerleştiriyordu.

Vaftiz etme ve olma formülü olarak bilinen “Baba, Oğul ve Kutsal Ruh’un adıyla” (Mat.28:19) sözleri Elçilerin İşleri kitabında görülmez. Samiriyeliler Rab İsa’nın adıyla vaftiz oldular (8:16). Aynısı Yahya’nın öğrencileri için de geçerliydi (19:5). Bununla birlikte bu, Üçlü Birlik formülünün kullanılmadığı anlamına gelmez. “Rab İsa’nın adıyla” ifadesi, “Rab İsa’nın yetkisiyle” anlamına gelebilir.

Yahya’nın öğrencileri iki defa vaftiz oldular: Önce tövbeye dayalı Yah-ya’nın vaftiziyle, sonra da Rab’bi kabul ettiklerinde imanlının vaftiziyle (19:3,5). Bu, kurtulmadan önce vaftiz olanların “yeniden vaftiz olmaları” için bir örnek oluşturur.

C. Tarsuslu Saul’un Rab’be Gelmesi (9:1-31)

9:1-2   9.bölüm, Elçilerin İşleri’nde önemli bir dönüm noktasını belirtir. Şimdiye kadar İsrail ulusuna müjdeyi duyurması nedeniyle Petrus önemli bir yerdeydi. Bundan sonra, yavaş yavaş Elçi Pavlus, önde gelen kişi olacaktır ve müjde diğer uluslara daha çok ulaşacaktır.

O zaman Tarsuslu Saul herhalde otuzlarındaydı. Rabbiler tarafından Yahudiliğin en çok gelecek vaat eden gençlerinden biri olarak görülüyordu. Gayret açısından bütün arkadaşlarını geçmişti.

Saul, Yol41 olarak bilinen İsa Mesih imanının büyümesini izlerken, bu imanın kendi dinine karşı bir tehlike oluşturduğunu gördü. Bu nedenle, adeta sınırsız bir enerjiyle bu tehlikeli tarikatı yok etmek için yola çıktı. Örneğin, Suriye’deki Şam’da, İsa’nın öğrencilerini yargılama ve cezalandırma amacıyla tutuklayıp Yeruşalim’e getirmek için başkâhinden arama izni aldı.

9:3-6   Yanındakilerle Şam’a yaklaştı. Birdenbire gökten gelen bir ışık Saul’un yere yıkılmasına neden oldu. Bir sesin kendisine, “Saul, Saul neden bana zulmediyorsun?” dediğini işitti. Saul, “Ey efendim, sen kimsin?” diye sorduğunda ses, “Ben, senin zulmettiğin İsa’yım” yanıtını verdi.

Saul’un o zamanki duygularını anlamak için onun, Nasıralı İsa’nın ölmüş ve Yahudiye’deki bir mezara gömülmüş olduğu inancını anımsamak gereklidir. Tarikatın lideri yok edilmiş olduğundan, yapılacak tek şey izleyicilerini yok etmekti. O zaman yeryüzü bu felaketten kurtulmuş olacaktı.

Saul ezici bir güçle, İsa’nın hiç de ölü olmadığını; ölümden dirilmiş ve gökte Tanrı’nın sağına yüceltilmiş olduğunu öğrenir! İşte, onun yaşamının yönünü tamamen değiştiren, yücelmiş Rab’bin bu görüntüsüdür.

Saul o gün İsa’nın öğrencilerine zulmederken, Rab’bin bizzat kendisine de zulmetmiş olduğunu öğrendi. Yeryüzündeki Bedenin üyelerine verilen acıyı, gökte bulunan Bedenin Başı da hissetti.

Bu, Saul için önce öğretiş sonra da görevdi. Önce, İsa’nın kimliği konusunda eğitildi; sonra da harekete geçme emrini alacağı Şam’a gönderildi.

9:7-9   Saul’la birlikte yolculuk eden adamlar tamamen şaşkınlık içindeydiler. İşittikleri, Saul’un işittiği anlamlı sözler değil, gökten gelen sesti (22:9). Rab’bi görmemişlerdi; O’nu yalnızca Saul görmüş ve o anda elçiliğe çağrılmıştı.

Kibirli Ferisi’yi şimdi, elinden tutup üç gün gözleri görmeden kaldığı Şam’a götürdüler. O sırada hiçbir şey yiyip içmedi.

9:10-14   Haberin Şam’daki imanlılar üzerindeki etkisini kolayca kafamızda canlandırabiliriz. Saul’un onları yakalamak için yolda olduğunu biliyorlardı. Tanrısal müdahale için dua etmişlerdi. Belki Saul’un Rab’be gelmesi için bile dua etmişlerdi. İşte şimdi imanın baş düşmanının Rab’be geldiğini işitirler. Kulaklarına inanamazlar.

Rab, Şamlı imanlılardan biri olan Hananya’ya Saul’u ziyaret etmesini söylediğinde, Hananya bu adamla ilgili yüreğindeki bütün kuşkuları dile getirdi. Ama Saul’un şimdi zulmetme yerine dua ettiği güvencesini alınca, Ha-nanya, Doğru Sokaktaki Yahuda’nın evine gitti.

9:15,16   Rab’bin, Saul için harika planları vardı: “Bu adam, benim adımı diğer uluslara, krallara ve İsrail oğullarına duyurmak üzere seçilmiş bir aracımdır. Benim adım uğruna ne kadar sıkıntı çekmesi gerekeceğini ona göstereceğim.” Aslında Saul, diğer uluslara elçi olacaktı ve bu görev onu, kralların önüne getirecekti. Aynı zamanda kendi vatandaşlarına da sözü duyuracak ve en acı zulmü de bu yüzden çekecekti.

9:17,18   Hananya, imanlının merhamet ve sevgisinin dokunaklı bir gösterisiyle, Saul’un üzerine ellerini koydu. Ona, “Saul kardeş” diye hitap ederek ziyaretinin amacını açıkladı ve Rab’be yeni gelmiş olan Saul ile tam bir birlik içinde olduğunu ifade etti. Bu, Saul’un gözlerinin açılması ve Kutsal Ruh’la dolması içindi.

Burada, Kutsal Ruh’un Saul’a, basit bir öğrencinin ellerini koyması aracılığıyla verildiğine dikkat edilmelidir. Hananya, yorumcuların, “kilisede resmi görevinin olmadığını” belirttikleri biriydi. Rab’bin elçi olmayan birini kullanmış olması, ruhsal yetkileri “ruhban sınıfıyla” sınırlamaya çalışanlar için azar niteliği taşır.

Bir kişi Rab’be gerçekten geldiğinde, daima belirli şeyler olur. Rab’be gelişinin gerçekliğini gösteren belirli işaretler vardır. Bu, Tarsuslu Saul için de geçerliydi. Bu işaretler nelerdi? W. Dixon birkaç tanesini sıralar:

1. Rab’le karşılaştı ve sesini işitti (Elç.9:4-6). Onu ikna edip şu anki haline getirecek, yani alçakgönüllü bir araştırmacı ve sadık bir izleyici yapacak olan tanrısal bir vahiy aldı.

2. Rab’be itaat etme ve O’nun isteğini yapma özlemiyle doldu (Elç.9:6).

3. Dua etmeye başladı (Elç.9:11).

4. Vaftiz oldu (Elç.9:18).

5. Tanrı halkıyla paydaşlık ve birlik içindeydi (Elç.9:19).

6. Güçlü bir şekilde tanıklık etmeye başladı (Elç.9:20).

7. Lütufta gelişti (Elç.9:22).

KİLİSEDEKİ RUHSAL HİZMET ÜZERİNE ARASÖZ

Elçilerin İşleri’nden öğrenebileceğimiz en önemli derslerden biri, İsa Mesih inancının, ruhban sınıfının bulunmadığı bir hareket oluşu ve tanıklık işinin rahipler ya da din adamları gibi özel bir sınıf yerine, tüm imanlılara verilmiş olmasıdır.

Harnack şöyle der:

Kilise, Roma İmparatorluğu’ndaki ilk günlerinde, en büyük zaferlerini öğretmenler, vaizler ya da elçiler aracılığıyla değil, gönüllü müjdeciler aracılığıyla kazandı.42

Dean Inge şöyle yazar:

İsa Mesih inancı (Hıristiyanlık), ruhban sınıfının olmadığı, vahye dayanan bir cemaat hareketi olarak başladı... Bu inancın geleceği de tüm imanlıların hizmetine bağlıdır...43

Bryan Green şöyle der:

İsa Mesih inancının (Hıristiyanlığın) geleceği ve dünyanın Müjde’yi duyması, aslında ruhban sınıfların değil, sıradan kadın ve erkeklerin elindedir.44

Leighton de şöyle der:

Tanıklıkta bulunması için sadece uzmanlarını görevlendiren bir kilise, hem Başı’nın amaçlarına hem de ilk imanlıların tutarlı yöntemine saygısızlık içinde yaşıyor... Müjde’yi yayma yalnızca “belirli kişilerin” değil, tüm kilisenin göreviydi.45

Ve sonuç olarak J.A. Stewart şunları yazar:

Yerel topluluğun üyeleri, kişisel ilişkiler kurarak Mesih için canlar kazanmaya gittiler. Ruhsal olarak yeni doğmuş bebekleri, öğretişi aldıkları ve Kurtarıcı’ya imanda güçlendikleri yerel kiliseye getirdiler. Sonra sıraları gelince onlar da aynısını yapmak üzere dışarı çıktılar.46

İlk inanlılar topluluğunda, yerel topluluğa önderlik eden bir din adamı ya da ruhban sınıfı yoktu. Yerel kilise kutsallar, gözetmenler ve görevlilerden oluşuyordu (Flp.1:1). Yeni Antlaşma açısından bütün kutsallar hizmet ediyordu. “Gözetmenler”, ihtiyarlar ya da ruhsal rehberlerdi. “Görevliler”, yerel topluluğun maddi işleriyle vs. uğraşan hizmetlilerdi.

Hiçbir gözetmen ya da ihtiyar, özel eğitim görmüş din adamı değildi. Kilisenin önderleri (çobanları) olarak birlikte çalışan bir ihtiyarlar kurulu vardı.

“Elçiler, peygamberler, müjde yayıcıları, çobanlar ve öğretmenler kimlerdi?” diye sorulabilir. Onlar, ilk inanlılar topluluğunun ruhban sınıfı değiller miydi? Bu soru Efesliler 4:12’de yanıtlanır. Bu armağanlar, kutsalların görevi devam ettirebilmeleri ve böylece de Mesih’in bedenini geliştirebilmeleri için verildi. Amaçları, kendilerini yerel bir topluluk üzerine daimi yetkililer olarak yerleştirmek değil, yerel topluluğun kendi başına devam edeceği güne kadar çalışmaktı. O zaman başka topluluklar kurmak ve güçlendirmek için yollarına devam edebilirlerdi.

Kilise tarihçilerine göre, ruhban sınıfı ikinci yüzyılda ortaya çıktı. Elçilerin İşleri döneminde bilinmiyordu. Ruhban sınıfı, müjdenin dünyaya duyurulmasına ve kilisenin genişlemesine engel oldu; çünkü bu görüş sadece birkaç kişiye çok fazla görev yükleyen bir düşünceyi savunuyordu.

Yeni Antlaşma’daki imanlılar yalnızca vaiz değil, aynı zamanda kâhinlerdir. Kutsal kâhinler olarak imanla daima Tanrı’nın huzuruna, O’na tapınmak için çıkabilirler (1Pe.2:5). Kral’ın kâhinleri olarak, onları karanlıktan Kendisinin şaşılacak ışığına Çağıranı anlatma ayrıcalıkları vardır (1Pe.2:9). İmanlıların kâhinliği, hepsinin Tanrı’nın sözünü duyurma ya da öğretme konusunda yeterli olduğu anlamına gelmez; öncelikle tapınma ve tanıklıkla ilgilidir. Ancak, toplulukta artık tapınma ve toplantıyı kontrol etme yetkisi olan özel bir kâhinler sınıfı olmadığını belirtir.

9:19-25   Şam’daki öğrenciler, yüreklerini ve evlerini Saul’a açtılar. Saul hemen havralara gidip İsa’nın Tanrı’nın Oğlu olduğunu duyurmaya başladı. Bu olay, Yahudiler arasında şaşkınlık yarattı. İsa adından nefret ettiğini düşünüyorlardı. Oysa şimdi İsa’nın Tanrı olduğunu öğretiyordu! Bu nasıl olabilirdi?

Şam’daki ilk ziyaretinde orada ne kadar kaldığı hakkında bilgimiz yok. Bununla birlikte Galatyalılar 1:17’den, Şam’dan ayrılıp bir süreliğine Arabistan’a gittiğini ve sonra yine Şam’a döndüğünü biliyoruz. Arabistan yolculuğu, Elçilerin İşleri 9. bölüm 21 ve 22. ayetlerine uygun düşer?

Tanrı’nın hizmetkarlarının çoğunun, vaaz etmek için gönderilmelerinden önce, Arabistan ya da çöl tecrübeleri olmuştur.

Saul’un Arabistan’da, yaşamında yer almış büyük olayları ve özellikle kendisine teslim edilmiş olan Tanrı’nın lütfunun müjdesini detaylarıyla düşünme olanağı oldu. Şam’a döndüğünde (9:22), İsa’nın İsrail’in Mesih’i olduğuna dair kanıtlar göstererek havralardaki Yahudileri şaşkına çeviriyordu. Bu onları o kadar çok öfkelendirdi ki, bir zamanlar elebaşlarıyken şimdi bir “hain”, bir “dönek” olanı öldürmek için düzen kurdular. Saul, geceleyin kentin surlarından sarkıtılan bir küfe içinde aşağı indirilerek kaçtı. Onursuz bir kaçıştı, ama Saul zaten yüreği kırık bir adamdı ve yüreği kırık olanlar, Mesih uğruna başkalarının sakındığı azarlamalara dayanabilirler.

9:26-30   Saul’un ziyaret edebileceği en tehlikeli yer Yeruşalim’di. Ne var ki, insanın Tanrı’nın isteğini yaparken duyduğu güvence, kişisel güvenliğini göz ardı edebilmesini sağlar.

Saul’un Yeruşalim’e yaptığı ziyaretin, Rab’be gelişinden üç yıl sonra yapmış olduğu (Gal.1:8) ilk ziyaretle aynı olup olmadığı tartışılır. Yeruşalim’e ilk ziyaretinde Petrus ve Yakup’la tanışmış, ama diğer elçilerle tanışmamıştı. Buradaki 27. ayet, Barnabas’ın onu elçilere götürdüğünü söyler. Bu, elbette ki, Petrus’la Yakup anlamına gelebileceği gibi, tüm elçileri kastediyor da olabilirdi. Eğer söylenmek istenen ikinci olasılıksa, o zaman bu Yeruşalim’e yapılan, baş-ka yerde sözü edilmemiş olan ikinci ziyarettir.

Yeruşalim’deki öğrenciler, önce Saul’un imanlı olduğunu söylerken içtenliğinden kuşkulandıkları için onu kabul etmeye korktular. Barnaba, Saul’la arkadaşlık kurarak, onun Rab’be gelişini ve Şam’da Mesih’in adını nasıl korkusuzca duyurduğunu anlattı. İmanlılar, Saul’un Yeruşalim’de Rab’bin adını korkusuzca duyurduğunu görünce, onun içten olduğunu kısa sürede anladılar. Saul, dili Grekçe olan Yahudilerle konuşup tartışıyordu. Kardeşler onun yaşamının tehlikede olduğunu görünce, Saul’u Sezariye’ye götürdüler. O da oradan Asya ilinin güneydoğu kıyısına yakın olan memleketi Tarsus’a gitti.

9:31   Daha sonra, Filistin’deki inanlılar topluluğu bir süre rahat nefes aldı. Topluluk, Kutsal Ruh’un yardımıyla sayıca büyüyordu.

III. DÜNYAYA YAYILAN TOPLULUK (KİLİSE) (9:32 - 28:31)

A. Petrus’un Diğer Uluslara Müjde’yi Duyurması (9:32 - 11:18)

9:32-34   Anlatım Petrus’a yönelirken, onun Yahudiye’nin çeşitli yerlerindeki imanlıları ziyaret ettiğini görürüz. Sonunda, Yeruşalim’in kuzeybatısındaki Yafa yolunda olan Lidda’ya gelir. Orada sekiz yıldan beri yataktan kalkamayan felçli birini bulur. Petrus ona adıyla hitap ederek, İsa Mesih’in kendisini iyileştirdiğini bildirir. Eneas hemen ayağa kalkıp yatağını toplar. Eneas’ın hem ruhsal yaşama, hem de bedensel sağlığına kavuşmuş olma olasılığı büyüktür.

9:35   İyileştirilen felçli, Rab için, Lidda kentinde ve kıyıdaki tüm Şaron ovasında bir tanık olduğunu kanıtladı. Bunun sonucunda birçokları Rab’be döndü.

9:36-38   Yafa, Filistin’in Akdeniz kıyılarında, Yeruşalim’in yaklaşık kırk beş kilometre kuzeybatısında, önemli bir limandı. Oradaki imanlıların arasında Tabita47 adında, yoksullar için elbise diken iyi yürekli bir kadın vardı. Aniden ölünce, Petrus’un Lidda’da bulunduğunu duyan öğrenciler, vakit kaybetmeden gelmesi için haber gönderdiler.

9:39-41   Eve varınca bütün dul kadınların, Tabita’nın onlar için dikmiş olduğu giysileri göstererek ağladıklarını gördü. Onlara odadan çıkmalarını söyledi, sonra da diz çöküp dua etti ve Tabita’ya kalkmasını buyurdu. Tabita, hemen gözlerini açtı ve yeniden imanlı arkadaşlarıyla birlikte oldu.

9:42   Bu diriliş mucizesi yayılınca, birçokları Rab’be inandı. Bununla birlikte, 42. ayeti 35. ayetle karşılaştırınca, Eneas’ın iyileşmesi aracılığıyla iman edenlerin sayısının, Tabita’nın dirilişi aracılığıyla iman edenlerden daha çok olduğu görülüyor.

9:43   Petrus uzunca bir süre Yafa’da, Simun adında bir dericinin evinde kaldı. Burada Simun’un mesleğinden söz edilmesi önemlidir. Yahudiler, dericiliği saygınlığı olmayan bir meslek olarak görüyorlardı. Hayvanların ölü bedenleriyle sürekli haşır neşir olmak, geleneksel kirlenmeye (dinsel murdarlığa) neden oluyordu. Petrus’un Simun’la kalması, onun artık belirli Yahudi geleneklerine bağlı olmadığını gösterdi.

Birbirini izleyen üç bölümde, sık sık, Nuh’un oğullarından birinin soyunun Rab’be gelişine işaret edildiğini görürüz. Etiyopyalı hadım (8. bölüm) şüphesiz Ham’ın soyundandı. Tarsuslu Saul (9. bölüm) Sam’ın soyundandı. Şimdi burada 10. bölümdeki Kornelius’un da, Yafet’in soyundan biri olduğunu görürüz. Bu, müjdenin tüm ırklar ve kültürler için olduğuna ve Mesih’te bütün doğal özelliklerin kaldırıldığına dair dikkat çeken bir tanıklıktır. Petrus, 2. bölümde egemenliğin anahtarlarını, iman kapısını Yahudilere açmak için kullandı; 10. bölümde ise aynısını diğer uluslara yaptığını görürüz.

10:1,2   Bölüm, Yafa’nın yaklaşık kırk beş kilometre kuzeyindeki Sezari-ye’de başlar. Kornelius Romalı bir subaydı. Yüzbaşı olarak yaklaşık yüz kişiye emir verirdi. İtalyan taburuna bağlıydı. Askeri rütbesinden çok, dikkate değer olan yanı dindarlığıydı. Dindar, Tanrı’dan korkan, yoksul Yahudi halkına yardımda bulunan ve sürekli dua eden bir adamdı. Ryrie bu adamın büyük olasılıkla, “inancını değiştirmenin eşiğinde olduğunu; yani Yahudiliğin Tanrı-sına ve hükümetine inandığını, ama tam anlamıyla inancını değiştirmek için he-nüz herhangi bir adım atmamış olduğunu” öne sürer.48

Kurtulmuş biri olup olmadığı sürüncemede kalmış bir konudur. Kurtulmuş olduğunu söyleyenler, Petrus’un Kornelius’a atfederek söylediği, “Tanrı kendisinden korkan ve doğru olanı yapan kişiyi kabul eder” sözlerinin bulunduğu 2 ve 35. ayetlere işaret ederler. Kornelius’un kurtulmamış olduğunu söyleyenler, meleğin ona Petrus’un söyleyeceği sözler aracılığıyla kurtulabileceğini vaat eden sözlerin olduğu 11:14’e dikkati çekerler.

Bizim görüşümüz ise Kornelius’un, Tanrı’nın kendisine verdiği ışığa göre yaşamış örnek bir adam olduğudur. Bu ışık onu kurtarmaya yeterli değilken Tanrı, müjdenin ışığının ona verilmesini sağladı. Petrus’un ziyaretinden önce kurtuluş güvencesine sahip değildi, ama gerçek Tanrı’ya tapanlara yakınlık hissediyordu.

10:3-8   Bir gün saat üç sularında Kornelius, Tanrı’nın bir meleğinin kendisine görünüp adıyla çağırdığı, açık bir görüm gördü. Diğer uluslardan biri olarak, meleklerin hizmetine Yahudiler kadar alışık değildi ve bundan dolayı korktu. Meleği Rab sandı. Melek onun dualarının ve sadakalarının Tanrı’yı memnun ettiğinden söz etti, sonra da ona Yafa’da, evi deniz kıyısında bulunan Simun adlı bir dericinin yanında kalan Simun Petrus’u çağırtmasını söyledi.49 Yüzbaşı, sorgulamayan bir itaatle, uşaklarından ikisini ve Tanrı’dan korkan dindar bir askeri Yafa’ya gönderdi.

10:9-14   Ertesi gün, saat on iki sularında Petrus dua etmek için Yafa’da Simun’un evinin damına çıktı. Petrus açtı ve bir şeyler yemek istedi, ancak yemek henüz hazır değildi. Petrus’un açlığı olacaklar için uygun bir hazırlık sağladı. Kendinden geçerken göğün açıldığını ve büyük bir çarşafın... dört köşesinden sarkıtılarak yeryüzüne indirildiğini... ve içinde her türden temiz ve murdar dört ayaklı hayvanlar, sürüngenler ve kuşlar... bulunduğunu gördü. Gökten bir ses, aç olan elçiye, “Kalk.. kes ve ye!” dedi. Bir Yahudiye herhangi bir murdar yaratığı yemesini yasaklayan Musa’nın Yasasını anımsayan Petrus, tarihe geçmiş çelişkiyi dile getirdi: “Asla olmaz Rab!” Scroggie, “her kim ‘asla’ derse ‘Rab’ sözcüğünü eklememelidir ve her kim gerçekten ‘Rab’ derse kesinlikle ‘asla’ dememelidir” der.

10:15,16   Petrus, geçmişte hiç murdar bir şey yemediğini açıklayınca, gökten gelen ses, “Tanrı’nın temiz kıldıklarına sen murdar deme” dedi. Konuşma üç kez tekrarlandıktan sonra çarşaf göğe alındı.

Görümün, yalnızca temiz ve murdar yemek konusundan daha derin bir anlamı olduğu açıktır. İsa Mesih imanının gelişiyle, yiyecekle ilgili bu kuralların artık geçerli olmadığı doğrudur. Ancak, görümün gerçek anlamı şuydu: Tanrı, iman kapısını diğer uluslara açmak üzereydi. Petrus, bir Yahudi olarak diğer ulusları hep murdarlar, yabancılar ve hatta tanrısızlar olarak görmüştü. Ancak Tanrı şimdi yeni bir şey yapacaktı. Diğer uluslar (murdar hayvanlar ve kuşlar tarafından temsil edilenler), Yahudilerin (temiz hayvan ve kuşlar) almış olduğu aynı Kutsal Ruh’u alacaklardı. Ulusal ve dinsel farklılıklar kalkacak ve Rab İsa’da olan gerçek imanlıların hepsi, toplulukta aynı seviyede olacaklardı.

10:17-23a   Petrus bu görümün anlamını düşünürken, Kornelius’un uşakları kapıya gelip onu sordular. Ruh tarafından yönlendirilen Petrus, onları selamlamak için aşağıya indi. Ziyaretlerinin amacını öğrenince onları içeri çağırdı ve o gece onları konuk etti. Uşaklar efendilerini, “doğru ve Tanrı’dan korkan, tüm Yahudi ulusunca iyiliğiyle tanınan” biri olarak övdüler.

10:23b-29   Ertesi gün Petrus, Kornelius’un üç uşağı ve Yafa’daki kardeşlerden bazılarıyla Sezariye’ye gitmek için yola çıktı. Bütün gün yolculuk ettikleri anlaşıyor, çünkü ikinci gün Sezariye’ye varmışlardı.

Onların gelişini sezen Kornelius, akraba ve yakın dostlarını toplamıştı. Petrus gelince, yüzbaşı saygıdan ayaklarına kapandı. Elçi, kendisinin de sadece bir insan olduğunu söyleyerek böyle bir tapınmayı reddetti. Kendilerini Petrus’un “varisleri” olarak atayanların, diğer insanların kendi önlerinde diz çökmelerini yasaklamaları ve Petrus’un alçakgönüllülüğünü izlemeleri yerinde bir davranış olurdu.

Evin içindeki kalabalığı gören Petrus, bir Yahudi olarak diğer uluslardan birini ziyaret etmenin doğru olmadığını, ama Tanrı’nın ona artık diğer ulusları murdar olarak düşünmemesi gerektiğini gösterdiğini açıkladı. Sonra, onlara kendisini ne amaçla çağırttıklarını sordu.

10:30-33   Kornelius, dört gün önce bir meleğin, kendisine dualarının anılmış olduğu güvencesini vererek Petrus’u çağırtmasını söylediği görümü anlattı. “İşte şimdi biz hepimiz, Rab’bin sana buyurduğu her şeyi dinlemek üzere Tanrı’nın önünde toplanmış bulunuyoruz” dedi. Böylesine öğrenmeye açık bir ruh, kesinlikle tanrısal öğretişle ödüllendirilir.

10:34,35   Petrus, bildirisine samimi bir giriş yaparak başladı. Şimdiye kadar Tanrı’nın yardımının İsrail ulusuyla sınırlı olduğuna inanıyordu. Petrus, “Tanrı’nın insanlar arasında ayrım yapmadığını, ama kendisinden korkan ve doğru olanı yapan kişiyi, ulusuna bakmaksızın kabul ettiğini gerçekten anlıyorum” dedi.

35. ayetin başlıca iki yorumu vardır:

1. Bazıları, kişi gerçekten tövbe eder ve Tanrı’yı ararsa, Rab İsa hakkında hiçbir şey duymamış bile olsa o kişinin kurtulacağını düşünür. Bu görüş, kişi Mesih’in kendisi yerine kurban olduğunu bilmese de, Tanrı’nın bunu bildiğini ve kişiyi, bu kurban aracılığıyla kurtardığını düşünür. Tanrı ne zaman gerçek iman bulsa, Mesih’in işinin o kişi için olan değerini dikkate alır.

2. Diğer görüş ise, kişinin Tanrı’dan korkmasına ve doğru olanı yapmasına karşın, bunlar aracılığıyla kurtulmadığıdır. Kurtuluş sadece Rab İsa Mesih’e olan iman aracılığıyla olur. Ama Tanrı, Rab hakkında aldığı ışığa göre yaşayan birini bulduğunda, o kişinin müjdeyi duymasını sağlar ve böylece kurtuluş fırsatı sunar.

İkinci görüşün en uygun yorum olduğuna inanıyoruz.

10:36-38   Petrus, daha sonra dinleyicilerine, müjde bildirisinin önce Yahudilere gönderilmesine karşın, İsa Mesih’in herkesin, Yahudilerin olduğu kadar diğer ulusların da Rab’bi olduğunu anımsatır. Dinleyiciler Nasıralı İsa’nın hikâyesini duymuş olmalılar; Görevine Celile’de başlamıştı, o sıralarda Yahya-nın vaftiz çağrısı sürüyordu ve bu olay tüm Yahudiye’de duyulmuştu. Ruh tarafından meshedilen (kutsanan) İsa, iyilik yapıp İblis’in baskısı altında olanların hepsini iyileştirerek, başkalarının hizmetinde, bencil olmayan bir yaşam sürdü.

10:39-41   Elçiler, İsa’nın yaptıklarının hepsinin gerçekliğine tanık oldular. Tüm Yahudiye ve Yeruşalim’de O’nunla gezdiler. Mükemmel yaşamına rağmen, insanlar O’nu çarmıha gerip öldürdüler. Tanrı, O’nu üçüncü gün ölülerin arasından diriltti ve İsa, Tanrı’nın önceden seçmiş olduğu tanıklara göründü. Bildiğimiz kadarıyla, Rab İsa dirilişinden sonra imanlı olmayanlara görünmedi. Elçiler O’nu görmekle kalmayıp O’nunla birlikte yiyip içtiler. Bu, elbette ki, Kurtarıcı’nın bedeninin dokunulabilir ve fiziksel olduğunu gösterir.

10:42   Rab dirildikten sonra elçilerini, Kendisini ölülerle dirilerin Yargıcı olarak açıklamaları için görevlendirdi. Bu, Baba’nın tüm yargılama işini Oğul’a vermiş olduğunu öğreten Kutsal Yazılarla uyum içindedir (Yu.5:22). Aynı za-manda İnsanoğlu’nun Yahudileri ve diğer ulusları aynı şekilde yargılayacağı an-lamına da gelir.

10:43   Ancak Petrus yargı konusu üzerinde oyalanmaz. Yargı yerine yargıdan nasıl kaçınabileceklerini vurgulayarak, Müjde gerçeğiyle ilgili büyük bir açıklama yapar. Eski Antlaşma’daki tüm peygamberlerin öğretmiş olduğu gibi, Mesih’in adına inanan herkesin günahları bağışlanır. Bu yalnızca İsrail için değil, dünyadaki herkes geçerlidir. Günahlarınızın bağışlandığını bilmek ister misiniz? O zaman O’na iman edin!

10:44-48   Petrus daha bu sözleri söylerken... Kutsal Ruh diğer uluslardan olanların da üzerine döküldü. Hepsi Tanrı’yı yücelterek bilmedikleri dillerle konuştu. Bu, orada bulunanlar için Kornelius’un ve ev halkının gerçekten Kutsal Ruh’u almış olduklarının bir belirtisiydi. Yafalı Yahudi kökenli konuklar, diğer ulusların Yahudiliğe geçmeksizin Kutsal Ruh’u böyle alabilmelerini şaşkınlıkla karşıladılar. Ama Petrus onlar gibi Yahudi önyargılarına bağlı değildi. Tanrı’nın Yahudilerle diğer uluslar arasında ayrım yapmadığını hemen sezdi ve bu nedenle de Kornelius’un ev halkının vaftiz olmasını önerdi.

“Bunlar, tıpkı bizim gibi Kutsal Ruh’u almışlardır” ifadesine de dikkat edin. Diğer uluslardan olanlar, tıpkı Yahudiler gibi kurtulmuşlardı: Yalın iman. Yasayı tutma, sünnet ya da herhangi bir gelenekle ilgili hiçbir kural ya da tören yoktu.

Diğer ulusların Kutsal Ruh’u almasıyla bağlantılı olayların sırasına da dikkat edin:

1. Tanrı bildirisini (sözünü) duydular, yani iman ettiler (44).

2. Kutsal Ruh’u aldılar (44,47).

3. Vaftiz oldular (48).

Tanrı, uluslardan kendi adıyla anılacak bir halkı çağırırken de olayların akış sırası hem Yahudi hem de diğer uluslar için aynıdır. Ayrım yoktur.

Tanrı’nın Ruhu’nun Sezariye’deki harika işlerinden sonra, imanlıların Pet-rus’a onlarla birkaç gün daha kalması için rica etmeleri şaşırtıcı değildir.

11:1-3   Petrus’un diğer uluslara Tanrı’nın sözünü duyurmuş ve onların da kurtulmuş olduğu haberi Yahudiye’ye çabucak ulaştı. Bu nedenle Petrus Yeru-şalim’e geri döndüğünde, sünnet yanlıları tarafından diğer uluslarla yemek ye-diği için eleştirildi. Buradaki sünnet, hâlâ eski düşünce sistemlerine bağlı Ya-hudi kökenli imanlıları belirtir. Örneğin, diğer uluslardan birinin Rab’den tam bereket alması için sünnet olması gerektiğine inanıyorlardı. Hâlâ Petrus’un diğer uluslarla yemek yemesinin yanlış olduğu kanısındaydılar.

11:4-14   Petrus eylemini savunurken, olanları sade bir şekilde anlattı: Gökten bir çarşafın indirildiği görüm, bir meleğin Kornelius’a görünmesi, Kor-nelius’un habercilerinin gelişi, Ruh’un onlara eşlik etmesi buyruğu ve Kutsal Ruh’un diğer ulusların üzerine dökülmesi. Tanrı birçok belirli ve farklı şekil-lerde çalışmış olduğundan, direnmek ya da karşı gelmek Rab’be karşı gelmek olacaktı.

Petrus bildirisine, bir önceki bölümde verilmeyen birkaç ilginç ayrıntıyı da ekledi:

1. Gökten inen çarşafın onun olduğu yere kadar geldiğini söyledi (5).

2. Ona dikkatle baktığından söz etti (6).

3. Petrus, kendisine Yafa’dan Sezariye’ye kadar eşlik etmiş altı kardeş ayrıntısını da ekler (12).

4. 14.ayetten, meleğin Kornelius’a, Petrus’un söyleyeceği sözlerle kendisinin ve tüm ev halkının kurtulacağı vaadini verdiğini öğreniriz. Bu ayet, Petrus’un gelişinden önce Kornelius’un kurtulmamış biri olduğunun başlıca kanıtlarından biridir.

11:15   Petrus’un tanımlamasına göre, o konuşmaya başlayınca Kutsal Ruh diğer ulusların üzerine indi. Elçilerin İşleri 10:44’de Kutsal Ruh, o bir süre konuştuktan sonra inmiş gibi görünür. Onun konuşmaya başladığı, ama fazla ilerlemeden sözünün kesildiği anlaşılıyor.

11:16   Kutsal Ruh diğer ulusların üzerine inince, Petrus hemen Pentikost’u anımsadı. O zaman aklına Rab’bin, öğrencilerinin “Kutsal Ruh’la vaftiz edileceği” vaadi geldi. Vaadin kısmen Pentikost’ta gerçekleştiğini ve şimdi yine gerçekleşmekte olduğunu anladı.

11:17   Petrus sonra, sünnet yanlılarını şu soruyla karşı karşıya bıraktı: Böylelikle Tanrı, daha önce ...inanmış Yahudilere yaptığı gibi Kutsal Ruh’u diğer ulusların üzerine dökmeyi seçmişse, Petrus kimdi ki Tanrı’ya karşı koysun?

11:18   Bu İbrani imanlılar, Petrus’un hikayesini işitince, Tanrı’nın bütün olan bitendeki elini görüp tanıdılar ve düşüncelerini tamamen değiştirdiler. Bütün karşı gelmeleri sona erdi. Gerçekten takdir edilecek bir olay. Tanrı’yı, diğer uluslara tövbe etme ve yaşama kavuşma fırsatı verdiği için yücelttiler.

B. Antakya’daki Kilisenin Kurulması (11:19-30)

11:19   Anlatım şimdi İstefanos şehit olduktan sonra başlayan baskı zamanına döner. Bir başka deyişle, sonraki ayetlerde tanımlanan olaylar, Korneli-us’un Rab’be gelmesinden önce olmuştur.

Baskı sonucu dağılanlar müjdeyi şu yerlere taşıdılar:

1. Fenike, Tyre ve Sidon limanlarını (bugünkü Lübnan) içeren Akdeniz’in kuzeydoğusundaki dar kıyı şeridi.

2. Kıbrıs, Akdeniz’in kuzeydoğusundaki büyük bir ada.

3. Kirene, Afrika’nın kuzey kıyısında olan bir liman kenti (bugünkü Libya).

Ne var ki, müjdeyi sadece Yahudilere duyurdular.

11:20,21   Ama Antakya’ya giden ve orada Greklere müjdeyi duyuran Kıbrıslı ve Kireneli bazı imanlılar vardı.50 Tanrı’nın sözünü duyurmalarının sonucu olarak çok sayıda kişi inanıp Rab’be döndü. F.W. Grant şöyle der: “Tüm bunlarda profesyonelliğin yer almadığını görmek önemli. Hizmettİşde kullanılan tek bir kişinin bile adını bilmiyoruz.”

İsa Mesih inancının (Hıristiyanlığın) Antakya’ya girişi, inanlılar topluluğunun ilerlemesinde önemli bir adımdı. Antakya, Roma İmparatorluğu’nun üçün-cü kenti olarak görülüyor ve “eski dünyanın Paris’i” olarak adlandırılıyordu. Daha sonra Pavlus ve yanındakiler, müjdeyi diğer uluslara duyurmak için çık-tıkları yolculuğa buradan başladılar.

11:22-24   Büyük ruhsal uyanış haberi Yeruşalim’deki inanlılar topluluğuna ulaşınca Kutsal Ruh’la ve imanla dolu iyi bir adam olan Barnaba’nın Antakya’ya gönderilmesine karar verildi. Rab’bin diğer uluslar arasındaki lüt-funun meyvelerini bir bakışta gören bu iyi yürekli adam, onları Rab’be azimle bağlı kalmaya özendirdi. Daha bebek olan bu inanlılar topluluğunun böylesine Kutsal Ruh’la ve imanla dolu iyi bir adam tarafından ziyaret edilmesi ne kadar güzel bir şey! O oradayken birçok kişi Rab’be geldi. Hem de Yeruşa-lim’deki inanlılar topluluğuyla birlik korunmuş oldu.

11:25-26   Sonra Barnaba, Tarsuslu Saul’u anımsadı, Yeruşalim’deki elçilere Saul’u tanıtmış olan o idi. O zaman Saul, Yahudilerin öldürme planından kurtarılmak için aceleyle kentin dışına kaçırılmıştı. O tarihten beri memleketi olan Tarsus’taydı. Barnaba, Saul’u hizmette isteklendirme ve Antakya’daki inanlılar topluluğuna Saul’un öğretişini kazandırmak amacıyla, Saul’u Antak-ya’ya getirmek için Tarsus’a gitti. Bu harika takım, bütün bir yıl oradaki inanlılar topluluğundaki büyük bir kitleyi eğiterek çalıştılar.

Öğrencilere ilk kez Antakya’da Mesihçiler (Hıristiyanlar) adı verildi. Şüphesiz bu, o zaman yüzkarası olan bir ifadeydi, ama o zamandan beri Kurtarıcı’yı sevenler tarafından benimsenmiştir.

J.A. Stewart şu yorumu yapar:

F.B. Meyer şöyle demiştir: “Antakya, İsa Mesih inanlılarıyla ilgili tarihi olaylardan dolayı ününü daima koruyacaktır, çünkü Saul’un zulmü karşısında Yeruşalim’den kaçan, atanmamış ve ismi duyulmayan birçok öğrenci, Müjde’yi Greklere duyurmaya ve Rab’be gelenleri tüm Yahudilik geleneklerini göz ardı ederek bir inanlılar topluluğunda birleştirmeye cesaret ettiler.”

Bu imanlılar, görev sorumluluğunun tek bir kişide toplandığı modern bir topluluktan gitmiş olsalardı, inanlılar topluluğunun (Kilisenin) bu zaferli dönemi asla yazılamayacaktı. Orta derecede bir inanlılar topluluğunda Kutsal Ruh’un görev armağanlarının keşfedilmemiş ve gelişmemiş olması ne acıdır. Çünkü orta derecedeki bir imanlının hizmet edecek fırsatı hiç yoktur. Küçük bir inanlılar grubunun onlara bakacak ücretli bir çobanı olduğu sürece, kesin olan bir şey vardır; o da dünyanın asla Tanrı’nın sözünü duymayacağıdır. Gönüllü Pazar Okulu yöneticileri, Pazar Okulu ve Kutsal Kitap öğretmenleri ve toplulukta res-mi görevi olmadan çalışanlar için Tanrı’ya hamt olsun. Eğer verdikleri hizmet karşılığında hepsi ücret alsaydı, inanlılar topluluğunun çok azı ekonomik açıdan ayakta kalabilirdi.51

11:27-30   Antakya, Tanrı sözünün diğer uluslara gitmesinde merkez konumunda olmasına karşın, Yahudilerin Tanrı’nın sözünü duymasında merkez olan Yeruşalim’deki inanlılar topluluğuyla daima tam ve içten bir birliktelik içinde olmuştur. Aşağıdaki olay bu gerçeği resmeder.

O günlerde Yeruşalim’den Antakya’ya bazı peygamberler geldi. Bu peygamberler, Tanrı’nın sözcüleri olarak konuşmak için Kutsal Ruh tarafından ye-tenekli kılınmış imanlılardı. Rab’den esinlemeler aldılar ve bunları halka ilettiler. Bunlardan Hagavos adlı biri bütün dünyayı silip süpürecek şiddetli bir kıtlığın olacağını önceden bildirdi. Kıtlık, Klavdius’un imparatorluğu sırasında oldu. Antakya’daki öğrenciler, hemen Yahudiye’de yaşayan Rab’deki kardeşlerine gönderilmek üzere yardım toplamaya karar verdiler. Yahudilerle diğer uluslar arasındaki duvarın yıkılıyor olması ve eski düşmanlıkların Mesih’in çarmıhı tarafından yok edilmesi kesinlikle dokunaklı bir tanıklıktır. Tanrı’nın lütfu, tam bir birlik içinde gönüllü olarak veren öğrencilerde görünür. Her biri kendi gücü oranında verdi. F.W. Grant kederle şöyle der: “Bugün öyle görünüyor ki, herkes kendi bolluğu içinde yoksul ve en azına sahip olan ise en zenginidir.”

Para, Barnaba ve Saul’un eliyle topluluğun ihtiyarlarına gönderildi. Bu, toplulukla bağlantılı olarak ihtiyarlardan söz eden ilk ayettir. Havralarda ihtiyarlar bulunduğundan Yahudiler için bilinen bir düşünceydi bu. Ancak bu kişilerin Yeruşalim’de nasıl ihtiyarlar olduklarına dair hiç bilgi verilmiyor. Diğer ulusların olduğu inanlılar topluluğunda ihtiyarlar, elçiler ya da temsilcileri tarafından atanmıştır (14:23; Tit.1:5). İhtiyarların nitelikleri (özellikleri) 1.Timo-teos 3:1-7 ve Titus 1:6-9’da belirtilmiştir.

C. Hirodes’in Baskısı ve Ölümü (12:1-23)

12:1,2   Şeytan’ın inanlılar topluluğu üzerindeki amansız saldırıları devam etti. Bu sefer baskı kral Hirodes’ten geldi. Bu, Büyük Hirodes’in torunu 1. Hirodes Agripa idi. Roma İmparatoru Klavdius tarafından Yahudiye’ye kral olarak atandı. Musa’nın Yasasına dikkat eden biri olarak Yahudileri memnun etmek için her çareye başvurdu. Bu siyaseti uygularken, inanlılar topluluğundan bazı kişileri sıkıştırdı ve Yuhanna’nın kardeşi Yakup’u kılıçla öldürttü.

Yakup, Rabbimizin dağda görünümü değiştiğinde, Petrus ve Yuhanna’yla beraber olan öğrenciydi ve iki oğlunun, Mesih’in egemenliğinde O’nun yanında oturmalarını rica etmiş olan da onun annesiydi.

Bu bölüm, Tanrı’nın, halkıyla ilgili olarak izlediği yolların ilginç bir çalışmasını sergiler. Yakup düşman tarafından öldürülürken, Petrus mucizevi bir şekilde kurtarıldı. İnsan mantığı Petrus’a niçin böyle bir ayrıcalığın gösterildiğini sorar. İman, Tanrı’nın sevgi ve hikmetine bağlıdır ve şunu bilir:

Tanrı’nın bereketlediği kötülük iyiliğimiz

Ve bereketlemediği iyilik kötülüğümüzdür.

Eğer O’nun isteği ise

En yanlış gözükenler doğrudur.

– Frederick W. Faber

12:3,4   Yahudiler, Yakup’un öldürülmesini o kadar büyük bir sevinçle karşıladılar ki, Hirodes aynısını Petrus’a da yapmak için cesaret buldu. Ne var ki, Mayasız Ekmek Bayramıydı ve dini bayramlarda öldürmek pek uygun görülmüyordu. Hem de Yahudiler bu iyiliği takdir edemeyecek kadar törenleriyle meşgul olacaklardı. Bundan dolayı Hirodes, bayram süresince Petrus’un hapsedilmesini buyurdu. Elçi, dörder kişilik dört takım askerin, yani on altı askerin gözetimi altındaydı.

12:5   Zihinlerinde Yakup’un ölümünü tüm canlılığıyla yaşayan Yeruşalim-deki inanlılar topluluğu, Petrus için hararetle dua etti. G.C. Morgan, “İçten ve sürekli duanın gücü, Hirodes’ten ve cehennemden daha güçlüydü” diye yorum-lar.

12:6-11   Petrus, Hirodes’in kendisini yargılamayı planladığı ...gece iki askerin arasında kelepçeli olarak uyuyordu. Biri onun uykusunu, imanın bir zaferi olarak adlandırmıştır. Rab’bin yaşlı bir adam oluncaya kadar yaşayacağı vaadini, anımsamış olsa gerek (Yu.21:18), Hirodes’in onu zamanından önce öldüremeyeceğini biliyordu. Birdenbire Rab’bin bir meleği göründü ve hücre ışıkla doldu. Melek, Petrus’un böğrüne dokunup hemen kalkmasını buyurdu.

O anda zincirler bileklerinden düştü. Melek, sonra kısa ve kesin cümlelerle, Petrus’a giyinmesini, abasını ve çarıklarını giymesini ve onu izlemesini söyledi. Petrus, şaşkınlık içinde olmasına rağmen, meleği hapishanenin birinci ve ikinci nöbetçisini geçerek izledi. Demir kapıya gelince, kapı sanki elektrikli bir göz tarafından otomatik olarak açıldı. Kentte bir sokak boyunca yürüdükten sonra melek kayboldu ve Petrus kendine gelip olanların bir rüya olmadığını, Rab’bin kendisini mucizevi bir şekilde Hirodes’in ve Yahudilerin elinden kurtarmış olduğunu anladı.

12:12   Petrus, düşünmek için durunca, öğrencilerin Markos diye tanınan Yuhanna’nın annesi Meryem’in evinde dua ediyor olduklarını anladı. Pet-rus’un hapisten kaçışı muhtemelen sabahın erken saatlerinde gerçekleşmiş ol-duğundan, dua toplantısı tüm gece sürmüş olmalı.

12:13-15   Petrus, dış kapıyı çalıp bekledi. Roda adlı (Grekçe Rose) bir kız kapıya bakmaya gitti, ama Petrus’un sesini tanıyınca o kadar heyecanlandı ki, kapıyı açmadı! Dua edenlere müjdeyi vermek için içeri koştu. Onun çıldırmış olduğunu düşündüler ve bunu söylemekte tereddüt de etmediler. Ama kız elçinin kapıda olduğunda ısrar etti. “Onun meleği olmalı” dediler, ama kız Petrus’un kendisi olduğunu söyledi.

Bu imanlılar, sık sık, kuşkuyla edilen dualarından dolayı azarlanmışlardır; aslında dualarına yanıt verildiğinde şaşırdılar. Ancak böyle bir eleştiri muhtemelen sinirli öz bilincimizden kaynaklanır. Başkalarını azarlamak yerine, Tan-rı’nın böyle imansız dualara yanıt vermesinden teselli bulmalıyız. Hepimizde inanmayan imanlılar olmaya karşı eğilim vardır.

12:16,17   Bu arada Petrus kapıda durup kapıyı çalmaya devam etti. Sonunda kapıyı açtılar da içeri girdi, hepsinin kuşkusu yok oldu ve sevinç çığlıkları attılar. Hemen onları sakinleştirip mucizevi kurtuluşunu kısaca anlattı ve haberi Yakup’la (herhalde Alfay’ın oğlu) öbür kardeşlere iletmelerini rica edip oradan ayrıldı. Petrus’un gittiği yeri bilmemiz mümkün değil.

12:18,19   Talihsiz askerler, sabahleyin Petrus’u göremeyince büyük bir telaşa kapıldılar. Yenilgi Hirodes için de ağır bir tecrübe oldu. Askerlerin söyleyebildikleri hiç de inandırıcı değildi. Aslında tanıklıklarının yetersizliği, kralı daha da kızdırmış olabilir. Bundan dolayı onların idam edilmelerini buyurdu. Sonra da kırılan gururunun iyileşmesi için Sezariye’ye gitti.

12:20   Hirodes, bilinmeyen bazı nedenlerle Akdeniz’deki iki önemli liman olan Sur ve Sayda halklarına ateş püskürüyordu. Bu kentlerdeki halk, onun Sezariye’deki tatilinden yararlanıp sevgisini kazanmaya çalıştılar, çünkü Yahu-diye’den ithal edilen yiyeceklere bağlıydılar. Bu nedenle kralın baş danışmanı Vilastos’la dost olup, onun aracılığıyla diplomatik ilişkilerin düzeltilmesini rica ettiler.

12:21-23   Bir gün Hirodes, krallık giysileri içinde halka hitap etti. Halk, “Bu bir insanın sesi değil, bir ilahın sesidir!” diye taşkınlıkta bulundu. Böylesine tanrısal bir onuru reddetmek ya da yüceliği Tanrı’ya vermek için hiç çaba göstermedi. Bu nedenle, Rab’bin bir meleği onu korkunç bir hastalıkla vurdu ve can verdi. Bu olay İ.S. 44’de gerçekleşti.

Böylece, Yahudileri memnun etmek için Yakup’u öldürtmüş olan Hirodes, hem bedeni, hem de canı cehennemde mahvetmeye gücü Olan’ın elinde kendisi öldü. Hirodes ektiğini biçti.

Ç. Pavlus’un İlk Müjde Yayma Yolculuğu: Galatya (12:24 - 14:28)

12:24   Bu sırada Tanrı’nın sözü, devamlı yayılıyordu. Tanrı, insanın gazabını, kendisine hamt haline dönüştürür ve gazabından artanını da bağlar (Mez. 76:10). Halkların tasarılarını boşa çıkarır. Ama RAB'bin planları sonsuza dek sürer (Mez.33:10,11).

12:25   Antakya’dan getirdikleri armağanı vererek Yeruşalim’deki görevlerini tamamlayan Barnaba’yla Saul, Barnaba’nın yeğeni ve sonradan İncil’in ikinci kitabını yazan, Markos’u da yanlarına alarak Antakya’ya52 döndüler.

Barnaba’yla Saul’un Yakup’un ölümü, Petrus’un hapse atılması ya da Hirodes’in ölümü sırasında Yeruşalim’de olup olmadıklarını bilmeye imkân yok.

Birçok Kutsal Kitap yorumcusu 13. bölümün farklılığını hisseder. Kimisi, Elçilerin İşleri kitabının 2. bölümü diyecek kadar ileri gider. Elçi Pavlus, artık kesinlikle ön plana çıkmıştır ve Suriye’deki Antakya, Tanrı’nın sözünün diğer uluslara yansıdığı merkez olur.

13:1   11.bölümde öğrendiğimiz gibi, Antakya’da bir kilise (inanlılar top-luluğu) kurulmuştu. Bu kilisede, çok sayıda değişik armağanlara sahip olanlar vardı; bu nedenle belirli bir kişiyi kilise önderi (çoban) olarak atama gereğini duymadılar. En azından beş peygamber ve öğretici vardı. Önceden bahsedildi-ği gibi peygamberler Kutsal Ruh tarafından özel bir armağanla donatılıp başka-larına duyurmak için doğrudan Tanrı’dan esin alan kişilerdi. Peygamberler, gerçek anlamda Rab’bin sözcüleriydi ve gelecek olayları önceden bildirebilir-lerdi. Öğreticiler ise, Kutsal Ruh tarafından kendilerine Tanrı’nın Sözünü baş-kalarına yalın ve anlaşılabilir bir şekilde açıklama yeteneği verilenlerdi.

Bildirilen peygamber ve öğretmenlerin adları şunlardır:

1. Barnaba. Mesih’in bu harika hizmetçisi ve Pavlus’un sadık yardımcısıyla zaten tanışmış bulunuyoruz. Burada önce ondan bahsedilmesi imanda ya da Me-sih’e hizmet konusunda daha eski olması sebebiyle olabilir.

2. Niger denilen Şimon. Adından ötürü Yahudi kökenli, belki de Afrikalı bir Yahudi topluluğundan olduğu yargısına varırız. Belki de Niger (zenci ya da esmer) adını diğer uluslarla çalışırken kolaylık sağladığı için benimsemiştir. Tabii adın akla getirdiği gibi zenci de olmuş olabilir. Onunla ilgili başka bir şey bilinmiyor.

3. Kireneli Lukius. Muhtemelen Kirene’den Rab İsa’yı duyurmak için Antakya’ya ilk gelenlerden biridir (11:20).

4. Menahem. Bölge kralı Hirodes’le birlikte büyümüş olan kişi olarak listeye girer. Zalim Hirodes Antipa ile böylesine yakın bir ilişki içinde yaşamış olan birinin, İsa Mesih imanını kabul eden ilklerden biri olduğunu düşünmek ilginç. Tetrark (bölge kralı) unvanı, Hirodes’in babasının krallığının dörtte biri üzerinde hüküm sürdüğünü belirtir.

5. Saul, Bu listede adı geçen son kişi olan Saul, “Sonuncular birinci olacaktır” gerçeğinin yaşayan örneği olacaktı.

Bu beş adam, ilk inanlılar topluluğunun birbiriyle kaynaşmış olduğunu ve insan derisinin rengi konusunda renk körü olduklarını resmeder. “Yeni bir ölçü birimi oluşturulmuştur: Kim olduğunuz değil, kimin olduğunuz.”

13:2   Bu peygamber ve öğreticiler, bir süre dua edip oruç tutmak için muhtemelen tüm inanlılar topluluğuyla bir araya gelmişlerdi. Rab’be tapınırlarken ifadesinde, zamanlarını dua ve başkaları adına yalvarma ile geçirdikleri belirtilir. Kendilerini aralıksız olarak ruhsal egzersizlere vermek için oruç tutarak bedenin isteklerinden kaçındılar.

Dua etmek için neden bir araya gelmişlerdi? Tanrı sözünün dünyaya yayılması için taşıdıkları yükten dolayı bu toplantıyı yapmış olmalarına inanmak akla uygun değil mi? Tüm gece süren bir dua toplantısı olduğu kayıtlarda geçmez, ama bugünkü “dua toplantılarından” daha uzun ve daha ciddi olduğu kesindir.

Dua ederlerken Kutsal Ruh onlara, Barnaba’yla Saul’u düşündüğü özel bir görev için ayırmalarını bildirdi. Bu, Kutsal Ruh’un kişilik sahibi olduğunun kesin kanıtıdır. Yalnızca bir etki olsaydı, böyle bir dilin kullanılabilmesi akla uygun olmazdı. Kutsal Ruh, bu bildiriyi peygamber ve öğreticilere nasıl aktardı? Kesin bir yanıt verilmiş olmamasına karşın, peygamberlerden biri aracılığıyla – Şimon, Lukius ya da Menahem– konuşmuş olması muhtemeldir.

Burada, önce Barnaba’dan, sonra Saul’dan bahsedilir. Ancak Antakya’ya döndüklerinde, isim sırası değişmiştir.

Bu ayet, Kutsal Ruh’un ilk inanlılar topluluğunu yönlendirmedeki rolü ve öğrencilerin O’nun yönlendirmesine olan duyarlılıklarını vurgulama konusunda, pratik açıdan son derece önemlidir.

13:3   Böylece, Kutsal Ruh isteğini gösterdikten sonra, oruç tutup dua etmeye devam ettiler. Daha sonra üçü (Şimon, Lukius ve Menahem) Barnaba’yla Saul’un üzerine ellerini koydular. Bu, bugünkü Hıristiyan dünyasında bir kilise görevlisinin, ikinci derecede bir görevliye dini statü vermesi gibi resmi bir “atama” eylemi değildi. Bu yalnızca iki adamla, Kutsal Ruh’un kendilerini çağırmış olduğu görevdeki birlikteliklerinin bir ifadesiydi. Yöneticiye “dini tören” ve diğer dini görevler için ayrıcalıklı yetki veren, dinsel bir ayin yapılarak ruhban sınıf atama düşüncesi, Yeni Antlaşma’da yoktur. Barnhouse şu yorumu yapar:

Bir kişiden liderlik için gerekli tüm armağanları beklemek, çağımızda yapılan büyük bir hatadır. Bunun için, birkaç yüz üyesi olabilen bir kilisenin, yalnızca bir önderi vardır. Kendisinden vaaz vermesi ve teselli edebilmesi gibi birçok şey beklenmektedir. Aslında Romalılar 12:6-8’de bahsedilen sekiz armağandan yedisi, atanmış çoban için düşünülürken, sekizincisi topluluğun görevi olarak görülür. Topluluğa bırakılan bu tek armağan nedir? Bağışta bulunma, ondalık vermedir. Burada yolunda olmayan bir şey vardır.

Resmi görevi olmayanların vaaz etmesini önerip önermediğim sorulabilir. Kutsal Yazıları kavramışsa, resmi görevi olmayanın her fırsatta bu armağanını uygulaması gerektiğini sorgulamaya gerek yoktur. Resmi görevi olmayanların hareketi, doğru yöne doğru atılmış önemli bir adımdır ve bu uygulama Yeni Antlaşma döneminde başlamıştır.53

Bu tarihten önce, yaklaşık sekiz yıldır Barnaba’yla Saul’un Rab’bin işinde bulunmuş oldukları anımsanmalıdır. Mesih’in hizmetinde çırak değillerdi. “Delinen ellerin atamasını” zaten yaşamışlardı. Şimdi ise Antakya’daki hizmet arkadaşları müjdeyi diğer uluslara götürme gibi özel bir görevde kendileriyle özdeşleştiklerini ifade ediyorlardı.

Onları yolcu ettiler sözü, görev için “onların gitmesine izin verdiler”, ya da “onları özgür kıldılar” anlamındadır.

13:4   Bu ayetle, Pavlus’un ilk Müjde Yayma Yolculuğu olarak bilinen yolculuk başlar. Bu yolculuğun kaydı, 14:26’ya kadar uzanır. Anadolu’nun (özellikle batı Anadolu’nun) müjdeyi duymasıyla ilgilidir. İkinci Müjde’yi Yayma Yolculuğu, Müjde’yi Yunanistan’a taşıdı. Üçüncü Müjde’yi Yayma Yolculuğu ise, Anadolu ve Yunanistan’daki inanlılar topluluklarının tekrar ziyaret edilmesini içerir, ancak özellikle Asya ili ve Efes kentiyle ilgilidir. Pavlus’un Müjde’yi yayma çalışmaları yaklaşık on beş yıllık bir dönemi kapsadı (Pavlus’un yolculuklarını izlerken, ziyaret edilen yerleri, her bir yolculuktan ilk kez söz edildiğinde, büyük harflerle belirteceğiz).

Mesih’in iki yiğit hizmetçisi Suriye’deki (bugünkü Türkiye) Antakya’dan, yirmi dört kilometre uzakta bir liman olan SELEFKİYE’ye gitti. Oradan da gemiyle KIBRIS adasına geçtiler.

13:5   Kıbrıs’ın doğu kıyısındaki SALAMİS’e varınca, çeşitli havraları ziyaret edip Tanrı’nın sözünü duyurdular. Havralarda, herhangi bir Yahudi’ye Kutsal Yazıları okuma ya da açıklama için fırsat verilmesi adetti. O zaman Yuhanna Markos yardımcıları olarak hizmet ediyordu. Barnaba’yla Saul, önce havralara giderek, Tanrı sözünün önce Yahudilere, sonra da diğer uluslara gitmesi gerektiğini söyleyen tanrısal buyruğu yerine getiriyorlardı.

13:6   Salamis’ten ayrılarak adayı baştan başa geçtiler, batı kıyısındaki BAF’a geldiler. Salamis, adanın başlıca ticaret kentiydi. Baf ise başkentti.

13:7,8   Orada, büyücü ve sahte peygamber olan Baryeşu (İsa ya da Ye-şu’nun Oğlu anlamında) adında bir Yahudi’yle karşılaştılar. Bu büyücünün, bir şekilde Romalı vali54 ya da adanın idari görevlisi olan Sergius Pavlus’la yakın bir arkadaşlığı vardı. Sergius Pavlus, akıllı biri olarak tanımlanır. Bu adam, Barnaba’yla Saul’u, gelip Tanrı’nın sözünü öğretmeleri için çağırttığında, büyücü müdahale etmeye çalıştı; Tanrı sözünü engellemek için Şeytan’dan esinlenmiş olması olasıdır.

8. ayette, adı “hikmetli adam” anlamına gelen Elimas olarak geçer. Korkunç bir hata tabii.

13:9,10   Sergius Pavlus’un gerçeği ciddi olarak araştırdığını ve büyücünün gerçeğe düşman olduğunu anladıktan sonra Saul, onu acımasız sözlerle azarladı. Kimse Saul’un bedensel güçle konuştuğundan kuşkulanmasın diye, onun Kutsal Ruh’la dolu olduğu ifade edilir. Saul, gözlerini büyücüye dikerek, onu kurnazlık ve sahtekârlıkla dolu olmakla suçladı. Saul, Baryeşu adına da aldanmadı; bu maskeyi çıkarıp Elimas’ı İblis’in oğlu olarak adlandırdı. Büyücü durmadan, Tanrı’nın gerçeğini saptırmaya uğraşarak doğru olan her şeye düşmanlık ediyordu.

13:11   Kendisine disiplinle ilgili özel yetki verilmiş bir elçi olarak Saul, Elimas’ın bir süre için kör olacağını bildirdi. Vali gibi diğerlerini de ruhsal karanlıkta tutmaya çalışmış olduğundan, bizzat kendisi bedensel körlükle cezalandırılacaktı. O anda üzerine bir sis, bir karanlık çöktü ve elinden tutup kendisine yol gösterecek birilerini bulmaya çalıştı.

Yalnızca Rab İsa’yı kabul etmemekle kalmayıp başkalarının da kabul etmesini önlemeye çalışan Elimas, İsrail ulusunun bir örneği olarak alınabilir. Bunun sonucu olarak İsrail, ‘yasal olarak’ Tanrı tarafından bir süreliğine kör edilmiştir. En sonunda ulusun tövbe eden kısmı, İsa’ya Mesih olarak dönüp O’na gelecektir.

13:12   Valinin Tanrı’dan gelen mucizevi vuruştan etkilendiği açıktır, ama Barnaba ve Saul’un öğretişinden daha çok etkilendi. Rab İsa’da gerçek bir imanlı oldu: İlk müjdeyi yayma yolculuğundaki ilk lütuf anısı.

Bu anlatımda (ayet 9) Luka’nın, Yahudi adı olan Saul’un yerine, diğer uluslara ait olan Pavlus adıyla başladığına dikkat edin. Pavlus adının kullanımı, Müjde’nin diğer uluslar arasında giderek artan yayılışına dikkat çeker.

13:13   Pavlus’un artık ön plana çıkmış olduğu gerçeği, Pavlus’la beraberlerindekilerin sözleriyle belirtilir. Baf’tan, kuzeybatıdaki PAMFİLYA bölgesindeki PERGE kentine gittiler. Pamfilya, Anadolu’nun güney kıyısında bir Roma iliydi. Perge başkentiydi ve Kestros nehri üzerinde olup kıyıdan on kilometre içerdeydi.

Perge’ye vardıklarında, Yuhanna Markos onları bırakıp Yeruşalim’e dön-dü. Belki Tanrı’nın sözünü diğer uluslara duyurma düşüncesinden hoşlanmadı. Pavlus, onun hizmetten geri çekilişini bir kusur olarak gördüğünden, Markos-un ikinci yolculuğunda kendisine eşlik etmesini reddetti. Bu, Barnaba’yla Pav-lus arasında keskin bir ayrılığa neden oldu. Ve hizmetlerini, ayrı bölgelerde sür-dürmeyi tercih etmeleriyle sonuçlandı (15:36-39). Markos sonunda, Elçi Pav-lus’un güvenini yeniden kazandı (2Ti.4:11).

Perge ziyareti konusunda daha fazla ayrıntı verilmemiştir.

13:14,15   Sonraki durak, PİSİDYA ANTAKYASI idi. Burası yaklaşık Perge’nin yüz elli kilometre kuzeyindeydi. Çarmıhın habercileri, bir kez daha Şabat Günü havraya gitti. Kutsal Yazılar okunduktan sonra havranın yöneticileri, bu ziyaretçilerin Yahudi olduğunu anlayıp onları halka verecek bir öğütleri varsa konuşmaları için davet etti. Havralarda Tanrı’nın sözünü açıklama özgürlüğü çok sürmeyecekti.

13:16   Tanrı’nın sözünü duyurma fırsatını hiç kaçırmayan Pavlus ayağa kalktı ve havradakilere hitap etti. Hücum planı önce Yahudi tarihinin temelini atmak, sonra dinleyicilerini Mesih’in yaşamı ve hizmeti ile bağlantılı olaylardan haberdar etmek, daha sonra da Mesih’in dirilişini belirli bir vurguyla açıklayıp Kurtarıcı aracılığıyla günahların bağışlandığını bildirerek onları O’nu reddetme tehlikesine karşı uyarmaktı.

13:17   Pavlus’un bildirisi, Tanrı’nın İsrail ulusunu yeryüzündeki halkı olarak seçişiyle başlar. Mısır diyarında, gurbette yaşadıkları zamana doğru hızla ilerler ve onları Firavun’un baskısından güçlü eliyle kurtarışındaki lütfunu gösterir.

13:18   Tanrı, çölde kırk yıl İsrail halkının nazına katlandı. Katlanma diye çevrilen fiil, başkasının ihtiyaçlarıyla ilgilenmek gibi olumluluk belirten bir sözcükten gelir. İsrail’in bütün şikayetlerine rağmen Rab, İsrail’in ihtiyaçlarını karşıladı.

13:19-22   Pavlus’un söz ettiği dört yüz elli yılın, ataların döneminden başlayıp hakimlerin olduğu dönemi de içeren zaman dilimi olması olasıdır.55

Kenan diyarına girişlerinin ardından Tanrı, Samuel peygamberin zamanına kadar halka hakimler verdi. Diğer uluslar gibi bir kral isteyince, Tanrı onlar için Benyamin oymağından Kiş oğlu Saul’u yetiştirdi; kırk yıl krallık yaptı. Saul, itaatsizliğinden dolayı tahttan indirildi ve onun yerine kral olarak Davut başa geçirildi. Tanrı, Davut’u gönlüne uygun ve her isteğini yapacak bir adam olarak övdü. 22. ayet, Mezmurlar 89:20 ile 1.Samuel 13:14’ten alınan alıntıların karışımıdır.

13:23   Pavlus, Davut konusundan, Davut’un soyundan olan İsa’ya doğru kolay ve hızlı bir geçiş yaptı. “Pavlus’un vaazında, bütün yollar Mesih’e çıktı.” İsrail halkına İsa’nın, Tanrı’nın vaadine göre onlara göndermiş olduğu bir Kurtarıcı olduğunu açıklamak için gereken cesareti takdir etmemiz belki biraz zor olur. Onlar, İsa’yı bu şekilde tanımıyorlardı!

13:24   Pavlus, bu kısa girişten sonra Vaftizci Yahya’nın görevine dönüş yaptı. Mesih’in gelişinden önce (yani göreve başlamasından önce) Yahya, tüm İsrail halkını, tövbe edip vaftiz olmaya çağırdı. Bu, Mesih’in gelişini ilan ve halka, bu gelişe hazırlık olarak tövbe etmelerini söylemek anlamındadır. Tövbelerini Şeria nehrinde vaftiz olarak belirtmeleri gerekiyordu.

13:25   Vaftizci Yahya, bir dakikalığına bile kendisinin vaat edilen Mesih olabileceği düşüncesine izin vermedi. Görevini tamamlayıncaya kadar, peygamberlerin söz etmiş olduğu Mesih olmadığını ısrarla belirtti. Aslında, gelişini bildirdiği Kişinin, çarığının bağını çözmeye bile layık değildi.

13:26   Dinleyicilerine kardeşler ve İbrahim’in soyundan gelenler olarak hitap eden Pavlus, onlara bu kurtuluş bildirisinin önce İsrail ulusuna gönderilmiş olduğunu anımsattı. İsa, İsrail evinin kaybolmuş koyunlarına geldi. Öğrencilere bildiriyi, önce Yahudilere duyurmaları söylendi.

13:27,28   Ancak Yeruşalim’de yaşayanlar ve onların yöneticileri, İsa’yı uzun zamandır beklenen Mesih olarak tanımadılar. O’nun, peygamberlerin hakkında yazmış oldukları Kişi olduğunu anlamadılar. Her Şabat Günü Kutsal Yazılardan Mesih’le ilgili önbildirileri işittikleri halde, onları Nasıralı İsa’yla birleştiremediler. Aksine, O’nu mahkûm ederek Kutsal Yazıların yerine gelmesini sağlayanlar bizzat kendileriydi. O’nda ölüm cezasını gerektiren herhangi bir suç bulamadıkları halde, öldürülmesi için O’nu Pilatus’a teslim ettiler.

13:29   Ayetin ilk kısmındaki “onlar” Mesih’i reddederek Kutsal Yazıları yerine getirmiş olan Yahudi halkını belirtir. Ayetin son kısmındaki “onlar” ise, Rab İsa’nın bedenini sevgiyle gömen, Aramatyalı Yusuf’la Nikodim’i belirtir.

13:30,31   İsa’nın ölümden dirilmiş olduğu gerçeği iyice kanıtlanmıştır. İsa’yla birlikte Celile’den Yeruşalim’e gelmiş olanlar hâlâ yaşıyordu ve onların tanıklığı yadsınamazdı.

13:32-33   Elçi daha sonra Eski Antlaşma’da, Tanrı’nın atalarına verdiği Mesih sözünün İsa’da yerine gelmiş olduğunu bildirdi. Bu söz önce, O’nun Beytlehem’deki doğumuyla yerine geldi. Pavlus, Mesih’in doğumunu, Tanrı-nın, “Sen benim Oğlumsun, bugün ben sana Baba oldum” dediği Mezmurlar 2:7’nin yerine gelmesi olarak açıkladı. Bu ayet, Mesih’in Beytlehem’deki do-ğumunda, Tanrı’nın Oğlu olmaya başladığı anlamına gelmez. Sonsuzluklardan beri Tanrı’nın Oğlu’ydu, ama Tanrı’nın Oğlu olarak beden alışıyla dünyaya gösterildi. Mezmurlar 2:7, Mesih’in sonsuz Oğulluğunu yadsımak için kullanıl-mamalıdır.

13:34   Rab İsa’nın dirilişi, 34. ayette daha net anlaşılmaya başlar. Tanrı, O’nu asla çürümemek üzere ölümden diriltti. Daha sonra Pavlus, Yeşaya 53:3’ten alıntı yaptı: “Size, Davut’a vaat ettiğim kutsal ve güvenilir nimetleri vereceğim.” Bu alıntı, orta düzeydeki bir okuyucuya zorluk çıkarır. Yeşaya-daki bu ayetle Mesih’in dirilişi arasında nasıl bir bağlantı olabilir? Kurtarıcı’nın dirilişiyle, Tanrı’nın Davut’la olan antlaşması nasıl birleştirilir?

Tanrı, Davut’a sonsuz bir taht ve egemenlik ve o tahtta sonsuza dek oturacak bir soy vaat etti. Bu arada Davut ölmüş ve bedeni toprağa karışmıştı. Krallık, Davut’tan sonra bir süre daha devam etmişti, ama o zaman İsrail dört yüz yıldan fazla kralsız kalmıştı. Davut’un soyu, Nasıralı İsa’ya kadar yıllarca devam etti. Yusuf aracılığıyla Davut’un tahtının yasal hakkını miras aldı. Yusuf, gerçek babası olmadığı halde, yasal babasıydı. Rab İsa, Meryem aracılığıyla doğrudan Davut’un soyundan geliyordu.

Pavlus, Davut’a vaat edilen güvenilir bereketlerin, Mesih’te yerine geldiğini vurguluyor. O, Davut’un tahtına oturacak olan Davut’un soyundandır. Ölümden dirilmiştir ve sonsuz yaşamın gücünde yaşıyor, Tanrı’nın Davut’la olan antlaşması Mesih’te kesinleştirilmiştir.

13:35   Bu olay, elçinin Mezmur 16:10’dan yaptığı alıntıyla 35. ayette daha çok vurgulanır: “Kutsalını çürümeye bırakmayacaksın.” Bir başka deyişle, Rab İsa ölümden dirilmiş olduğu için ölümün artık O’nun üzerinde gücü yoktur. Artık asla ölmeyecek ve bedeni de çürümeye bırakılmayacak.

13:36,37   Davut, Mezmur 16:10’daki sözleri söylerken, kendisiyle ilgili ko-nuşuyor olamazdı. Kendi kuşağında Tanrı’nın amacı uyarınca hizmet ettikten sonra öldü, gömüldü ve bedeni toprağa döndü. Ama Rab İsa, bedeni çürümeden önce, üçüncü gün ölümden dirildi.

13:38   Mesih’in tanrısal onayının mührü olan dirilişi gerçekleştiğinden, Pav-lus artık günahların bağışlandığını duyurabilirdi. Sözlerine dikkat edin: “Gü-nahların bu kişi aracılığıyla bağışlanacağı size duyurulmuş bulunuyor.”

13:39   Ama bundan da fazlası vardı. Pavlus şimdi, tam ve karşılıksız olarak aklanma sağlandığını da bildirebiliyordu. Bu, Musa’nın Yasası’nın hiçbir zaman yapamayacağı bir şeydi.

Aklanma; Tanrı’nın, Oğlu’nu Rab ve Kurtarıcı olarak kabul eden tanrısız günahkarları doğru sayma ya da bildirme eylemidir. Tanrı’nın zihninde gerçekleşen, yasal bir eylemdir ve günahkar aklanarak, yargılandığı her suçtan temiz kılınır. Tanrı, suçlu günahkârı adil bir şekilde aklar, çünkü günahlarının cezası, Rab İsa Mesih’in çarmıhta onun yerine ölmesiyle tamamen ödenmiştir.

İlk okuyuşta, Musa’nın Yasasının bazı şeylerden aklayabildiği, ama kişinin Mesih aracılığıyla daha başka birçok şeyden aklanmaya kavuşabileceği şeklinde anlaşılabilir. Ama öğretiş kesinlikle bu değil. Yasa, hiçbir zaman hiç kimseyi aklayamazdı; sadece mahkûm edebilirdi. Pavlus’un burada söylediği, Mesih’e iman aracılığıyla, kişinin kendisine karşı getirilen bütün suçlardan aklanabileceğidir: Böyle bir temizleme Musa’nın Yasası altında asla kazanılamaz.

13:40,41   Elçi daha sonra bildirisini, Tanrı’nın bu büyük kurtuluş sunusunu reddetme eğilimindeki kişilere ciddi bir uyarıyla kapatır. Tanrı’nın sözüyle alay edenleri, üzerlerine gelecek gazabı önceden anlatsa inanamayacakları, sözleriyle uyardığı Habakkuk 1:5’den (herhalde Yşa.29:14’le Özd.1:24-31’den parçalar) alıntı yapar. Pavlus’un zamanında, bu İ.S. 70’deki Yeruşalim’in yıkılışı olarak düşünülmüş olabilirdi, ama Tanrı’nın Oğlu’nu reddedenlerin sonsuz yargısını da kapsayacaktı.

13:42,43   Havradaki toplantı bitince, Yahudiler ve Yahudiliğe dönmüş olup Tanrı’ya tapan yabancılardan birçoğu, büyük bir ilgiyle Pavlus’la Bar-naba’nın ardından gitti. Rab’bin bu iki hizmetçisi, onlara Tanrı’nın lütfunda devamlı yaşamaları için cesaretlendirici sözler söylediler.

13:44   Bir hafta sonra, Pavlus’la Barnaba kaldıkları yerden devam etmek için havraya döndü. Kent halkının hemen hemen tümü, Rab’bin sözünü din-lemek için toplandı. Tanrı’ya bağlı bu iki vaizin hizmeti, halkın çoğu üzerinde derin bir etki yaratmıştı.

13:45   Ne var ki, “yabancı bildirinin” bu kadar çok kabul görmesi, Yahudilerin kıskançlık ve öfkeye kapılmasına neden oldu. Pavlus’un bildirisini yalanlayıp ona karşı ağır ve sert bir dil kullandılar.

13:46,47   Pavlus’la Barnaba’nın gözünü kolayca korkutamamışlardı. Bildiriyi, ilkönce Yahudi halkına bildirmek zorunda olduklarını açıkladılar. Ne var ki, bildiriyi reddetmiş ve böylece de kendilerini sonsuz yaşama layık görmeyerek mahkûm etmiş olduklarından, vaizler diğer uluslara gideceklerini bildirdiler. Yahudi geleneğinden böyle bir kopuş için herhangi bir izin gerekliyse, buna gerekli yanıt Yeşaya 49:9’daki sözlerle verilir. Aslında Tanrı bu ayette, “Yeryüzünün dört bir bucağına kurtuluş götüresin diye, seni uluslara ışık yaptım” derken Mesih’le konuşuyordu. Ancak Tanrı’nın Ruhu, Mesih’in hiz-

metkarlarının diğer uluslara ışık ve kurtuluş getirme konusunda Mesih’in araç-ları olduklarından dolayı, bu sözleri kendilerine uyarlamaları için izin verir.

13:48   Diğer uluslar için olan bu kurtuluş ilanı her ne kadar Yahudileri öfkelendirdiyse de, orada olan diğer uluslar arasında büyük sevinç yarattı. İşitmiş oldukları Rab’bin sözünü yücelttiler. Sonsuz yaşam için belirlenmiş olanların hepsi iman etti. Bu ayet Tanrı’nın egemen seçiminin sade bir ifadesidir. Olduğu gibi alınmalı ve inanılmalıdır. Kutsal Kitap, Tanrı’nın bazı kişileri, dün-yanın kuruluşundan önce Mesih’te seçtiğini öğretir. İnsanın özgür bir manevi temsilci olduğunu ve İsa Mesih’i Rab ve Kurtarıcı olarak kabul ederse kurtu-lacağını da eşit vurguyla öğretir. Tanrısal seçim ve insanın sorumluluğu Kutsal Yazılar açısından doğrudur ve biri diğeri pahasına vurgulanmamalıdır. İkisi ara-sında bir çelişki var gibi görünürse de, bu çelişki Tanrı’nın aklında değil, sadece insanın aklındadır.

İnsanlar, Tanrı’nın herhangi bir eylemiyle değil, kendi seçimleriyle mahvolurlar. Eğer bütün insanlık, lâyık olduğunu alsaydı, o zaman hepsi yok olurdu. Ama Tanrı, lütuf göstererek bazılarını kurtarır. Bunu yapmaya hakkı var mı? El-bette var. Tanrı’nın seçim yapmaktaki mutlak egemenliği ile ilgili öğretiş, Tan-rı’ya, yanlış ve haksız hiçbir şey yapmayan, tüm evrenin Yöneticisi ve sahibi olarak O’na gerçek yerini ve yetkisini veren bir öğretiştir. Bu konuyla ilgili zor-luklarımızın birçoğu, Erdman’ın şu sözlerini anımsayabilsek çözülecektir:

Tanrı’nın her şeye egemen oluşu mutlaktır; buna rağmen kurtulması gereken insanları mahkûm etmede hiçbir zaman uygulanmaz, aksine kaybolmayı hak eden insanların kurtuluşuyla sonuçlanmıştır.56

13:49,50   Yahudilerin karşı gelmesine rağmen, Rab’bin sözü bütün yörede yayıldı. Bu, karşı gelenlerin daha çok engellemesine ve yolu tıkamasına neden oldu. Yahudiler, kentte Yahudiliğe dönmüş Tanrı’ya tapan bazı saygın kadınları, müjdeyi yayanlara karşı harekete geçirmek için kışkırttılar. Kentin ileri gelen erkeklerini de kötü amaçlarını ilerletme konusunda kullandılar. Pavlus’la Barnaba’nın bölgeden zorla çıkarılması için böyle bir baskı hareketi başlatıldı.

13:51,52   Rab’bin öğretişine göre (Luk.9:5; 10:11), ayaklarının tozunu silkerek KONYA’YA hareket ettiler. Bununla birlikte bu olay, imanlılar tarafından bir yenilgi ya da geri çekiliş olarak yorumlanmadı, çünkü onların sevinç ve Kutsal Ruh’la dolu olduklarını okuruz. Konya, Anadolu’daki Antakya Pisidyası’nın güneydoğusundadır.

14:1,2   Diğer yerlerde olduğu gibi Konya’da da havra vardı ve o zamanki Yahudiler arasında yaygın olan geleneğe göre, Pavlus’la Barnaba’nın vaaz etmelerine izin verildi. Tanrı’nın Ruhu konuşmalarına öyle bir güçle eşlik etti ki, hem Yahudilerden, hem de inancını değiştirmiş olan diğer uluslardan çok sayıda kişi Rab İsa’yı kabul etti. Bu, Tanrı’nın sözüne itaat etmeyi reddeden Yahudilerde öfke yarattı ve karşılık olarak diğer ulusları... kardeşlere karşı kışkırttılar. Elçilerin İşleri kitabında inanmayan Yahudiler, cezayı bizzat vermemekle birlikte elçilere yapılan baskıların çoğunda kışkırtıcılık yaptılar. Kötü amaçlarını yerine getirmeleri için diğer ulusları ikna etmekte ustaydılar.

14:3   Sıkıntıya neden olduğunu bilmelerine karşın konuşmacılar, Rab’bin adıyla cesaretle konuşmaya devam ettiler. Rab de onların bildirisinin tanrısal doğasını, onlara belirtiler ve harikalar yapma gücünü sağlayarak doğruladı. Belirti ve harikalar, mucizeler için kullanılan iki ayrı sözcüktür. “Belirti” sözcüğü, sadece bir ders aktaran mucize anlamına gelirken, “harika” sözcüğü, mucizenin yarattığı huşu duygusunu tanımlar.

14:4-7   Kentte gerginlik artarken, doğal olarak taraflar oluştu. Bazıları Yahudilerin, bazıları elçilerin tarafını tuttu. Sonuçta, inanmayan Yahudilerle diğer uluslardan olanlar, elçilere57 saldırmak için harekete geçtiler. Taşlanmaktan kurtulmak için batı Anadolu’nun merkezinde bir bölge olan LİKAONYA’NIN LİSTRA ve DERBE kentlerine kaçtılar. Gayretlerinde hiç azalma olmadan, tüm bölgede Müjde’yi yaymaya devam ettiler.

Pavlus’la Barnaba, taşlanmayla karşı karşıya kalınca Likaonya’ya kaçtılar. Daha önce Müjde’yi yayma işlerinde, tehlikeye rağmen bir yerden ayrılmadıkları görülüyordu. Neden bazı yerlerden kaçıp, bazılarında kalmayı sürdürdüler? Tam bir açıklama görülmüyor. Elçilerin İşleri’ndeki kontrol unsuru, Kutsal Ruh’un kılavuzluğudur. Bu kişiler Rab’le yakın, içten bir birlik içinde yaşadılar. O’nda kalarak, Tanrı’nın isteğini anlama konusunda O’nunla harika iletişim kurdular. Bu, onlar için iyi düzenlenmiş davranış kuralları dizisinden daha önemliydi.

14:8,9   Elçiler Listra’da, doğuştan kötürüm olan bir adamla karşılaştılar. Bu adam Pavlus’un söylediklerini dinlerken, alışılmamış bir ilgi gösterdi. Pav-lus, bir şekilde bu adamın iyileştirilmek için imanı olduğunu anladı. Pavlus-un bunu nasıl anladığı bize anlatılmıyorsa da gerçek bir müjdeciye uğraşacağı kişilerin durumunu ayırt etme yeteneğinin verildiğine inanıyoruz. Onların ruhsal konularla biraz ilgili mi, yoksa günahları nedeniyle can derdinde mi olduklarını bilebilirler.

14:10-12   Pavlus adama kalkmasını söyler söylemez... adam yerinden fır-layıp yürümeye başladı. Mucize herkesin gözü önünde yapılmıştı. Pavlus, yüksek sesle konuşarak ilgi çekmiş olduğundan, halk müthiş etkilendi. Aslında Barnaba’ya Zeus ve Pavlus’a Hermes olarak tapınma amacıyla herkes tarafından benimsenen bir hareket başladı.58 Halk, müjdecilerin kişiliğinde tanrılarının onları ziyaret etmiş olduğuna inanıyorlardı. Belirtilmeyen nedenle Barna-ba’yı baş tanrı olarak gördüler. Pavlus konuştuğundan onu Zeus’un habercisi Hermes olarak adlandırdılar.

14:13   Zeus’un kâhini bile tanrısal bir ziyaretin gerçekleştiğine inandı: Kentin girişinde bulunan tapınaktan büyük bir sunu için boğalar ve çelenklerle birlikte aceleyle çıktı. Bu hareket, İsa Mesih imanı için baskı hareketlerinden çok daha ince bir tehlike şekliydi. Başarılı bir İsa Mesih işçisi için zulümden bile tehlikeli olan olgu, halkın ruhsal ilgilerini Mesih yerine Mesih’in hizmetkarları üzerinde yoğunlaştırmasıdır.

14:14,15a   Barnaba’yla Pavlus ilkönce kalabalığın ne yaptığını anlamadı, çünkü Likaonya dilini anlamıyorlardı. Müjdeciler halkın kendilerine tanrılar olarak tapmak üzere olduklarını anlar anlamaz, itiraz ve üzüntülerinin ifadesi olarak giysilerini yırttılar. Sonra da kalabalığın içine daldılar ve ateşli sözlerle onları böyle bir akılsızlık yapmamaları için uyardılar. Tanrı değil, Likaon-yalılar gibi aynı yaradılışta insanlardı. Amaçları, yalnızca halkın ölü putlardan yaşayan Tanrı’ya dönmeleri için onlara müjdeyi duyurmaktı.

14:15b-17   Pavlus’la Barnaba’nın diğer uluslardan olanlara, Yahudilere yaptıkları gibi Eski Antlaşma’dan alıntı yapmamaları dikkat çekicidir. Aksine, her ülke ve çağdaki diğer ulusların hemen ilgileneceği bir konuyla, doğanın hikâyesiyle başladılar. Müjdeciler, Tanrı’nın tüm ulusların kendi yollarından gitmelerine izin verdiğini açıkladılar. Ancak, o zaman bile doğanın ve bireylerin yaradılışlarında, Tanrı’nın varlığının kanıtı bulunmaktaydı. Onlar için yağmuru... ürünleriyle mevsimleri sevgiyle sağlayan ve onları yiyecekle doyurup yüreklerini sevinçle dolduran O idi. “Bedenleri için yiyecek sağlayarak” ifadesindeki sözler, mecazi olarak “Tanrı’nın, yüreklerini yiyeceğin verdiği zevkten kaynaklanan sevinçle doldurduğu” anlamını taşır.

14:18   Bildiri, arzulanan sonucu sağladı. Halk istemeden de olsa Rab’bin bu hizmetkarlarına kurban sunma isteklerinden vazgeçtiler.

14:19,20   Pisidya Antakya’sı ve Konya’dan gelen Yahudiler, Pavlus’la Barnaba’yı Listra’da yakaladılar. Diğer uluslardan olan halkın, müjdecilere karşı gelmelerini sağladılar. Onlara tanrılar olarak tapınmak istemiş olan bu kalabalık, Pavlus’u taşladı ve onu öldürdüklerini sanarak kentin dışına sürükledi.

Kelly’nin bu bölüm hakkındaki yorumu çok yerindedir:

Neden böyle yaptılar? Listralılar, göstermeye hazır oldukları saygının reddedilişini, kendilerine yapılan bir hakaret saydılar. İğrenç yalanlara kanarak tapınmak üzere oldukları kişilere karşı nefretle doldular. İnsan kendisine duyulan hayranlıkla kendini yüceltir; bu hayranlığa engel olunduğunda, düşünceleri hemen nefrete ve belki de tek Tanrı’yı yüceltmek isteyenlerin ölümüne dönüşür. Burada olan da işte buydu. Maltalılar gibi düşüncelerini değiştirmek yerine (Pavlus’u katil sanıp, sonra onu ilâh olarak görenler; Elçilerin İşleri 28:6), genellikle hor görülse de, Yahudi iftirasını dinlediler ve daha önce onlara kurban sunmak isterlerken şimdi bu kişiyi sahte peygamber olarak taşladılar. Onu ölü bir adam olarak kentin dışına sürükleyip orada bıraktılar.59

Pavlus, taşlandığında gerçekten ölmüş müydü? Eğer bu 2.Korintliler 12:2’de belirtildiyse, Pavlus’un kendisi de bunu bilmiyordu. Söyleyebileceğimiz en iyi şey, iyileşmesinin mucize olduğudur. Öğrenciler çevresine toplanınca Pavlus ayağa kalkıp onlarla kente döndü. Ertesi gün Barnaba’yla birlikte DERBE-YE gitti.

14:21   Kişisel güvenlik düşüncesi, müjdecilerin aklına gelen ilk şey değildi. Derbe’de Müjde’yi duyurduktan sonra Pavlus’un taşlandığı LİSTRA’YA dö-nüşleri bunu gösterir.

Timoteos’tan burada bahsedilmemesine rağmen, Pavlus’un Tanrı sözünü duyurması aracılığıyla bu tarihlerde kurtulmuş olması mümkündür. Elçi, daha sonra Listra’yı ziyaret ettiğinde, Timoteos zaten bir öğrenciydi ve kardeşlerin övgüsünü kazanmıştı (Elç.16:1,2). Bununla birlikte, Pavlus’un daha sonra ondan, imanda öz oğlu olarak söz ettiği gerçeği (1Ti.1:2), Pavlus’un onu Mesih’e kazanmış olduğu anlamına gelmez. Pavlus’un yaşam ve hizmet örneğini izleyerek “öz oğlu” olmuş olabilir.

Listra’daki görevlerini tamamlayan müjdeciler inanlı topluluklarının kurulmuş olduğu KONYA ve PİSİDYA ANTAKYA’SINI tekrar ziyaret ettiler. Bu seferki amaçları yaptıkları “işi takip etme” olarak adlandırdığımız durumdur. Sadece Tanrı sözünü duyurmak ve insanların Kurtarıcı’yı kabul etmelerini görmek onlar için yeterli değildi. Bu, onlar için yalnızca bir başlangıçtı. Daha sonra inanlıları imanlarında geliştirmek ve özellikle kilisenin Tanrı tasarısındaki önemini öğreterek onları imanlarında güçlendirmenin yollarını aradılar.

Erdman şöyle der:

Müjde yayma programındaki amaç, kendi kendini yöneten, devam ettiren ve imanlıların olmadığı yerlerde müjde yayan yeni kiliselerin kurulmasını içerir. Pavlus’un amacı ve uygulaması buydu.60

14:22   İşlerini takip etmelerinin doğal sonucu olarak, öğrenciler ruhça güçleniyor ve imanlılara Tanrı’nın sözünü öğreterek, onları imanda pekiştiriyorlardı. Pavlus, gelişimi Koloseliler 1:28,29’da şöyle tanımlar: “Her insanı Mesih’te yetkinleşmiş olarak Tanrı’ya sunmak için herkesi uyararak ve herkesi tam bir bilgelikle eğiterek Mesih’i tanıtıyoruz. O’nun kudretle bende etkin olan gücüne dayanarak uğraşıp emek vermemin amacı da budur.”

İkincisi ise onlara imana bağlı kalmaları için öğüt vermeleriydi; bu öğüt, daha sonra hüküm sürecek olan yaygın zulüm düşünülünce çok yerindeydi. Bu öğütle birlikte bir anımsatma vardı: “Tanrı’nın Egemenliğine, birçok sıkıntıdan geçerek girmemiz gerek.” Bu, imanlıların Mesih’in yüceliğini paylaşacakları gelecekteki Tanrı’nın Egemenliğini belirtir. Kişi, Tanrı’nın Egemenliğine önce, yeniden doğarak girer. Zulüm ve sıkıntıların kurtuluşa hiç katkıları yoktur. Bununla birlikte, şimdiki zamanda, Tanrı’nın Egemenliğine imanla girenlere gelecekteki görkem yolunun sıkıntılarla dolu olduğu vaat edilir. “Mesih’le birlikte yüceltilmek üzere Mesih’le birlikte acı çekiyorsak...” (Rom.8:17b).

14:23   O zaman müjde yayıcıları her toplulukta ihtiyarlar da seçtiler. Bununla ilgili olarak birkaç gözlem yapılmalıdır.

1. Yeni Antlaşma’daki ihtiyarlar, yerel toplulukta ruhsal önderlik yapmış, Tanrı’ya bağlı, olgun erkeklerdi. Onlardan gözetmenler ve görevliler olarak da söz edilir.

2. Elçilerin İşleri kitabında anlatıldığına göre, inanlılar topluluğu ilk kurulduğunda ihtiyarlar seçilmedi. Bu seçim, elçinin toplulukları yeniden ziyaret ettiği zaman yapıldı. Bir başka deyişle, geçen zaman Kutsal Ruh tarafından ihtiyarlar olarak belirlenenlerin ortaya çıkmasına fırsat sağladı.

3. İhtiyarlar, elçiler ve temsilcileri tarafından seçildi. O zaman ihtiyarların nitelikleri konusunda açık bilgi vermek için daha Yeni Antlaşma yazılmamıştı. Bununla birlikte, elçiler bu nitelikleri biliyorlar ve Kutsal Yazıların bu isteğine uygun olanları ayırabiliyorlardı.

4. Bugün ihtiyarları seçmek için elçilerimiz yok. Ama 1.Timoteos 3 ve Titus 1’de ihtiyarların niteliklerini görüyoruz. Bu nedenle her yerel topluluk, sürünün yardımcı çobanları olarak, Tanrı’nın isteğini karşılayanları tanıyabilmelidir.

Pavlus’la Barnaba dua edip oruç tuttuktan sonra imanlıları Rab’be emanet ettiler. Kiliselerin bu kadar kısa zamanda kurulabilmesi, müjdecilerden ancak kısa bir süre bilgi almalarına rağmen özerk toplulukların Rab için başarılı hizmetler vermeleri, bize olağanüstü görünüyor. Bunun nedeni, Tanrı’nın Kutsal Ruhu’nun gücüdür. Bu güç, Pavlus ve Barnaba gibi kişilerin yaşamında açıkça görülüyordu. Gittikleri her yerde, Tanrı adına büyük işler yaptılar. Halk, onların yaşamındaki gerçeği keşfetti. Verdikleri vaaz, örnek yaşamlarıyla desteklendi. Böyle bir tanıklığın etkisi hesap edilemeyecek kadar büyüktü.

21’den 23’e kadar olan ayetler elçilerin uyguladığı modeli verir: Müjde’yi vaaz etme, Rab’be gelenleri eğitme, toplulukları kurma ve pekiştirme.

14:24-26   Pisidya bölgesinden geçtikten sonra, güneydeki PAMFİLYA-YA geldiler. Oradan tekrar PERGE’yi ziyaret ettikten sonra da, gemiye bin-dikleri liman kenti olan ANTALYA’YA gittiler. Oradan da TÜRKİYE’DEKİ ANTAKYA’YA döndüler. Bununla, ilk müjde yayma yolculuklarını tamam-ladılar. Tamamlamış bulundukları görev için, Tanrı’nın lütfuna emanet edil-dikleri yer ANTAKYA idi.

14:27   Bu iki büyük Tanrı adamının müjdeyi yayma çalışmalarının hikâyesini dinlemek için Antakya’daki imanlılar topluluğu bir araya geldiğinde ne kadar sevinçli bir zaman geçirmiş olmalılar! Alçakgönüllükle, Tanrı’nın kendileri aracılığıyla neler yaptığını, diğer uluslara iman kapısını nasıl açtığını anlattılar. Anlattıkları, Tanrı için neler yapmış oldukları değil, O’nun kendileri aracılığıyla neler yaptığıydı.

14:28   Antakya’daki öğrencilerin yanında uzun bir süre kaldılar. Tahminler birle iki yıl arasında değişir.

MÜJDE YAYMA STRATEJİSİ ÜZERİNE ARASÖZ

Dünyanın tanınmamış bir köşesinde yaşayan küçük bir öğrenci grubunun, dünyanın müjdeyi duyması için nasıl görkemli bir esinlemeyle doldurulduklarını ve müjdeyi yaymayı nasıl başardıklarını görmek çok heyecanlı bir şey. Her biri bu görevle doğrudan ilgilenip kendisini çekinmeden bu göreve verdi.

Müjdecilik çoğu kez yerel imanlılar tarafından günlük işleriyle bağlantılı olarak yürütüldü. Mahallelerinde Tanrı sözü üzerinde sohbetler yaptılar.

Buna ek olarak, elçiler ve diğerleri Tanrı’nın sözünü duyurarak ve topluluklar kurarak ülke ülke dolaştılar. İkili ya da daha büyük gruplar halinde gittiler. Bazen Timoteos’la Pavlus örneğinde olduğu gibi, genç olan kişi daha olgun biriyle gitti.

Temel olarak iki yöntem vardı: Kişisel müjdeleme ve kitlelere yönelik müjdeleme. İkinci yöntemle duyurulan Tanrı sözünün çoğunun hazırlıksız yapıldığını, bu olayın da ya yerel bir durumdan ya da zorluktan kaynaklanmış olduğunu görmek ilginçtir.

Elçilerin İşleri’nde kaydedilen şekliyle, vaazların hemen hemen hepsi, konuşmacının konuşmasını hazırlama çalışmasının engellendiği durumlar da oldu; bu durumların her biri beklenmedik zamanlarda oluştu.61

E.M. Bounds’un dediği gibi, Tanrı sözünü duyurmaları bir saatlik bir çalışma olmayıp bir yaşamın akışıydı.

Elçiler ve arkadaşları Kutsal Ruh tarafından yönlendirildiler, ama bu yönlendirme sık sık yerel toplulukları tarafından doğrulandı. Bundan dolayı, Antakya’da peygamberlerle öğretmenlerin Barnaba’yla Pavlus’un üzerine el koyduklarını ve onları İlk Müjde Yayma Yolculuğuna gönderdiklerini okuruz (13:2). Yine, Timoteos’un Pavlus’la yola çıkmadan önce, Listra ve Konya’daki kardeş-lerin güvenini kazanmış olduğunu okuruz (16:2). Ve İkinci Müjde Yayma Yol-culuğundan önce Antakya’daki topluluk, Pavlus’la Silas’ı Rab’bin lütfuna ema-net etti (15:40).

Çoğu kez coğrafi stratejilerinin, büyük kentlere gidip topluluklar kurmak ve bu toplulukların çevrelerine müjdeyi yaymaları olduğu öğretilir. Belki bu aşırı bir basitleştirmedir. Stratejileri, büyük ya da küçük bir kentte, temel olarak Kutsal Ruh’un yönlendirmesini izlemekti. Kutsal Ruh, Filipus’u Samiriye’deki uya-nıştan Gazze yolundaki tek bir adama gönderdi (8:26-40). Ve Pavlus’u, Cicero-nun “sapa bir kent” olarak adlandırdığı Veriya’ya yönlendirdi (17:10). Açıkçası Elçilerin İşleri kitabında sabit, değişmez bir strateji görmüyoruz. Aksine, ege-men Ruh’un kendi isteği doğrultusunda hareket edişini görürüz.

Yerel topluluklar, insanların Tanrı sözüne karşılık verdikleri yerlerde kuruldu. Bu topluluklar göreve süreklilik ve denge sağladılar. Kendi kendilerini yönetiyor, mali işlerini ve yayılmalarını kendileri yapıyorlardı. Elçiler, imanlıları pekiştirip özendirmek (14:21,22; 15:41; 20:1,2) ve ihtiyarları seçmek için (14:23) toplulukları tekrar ziyaret ettiler.

Elçiler ve beraberindekiler, Müjde’yi yayma yolculuklarında bazen kendi gi-derlerini kendileri karşılıyor (18:3; 20:34), bazen de topluluklardan ve bireylerden gelen armağanlarla destekleniyorlardı (Filipililer 4:10,15-18). Pavlus yal-nızca kendi gereksinimlerini değil, yanındaki kişilerin gereksinimlerini karşılamak için de çalıştı (20:34).

Yerel toplulukları tarafından Tanrı’nın lütfuna emanet edildikleri ve yine yerel toplulukları tarafından desteklendikleri halde, toplulukları tarafından kontrol edilmediler.

Yararlı olan herhangi bir şeyi duyurmaktan çekinmeyerek, Tanrı’nın öğüdü-nü açıklama konusunda Rab’bin özgür temsilcileriydiler (20:20).

Müjdeyi yayma yolculuklarının sonunda kendi topluluklarına dönüp Rab’bin onlar aracılığıyla nasıl çalışmış olduğunu anlattılar (14:26-28; 18:22,23). Bu, ki-lisenin her çağında tüm müjdecilerin izlemeleri için iyi bir örnektir.

D. Yeruşalim’deki Toplantı (Konsey)  (15:1-35)

15:1   Antakya’daki toplulukta sünnet üzerine ortaya çıkan çekişme Galatya-lılar 2:1-10’da da anlatılır. İki anlatımı da göz önünde bulundurursak şu sonucu elde ederiz: Yeruşalim’deki topluluktan bazı sahte kardeşler Antakya’ya gelip orada toplulukta vaaz ederler. Bildirilerinin özünde bulunan, diğer ulusların kurtulmak için sünnet olması gerektiğiydi. Rab İsa Mesih’e iman etmeleri yeterli değildi; Musa’nın Yasasını da yerine getirmeliydiler. Bu, Tanrı lütfunu bildiren müjdeye ön saflardan yapılan bir saldırıydı. Gerçek lütuf müjdesi, Me-sih’in kurtuluş işini çarmıhta tamamladığını öğretir. Günahkârın yapması gere-ken tek şey O’nu imanla kabul etmektir. İnsan çabası ya da işleri öne çıktığı an-da lütuf yok olur. Lütuf altındaki herkes insana değil, Tanrı’ya bağımlıdır. Ko-şullara bağlı olursa, armağan değil borç olur. Kurtuluş bir armağandır; kazanıl-maz.

15:2,3   Pavlus’la Barnaba, bu Yahudilere şiddetle karşı çıktılar. Çünkü onların, diğer uluslardan olan imanlıların İsa Mesih’teki özgürlüklerini çalmaya gelmiş olduklarını biliyorlardı.

Elçilerin İşleri 15’te, Antakya’daki kardeşlerin Pavlus’la Barnaba’yı, kardeşlerden bazılarıyla... Yeruşalim’e, oradaki elçiler ve ihtiyarlara göndermeye karar verdiklerini öğreniriz. Galatyalılar 2:2’de Pavlus, Yeruşalim’e tanrısal esine uyarak gittiğini söyler. Elbette burada hiç çelişki yoktur. Tanrı’nın Ruhu, Pavlus’a gitmesi gerektiğini, Antakya topluluğundaki kardeşlere ise onu göndermeleri gerektiğini gösterdi. Grup, Yeruşalim yolunda Fenike ve Samiri-ye’deki çeşitli yerlerde duraklayıp, diğer uluslardan olanların Tanrı’ya nasıl döndüğünü anlatıp büyük sevinç yaratarak ilerler.

15:4   Pavlus, Yeruşalim’e gelir gelmez özel olarak elçilerle ihtiyarlara gidip onlara diğer uluslara duyurmuş olduğu Tanrı sözünün tüm ayrıntılarını anlattı. Onlar da bunun Yahudilere duyurmuş oldukları Tanrı sözüyle aynı olduğunu kabul etmek zorunda kaldılar.

15:5   Bu, Ferisi mezhebinden olan imanlıların katıldığı bir toplantı olsa gerek. Bu kişiler diğer uluslardan olanların gerçek anlamda öğrenciler olmaları için sünnet olmaları ve Musa’nın yasasına uymaları gerektiğini öne sürdüler.

15:6   6. ayette son karar verildiğinde, yalnızca elçilerle ihtiyarların olduğu görülebilir. Ne var ki, 12. ayet tüm topluluğun orada olduğunu belirtir.

15:7-10   Karşı gelenler, Petrus ayağa kalkarken belki de onun kendi tutumlarını destekleyeceğini sandılar. Petrus zaten sünnetli olanların elçisiydi. Ne var ki, umutları hayal kırıklığıyla son buldu. Petrus, dinleyicilere diğer ulusların Müjde’nin bildirisini önce onun ağzından duymaları için, Tanrı’nın onu uzun zaman önce seçmiş olduğunu anımsattı. Bu, Kornelius’un evinde olmuştu. Tanrı, Kendisine imanla uzanan diğer uluslardan olanların yüreklerini görünce, Pentikost gününde Kutsal Ruh’u tıpkı Yahudilere verdiği gibi onlara da verdi. O zaman Tanrı diğer uluslardan olan bu kişilerin sünnet olmasını istemedi. Diğer uluslardan olmaları bir fark yaratmadı; iman etmeleri üzerine yürekle-rini arındırdı. Tanrı, diğer uluslardan olanları yasa yerine, iman prensibiyle ka-bul etmiş olduğundan, Petrus, topluluğa şimdi neden diğer ulusları ne atalarının ne de onların taşıyabildikleri bir yasa boyunduruğuna sokmak gerektiğini dü-şündüklerini sordu. Yasa hiç kimseyi kurtarmadı. Görev aklama değil, suçla-maydı. Yasayla günah bilinci verilir, günahtan kurtuluş değil.

15:11   Petrus’un son kararı gerçekten dikkate değer. Rab İsa’nın lütfuyla (yasayı tutarak değil) onlar gibi (diğer uluslar) kurtulacaklarına (Yahudiler) duyduğu derin inancı ifade etti. İnsan burada Petrus’un, bir Yahudi olarak diğer ulusların tıpkı Yahudiler gibi kurtulacağını söylemesini bekler. Ancak burada görülen, etnik farklılıkların üzerinde zafer kazanmış olan lütuftur.

15:12   Petrus konuşmasını bitirdikten sonra Barnaba’yla Pavlus, kendileri aracılığıyla Tanrı’nın diğer uluslar arasında yapmış olduğu mucizeler ve harikalarları anlattılar.

15:13,14   Petrus, Rab’bin diğer uluslara iman kapısını ilk kez kendisi aracılığıyla açtığını anlatmıştı. Pavlus’la Barnaba, Rab’bin diğer ulusların Müjde-yi duymasında kendileri aracılığıyla nasıl çalıştığına tanıklık ettiler. Yakup ise, Tanrı’nın şimdiki çağ için olan amacının, diğer uluslardan kendine ait olacak bir halk çıkarmak olduğunu ifade etti. Bu, biraz önce Simun’un (Petrus’un) söylemiş olduklarıyla da bağlantılıdır.

15:15-19   Daha sonra Yakup, Amos 9:11,12’den alıntı yaptı. Yakup’un, diğer ulusların çağrılışının, Amos’un peygamberliğini yerine getirdiğini değil de, peygamberlerin sözlerini doğruladığını söylemesine dikkat edin. Topluluk, Tanrı’nın diğer ulusları kurtuluşla ziyaret etmesini tuhaf bir şey olarak düşünmemelidir, çünkü bu Eski Antlaşma’da önceden açıkça bildirilmişti. Tanrı, diğer ulusların inanan Yahudiler gibi değil de, Tanrı’nın kendilerini ziyaret etmesiyle bereketleneceğini önceden anlatmıştı.

Amos’tan yapılan alıntı, Mesih’in Davut’un tahtına çıkacağı ve diğer ulusların Rab’bi arayacakları Bin Yıllık Dönemi umutla bekler. Yakup, bu peygamberliğin konuştuğu anda yerine geldiğini ima etmedi. Aksine, diğer ulusların kurtuluşunun, Amos’un daha sonra olacağını söyledikleriyle uyum ya da anlaşma içinde olduğunu söyledi.

Yakup’un savı şuydu: Birincisi, Tanrı diğer uluslardan (kendine ait olacak) kendi adı için bir halk çıkarmak üzere onları ziyaret edecekti. Bu, işte o zaman gerçekleşen (ve hâlâ sürmekte olan) şeydi. Tanrı’ya dönmüş olan diğer uluslar, imanlı Yahudilerle birlikte inanlılar topluluğuna dahil edildiler. O zaman küçük ölçüde olan (diğer ulusların kurtuluşu) daha sonra daha büyük ölçüde olacaktı. Mesih geri dönüp İsrail’i ulus olarak yeniden kuracak ve O’nun adıyla çağrılacak olan tüm ulusları kurtaracaktı.

Yakup o zaman gelişen olayları Tanrı’nın diğer uluslara yaptığı ilk ziyaret olarak gördü. Bu ilk ziyaretin, Amos’un önceden söylemiş olduklarıyla –Mesih, Kral olarak geri döndüğünde diğer uluslara yapılacak olan gelecekteki ziyaret– mükemmel bir uyum içinde olduğunu hissetti. Bu iki olay uyuşsa da aynı değildir.

Olayların sırasına dikkat edin:

1. Şimdiki Lütuf Çağında diğer uluslardan kendi adı için bir halk çıkarma (14).

2. İsrail ulusunun inanan kesimini Mesih’in ikinci gelişinde yeniden kurma (16).

3. İsrail’in yeniden kurulmasının ardından diğer ulusların kurtuluşu (17). Bu diğer uluslardan olanlar adımla çağrılan tüm uluslar olarak belirtilir.

Yakup’un, Amos 9:11,12’den yaptığı alıntı, Eski Antlaşma’daki anlatımından oldukça farklıdır. Yakup’un alıntıyı Grekçe’den yapmasıyla bu farklılık kıs-men açıklanır. Ne var ki, alıntı Eski Antlaşma’nın İ.Ö. 270’de başlanan Grekçe çevirisinden bile oldukça farklıdır. Bu konudaki açıklamalardan biri, bu sözleri esinleyen Kutsal Ruh’un şimdiki sorunun çözümü için bu sözlerin değiştirilme-sine izin vermiş olduğu şeklindedir. Bir diğeri ise, İbranice elyazmalarında Amos 9’a ait birkaç metnin bulunduğudur. Alfred, Yakup’un alıntıyı kabul edilmiş İb-ranice metne yakın bir çeviriden yapmış olması gerektiğini belirtir, aksi tak-dirde Ferisilerin alıntıyı asla kanıt olarak kabul etmeyeceklerine inanır.

Bundan sonra ben geri döneceğim (16). Yakup, zaten Tanrı’nın bu çağ için olan planının iman kapısını diğer uluslara açmak olduğunu ifade etmişti. Onların hepsi kurtulmayacak, ama O kendi adı için onlardan bir halk çıkaracaktı. Yakup bundan sonra, yani kilise uluslardan çağrıldıktan sonra, Tanrı’nın geri dönüp Davut’un yıkılmış çadırını ve yıkıntılarını yeniden kuracağını ekledi. Davut’un çadırı, onun evini ya da ailesini belirten simgesel bir ifadedir. Yeniden kurulması ise, kraliyet ailesinin ve Mesih’in, Davut’un tahtında Kral olarak oturuşunun gelecekte gerçekleşeceğinin bir işaretidir. İsrail, o zaman bereketin dünyaya açılan kapısı olacaktır. Geriye kalan insanlar, Rab’bin adıyla çağrılan tüm uluslar Rab’bi arayacaklar.

Amos’tan yapılan alıntı, bunları ta başlangıçtan bildiren Rab, işte böyle diyor sözleriyle son bulur.

Yakup, Tanrı’nın şimdiki amacının, kendisine diğer uluslardan bir halk çıkarmak olduğu için, diğer ulusları Musa’nın Yasası altına koyarak güçlük çıkarmaya karşı uyardı. Kurtuluşa gelince, gerekli olan tek şey imandı.

15:20   Ancak Antakyadaki topluluğa yazarak, oradaki kutsallara, putlara sunulup murdar hale gelen etlerden, cinsel ahlaksızlıktan, boğularak öldürülen hayvanların etinden ve kandan sakınmalarını tavsiye edilmesini önerdi. İlk anda, Yakup’un burada kendisiyle çelişkiye içinde olduğu düşünülebilir. Bu bir yasacılık şekli değil miydi? Onları şimdi yasanın boyunduruğu altına ye-niden sokmuyor muydu? Buna yanıt, bu tavsiyenin kurtuluş konusuyla hiç ilgisi olmadığıdır. O konu zaten çözümlenmişti. Ancak, bu tavsiye Yahudi ve diğer uluslardan olan imanlılar arasındaki birlikle ilgiliydi. Kurtuluşun koşulu olma-masına karşın, bu öğretişe itaat etmek ilk inanlılar topluluğundaki ani bölünme-lerden kaçınma açısından oldukça önemliydi.

Yasaklanan şeyler şunlardı:

1. Putlara sunulup murdar hale gelen kurban etleri. Bu, 29. ayette putlara sunulan yiyecekler olarak açıklanır. Diğer uluslardan olan imanlılar, bu yiyecekleri yemeye devam ederlerse, Yahudi kardeşler onların putperestlikten vazgeçip vazgeçmediklerini ciddi olarak merak etmeye başlayacaklardı. Diğer uluslardan olan imanlıların bu tür yiyecekleri yeme özgürlüğüne sahip olabilmelerine rağmen bu, zayıf Yahudi kardeşler için tökez oluşturabileceğinden do-layı yanlış olacaktı.

2. Cinsel ahlaksızlık.62 Bu, diğer ulusların asıl günahıydı. Bu nedenle bunu, bahsedilen diğer konulara eklemek Yakup için özellikle önemliydi. Kutsal Kitap’ın hiçbir yerinde cinsel ahlaksızlıktan sakınma buyruğu geri alınmaz. Her çağ için önemli bir uygulamadır.

3. Boğularak öldürülen hayvanların etinden. Bu yasak, tufandan sonra Tanrı’nın Nuh’la yaptığı antlaşmaya kadar gider (Yar.9:4). Bundan dolayı yalnızca İsrail ulusu için değil, tüm insanlık için önemi olan bir buyruktur.

4. Kan. Bu da Yaratılış 9:4’e kadar gider ve bu nedenle Musa’nın Yasasından önce gelir. Nuh’la olan Antlaşma hiç iptal edilmemiş olduğundan, bu kuralların bugün hâlâ geçerli olduğunu anlıyoruz.

15:21   Bu, 20. ayetteki tavsiyenin neden verildiğini açıklar. Her kentte Yakup’un uyardığı, bu şeyleri yapmanın yanlış olduğunu öğrenmiş olan Yahudiler vardı. Yanlış olan, yalnızca ahlaksızlık yapmak değildir. Putlara sunulan yiyecekleri, boğulmuş hayvanların etini ve kanını yemek de yanlıştır. O zaman diğer uluslar neden ahlaksızlık yaparak Tanrı’yı ya da diğer yasaklara uymayarak insanları gücendirsinler?

15:22   Böylece diğer uluslardan olanların, kurtulmak için sünnet olmaları gerekmediğine kesin olarak karar verilmiş oldu. Bundan sonraki adım, Antakya’daki inanlılar topluluğuna bunu resmi olarak yazıyla göndermek olacaktı. Yeruşalim’deki tüm inanlılar topluluğuyla elçiler ve ihtiyarlar, kendi aralarından Pavlus ve Barnaba’yla Antakya’ya gitmeleri için, Barsaba denilen Yahuda ile Silas’ı seçtiler. Silas daha sonra Pavlus’a yolculuklarında eşlik eden ve Mektuplar’da Silvanus olarak adı geçen kişidir.

15:23-29   Burada mektubun özü verilir. Yeruşalim’den Antakya’ya giden sahte kardeşlerin Yeruşalim’deki inanlılar topluluğunun izni ya da onayını almamış olduklarına dikkat edin (24).

Öğrencilerin Kutsal Ruh’a duydukları güven 28. ayette şöyle belirtilir: Kutsal Ruh ve bizler... uygun gördük. Birisi bunu şöyle açıklar: “Bu, Kutsal Ruh’un üstün olduğu bir ortaklıktır.”

15:30,31   Yeruşalim’den gönderilen mektup, Antakya’daki inanlılar topluluğunda okunduğu zaman, çok yüreklendirici olmuştur. Oradaki öğrenciler, Tanrı’nın onları Yahudi olmayıp diğer uluslardan olmalarına rağmen kurtardığını artık öğrenmişlerdi.

15:32,33   Yahuda ile Silas, kardeşleri imanda yüreklendirip ruhça pekiştirdikleri bazı toplantılara katıldılar. Antakya’daki uzun ve mutlu geçen birlik ve hizmetten sonra Yeruşalim’e geri döndüler.

15:34   İngilizce King James çevirisindeki 34. ayet, elyazmaların en eskisinde ya da çoğunluğunda görülmez (bkz. İncil-müjde dipnot). Elyazmalarını yazanlardan bazıları, 33 ve 40. ayetler arasına görülen çelişkiyi açıklamak için, bu bilgiyi sağlamanın faydalı olacağını düşündüler. 33. ayette Silas, Yeruşa-lim’e dönen biri olarak anlatılır. Ama sonra 40. ayette, Pavlus’a İkinci Müjde Yayma Yolculuğunda eşlik eden kişi olarak görülür. Bunun en açık çözümünün Silas’ın Yeruşalim’e döndüğü ve daha sonra Pavlus’a yolculuklarında eşlik et-mesi için ondan davet almış olmasıdır.

15:35   O zaman Pavlus’la Barnaba Antakya’da kaldılar, ders verip Rab-bin sözünü müjdelediler. Rab’bin, topluluğa hizmet eden daha birçok hizmet-karı vardı. Galatyalılar 2:11-14’de anlatılan olaylar herhalde bu zamanda oldu.

E. Pavlus’un İkinci Müjde Yayma Yolculuğu: Batı Anadolu ve Yunanistan (15:36 - 18:22)

15:36-41   İkinci Müjde Yayma Yolculuğuna başlama zamanı gelmişti. Pav-lus Barnaba’ya konuyu açtı: Daha önce Rab’bin sözünü duyurdukları kent-leri yeniden ziyaret etmeyi önerdi. Barnaba, yeğeni Markos’un onlara eşlik et-mesini üsteleyince, Pavlus bu plana şiddetle karşı çıktı. Markos’un onları Pamfilya’da nasıl yüzüstü bırakıp gittiğini çok iyi anımsıyordu ve kuşkusuz aynı şeyi tekrarlayacağından korktu. Barnaba ile Pavlus arasındaki anlaşmazlık o kadar keskindi ki, Rab’bin bu iki saygın hizmetçisi birbirlerinden ayrıldılar. Barnaba Markos’u alıp, doğum yeri ve Birinci Müjde Yayma Yolculuğundaki ilk duraklama yeri olan Kıbrıs’a doğru yelken açtı. Silas’ı seçen Pavlus ise SURİYE ve KİLİKYA bölgelerini dolaşarak inanlı topluluklarını pekiştirdi.

36 ve 41. ayetler bize Pavlus’un gerçek önderlik (çobanlık) ruhu ile ilgili ek bir anlayış verir. Saygın bir öğretici, Tanrı’nın halkına karşı olan sevecen ilgisini şu sözlerle dile getirir: “Bir kutsalı hizmet işinde geliştirmeyi, yüzlerce kişinin Mesih gelmesine yeğlerim.”

Bu noktada, şu kaçınılmaz soru ortaya çıkar: “Kim haklıydı, Pavlus mu yok-sa Barnaba mı?” Her iki tarafta da hata olması mümkündür. Belki Barnaba, Markos’a olan doğal sevgisinin yargısını etkilemesine izin verdi. 39. ayet, Pav-lus’la Barnaba arasında keskin bir anlaşmazlığın olduğunu belirtir. “Kibirden ancak kavga çıkar” (Özd.13:10). Bu nedenle bu konuda her ikisi de gururlu ol-manın suçluluğu içindeydiler. Pavlus’un haklı olduğunu düşünenler, Barnaba-nın bu noktadan sonra hikâyede görünmediğini belirtirler. Hem de Pavlus’la Silas, kardeşlerce Rab’bin lütfuna emanet edilmişti. Ama bu, Barnaba’yla Yuhanna Markos’un durumu için söylenmemiştir. Her durumda, Markos’un sonunda yerini almış ve Pavlus’un güvenini tamamen kazanmış olduğunu anım-samak yüreklendiricidir (2Ti.4:11).

YEREL İNANLILAR TOPLULUĞUNUN BAĞIMSIZLIĞI ÜZERİNE ARASÖZ

Yeruşalim’deki konsey ilk anda mezheplerin anayasal mahkemesi gibi görünebilir. Ama gerçekler tamamen farklıdır.

İsa Mesih inancının ilk günlerinde her yerel topluluk bağımsızdı, yani kendi kendini idare ediyordu. Üzerinde merkezi bir yetki bulunan topluluklar federasyonu yoktu. Mezhepler yoktu ve bundan dolayı mezhep merkezleri de yoktu. Her yerel topluluk doğrudan Rab’be karşı sorumluydu. Bu, Rab’bin yedi altın kandillik ortasında dururken görüldüğü Vahiy 1:13’de resmedilir. Bunlar Batı Anadolu’daki inanlıların yedi topluluğunu temsil eder. Önemli olan, bireysel topluluklar ve Kendisi kilisenin Başı olan arasında, yöneten bir temsilci olmamasıdır. Her biri doğrudan O’nun tarafından yönetildi.

Bu neden bu kadar önemlidir? Birincisi, hatanın yayılmasını önler. Topluluklar, ortak bir yönetim altında bir araya geldiğinde liberal düşünceler, akılcılık ve inançlardaki sapmalar, toplulukları, hatta tüm toplulukların bağlı olduğu genel merkezleri etkisi altına alabilir. Toplulukların bağımsız olduğu yerde ise düşman, mücadelesini ayrı birimlere karşı sürdürmek zorunda kalır.

İkincisi ise, düşman bir hükümet başta olduğunda yerel topluluğun özerkliği, önemli bir korumadır. Topluluklar federasyon halinde birleştirildiğinde totaliter bir hükümet, merkezdeki birkaç lideri kontrol ederek hepsine hakim oluverir.

Bugün birçok hükümet –ister demokratik isterse diktatörlük olsun– küçük ve bağımsız kiliseler birliği oluşturmaya çalışıyor. Çok sayıda yerel birimlerle uğraşmak istemediklerini, ama onların hepsini temsil eden merkezi bir komite istediklerini söylerler. Bağımsız yönetimler, bu birliği bazı yardımlar ve yararlar sunarak oluşturmaya çalışır. Diğer hükümetler de Hitler’in yaptığı gibi, birliği emirle zorla sağlamaya çalışır. Her iki durumda da baskıya teslim olan kiliseler, ruhsal özelliklerini yeniliğe direnme ve baskı zamanında gizlice devam ettirme yeteneklerini de kaybederler.

Bazıları, yukarıda baktığımız Yeruşalim’deki konseyi göstererek Elçilerin İşleri’ndeki kiliselerin merkezi bir yetkiye bağımlı olduklarını ileri sürer. Ne var ki, metin üzerinde yapılan dikkatli bir çalışma, bunun düzenleyici güçleri olan resmi bir beden olmadığını gösterecektir. Sadece elçilerle ihtiyarlardan oluşan bir topluluk, öğüt veren sıfatıyla hareket etmekteydi.

Konsey, Antakya’dan gelmeleri için kişileri çağırtmadı; Antakya’dakiler, Yeruşalim’deki kişilere danışmaya karar verdiler. Konseyin kararında kiliseleri bağlayıcı bir unsur yoktu; sadece grubun ortak kararı olarak sunuldu.

Kilise tarihi kendi adına konuşur. Merkezi bir organizasyon altında birleşen toplulukların olduğu yerde gerileme hızlanmıştır. Tanrı için en saf olan tanıklık, insan egemenliğinin dışında kalmış özgür topluluklar tarafından sürdürülmektedir.

16:1,2   Pavlus, DERBE ve LİSTRA’YA geri döndüğünde, kırlangıçların tahıl ambarına üşüşmesi gibi anılar da ona akın etti. Listra’daki taşlanma anısı, belki oraya geri dönüp dönmeme konusunda kuşkular oluşturmuştur. Ancak elçi, bu bölgede Tanrı’nın halkı olduğunu biliyordu ve kişisel güvenlik düşüncesi onu Listra’ya gitmekten vazgeçiremezdi.

Daha önce bahsedilmiş olduğu gibi Timoteos, Pavlus’un Listra’ya (görünüşe göre Timoteos’un ülkesi) ilk ziyareti sırasında, elçinin hizmeti aracılığıyla Rab İsa’ya gelmiş olabilir. Timoteos’un büyükannesi Lois’le, annesi Evniki Ya-hudi imanlılardı (2Ti.1:5). Babası Grek’ti ve bu sırada ölmüş olabilir.

Listra ve Konya’daki kardeşlerden Timoteos’un İsa Mesih imanında geliştiğini duymak Pavlus’un yüreğini sevinçle doldurdu. Pavlus onu müjde yay-ma yolculuğuna katılması için davet etti. İlk elçiler ikişer kişi olarak çalışırken aynı zamanda yanlarına İsa Mesih hizmetinin uygulamalı eğitimi için, genç kar-deşleri de (Markos ve Timoteos), aldıklarını fark etmek yararlı olur. Bu gençler için Müjde’yi yayma girişiminde böylesine tecrübeli kişilerle çalışmak ne bü-yük bir ayrıcalıktı.

16:3   Pavlus ayrılmadan önce Timoteos’u sünnet ettirdi. Daha önce Ti-tus’un sünnet ettirilmesini ısrarla reddetmiş olan Pavlus (Gal.2:1-5), bunu neden yaptı? Bunun yanıtı basitçe şudur: Titus’un durumunda sorun, İsa Mesih öğre-tişinin önemiydi; oysa burada esas sorun bu değildi. Sahte öğreticiler, Titus gibi saf kan diğer uluslardan olan birinin kurtulmak için sünnet olması gerektiğini üsteliyorlardı. Bu düşünceyi Mesih’in kurtarışındaki yeterliliğin reddi olarak al-gılayan Pavlus, buna izin veremezdi.

Buradaki durum ise tamamen farklıydı. O bölgedeki halk Timoteos’un annesinden ötürü Yahudi olduğunu biliyordu. Pavlus, Silas ve Timoteos müjdeyi yaymak için gönderiliyorlardı. Yahudilerle sık sık temasları olacaktı. Bu Yahudiler, Timoteos’un sünnetsiz olduğunu öğrenirlerse, dinlemeyi kabul etmeyebilirlerdi; oysa sünnetli olursa bu konuda gücenmelerine sebep olacak durum ortadan kalkardı. Bu ahlaki açıdan tamamen önemsiz bir konu olup öğretiş açısından da hiç önemi olmadığından Pavlus, Timoteos’tan Yahudi geleneğine uymasını istedi. Bazılarını kurtarmak için herkesle her şey oldu (1Ko.9:19-23).

Pavlus’un, Timoteos’u –Müjde’yi duyurabilmek amacıyla– Yahudilerden dinleyici kazanma amacıyla sünnet ettirmiş olduğu yorumu, şu sözlerle belirtilmektedir. Yahudiler yüzünden onu sünnet ettirdi. Çünkü hepsi, babasının Grek olduğunu biliyordu.

16:4-5   Üç müjde yayıcısı Laodikya’da kent kent dolaşırken, Yeruşalim-deki elçilerle ihtiyarların almış olduğu kararları topluluklara ilettiler. Bu kararlar kısaca şöyleydi.

1. Kurtuluş söz konusu olduğunda yalnızca iman gereklidir. Sünnet ya da yasayı tutmanın kurtulmak için gerekli olduğu koşulu imana eklenmemelidir.

2. Cinsel ahlaksızlık bütün imanlılar için her zaman yasaktı, ama bu anımsatmanın geçmişte ve şimdi asıl günahları bu olduğu için özellikle Tanrı’ya dönen diğer uluslara hitaben yapılmış olması mümkündü.

3. Putlara sunulan etler, boğulmuş hayvanların eti ve kan, yiyecek olarak yasaktı. Bu yasak kurtuluş için gerekli konular olduğundan değil, Yahudilerle diğer uluslardan olan imanlılar arasındaki birliği kolaylaştırmak içindi. Bu bilgilerin (öğretişlerin) bazıları sonradan tekrar edilmiştir (1Ko.8-10; 1Ti.4:4,5’e bakınız).

Bu kişilerin hizmetleri sonucunda, toplulukların Mesih’e olan imanları güçleniyor ve sayıları günden güne artıyordu.

16:6-8   Bu ayetler, elçilerin müjdeyi yayma stratejilerini yöneten ve yönlendirenin Kutsal Ruh olduğunu göstermesi açısından çok önemlidir. Elçiler, FRİKYA VE GALATYA’daki toplulukları yeniden ziyaret ettikten sonra Ana-dolu’nun batısında olan Asya iline gitmeyi düşünmüşlerdi, ama Kutsal Ruh buna engel oldu. Neden engel olduğu anlatılmıyor; bazıları tanrısal plana göre bu bölgenin Petrus’a ayrılmış olabileceğini ileri sürmüşlerdir (1Pe.1:1). Büyük olasılıkla kuzeybatıdaki Misya bölgesine geldiler. Burası aslında Asya iline da-hildi, ama herhalde orada Tanrı’nın sözünü duyurmadılar. Daha sonra Karade-niz’in kuzeydoğusundaki Bitinya bölgesine geçmeye çalıştıkları zaman, Ruh onlara yine izin vermedi. Böylece doğrudan, batıda bir kıyı kenti olan TROAS’a gittiler. Müjde yayıcıları oradan Ege Denizi’nin karşısındaki Avrupa’nın eşiği olan Yunanistan’ı görebilirlerdi.

Ryrie şöyle yazar:

Asya’nın Tanrı sözüne (Müjde’ye) ihtiyacı vardı, ama henüz Tanrı’nın istediği zaman gelmemişti. Çağrıları, görünen ihtiyaca göre belirlenmemişti. Doğudan daha yeni gelmişlerdi; güneye ya da kuzeye gitmeleri yasaklanmıştı, ama Rab-bin kendilerini batıya yönlendirdiğini tahmin etmediler: O’nun özel direktiflerini beklediler. Tanrısal çağrının tek temeli mantık değildir.63

16:9   Pavlus geceleyin bir görümde MAKEDONYALI bir adamın, kendisini Makedonya’ya geçerek yardım etmesi için çağırdığını gördü. Makedon-ya, Troas’ın batısında, Yunanistan’ın kuzey kısmındaydı. Bilerek ya da bilme-yerek, Makedonya (ve tüm Avrupa!) Rab’bin kurtuluş lütfuna ihtiyaç duyuyor-du. Rab, hizmetkârlarının müjdeyi Avrupa’ya taşımaları için Asya’daki kapıları kapatıyordu. Stalker bunu şöyle açıklar:

Makedonyalı adam Avrupa’yı, yardım feryadı da Avrupa’nın Mesih’e duyduğu ihtiyacı temsil etti. Pavlus görümdeki Tanrı çağrısını kavradı. Çanakkale Boğazı-nı altın sarısı parlaklığıyla yıkayan akşam güneşi, Makedonya kıyılarına doğru yol alan bir geminin güvertesinde oturan Pavlus’un üzerinde parlıyordu.64

16:10   Burada, kişi zamirinin o’dan biz’e geçmesi önemli bir değişikliktir. Genel olarak Elçilerin İşleri’nin yazarı Luka’nın, bu tarihlerde Pavlus, Silas ve Timoteos’a katıldığına inanılır. Bundan sonraki olayları bir görgü tanığı olarak kaydeder.

TANRISAL REHBERLİK ÜZERİNE ARASÖZ

İlk inanlılar topluluğu yeryüzünde etkin bir şekilde çalışmak için gökteki Başın rehberliğine bağımlıydı. Ama Rab İsa isteğini hizmetçilerine nasıl bildirmişti?

Göğe çıkmadan önce, “Yeruşalim’de, tüm Yahudiye ve Samiriye’de ve dünyanın dört bir bucağında benim tanıklarım olacaksınız” (Elçilerin İşleri 1:8) diyerek genel stratejisini onlara anlatmıştı.

Göğe çıkışından sonra isteğini onlara birkaç şekilde bildirdi.

Yahuda’nın yerine geçeni seçmek için (1:15-26) Petrus’la diğer öğrencileri yönlendiren Eski Antlaşma’nın Kutsal Yazıları oldu (Mezmurlar 69:25).

Rab en azından beş durumda, insanları görümler aracılığıyla yönlendirdi: Hananya (9:10-16); Kornelius (10:3); Petrus (10:10,11,17); Pavlus (iki defa 16:9,10; 18:9).

İki defa peygamberler aracılığıyla yönlendirdi (11:27-30; 21:10-12).

Diğer zamanlar imanlılar olaylarla yönlendirildiler. Örneğin baskıdan dolayı dağıldılar ya da kovuldular (8:1-4; 11:19; 13:50,51; 14:5,6). Yargıçlar Pavlus’la Silas’ın Filipi’den ayrılmalarını rica ettiler (16:39,40). Daha sonra Pavlus Ye-ruşalim’den Sezariye’ye yetkililer tarafından götürüldü (23:33). Pavlus Sezar’a baş vurmakla Roma’ya yolculuğunu saptamış oldu (25:11) ve daha sonraki gemi kazası yolculuğun zamanını ve düzenini etkiledi (27:41; 28:1).

Yönlendirme bazen diğer imanlıların öğüdü ve girişimi aracılığıyla oldu. Yeruşalim’deki topluluk, Barnaba’yı Antakya’ya gönderdi (11:22). Hagavos, bir kıtlığın olacağını peygamberlik ederek bildirdi ve bu, Antakya’daki topluluğu Yahudiye’deki kutsallara yardım göndermesi için harekete geçirdi (11:27-30). Antakya’daki kardeşler, Pavlus’la Barnaba’yı Yeruşalim’e gönderdiler (15:2). Yahuda ile Silas, Yeruşalim’deki inanlılar topluluğu tarafından Barnaba ve Pavlus’la gönderildi (15:25-27). Kardeşler, Pavlus’la Silas’ı İkinci Müjde Yayma Yolculuğuna çıkarken Rab’bin lütfuna emanet ettiler (15:40). Pavlus Listra’dan ayrıldığı zaman Timoteos’u yanında götürdü (16:3). Selanik’teki kar-deşler, Pavlus’la Silas’ı şiddet korkusundan dolayı Veriya’ya gönderdiler (17:10). Veriya’daki kardeşleri de aynı nedenden dolayı Pavlus’u yolladılar (17:14,15). Sonunda Pavlus, Timoteos’la Erastus’u Makedonya’ya gönderdi (19:22).

Yukarıdaki yönlendirme yöntemlerine ek olarak, insanların doğrudan tanrısal isteğin iletişimini almış oldukları birkaç durum vardır. Rab’bin bir meleği, Filipus’u Etiyopyalı bir hadıma gönderdi (8:26). Antakya’daki peygamberlerle öğreticiler oruç tutup dua ederlerken Kutsal Ruh onlarla konuştu (13:1,2). Kutsal Ruh Pavlus’la Timoteos’un Asya’da Tanrı’nın sözünü duyurmalarını engelledi (16:6). Daha sonra Bitinya’ya gitmeye çalıştılarsa da Ruh yine onların gitmesine izin vermedi (16:7).

Özetlemek gerekirse, ilk imanlılar şöyle yönlendirildiler:

1. Kutsal Yazılar aracılığıyla.

2. Görümler ve peygamberlikler aracılığıyla.

3. Olaylar aracılığıyla.

4. Diğer imanlıların öğüt ve girişimleri aracılığıyla.

5. Doğrudan iletişim aracılığıyla (herhalde içten ve öznel bir şekilde).

16:11,12   Troas’tan kuzeybatıya doğru denize açılan Mesih’in yorulmak bilmez elçileri, önce bir geceliğine SEMADİREK adasına demir attılar. Ertesi gün Troas’tan 192 kilometre uzaktaki NEAPOLİS limanının bulunduğu anakaraya ulaştılar, daha sonra da bir Roma yerleşim merkezi ve Makedonya’nın o bölgedeki en önemli kenti olan FİLİPİ’ye geçtiler.

16:13-15   Herhalde Filipi’de hiç havra yoktu, ama Pavlus’la beraberindekiler bazı Yahudilerin Sebt gününde kentin dışındaki ırmak kıyısında toplandıklarını duydular. Oraya varınca Lidya adında bir kadının da aralarında bulunduğu bir grup kadını dua ederken gördüler. Lidya’nın Yahudiliği seçmiş olması mümkündür. Lidya, aslında Batı Anadolu’nun Tiyatira kentinden olup, mora boyanmış kumaş ticareti yaptığı Filipi’ye taşınmıştı. Tiyatira boyalarıyla meşhurdu.

Tanrı’nın sözüne açık olan yalnızca kulakları değildi, yüreği de açıktı. Rab İsa’yı kabul ettikten sonra ev halkıyla birlikte vaftiz oldu. Tabii ev halkı da vaftiz olmadan önce Rab İsa’yı kabul etmişlerdi. Lidya’nın evli olduğuna dair hiçbir bilgi yok; ev halkı hizmetçilerden oluşmuş olabilir.

Lidya iyi işlerle kurtulmadı, iyi işler yapsın diye kurtuldu. İmanının gerçekliğini, evini Pavlus, Silas, Luka ve Timoteos’a açarak kanıtladı.

16:16-18   Başka bir gün Pavlus’la beraberindekiler dua yerine giderlerken, falcılık ruhuna tutsak bir köle kızla karşılaştılar. Cine tutsak olduğundan geleceği önceden söyleyebiliyor ve diğer şaşırtıcı açıklamalarda bulunabiliyordu. Bu şekilde efendilerine bir hayli kazanç sağlamıştı.

İsa Mesih’in müjde yayıcılarıyla karşılaştığında günlerce onların arkasına takıldı ve, “Bu adamlar yüce Tanrı’nın kullarıdır, size kurtuluş yolunu bildiriyorlar!” diye bağırıp durdu. Söyledikleri gerçekti, ama Pavlus bunu zaten bildiğinden cinlerin tanıklığına gereksinimi yoktu. Hem de bu tutsak kızın acıklı durumundan dolayı kederlendi. Bundan dolayı İsa Mesih’in güçlü adıyla cinin kızın içinden çıkmasını emretti. Kız hemen bu korkunç boyunduruktan özgür kılındı ve aklı başında bir kişi oldu.

MUCİZELER ÜZERİNE ARASÖZ

Elçilerin İşleri kitabı boyunca mucizelerden söz edilmiştir. Aşağıda bazı önemli mucizeler sıralanmıştır:

Mucizevi bir şekilde yabancı dillerde konuşma armağanı (2:4; 10:46; 19:6).

Tapınağın kapısındaki kötürüm adamın iyileştirilmesi (3:7).

Hananya ile Safira’nın ani ölümle yargılanması (5:5,10).

Elçilerin hapisten kurtulması (5:19).

Saul’un yüceltilmiş Mesih’le karşılaşması (9:3-6).

Petrus’un Eneas’ı iyileştirmesi (9:34).

Tabita’nın ölümden dirilişi (9:40).

Petrus’un “gökten indirilen çarşaf” görümü (10:11).

Petrus’un hapisten kurtuluşu (12:7-10).

Rab’bin bir meleğinin Hirodes’i vuruşu (12:23).

Büyücü Elimas’ın kör olmasıyla sonuçlanan yargı (13:11).

Pavlus’un Listra’da kötürüm bir adamı iyileştirmesi (14:10).

Pavlus’un Listra’da taşlanmasından sonra iyileşmesi (14:19,20).

Pavlus’un “yardım isteyen Makedonyalı adam” görümü (16:9).

Pavlus’un Filipi’deki kızdan kötü ruhu çıkarması (16:8).

Pavlus’la Silas’ın Filipi’deki hapisten kurtuluşu (16:26).

Pavlus’un Eftihos’u diriltmesi (20:10,11).

Hagavos’un peygamberliği (21:10,11).

Pavlus’un Malta’da engerek yılanından kurtuluşu (28:3-6).

Publius’un babasının ateşli hastalıktan iyileştirilmesi (28:8).

Diğer hastaların iyileştirilmeleri (28:9).

Bunlara ek olarak, elçilerin birçok harikalar ve mucizeler yaptıkları söylenir (2:43); İstefanos halk arasında büyük harikalar ve belirtiler (mucizeler) yarattı (6:8); Filipus mucizeler ve doğaüstü belirtiler yaptı (8:6,13); Barnaba’yla Pav-lus mucizeler ve harikalar yaptılar (15:12) ve Tanrı, Pavlus’un eliyle mucizeler yarattı (19:11).

Elçilerin İşleri’ni incelerken doğal olarak, “Bugün aynı mucizeleri beklemeli miyiz?” sorusu ortaya çıkacaktır. Bu sorunun yanıtlanmasında kaçınılması gereken iki aşırı uç vardır. Birincisi İsa Mesih dün, bugün ve sonsuza dek aynı olduğundan ilk inanlılar topluluğunda görülen mucizeleri bugün de görmemiz gerektiği düşüncesidir.

Diğeri ise mucizelerin yalnızca inanlılar topluluğunun ilk günleri olduğu için gerçekleştiği, bugün bunları aramaya hiç hakkımızın olmadığı düşüncesidir.

İsa Mesih’in dün, bugün ve sonsuza dek aynı olduğu (İbraniler 13:8) gerçek-tir. Ama bu tanrısal yöntemlerin asla değişmeyeceği anlamına gelmez. Örneğin, Tanrı’nın Mısır’da kullandığı belalar hiç tekrar edilmemiştir. Oysa gücü aynıdır. Hâlâ her çeşit mucizeyi yapabilir. Ama bu O’nun her çağda aynı mucizeleri yap-ması gerektiği anlamına gelmez. O, sonsuz sayıda çeşitlilikler üreten bir Tan-rı’dır.

Öte yandan mucizeleri, sadece ilk inanlılar topluluğu çağında geçerli olduğu düşüncesiyle göz ardı etmemeliyiz. Mucizeleri belli dönemlerin özelliği olarak kabul edip, fiziksel bedenlerimizin ötesine geçemeyen sıradan ve rahat bir yaşam sürmek çok kolaydır.

Yaşamlarımız doğaüstü güçle sürekli dolmalıdır. Olayların harika birleşimin-de daima Tanrı’nın elini görmeliyiz. O’nun yönlendirmesini mucizevi ve gizem-li bir şekilde yaşamalıyız. Yaşamlarımızda muhtemelliğin ötesinde olan olayları yaşamalıyız. Tanrı’nın bağlantıları kurduğunun, kapıları açtığının, Kendisine karşı olanları alt ettiğinin farkına varabilmeliyiz. Hizmetimiz doğaüstü güçle desteklenmelidir.

Dualarımıza direkt yanıtlar almalıyız. Yaşamlarımız diğer insanların yaşamlarını etkilediğinde, Tanrı için bir şeylerin oluştuğunu görmeliyiz. Ruhsal çöküntüler, ertelenmeler, kazalar, kayıplar ve sözde trajedilerde O’nun elini görmeliyiz. Olağanüstü kurtuluşlar yaşamalı ve doğal sınırımızın ötesinde olan güç, cesaret, esenlik ve bilgeliğin farkında olmalıyız.

Yaşamlarımız sadece doğal düzeyde yaşanırsa, inanmayanlardan ne farkımız kalır? Tanrı’nın isteği, yaşamlarımızın doğaüstü olması, İsa Mesih’in yaşamının bizim aracılığımızla akması gerektiğidir. Bu olduğu zaman imkânsız olanlar eri-yecek, kapılar açılacak ve gücün akışını hissedebileceğiz. O zaman Kutsal Ruh-la dolacağız ve insanlar bize yaklaştıklarında Ruh’un kıvılcımlarını hissedecekler.

16:19-24   Kızın efendileri, artık cine tutsak olmamasına memnun olacaklarına kazanç umutlarının yok olmasına çok fena içerlediler. Bu nedenle Pav-lus’la Silas’ı yargıçların (eski Roma hakimlerinin) önüne sürüklediler ve on-lara karşı uydurma suçlamalar getirdiler. Esas olarak onları, Romalıların yaşam şeklini bozmaya çalışan baş belâsı Yahudiler olarak suçladılar. Halk toplu ola-rak saldırıya geçti ve yargıçlar, Pavlus’la Silas’ın giysilerini yırtıp sıyırarak değnekle dövülmeleri için buyruk verdiler. Müjde yayıcıları iyice dövüldük-ten sonra hapse atıldılar. Zindancıya da onları sıkı güvenlik altında tutmasını buyurdular. O da onları hapishanenin iç bölmesine atarak ve ayaklarını tomruğa vurarak buyruğu yerine getirdi.

Bu metinde Şeytan’ın iki önemli yöntemini görürüz. İlk olarak, cine tutsak kızın tanıklığını, sahte dostluğunu denedi. Bu başarısızlığa uğrayınca, baskıya baş vurdu. Grant şöyle der: “Anlaşma ya da baskı. Seçenekler bunlardır: Sahte dostluk ya da açık savaş.” A.J. Pollock şu yorumu yapar:

Şeytan, Mesih’in bu sadık hizmetçilerinin işlerine ani bir son vermiş olduğunu düşünürken ne kadar övünmüş olmalı. Zaferi, her zaman olması gerektiği gibi yine gelişmeden son bulmuştu. Bu durumda ortaya çıkan onun tamamen bozguna uğraması ve Rab’bin işinin ilerlemesiydi.65

16:25   Gece yarısına doğru, Pavlus’la Silas dua ediyor, Tanrı’yı ilahilerle yüceltiyorlardı. Sevinçleri tamamen dünyasal olaylardan bağımsızdı. İla-hi söylemelerinin kaynağı gökseldi. Morgan şu itirafta bulunur:

Herhangi bir kişi hapishane kapıları açılıp özgür kılındığında şarkı (ilahi) söyleyebilir. İmanlının ruhu hapiste bile ilahi söyler. Silas’ın yerinde ben olmuş olsaydım, herhalde Pavlus tek başına ilahi söyleyecekti: Ama yine de zorlukların ve sınırların üstüne çıkan Ruh’un yüceliğini ve ihtişamını görürüm.66

16:26   Diğer tutuklular, onların dualarını ve Tanrı’yı yüceltişlerini dinlerlerken, alışılmamış bir depremle tutukevi sallandı. Tüm kapılar açıldı ve tomruklarla zincirler çözüldü, ama bina yıkılmadı.

16:27,28   Zindancı uyanıp da zindanın açık olduğunu görünce, tutukluların kaçmış olduklarını sandı. Ceza olarak yaşamını yitireceğini düşünüp intihar etmek için kılıcını çekti. Ama Pavlus, bunu yapmasına gerek olmadığını, çün-kü hepsinin hâlâ orada olduğunu ve bunun nedenini açıklayacaklarını söyleye-rek onu sakinleştirdi.

16:29,30   Zindancıyı şimdi yeni bir heyecan sardı. İşini ve belki de yaşamını yitirme korkusu, derin bir günah bilincine dönüşüverdi. Şimdi, günahları-

nın farkında olduğundan Tanrı’yla karşılaşmaktan korkuyordu. “Efendiler kurtulmak için ne yapmam gerek?” diye sordu.

Bu soru, her gerçek tövbeden önce sorulmalıdır. İnsan kurtulmadan önce kaybolduğunu anlamış olmalıdır. Bir kişi yüreğinde, “Gerçekten Cehenneme gitmeyi hak ediyorum” demeden önce, ona nasıl kurtulacağını anlatmak zamansız olur.

16:31   Yeni Antlaşma’da yalnızca ikna olmuş günahkârlara Rab İsa Mesih’e iman etmeleri söylendi. Şimdi günahlarından dolayı perişan durumda olan zindancıya şu söylenmiştir: “Rab İsa’ya iman et, sen de ev halkın da kurtulursunuz.”

Burada, kendisi Mesih’e iman ettiği takdirde ailesinin de hemen kurtulacağına dair hiçbir ima yoktur. Bu sözlerin anlamı, Rab İsa Mesih’e iman ederse kurtulacağı ve ev halkının da aynı şekilde kurtulacağıdır. “İman et... ve kur-tul; ev halkın da aynısını yapsın.”

Bugün birçok kişi, iman etmenin ne anlama geldiğini bilmekte zorluk çekiyormuş gibi görünüyor. Ne var ki bir günahkâr kaybolduğunda, çaresiz, umutsuz ve cehenneme mahkûm olduğunu anladığı zaman, kendisine Mesih’e Rab ve Kurtarıcı olarak iman etmesi söylendiğinde, bunun anlamını tam olarak kavrar. Artık yapabileceği tek şey yalnızca iman etmektir.

16:32-34   Pavlus’la Silas, ev halkına ders verdikten sonra zindancı, Rab’bi kabul edişinin gerçekliğini onların yaralarını yıkayarak ve geciktirmeden vaftiz olarak gösterdi. Hem de onları kendi evine götürerek karınlarını doyurdu. Tanrı’ya inanmış olmak, evdekilerin hepsini sevince boğmuştu.

Vaftiz olan ev halkı arasında, bebek ya da küçük çocuk olduğuna dair hiçbir kanıt bulunmamaktadır. Hepsi Tanrı’ya iman edecek yaştaydı.

16:35   Galiba geceleyin yargıçların yüreklerinde de bir değişim oldu ki, sa-bahleyin iki tutuklunun serbest bırakılması için görevlileri yolladılar.

16:36,37   Zindancı, Pavlus’a müjdeyi verince, elçi bu şekilde ayrılmayı reddetti. Silas ve Pavlus, doğuştan Yahudi olmalarına karşın, Roma vatandaşıydılar. Haksızca yargılanıp dövülmüşlerdi. Şimdi yargıçlar onların suçluymuşlar gibi onursuzca sıvışacaklarını nasıl düşünebilirlerdi? Olmaz böyle şey! Yargıç-lar gelsin ve tutukluları çıkarsınlar.

16:38-40   Yargıçlar gelip özür dilediler! Pavlus’la Silas’ın daha fazla sıkıntıya neden olmadan kentten ayrılmalarını rica ettiler. Rab’bin hizmetçileri, Kral oğullarının asaletiyle zindandan çıktılar, ama kentten hemen ayrılmadılar. Önce Lidya’nın evine gittiler. Kardeşlerle görüşüp onları yüreklendirdiler. Ne harika bir şey! Teselli edilmesi gerekenler, diğerlerini yüreklendiriyordu.

Filipi’deki görevlerini başarıyla bitirip oradan ayrıldılar.

17:1   Pavlus’la Silas Filipi’den ayrıldıktan sonra, 53 kilometre güneybatıya giderek AMFİPOLİS’e vardılar. Daha sonraki durakları ise, 48 kilometre güneybatıdaki APOLLONYA idi. Oradan 59 kilometre batıdaki SELANİK’e geç-tiler. Bu kent, ticaret yolları üzerinde kurulduğu için stratejik açıdan da önemi olan mükemmel bir ticaret merkeziydi. Kutsal Ruh burayı, Tanrı’nın sözünün birçok yöne yayılacağı üs olarak seçti.

Pavlus’la Silas, Rab için yeni bölgeler kazanmak amacıyla Filipi’den ayrıldıklarında, Luka orada kalmış olabilir. Bu, anlatımın birinci çoğul kişi zamirinden (biz), üçüncü çoğul kişi zamirine geçmesiyle (onlar) anlaşılır.

17:2,3   Her zamanki gibi müjde yayıcıları Yahudilerin havrasına gidip Tanrı’nın sözünü duyurdular. Pavlus, üç Şabat Günü67 Eski Antlaşma’yı açıp ikna edici bir şekilde Mesih’in acı çekip ölümden dirilmesi gerektiğinin önceden söylenmiş olduğunu gösterdi. Bunu Kutsal Yazılar’dan gösterdikten sonra Pavlus, Nasıralı İsa’nın uzun zamandır beklenen Mesih olduğunu açıklayarak devam etti. Acı çekmemiş miydi? Ölmemiş miydi? Ölümden dirilmemiş miydi? Bu, O’nun Tanrı’nın Mesih’i olduğunu kanıtlamıyor muydu?

17:4-7   Yahudilerden bazıları ikna olup İsa Mesih imanlıları olarak Pav-lus’la Silas’a katıldılar. Tanrı’ya tapan Greklerden büyük bir topluluk ve ileri gelen kadınlardan da birçoğu Rab’bi kabul etti. Bu durum inanmayan Ya-hudileri kesin bir eylem için kışkırttı. Çarşı meydanından bazı sokak kabada-yılarını toplayıp onları kargaşa çıkarmaları için tahrik ettiler ve Pavlus’la Si-las’ın konuk oldukları Yason’un evine saldırdılar. Pavlus’la Silas’ı evde bula-mayınca, Yason ile diğer bazı kardeşleri kentin yetkililerinin önüne sürük-lediler. Pavlus’la Silas’ı dünyayı altüst etmiş kişiler olarak tanımlarlarken, is-temeden onları övdüler. Daha sonra onları, İsa adında başka bir kral hakkında konuşarak Sezar’ın buyruklarına karşı gelmekle suçladılar. Yahudilerin, Sezar-ın hükümetini korumaya bu kadar hevesli olmaları çok tuhaf bir şeydi. Çünkü Roma İmparatorunu ya çok az seviyorlar ya da hiç sevmiyorlardı.

Ancak suçlamaları gerçek miydi? Kuşkusuz Pavlus’un, Mesih’in tüm yeryüzünde kral olarak egemenlik sürmek için İkinci Gelişini açıkladığını işitmişler-di. Ama İsrail, ulus olarak tövbe edinceye kadar Mesih geri dönmeyeceğinden bu, Sezar’ın durumu için bir tehlike yaratmıyordu.

17:8,9   Yetkililer bu sözlerden dolayı telaşa kapıldılar. Büyük olasılıkla Yason ve beraberindekilerden, herhalde konuklarının kentten ayrılması koşulunu da ekleyerek kefalet vermelerini istediler. Sonra onları serbest bıraktılar.

17:10,12   Selanik’teki kardeşler, vaizlerin ayrılmasının iyi olacağına karar verdiler ve onları o gece VERİYA’ya gönderdiler. Bu yılmak bilmeyen ve engellenemez müjde yayıcıları doğrudan Yahudilerin havrasına gittiler. Orada Tanrı’nın sözünü duyururlarken, Yahudiler açık fikirli oluşlarını, Eski Antlaş-ma’daki Kutsal Yazıları araştırarak, kontrol ederek ve söylenenlerle kıyasla-yarak gösterdiler. Sade ve öğrenmeye hevesli bir tutumları vardı. Bütün öğretişi Kutsal Yazılarla sınama konusunda istekliydiler. Bu Yahudilerden birçokları iman etti. Çok sayıda saygın Grek kadın ve erkek de iman etti.

17:13,14   Pavlus’la Silas’ın, görevlerine Veriya’da devam ettikleri haberi Selanik’e ulaşınca, Selanik’teki Yahudiler, Veriya’ya özel bir yolculuk yapıp halkı elçilere karşı kışkırtıp ayağa kaldırdılar. Bunun üzerine kardeşler, Pavlus’u inanlıların eşliğinde deniz kıyısına yolladılar. Herhalde DIUM’a (DİYUM) gidip, oradan da ATİNA’nın liman kenti olan PIRAEUS’a (PIRAYUS) gemiyle vardılar. Silas ve Timoteos ise Veriya’da kaldılar.

17:15   Veriya’dan Atina’ya uzun bir yolculuk oldu. Kardeşlerden bazılarının Pavlus’a yol boyunca eşlik etmek istemeleri, oradaki imanlıların gerçek bağlılıklarını gösterdi. Atina’da, Pavlus’tan ayrılma zamanı gelince, Pavlus’un Silas’la Timoteos’un bir an önce kendisine katılmaları isteğini Veriya’ya götürdüler.

17:16   Pavlus onları Atina’da beklerken, kentin putperestliğinden derin bir acı duydu. Atina kültür, eğitim ve güzel sanatların merkezi olmasına karşın, Pavlus bunların hiçbiriyle ilgilenmedi. Zamanını etrafı gezerek değerlendirmedi. Arnot şöyle der:

Mermer heykelleri daha az takdir ettiğinden değil, yaşayan insanlara daha çok değer verdiğindendi... O, ölümsüz canları güzel sanatlardan çok daha önemli olarak kabul eden, zayıf değil, güçlü bir adamdır... Pavlus putperestliği güzel ve zararsız değil, acı verici buldu.68

17:17,18   Gerek Havrada, Yahudilerle ve Tanrı’ya tapan diğerleriyle, gerek çarşı meydanında karşılaştığı kişilere Tanrı’nın sözünü vaaz etti. Bu şekilde bazı Epikürcü ve Stoacı filozoflarla karşılaştı. Epikürcüler, yaşamın esas amacının bilgi peşinde koşmak değil, zevk olduğunu öğreten Epikür adlı filozofun izleyicileriydiler. Stoacılar ise, bilgeliğin sırrının yoğun duygudan özgür olmakta, sevinç ya da üzüntüden etkilenmemekte, doğal yasaya isteyerek boyun eğmekte bulunduğuna inanan panteistlerdi. Bu iki felsefe okulu, Pavlus’u işittiklerinde, onu lafebesi (Grekçe “tohum toplayıcısı”) ve yabancı ilahların habercisi olarak gördüler. Çünkü Pavlus, İsa’yla ve dirilişle ilgili müjdeyi duyuruyordu.

17:19-21   Onlar Pavlus’u alıp Ares tepesinde anayasa mahkemesi gibi bir yargı yeri olan Ares Tepesi Kurulu’na götürdüler. Bu bir yargılama değil, özel bir durumdu: Pavlus’a, öğretişini mahkeme üyeleri ve kalabalığın önünde açıklaması için verilmiş bir fırsattı. Bu, 21. ayette biraz açıklanır. Atinalılar do-laşıp konuşmayı ve başkalarını dinlemeyi seviyordu. Bu konuda sınırsız zaman-ları vardı.

17:22   Pavlus, mahkemenin ortasında durarak, Ares Tepesi konuşması olarak bilinen konuşmasını yaptı. Bu söylevi incelerken, onun Yahudilere değil, diğer uluslara konuştuğu anımsanmalıdır. Eski Antlaşma’yla ilgili bir geçmişleri yoktu, bu nedenle konuya başlamak için ortak bir ilgi alanı bulması gerekiyordu. Konuşmaya Atinalıların çok dindar olduğunu söyleyerek başladı. İçinde insandan çok putların olduğu söylenen Atina, gerçekten dindar bir kentti!

17:23   Pavlus görmüş olduğu putları düşününce, ‘BİLİNMEYEN TANRI-YA diye yazılmış bir sunağı anımsadı. Bildirisine başlangıç noktası olarak sunaktaki yazıyı aldı. Elçi, yazıda iki önemli gerçeğin kabul edilişini gördü. İlki Tanrı’nın var olduğu gerçeği ve ikincisi de, Atinalıların O’nu tanımadıkları gerçeği idi. Böylece, Pavlus için gerçek Tanrı konusunda onları aydınlatmak, çok normal ve doğal bir bağlantı konusu oluşturacaktı. Birisinin söylemiş oldu-ğu gibi o, onların başıboş akan dindarlık ırmaklarını doğru kanala çevirdi.

17:24,25   Müjde yayıcıları, putperestlere Tanrı hakkında öğretişe başlamanın en iyi noktasının doğanın hikâyesi olduğunu söylerler. Pavlus’un Atinalılarla konuşmasına başladığı nokta da budur. Tanrı’yı, dünyayı ve içindekilerin tümünü yaratan olarak tanıttı. Etrafındaki sayısız puta tapınılan tapınaklara bakarken elçi, dinleyicilerine gerçek Tanrı’nın, elle yapılmış tapınaklarda oturmadığını anımsattı. İnsan eliyle yapılan hizmete de bağlı değildir. Puta tapınılan tapınaklardaki kâhinler sık sık tanrılarına yiyecek ve “gerekli” diğer şeyleri getirirler. Ama gerçek şudur ki, Tanrı’nın insandan gelen herhangi bir şeye ihtiyacı yoktur, çünkü yaşamın, soluğun ve her şeyin kaynağı O’dur.

17:26,28a   Pavlus, daha sonra insan ırkının kökenini tartıştı. Bütün uluslar ortak ataları olan Adem’den geldiler. Tanrı, bütün ulusları oluşturmakla kalmayıp onların var olacağı yılları belirledi ve içinde yaşayacakları ülkeleri de saptadı. O’nu arayabilmeleri için onların üzerine sonsuz merhametini döktü. Aslında Tanrı hiçbirimizden uzak olmamasına rağmen, onların kendisini el yordamıyla da olsa bulabilmelerini istedi. Nitekim, gerçek Tanrı’da yaşıyor ve deviniyoruz; O’nda varız. O yalnızca Yaratıcımız değil, aynı zamanda en iyi dostumuzdur.

17:28b   Pavlus, yaratığın Yaratıcı’yla olan ilişkisini daha çok vurgulamak için, “Biz de O’nun soyundanız” diyen Grek ozanların bazılarından alıntı yaptı. Bu insanlığın, kardeşliğin ve Tanrı’nın babalığının öğretişi olarak yorum-lanmamalıdır. Tanrı bizi yarattığı için O’nun soyundanız, ama yalnızca Rab İsa Mesih’e iman aracılığıyla Tanrı’nın oğulları oluruz.

17:29   Ancak Pavlus’un tartışması sürer. Eğer insanlar Tanrı’nın soyundansa, o zaman Tanrı’yı altın, gümüş ya da taş bir put gibi düşünmek imkansızdır. Bunlar insan düşüncesi ve becerisiyle biçimlendirilmiştir ve bu nedenle de insan kadar üstün değillerdir. Bu putlar bir bakıma insanın soyundandır. Oysa gerçek, insanlığın Tanrı’nın yaratıkları olduğudur.

17:30   Pavlus, putperestliğin akılsızlığını sergiledikten sonra, Tanrı’nın diğer ulusların bilgisizliğini yüzyıllardır görmezlikten geldiğini belirterek devam eder. Ama şimdi müjde (Tanrı’nın sözünün) gelmiş olduğundan, her yerde herkesin tövbe etmesini, yani düşünce ve kararını değiştirmesini buyuruyor.

17:31   Bu acil iletilmesi gereken bir bildiridir. Çünkü Tanrı dünyayı, atadığı Kişi Rab İsa Mesih aracılığıyla adaletle yargılayacağı günü saptamıştır. Burada belirtilen yargı, Mesih yeryüzüne düşmanlarını yok etmek ve Bin Yıllık Egemenliğine başlamak için geri döndüğünde olacaktır. Bunun gerçekleşeceğine ilişkin olumlu güvence, Tanrı’nın Rab İsa’yı ölümden diriltmiş olduğu gerçeğinde bulunur. Pavlus bundan dolayı sevdiği konuya, Mesih’in dirilişi hakkında konuşmaya hazırlanır.

17:32,33   Pavlus belki de bildirisini bitirmedi. Ölülerin dirilmesi düşüncesiyle alay edenlerin kendisini küçük görmesi, onun konuşmasını yarıda kesmiş olabilir. Kimi de alay etmedi, ama tereddüt etti. “Seni bu konuda bir daha dinlemek isteriz” diyerek eyleme geçmeyi ertelediler. “Mesih’le ilgili konuların konuşulduğu zamanı kötü bir gün saydılar. Eyleme geçmek için ‘Hayır, kabul etmiyoruz’ diyemediler, ama ‘Şimdi değil’ dediler.”

17:34   Bununla birlikte, Pavlus’un bildirisinin başarısız olduğunu söylemek doğru olmaz. Kurul ve mahkeme üyesi olan Dionisious iman etti. Damaris adlı bir kadın ve adları verilmeyen birkaç kişi daha iman etti.

Bunun üzerine Pavlus aralarından çıkıp gitti. “Atinalılar hakkında artık hiçbir şey duymuyoruz. Pavlus yine baskıların yoğun olduğu bölgelere döndü, ama bilgiçlik taslayanlara söylenecek daha fazla bir şey yoktu.”

Bazı kişiler bu vaazın Atinalıları gerçekte putperestlik ve dindarlıklarından dolayı övüyor gibi görünmesini; put için yazılmış olması mümkün bir yazıdan gerçek Tanrı’yı tanımayı varsaymasını; Atinalıların tutum ve gelenekleriyle çok fazla uzlaşıyor gibi görünmesini ve müjdeyi (Tanrı’nın sözünü) elçinin diğer bildirileri gibi açıkça ve etkili olarak sunmamasını eleştirirler. Bu eleştiriler yersizdir. Pavlus’un önce iletişim sağlamak için ortak bir nokta aradığını, sonra dinleyicilerini kolay adımlarla önce gerçek Tanrı bilgisine sonra da Mesih’in yargıç olarak gelişi karşısında tövbenin gerekliliğine yönelttiğini görüyoruz. Pavlus’un öğretişi aracılığıyla içten insanların Rab’bi kabul etmiş oldukları yeteri kadar doğrulanmıştır.

GELENEKSEL OLMAYAN KÜRSÜLER ÜZERİNE ARASÖZ

Pavlus’un Tanrı’nın sözünü Ares Tepesinde duyurması, ilk imanlıların, Tan-rı’nın sözünü duyurdukları geleneksel olmayan yerlere bir örnektir.

Açık hava toplantısı gözdeydi. Pentikost günündeki bildiri, duyanlar ve kurtulanların69 sayısından dolayı dışarıda duyurulmuş olabilir (Elç.2:6,41). Diğer açık hava toplantıları 8:5,25,40; 13:44; 14:8-18’de bulunur.

Tapınak çevresi en az üç kez bildiriyle yankılandı (3:1-11; 5:21,42). Pavlus ve beraberindekiler Tanrı sözünü Filipi’deki ırmak kıyısında konuştular (16:13). Pavlus, Atina’da, Ares Tepesindeki söylevinden önce, çarşı meydanında (17:17) vaaz etti. Yeruşalim’de kızgın bir kalabalığa komutanın (Antonya) kalesinin merdivenlerinden (21:40 - 22:21) hitap etti.

Bildiri, Yahudi Yüksek Kurulunun önünde şu kişiler tarafından en az dört kez açıklandı: Petrus’la Yuhanna (4:8,19); Petrus’la diğer elçiler (5:27-32); İstefa-nos (7:2-53) ve Pavlus (22:30 - 23:10).

Pavlus’la beraberindekiler, Tanrı’nın sözünü alışık oldukları şekilde havralarda duyurdular (9:20; 13:5,14; 14:1; 17:1,2,10,17; 18:4,19,26; 19:8).

Özel evler kullanıldı. Petrus, Kornelius’un evinde Tanrı’nın sözünü duyurdu (10:22,24). Pavlus’la Silas, Filipili zindancının evinde tanıklık ettiler (16:31,32). Pavlus, Korint’te havra yöneticisi olan Krispus’un evinde Tanrı’nın sözünü du-yurdu (18:7,8). Troas’ta özel bir evde, gece yarısına dek Tanrı’nın sözünü du-yurdu (20:7). Efes’te, evden eve giderek (20:20) ve Roma’daki kiralık evinde (28:30,31) müjdeyi duyurdu.

Filipus, Etiyopyalı bir hadıma arabada (8:31-35), Pavlus ise gemide (27:21-26) Tanrı’nın sözünü duyurdular. Pavlus Efes’teki tartışmalarını dershanede devam ettirdi (19:9).

Pavlus, sivil mahkemede Feliks’in (24:10), Festus’un (25:8) ve Agripa’nın (26:1-29) önünde Tanrı’nın sözünü duyurdu.

8:4’de baskı altındaki imanlıların gittikleri her yerde Tanrı’nın sözünü duyurduklarını okuruz.

Bu durum, bildirinin özel “kutsanmış” binalarda duyurulmasına gerek olmadığını düşündüklerini gösterir. İnsanların olduğu her yerde Mesih’i duyurmak için hem neden hem de fırsat vardı. A. B. Simpson da aynı fikirdedir:

İlk imanlılar, her durumu Mesih’e tanıklık etmek için bir fırsat olarak gördüler. Kralların ve valilerin önüne getirildiklerinde, sonuçları korkutucu bile olsa, ne paylaşmaktan kaçındılar ne de kendilerini Mesih’le özdeşleştirmekten vazgeçtiler. Bu, onlar için başka türlü ulaşamayacakları krallara ve yöneticilere Tanrı’nın sözünü duyurmak için bir fırsattı. Tanrı bize, karşımıza çıkmasına izin verdiği her kişinin yüreğini ve yaşamını Kendisine daha da yaklaştıracak bir etki yaratıp onları kutsamamız için fırsatlar verebilir.70

Rab İsa onları, “Dünyanın her yanına gidip, Müjde’yi bütün yaradılışa duyurmaları” için (Mar.16:15) görevlendirmişti. Elçilerin İşleri kitabı, onların bu buyruğu yerine getirdiklerini gösterir.

Elçilerin İşleri’ndeki vaazların çoğunun kendiliğinden oluştuğunu ve önceden yapılan bir hazırlığa dayanmadığını ekleyebiliriz. Elçilerin bildiriyi hazırlayacak zamanları yoktu. “Vaaz, bir saatlik bir çalışmanın ürünü olmayıp bir yaşam süresinin hazırlığıydı.” Hazırlanmış olanlar vaazlar değil, vaizlerdi.

18:1   Bazıları Pavlus’un, Atina’dan oradaki vaazının yetersiz sonucu nedeniyle ayrıldığına inanır. Biz ise, onun Kutsal Ruh’un yönlendirmesiyle AHAYA’nın başkenti olan KORİNT’E gittiğine inanmayı tercih ediyoruz. Ahlâksızlığı dikkat çeken bu kentte, Tanrı sözünün duyurulması ve bir inanlılar topluluğunun kurulması gerekiyordu.

18:2,3   Pavlus, Korint’te Akvila ve Priskilla adında bir çiftle yaşam boyu sürecek bir dostluk kurdu. Akvila, Batı Anadolu’nun kuzeydoğusunda olan Pontus doğumlu bir Yahudi’ydi. O ve karısı Roma’da yaşıyorlardı, ama Klavdius’un Yahudilere karşı çıkan buyruğuyla oradan kovulmuşlardı. Korint, Roma’dan doğuya giden ana yol üzerinde olduğundan, burada durup çadırcılık üzerinde bir dükkan açmışlardı. Pavlus’un işi de çadırcılıktı ve böylece onlarla tanıştı.

Yaşamın en iyi esinlemeleri, çalışırken üzerimize yansır. Günlük geçim kaynağınıza sarılın. Uğraşlarınız sırasında büyük bereket alacak ve sevinçli olaylar göreceksiniz... Dükkan, büro ya da ambar, Tanrı’nın evi olabilir. İşinizi yapın ve çalışkan olun: İşinizde, Akvila ve Priskilla gibi, nadir dostlar bulabilirsiniz.71

Anlatımda, Akvila ile Priskilla’nın Pavlus’la karşılaştıklarında imanlı olup olmadıkları ya da onun hizmeti aracılığıyla kurtulup kurtulmadıkları belli değildir. Korint’e geldiklerinde, önceden imanlı oldukları yönündeki kanıt daha güç-lüdür.

18:4   Pavlus, her Şabat Günü havrada tartışarak hem Yahudileri hem Tanrı’ya inanan Grekleri İsa’nın gerçekten Tanrı’nın Mesih’i olduğuna dair ikna etmeye çalışıyordu.

18:5   Pavlus Atina’ya hareket ettiğinde Silas’la Timoteos’u Veriya’da bırakmıştı. Atina’da onlara kendisine katılmaları için haber göndermişti. Onunla Korint’te buluştular.

Onlar geldikten sonra Pavlus, Kutsal Ruh tarafından zorlandı. Bunun anlamını açacak olursak; İsa’nın Mesih olduğunu Yahudilere kanıtlayarak, Söz’ü büyük bir gayretle duyurması için Rab, kendi yükünü Pavlus’un üzerine koydu diyebiliriz. Elçinin, artık burada zamanını çadır yaparak geçirmek yerine kendi-ni tümüyle Tanrı sözünü yayma işine verdiğini düşünebiliriz.

Zaman, yaklaşık olarak Pavlus’un 1.Selanikliler’i yazdığı zamandı (aşağı yu-karı İ.S. 52).

18:6   İnanmayan Yahudiler Pavlus’a karşı gelerek ona sövüp saymaya başladılar. Tanrı’nın sözünü reddetmek, tamamen Tanrı’nın kendisine karşı gel-mektir. İnanmayan, en büyük zararı kendisine verir.

Pavlus giysilerini silkerek onlara, “Başınıza geleceklerin sorumlusu sizsiniz!” dedi. “Sorumluluk benden gitti. Bundan böyle diğer uluslara gideceğim.” Giysilerini silkmesi, kendini onlardan ayırdığını belirten bir ifadeydi. Ne var ki bu, onun Efes adındaki başka bir kentin havrasına gitmesini engellemedi (19:8).

Elçinin sözlerinde, her imanlının kan sorumluluğu olduğuna ilişkin ciddi bir hatırlatma vardır. İmanlı, tüm insanlara borçludur. Bu borcu, Tanrı’nın sözünü duyurarak ödeme konusunda yetersiz kalırsa, Tanrı onu sorumlu tutacaktır. Öte yandan sadık bir şekilde Mesih’e tanıklık eder, ama buna karşın inatla reddedilirse, kendisi sorumlu değildir ve sorumluluk o zaman Mesih’i reddedene ait olur.

Bu ayet, İsrail ulusunun seçilmesindeki bir başka adımı ve Tanrı sözünün diğer uluslara duyurulmasını temsil eder. Tanrı, müjdenin önce Yahudilere gitmesini buyurmuştu, ama İsrail ulusu bildiriyi Elçilerin İşleri boyunca reddederken, Tanrı’nın Ruhu üzüntüyle bu halktan yüz çevirir.

18:7,8   Yahudilerin köpürmesinin ardından elçi, evi havranın bitişiğinde olan Yahudiliği benimsemiş Yustus’un evine gitti. Elçi Pavlus, buradan hizmetine devam ederken, havranın yöneticisi olan Krispus’un tüm ev halkıyla birlikte Rab’be gelişini görme sevincini yaşadı. Korintlilerden birçoğu da Kurtarıcı’ya iman edip vaftiz oldu. Pavlus, Krispus’u ve birkaç kişiyi vaftiz etti (1Ko.1:14-16), ama genelde vaftiz etme işini başka imanlılara yaptırıyordu. Pavlus, halkın sevgi ve sadakatini Rab İsa’ya yöneltmek yerine, kendi adına etrafında bir parti oluşturulmasından korkuyordu.

18:9,10   Bir gece Rab bir görümde, Pavlus’a korkacak hiçbir şeyin olmadığı güvencesini vererek tatlı bir şekilde konuştu. Tanrı’nın verdiği huzuru ve koruma güvencesini alan elçi, sözü duyurmaya devam etmeliydi. Kentte, Rab’be ait olan, Rab’bin yaşamlarında çalıştığı ve sonuçta kurtulacak çok kişi vardı.

18:11   Pavlus, Korint’te bir buçuk yıl kalıp Tanrı’nın sözünü öğretti. Bu dönemle ilgili değerli tarihsel kaynaklar, 1 ve 2.Korintlilerde bulunur.

18:12-16   Galyo’nun Ahaya valisi olarak atanması, Pavlus’un Korint’teki ziyaretinin sonuna rastlamış olabilir (yaklaşık İ.S. 51). Yeni valinin kendilerine iyi davranacağını düşünen Yahudiler, Pavlus’u onun önüne, Korint’teki çarşı meydanında bulunan mahkemeye (bema) çıkardılar. Pavlus’u, kendilerini Yahudi Yasasına aykırı olarak Tanrı’ya tapınmak için kandırmakla suçluyorlardı. Elçi, daha tanıklık etmeye fırsat bulamadan, Galyo konuyu küçümseyerek kapattı. Yahudilere, bunun tamamen kendi yasaları ile ilgili olduğunu, kendi yetkisi altında bulunmadığını söyledi. Bir haksızlık ya da ciddi bir suçla ilgili olsaydı, o zaman Galyo’nun Yahudileri sabırla dinlemesi uygun olurdu. Oysa bu, sadece bazı adlar ve Yahudi yasasıyla ilgiliydi. Valinin böyle şeylere yargıçlık etmeye hiç niyeti yoktu, böylece davayı reddetti.

18:17   Bazıları Greklerin, Pavlus’u böylesine boş bir suçlamayla Galyo-nun önüne çıkardığı için Sostenis’i cezalandırdıklarını sanır. Galyo’nun olup bitenlere hiç aldırmadığı söylenirken bu, onun gerçek olmasına karşın müjdeyle ilgilenmediğini belirtmez. Anlaşılan, Yahudilerin yasası ve gelenekleriyle uğ-raşmak istemedi.

18:18   Bu olaylardan sonra, Pavlus bir süre daha Korint’te kaldı. Bu süre içinde 2.Selanikliler’i yazmış olabilir.

Sonunda Priskilla ve Akvila ile birlikte Korint’ten ayrılıp Suriye’ye gitmek üzere yola çıktı. Hedefi Antakya’ya geri dönmekti. Yorumcular Korint’in doğu limanı olan Kenhere’de, saçını kestirenin Pavlus mu yoksa Akvila mı olduğu konusunda kararsızdırlar.72

Bazıları, adak adamanın bir Yahudi tutumu olduğunu ve Pavlus gibi birinin ruhsal olgunluğuna uymadığını düşünür. Bu konuyu bir sonuca bağlamak herhalde mümkün olmayacaktır.

18:19,20   Gemi EFES’E geldiğinde, Priskilla ve Akvila orada kalmak amacıyla karaya çıktılar. Pavlus, geminin kısa süre orada kalışından yararlanarak havraya gidip Yahudilerle tartıştı. İşin tuhafı, onun orada uzun bir süre kalmasını istediler, ama o bunu yapamazdı.

18:21   Gemi ayrılıyordu. Ama o, Tanrı dilerse Yeruşalim’deki bayramdan sonra Efes’e döneceğine dair söz verdi.

18:22   Geminin sonraki durağı SEZARİYE idi. Elçi oradan Yeruşalim’e gidip oradaki inanlılar topluluğunu ziyaret etti. Daha sonra son ziyaretini yapacağı ANTAKYA’YA geçti.

Pavlus’un İkinci Müjde Yayma Yolculuğu böylece son bulur.

F. Pavlus’un Üçüncü Müjde Yayma Yolculuğu: Batı Anadolu ve

Yunanistan (18:23 - 21:26)

18:23   Pavlus, Antakya’da uzunca bir süre kaldıktan sonra, bir başka Müjde Yayma Gezisine çıkmaya hazırdı. Bu gezinin kaydı 23. ayetten 21:16’ya kadar uzanır.

İlk ziyaret edilen bölgeler GALATYA ve FRİKYA oldu. Elçi oradaki inanlılar topluluğunu ziyaret ederek tüm öğrencileri ruhça pekiştirdi.

18:24-26   Şimdiki konu, Akvila ve Priskilla’yı bıraktığımız yer olan Efes-te geçmektedir. Apollos adında üstün bir konuşma yeteneği olan ve Eski Antlaşma’daki Kutsal Yazıları çok iyi bilen bir konuşmacı orada bulunuyordu. Apollos, Kuzey Mısır’ın başkenti İskenderiye’den gelmiş bir Yahudi idi. Güç-lü ve çok gayretli bir konuşmacı olmasına karşın, İsa Mesih imanıyla ilgili bil-gisinde eksikleri vardı. Vaftizci Yahya’nın hizmetinde iyi eğitilmiş olduğu gö-rülüyordu. Yahya’nın, İsrail ulusunu Mesih’in gelişine hazırlık olarak nasıl tövbe etmeye çağırdığını biliyordu. İsa Mesih vaftizini, ya da İsa Mesih öğ-retişiyle ilgili bazı konuları ise bilmiyordu. Havrada kendisini dinleyen Pris-killa ile Akvila, onun daha fazla bilgiye olan ihtiyacını anladılar. Onu sevecen bir şekilde yanlarına alarak, Tanrı yolunu ona daha doğru biçimde açıkla-dılar. Bu üstün konuşma yeteneği olan kişinin, bir çadırcıyla eşinden ders al-ma konusunda istekli oluşu, onun takdire değer birisi olduğunu gösterir.

18:27,28   Öğrenmeye istekli bir ruha sahip olduğundan, Efes’teki kardeşler, onu Tanrı’nın sözünü duyurması için Korint’e gitmesi konusunda cesaretlendirdiler. Aslında onu öven bir mektup yazdılar. Sonuç, Korint’teki imanlılar için çok yararlı oldu. Orada, İsa’nın gerçekten Tanrı’nın Mesih’i olduğunu açıkça ve güçlü bir şekilde kanıtlayarak Yahudilerin iddialarını çürüttü.

19:1   Aslında Pavlus Efes’i önceden ziyaret ettiğinde, Tanrı’nın isteğiyle geri döneceğine dair havradaki Yahudilere söz vermişti. Bu sözü yerine getirmek için Galatya ve Frikya bölgelerinin içinden, dağlardan geçerek Anadolu-nun batı kıyısındaki EFES’E geldi. Oraya varınca öğrenci olduklarını söyleyen yaklaşık on iki kişiyle karşılaştı. Onlarla konuşurken, onların İsa Mesih ima-nıyla ilgili bilgilerinin kusurlu ve eksik olduğunu anladı. Gerçekten Kutsal Ruh’u alıp almadıklarını merak etti.

19:2   Bu nedenle onlara, “İman ettiğiniz zaman Kutsal Ruh’u aldınız mı?” diye sordu. Bazı çeviriler, Pavlus’un sorusunu şöyle yazar: “İman ettiğinizden beri Kutsal Ruh’u aldınız mı?” Bu, Kutsal Ruh’un alınışının kurtuluştan sonra olduğuna dair yanlış bir imadır. Bu ayette belirtilen, Kutsal Ruh’u, kurtuluşu izleyen bir lütuf işi olarak almadığımızdır. Günahkâr, Kurtarıcı’ya iman eder etmez Kutsal Ruh’u alır.

Öğrencilerin buna karşılığı, “Kutsal Ruh’un varlığından haberimiz yok ki!” ya da, “Kutsal Ruh’un verildiğini duymadık” şeklindeydi. Daha sonraki ayetten öğrendiğimize göre, bu kişiler Vaftizci Yahya’nın öğrencileri olduklarından, Kutsal Ruh’un varlığını Eski Antlaşma’dan öğrenmiş olmalıydılar. Yahya bununla da kalmayıp öğrencilerine kendinden sonra gelenin onları Kutsal Ruh’la vaftiz edeceğini öğretmişti. Bu öğrencilerin bilmedikleri şey Kutsal Ruh’un Pentikost günü verilmiş olmasıydı.

19:3,4   Elçi vaftiz konusunu ortaya attığında, bu kişilerin sadece Yahya’nın vaftizini bildiklerini gördü. Bir başka deyişle, Mesih’in yakında geleceğini biliyorlardı ve O’nu Kral olarak kabul etmek için gerekli hazırlık olan tövbelerini, vaftiz olarak ifade ettiler. Mesih’in ölmüş, gömülmüş, ölümden dirilmiş ve göğe çıkmış olduğunu, Kutsal Ruh’u göndermiş olduğunu bilmiyorlardı. Pavlus bütün bunları onlara açıkladı. Onlara, Yahya’nın tövbe vaftiziyle vaftiz ettiğinde, İsa Mesih’e inanmalarını ısrarla anlattığını anımsattı.

19:5   Onlar bunu duyunca, Rab İsa’nın adıyla vaftiz oldular. Elçilerin İşleri kitabı boyunca vurgu, belirli bir şekilde İsa’nın Rabliği üzerindedir. Bu nedenle, Yahya’nın öğrencileri burada Rab İsa’nın yetkisiyle vaftiz oldular ve yaşamlarında İsa Mesih’i Rab (Yahve) olarak kabul ettiklerini açıkça gösterdiler.

19:6,7   O zaman Pavlus, ellerini onların üzerine koydu ve Kutsal Ruh’u aldılar. Bu, Elçilerin İşleri’nde Kutsal Ruh’un dördüncü kez verilmesidir. Birincisi, 2. bölümde öncelikle Yahudileri kapsayan Pentikost günündeydi. İkincisi, Elçilerin İşleri 8’de, Petrus’la Yuhanna’nın ellerini Samiriyelilerin üzerlerine koyarak Ruh’un verildiği zamandı. Üçüncüsü ise, Elçilerin İşleri 10’da diğer uluslardan biri olan, Yafa’daki Kornelius’un evinde oldu. Daha önce Kutsal Ruh’un alınışıyla ilgili olayların sırasının her durumda farklı olduğunu belirtmiştik.

Elçilerin İşleri 19’daki sıra şöyledir:

İman

Yeniden vaftiz olmak

Elçinin ellerini üzerlerine koyması

Kutsal Ruh’un alınması.

Rab, Yahya’nın öğrencilerine, Pavlus’un ellerini onların üzerine koyması aracılığıyla Kutsal Ruh’u vererek Pavlus’un daha sonra Petrus, Yuhanna ya da diğer elçilerden daha aşağı derecede değerlendirilme olasılığını önledi.

Yahya’nın öğrencileri Kutsal Ruh’u alınca, bilmedikleri dillerde konuşup peygamberlik etmeye başladılar. Yeni Antlaşma’nın verilmesinden önceki günlerde Tanrı’nın çalışma yöntemini böylesine doğaüstü güçler oluşturuyordu. Bugün Kutsal Ruh’u, Rab İsa’yı kabul ettiğimiz zaman aldığımızı belirtilerle, harikalarla ya da duygularla değil, Yeni Antlaşma’daki Kutsal Yazılar’ın tanıklığıyla biliyoruz.

Kişi, Rab İsa Mesih’e iman ettiği anda Kutsal Ruh onda yaşamaya başlar; Kutsal Ruh tarafından mühürlenir; Ruh’un güvencesini ve kutsamasını alır ve Ruh tarafından Mesih’in Bedeninde vaftiz olur.

Bununla birlikte bu, imanlı yaşamında daha sonra Ruh’un doluluğunu alacağımız gerçeğini yadsımaz. Kutsal Ruh’un sık sık bireylere egemen bir tutumla gelip onları özel hizmetler için güçlendirmesi, imanda büyük cesaret vermesi ve kurtuluşları için istek vermesi yadsınamaz bir gerçektir.

19:8   Pavlus, Efes’teki havrayı ziyaret edip üç ay boyunca orada kaldı. Oradakilerle tartışıp onları Tanrı’nın Egemenliği konusunda ikna etmeye çalıştı. Tartışmasından insanların zekâlarına hitap ettiğini anlıyoruz. İkna ederek, özellikle İsa’ya Mesih olarak iman etmeleri için iradelerini etkilemeye çalıştı. Konuşmalar “Tanrı’nın Egemenliği” hakkındaydı.

C. E. Stuart bunu böyle açıklar:

Buradaki konu, gelecekte kurulacak olan Krallığın Müjdesi değildir. Bu Krallığın Müjdesinden Rab İsa söz etmişti (Mat.24:14; Va.14:6,7). Ama o vaat ertelenmişti (Elç.1:6-7). Pavlus burada yeryüzünde var olan Tanrı Krallığı üzerinde tartışıyordu.73

19:9,10   Yahudilerden bazıları sert bir tutum takınarak (zihinsel) itaat etmeyince (iradeleriyle), halkı İsa’nın yoluna karşı kışkırtmaya başladılar; Pavlus öğrencilerini de yanına alarak havradan ayrıldı. Onları, her gün özgürce ders verebileceği Tiranus’un dersanesine götürdü. Tiranus’un felsefe ya da konuşma sanatı derslerini yöneten bir Grek olduğu düşünülür. Elçi, iki yılda öğrenciler oluşturdu ve onları Rab’bin sözünü başkalarına da duyurmak için gönderdi. Sonunda Yahudi olsun Grek olsun, Asya ilinde yaşayan herkes Rab-bin sözünü işitti. Böylece Pavlus’a, karşı koyanların çok olmasına karşın, bü-yük ve etkili bir kapı açıldı (1Ko.16:9).

19:11,12   İsa Mesih’in elçisi olarak Pavlus, belirtiler ve harikalar yaratmak için güce sahipti. Bunlar, onun elçiliğinin kanıtları ve duyurduğu bildirinin doğrulanmasıydı. Ondan akan güç o kadar büyüktü ki, dokunduğu mendiller ya da peştamallar hastalara ya da cine tutsak olanlara götürüldüğünde, hastalıklar yok oluyor ve kötü ruhlar içlerinden çıkıyordu. Bu mucizelerin bugün tekrarlanıp tekrarlanamayacağı sorusu ortaya atılabilir. Tanrı’nın Kutsal Ruh’u egemendir ve istediğini yapabilir. Bununla birlikte, olağanüstü güçlerin elçilere ve temsilcilerine verilmiş olduğu kabul edilmelidir. Bugün kelimenin tam anlamıyla elçilere sahip olmadığımızdan, onların mucizelerinin halen devam ettiğin-de ısrar etmek boşunadır.

19:13,14   Tanrı ne zaman etkinlik gösterse, Şeytan değişmez bir şekilde engel olmaya ve karşı çıkmaya hazırdır. Pavlus Tanrı’nın sözünü duyurup mucizeler yaratırken, Efes’te dolaşıp kötü ruhları kovmakla uğraşan bazı Yahudiler vardı. Bu kişiler kötü ruhlara (Rab İsa’nın adını büyülü bir formül gibi kullanarak) tutsak ettikleri kişilerden çıkmalarını emrettiler. Aslında Rab İsa bazı Yahudilerin cinleri kovma gücüne sahip olduklarını söylemişti (Luk.11:19).

Bunu yapanlar arasında Skeva adlı bir Yahudi bâşkahinin yedi oğlu da vardı. Skeva, başkâhin ya da yirmi dört kişilik bir kâhin grubundan sorumlu kâhin kılınmıştı. Bir gün, oğulları kötü ruha tutsak birinden bu ruhu kovmaya çalışıyordu. Kötü ruhlara, “Pavlus’un tanıttığı İsa’nın adıyla size emrediyoruz” dediler.

19:15,16   Bu sözleri söylediler, ama güçleri yoktu ve kötü ruh da itaat etmedi. Aslında kötü ruhun verdiği karşılık son derece aydınlatıcıydı. “İsa’yı biliyor, Pavlus’u da tanıyorum, ama siz kimsiniz?”

F.B. Meyer’in bu konuda alıntı yapmaya değer esprili bir yorumu vardır:

Skeva’nın oğulları kötü ruhla konuşmaya başlayınca, o da aniden onlara saldırıp, “Sizi gidi ufaklıklar, sizi gidi cüceler, siz de kim oluyorsunuz? Pavlus’u tanıyorum! Sizi tanımıyorum, sizden söz edildiğini daha önce hiç duymadım; cehennemde sizin adınızdan hiç söz edilmedi. Sizi hiç kimse tanımıyor ve Efes denilen bu küçük yerin dışında, hiç kimse hakkınızda bir şey bilmiyor” dedi.

Evet, bugün bana sorulan şu soru var: “Cehennemde beni tanıyan var mı?” Cinler bizim hakkımızda bir şey biliyorlar mı? Bizden dolayı ürküyorlar mı? Bizden korkuyorlar mı? Yoksa bize aniden saldırıyorlar mı? Pazar günleri Tanrı’nın sözünü duyurduğumuz, caddelerde ziyaretler yaptığımız ya da Pazar okulunda vaaz verdiğimiz zaman Şeytan, “Sizi tanımıyorum, silahımı kullanmama değmezsiniz; işinizi yapmaya devam edebilirsiniz. Sizi durdurması için Cehennemi rahatsız etmeyeceğim” der.74

Kutsal Yazıların kötü ruhla (15), içinde kötü ruh bulunan adam (16) arasındaki farkı ayırt etmesi ilginçtir. 15. ayette kötü ruh konuştu. Ama 16. ayette içinde kötü ruh bulunan adam Skeva’nın oğullarına saldırdı, onları alt ederek bozguna uğrattı. Onları çırılçıplak bırakıp yaraladı.

19:17   Şeytan’ın güçleri hakkındaki bu haber çevrede duyulunca, halkı bir korku aldı ve Rab İsa’nın adı büyük bir saygınlık kazandı. Yüceltilen Pav-lus’un adı değil, Pavlus’un Kurtarıcısının adıydı.

19:18,19   Tanrı’nın Ruhu, çeşitli büyücülükle uğraşanların arasında öylesine büyük bir şekilde işledi ki, bir sürü kişi kötülüklerini itiraf ederek... Mesih’e döndü. Böyle yaptıktan sonra, büyücülüğe ilişkin kitaplarını toplayıp büyük bir ateşte yakarak imanlarını açıkça gösterdiler. Kitapların değeri elli bin gümüş para tutuyordu. Bunun bugün tam olarak ne kadar olduğunu hesaplamak zordur: Belki sekiz on bin dolar arasında bir rakam olabilir.

19:20   Bu putperestlik uygulamalarından vazgeçilmesinin iyi bir şekilde duyurulması Rab’bin sözünün kudretle büyüyüp yayılmasına neden oldu. Eğer bugünkü imanlılar değersiz kitap ve dergilerini yaksalardı, Rab’bin sözü çok daha fazla yayılırdı.

19:21   Efes’teki zamanı sona ererken Pavlus, Makedonya ve Ahaya’dan geçip Yeruşalim’e geri gitmeye karar verdi. Bundan sonra Roma’yı da görecekti. Sevgi ve merhametle dolu olan yüreği hep, Tanrı sözünün duyurulup yayılacağı merkezlere uzanıyordu.

19:22   Timoteos ile Erastus’u önden Makedonya’ya göndererek kendisi bir süre daha Asya ilinde kaldı. 1.Korintlileri herhalde o zaman yazdı (yaklaşık İ.S. 56).

19:23-27   Pavlus’un hizmetinin sonucu olarak birçok Efesli putlarından döndü. Kentteki ruhsal uyanış o kadar güçlüydü ki, kazançlarını yaptıkları putlardan sağlayanlar arasında ekonomik durgunluk baş göstermişti. Dimitrios adlı kuyumcu bundan en çok etkilenenlerden biriydi. Artemis tapınağının gümüşten maketlerini yapıyordu.75 Bu ticaretin sözcülüğünü yapan Dimitrios, sanatçıları ve benzer işlerle uğraşanları bir araya toplayıp kararlı bir eyleme geçmek için onları kışkırtmaya çalıştı. Onlara, Pavlus’un birçok kişiyi, insan eliyle yapılan tanrıların olmadığına dair ikna etme konusunda ne kadar başarılı olduğunu anımsattı. Sanatlarının tehlikede olduğunu söylediğinde esas amacını açığa vurdu, ama Artemis ve tapınağına da büyük bir saygısı olduğunu gösterir gibi yapıp kışkırtmasına dini bir imaj vermeye çalıştı.

19:28-31   Sanatçıların toplantısı kısa sürede tüm kentin karıştığı büyük bir olaya dönüştü. “Efeslilerin Artemisi uludur!” diye bağıran kalabalık, Pavlus-un yol arkadaşlarından Gayus ve Aristarhus’u öldürme amacıyla yakalayıp sürükleyerek tiyatroya (arena ya da amfiteatr) koşuştu. Pavlus müdahale edip kalabalığa konuşmak istediyse de, öğrenciler ve Asya ili yöneticileri (kentler tarafından seçilen ve kendi paralarıyla tanrıların şerefine bayramlar düzenleyen görevliler) onu bırakmadılar. Pavlus’la dostluk kuran bu iyi kişiler ona tiyat-roya girmesinin akıllıca bir şey olmayacağını söylediler.

19:32   Kalabalık tamamen kontrolden çıkmış durumdaydı. Çoğu ne için orada olduğunu bile bilmiyordu. Her taraftan birbirini tutmayan sesler duyuluyordu.

19:33,34   İskender adlı bir Yahudi, halka hitap etmek için öne çıkmaya çalıştı. Amacı şüphesiz, Yahudilerin bu konuda masum olduklarını savunmaktı. Ama halk kendisinin Yahudi olduğunu anlayınca, bunu protesto eden müthiş bir gürültü yaptı. Yaklaşık iki saat süreyle “Efeslilerin Artemisi uludur!” diye bağırdılar.

19:35   Bu önemli anda, belediye yazmanı halkı yatıştırmayı başardı. Konuşması başarılı olduğu kadar kusurluydu da. Efeslilerin korkacak bir şeyleri olmadığını söyledi. Efes’in ulu Artemis tapınağına bekçi olacak kent olarak seçilmiş olduğunu herkes biliyordu. Asya’da tapınağa ilgi gösteren on üç kent olmasına karşın, bu kutsal bina Efeslilerin sorumluluğu altındaydı. Gökten düştüğü sanılan Artemis taşını koruma ayrıcalığı da onlara verilmişti.

19:36-40   Dini temellerinin emniyette olduğunu ve hiçbir şeyin Artemis’e tapınmayı engelleyemeyeceğini belirterek halka, telaşa kapılmakla akılsızlık ettiklerini söyledi. Bu kadar bağırdıkları adamlar ne tapınakları yağma etmiş ne de Artemis’e sövmüşlerdi. Dimitrios ve sanatçı arkadaşlarının haklı bir şikayetleri varsa, yasal mahkemeler onlara açıktır ve yargıçlar da suçlamalarını dinlemeye hazırdırlar. Soruşturacakları başka bir şeyleri varsa, daima yasal toplantı düzenleme olasılığı vardı. Ama kargaşa çıkaran bir kalabalık gibi toplanmışlardı. Roma İmparatorluğu bu tür ileri gitmeleri şüpheyle karşılıyordu. Bu kalabalık, olayın hesabını vermeye çağrılsa kendisini haklı çıkaramazdı. Belediye yazmanı, ayaklanma haberi Roma’ya ulaştığı takdirde işinin ve belki de yaşamının tehlikeye gireceğini biliyordu.

19:41   Bu arada kalabalık yatışmıştı ve evlerine gitmek için acele ediyorlardı.

Söylemesi hayli garip, ama orada Pavlus’un hizmetini sona erdiren, kargaşa değil, belediye yazmanının sivil düzeni koruma eylemiydi. Sağlıklı bir muhalefet olduğu sürece Pavlus, Efes’te kendisine fırsat kapısının açık olduğunu hissetti (1.Korintliler 16:8,9). Ancak, belediyenin sağladığı koruma ona ulaştığında, yoluna devam ettiği görülüyor.

Topluluk (32,39,41) sözcüğü Grekçe, ekklesia sözcüğünden çevrilir ve çağrılmış bir insan topluluğu anlamına gelir. Yeni Antlaşma’nın diğer kısımlarında inanlılar topluluğu olarak çevrilen sözcükle aynıdır. Sözcüğün, buradaki gibi putperest bir kalabalığı mı, Elçilerin İşleri 7:38’deki gibi İsrail topluluğunu mu, yoksa Yeni Antlaşma’daki inanlılar topluluğunu mu belirttiği konunun içeriğinden saptanmalıdır. Ekklesia sözcüğünün topluluk olarak çevirimi kilise sözcüğünden daha iyi bir çeviridir. İnanlılar topluluğu (kilise) sözcüğü, “Rab’be ait olma” anlamındaki Grekçe bir sözcükten (kuriake, İskoç dilinde “kirk”) gelir. Kilise sözcüğü bugünkü kullanımıyla genellikle dini bir binayı belirtir. Bu nedenle birçok imanlı, topluluk sözcüğünü tercih eder: Topluluk sözcüğü, kilisenin bir binayı ya da mezhebi değil de, çağrılan bir insan grubu olduğu gerçeğini daha iyi ifade eder.

20:1   Birinci ayetten, elçinin Efes’den hemen Makedonya’ya gittiği görülür. Ne var ki 2.Korintlilerden, önce TROAS’a uğradığını öğreniriz. Orada Tan-rı’nın sözünü duyurmak için açık bir kapı buldu, ama Titus’u görüp ondan Ko-rintlilerin İlk Mektubu’nu nasıl karşıladıklarını öğrenmek istiyordu. Titus’u Troas’ta bulamayınca, Ege Denizi’nin kuzeydoğusundan geçerek MAKEDONYA’ya gitti. Şüphesiz önce NEAPOLİS’de (Kavala’da) karaya çıkıp sonra FİLİPİ’ye gitti. Makedonya’dayken, Filipi’de olması mümkündür. Titus’la karşılaştı ve Korint’ten gelen haberle yüreklendi. Bu sıralarda 2.Korintlileri yaz-mış olması mümkündür (İ.S. 56?). (2Ko.1:8,9; 2:12-14; 7:5-7’ye bakınız).

20:2,3a   Makedonya’da bir süre hizmet ettikten sonra güneye doğru, YUNANİSTAN’a ya da AHAYA’ya gitti. Üç ayın çoğunu şüphesiz KORİNT’te geçirdi ve bu süre içinde Romalılar’ı yazdı. Bazıları Galatyalılar’ın da bu zaman içinde yazıldığına inanır.

20:3b   Aslında Pavlus, deniz yoluyla Korint’ten Suriye’ye geçmeyi planlamıştı. Ne var ki Yahudilerin bu yol üzerinde kendisini yok etmek için düzen kurduklarını öğrendi; planını değiştirip dönüşünü MAKEDONYA üzerinden yaptı.

20:4   Şimdi Pavlus’un yol arkadaşlarından bazıları tanıtılır. Onların Pavlus-la birlikte Asya’ya kadar gittikleri belirtilir, ama bazılarının Pavlus’la birlikte Roma’ya bile gittiklerini biliyoruz.

Veriyalı Sopater’in Romalılar 16:21’de Pavlus’un bir akrabası olarak bahsedilen Sosipater’le aynı kişi olması mümkündür.

Selanikli Aristarhus, Efes’teki ayaklanmada neredeyse yaşamını yitiriyordu (Elç.19:29). Daha sonra Roma’da Pavlus’un hapishane arkadaşı olarak ondan söz edildiğini okuruz (Flm.24; Kol. 4:10).

Sekundus da Pavlus’la Asya’ya hatta belki de Troas’a ya da Milet’e kadar giden bir Selanikliydi.

Derbeli Gayus, Efes’teki kalabalık tarafından yakalanan Makedonyalı Ga-yus’la (Elç.19:29) karıştırılmamalıdır. Pavlus’a ev sahipliği yapan başka bir Ko-rintli Gayus’tan (Rom.16:23) daha bahsedilir. Yuhanna’nın Üçüncü Mektubu da Gayus adlı muhtemelen Efes’e yakın bir kentte oturan birine yazılmıştır. Gayus yaygın bir addı.

Timoteos Pavlus’la Asya’ya gitmekle kalmayıp Roma’daki ilk tutukluluğunda da onunla birlikteydi. Sonuç olarak Asya valiliğine Pavlus’la gitti. Pav-lus, Timoteos’a İkinci Mektubu’nda onu yine görme arzusunu belirtti. Ancak bu dileğinin gerçekleşip gerçekleşmediğini bilmiyoruz.

Asya ilinden olan Tihikos’un elçiyle Milet’e dek gitmiş olması mümkündür. Daha sonra Roma’da Pavlus’a katılır ve Pavlus ikinci kez hapishaneye girene kadar ve hapiste kaldığı süre içinde Pavlus’la beraber çalıştığından söz edilir.

Öyle görünüyor ki, Trofimus, evi Asya ilindeki Efes’te olan, diğer uluslardan dönmüş biriydi. Pavlus’la Yeruşalim’e gitti ve farkında olmadan elçinin yakalanmasına neden oldu. 2.Timoteos 4:20’de de adı geçer.

20:5,6   Pavlus’la Luka, FİLİPİ’Yİ ziyaret ederken, yukarıda adı geçen yedi kardeşin önden Troas’a gittikleri görülüyor (Luka, birinci çoğul kişi zamirini, –5. ayette bizi ve 6. ayette biz vb.– kullandığı için onun elçiyle birlikte olduğuna inanıyoruz). Mayasız Ekmek, ya da Fısıh, bayramından sonra, Pavlus’la Lu-ka Makedonya’dan TROAS’A gitmek için denize açıldılar. Yolculuk normalde beş günü geçmezdi. Burada gecikmeyle ilgili hiçbir bilgi verilmiyor.

20:7-9   6. ayeti 7. ayetle karşılaştırınca, elçinin Troas’ta yedi gün kalmayı amaçladığı görülür; böylece Rab’bin Gününde ekmek bölmek için orada olabilirdi. İlk imanlıların haftanın ilk günü Rab’bin Sofrasını yapmak için bir araya geldikleri 7. ayetten bellidir.

Pavlus’un gece yarısına dek konuşması gerektiği bizi şaşırtmamalıdır. İnanlılar topluluğunun ruhsal ateşi yüksek olunca, Tanrı’nın Ruhu zamana bağlanmaksızın eyleme geçmekte özgürdür. Gece ilerlerken üst kattaki oda sıcak olup havasız kaldı. Belki de buna odadaki kişi sayısı kadar yanan birçok kandilin de katkısı olmuştur. Açık pencerede oturan Eftihos adlı bir delikanlı uykuya dalıp aşağı düştü. Üçüncü kattan düşmesi ölümüne yol açtı.

20:10   Aşağı inen Pavlus, eski peygamberlerin yaptığı gibi, delikanlının üzerine kapanıp onu kucakladı. Daha sonra halka, Eftihos’un şimdi yaşadığını ve artık telaşlanacak bir şeyin kalmadığını bildirdi. Pavlus’un sözlerine bakılırsa, endişelenmeleri gereksizdir, çünkü delikanlı yaşamaktadır. Ama 9. ayete göre ölmüş olduğu açıktır. Bir elçinin gücüyle harekete geçen Pavlus, onu mucizevi bir şekilde yaşama döndürdü.

20:11,12   Pavlus yukarı dönünce ekmek (11) böldüler; bir araya gelmelerinin (7) nedeni olan Rab’bin Sofrasını yaptılar. Daha sonra, belki agape ya da sevgi ziyafeti olan yemeği yediler. İnanlılar topluluğunun ilk günlerinde bu beraberlik yemeği Rab’bin Sofrası ile birlikte yapılıyordu, ama bu durum kötüye kullanılmaya başlayınca (1Ko.11:20-23), yavaş yavaş yapılmaz oldu.

Tüm gece süren unutulması imkânsız toplantıdan sonra elçi, Troas’taki imanlılara veda etti.

20:13-15   Pavlus Troas’tan yürüyerek ayrıldı ve Assos’a doğru uzanan kara parçası boyunca 32 kilometre kadar yürüdü. Yol arkadaşları, burnun etrafından gemiyle dolaşarak, onu güney tarafından aldılar. Belki yalnız kalıp Tanrı’nın sözü üzerinde derin düşünmek istemişti.

Asya ilinin batı kıyısından güneye doğru giderken, önce MİDİLLİ adasının önemli kenti MİDİLLİ’YE geldiler. Öyle görünüyor ki, ertesi gece SAKIZ adasından ileriye doğru demir aldılar. Bir başka günün yolculuğu onları SİSAM adasına getirdi ve TROGLİYUM’DA kaldılar. Yolcular sonunda, Asya ilinin güneybatı kıyısında bir liman olan ve Efes’in elli yedi kilometre kadar güneyinde yer alan MİLET’E vardılar.

20:16   Pavlus özellikle Efes’e uğramadı, çünkü oraya yapacağı ziyaretin çok zaman almasından korkuyordu. Pentikost günü Yeruşalim’de olabilmek umuduyla acele ediyordu.

20:17   Pavlus Milet’e varınca, Efes’teki ihtiyarların toplantı için gelmelerini rica eden bir haber yolladı. Haberin onlara ulaşması ve onların güneye gelmesi mutlaka uzun bir zaman almıştır. Bununla beraber, elçinin ağzından işittikleri harika bildiriyle ödüllendirildiler. Bu bildiride, Rab İsa Mesih’in sadık hizmetçisinin değerli bir portresine bakarız. Kurtarıcı’ya aşırı derecede bağlı bir kişiyi görürüz. Her zaman çalıştı. Çok etkindi. Yorulmak bilmez ve hiçbir şeyden yılmazdı. İçten alçakgönüllülüğüyle biliniyordu. Pavlus için ödenmeyecek kadar büyük bedel yoktu. Hizmeti hayatıyla ilgili derin tecrübenin sonucuydu. Kutsal bir cesareti ve korkusuzluğu vardı. Yaşamış mı, ölmüş mü önemli değildi; önemli olan Tanrı’nın sözünü duyurmasıydı. Hiçbir zaman bencil davranmadı. Almaktansa vermeyi tercih ederdi. Zorluklardan yılmazdı. Öğrettiğini kendisi de uyguladı.

20:18,19   Elçi, Efesli ihtiyarlara, onlarla birlikte bulunduğu süre boyunca nasıl davrandığını anımsattı. Asya’ya ayak bastığı ilk günden itibaren, orada kaldığı zaman süresince, Rab’be tam bir alçakgönüllülükle ve kendini hiçe sayarak hizmet etti. Hizmetiyle birlikte duygularında sürekli bir gerginlik, üzün-tü ve sıkıntı gözyaşları vardı. Yahudilerin kurduğu düzenlerin sonucu olarak baskılar altında acı çekti. Bütün bu durumlara karşın, hizmetinde cesur ve kor-kusuzdu.

20:20,21   Pavlus, Efeslilere ruhsal yönden yararlı olacak her şeyi çekinmeden açıkladı. Onlara, Mesih’in sevgisinin kendisini zorlamasıyla, açıkta ve evden eve dolaşarak ders verdi. Belirli aralarla toplantılar düzenlemek değil, imanlılar arasında büyümeyi isteklendirecek her fırsatı değerlendirmek onun için daha önemliydi. Ulusal ya da dini geçmiş konusunda ayrım yapmaksızın tövbe edip Tanrı’ya dönmenin ve Rabbimiz İsa’ya inanmalarının gerekliliğini duyurdu. Tanrı sözünün iki önemli öğesi vardır. Rab’be içtenlikle gelindiğinde hem tövbe hem iman oluşur. Müjde bir madalyonun iki yüzü gibidir, tövbe ve imandan oluşur. Kişi uygun bir şekilde tövbe etmezse, kurtarıcı iman imkânsız olur. Öte yandan, tövbeyi Tanrı’nın Oğlu’na iman izlemedikçe tövbe hiçbir anlam ifade etmez. Tövbe etmek, günahkârın kaybolan durumunu kabul etmesiyle oluşan bir düşünce değişimi ve suçluluğu konusunda Tanrı’nın yargısına boyun eğmesidir. İman ise kişinin İsa Mesih’e Rab ve Kurtarıcı olarak bağlanışıdır.

Yeni Antlaşma’nın birçok yerinde, kurtuluş koşulu olarak sadece iman belirtilir. Ne var ki, iman, tövbe etmeyi gerektirir. Kişi bir Kurtarcı’ya ihtiyacı olduğunu anlamadan Rab İsa’yı gerçekten Kurtarıcı olarak nasıl kabul edebilir? Kutsal Ruh’un iknâ etme hizmetiyle oluşan bu anlayış, tövbedir.

20:22,23   Elçi, geçmişte Efeslilerin arasındayken nasıl davrandığını gözden geçirdikten sonra, şimdi gözlerini onu bekleyen sıkıntılara çevirir. Kutsal Ruh’un kendisini Yeruşalim’e gönderme isteğine boyun eğdi. Öyle anlaşılıyor ki bu, üstünden atamadığı içten gelen bir gücün etkisiydi. Yeruşalim’deki olayların nasıl bir yön izleyeceğini tam olarak bilmemesine rağmen, zincirler ve sıkıntıların, yaşamının düzenli bir parçası olacağını biliyordu. Kutsal Ruh bu gerçeği ona her kentte, bazen peygamberlerin hizmeti aracılığıyla, bazen de tanrısal aklın gizemli iletişimiyle bildiriyordu.

20:24   Elçi bu durumu kafasında ölçüp biçerken, kendi yaşamının önemini düşünmedi. En büyük tutkusu Tanrı’ya itaat etmek ve O’nu hoşnut etmekti. Bunu yaparken yaşamını vermesi gerekirse, bu konuda tereddüt etmezdi. Yapabileceği hiçbir özveri, kendisi uğruna Ölen için yeterince büyük olamazdı. Önemli olan, yarışı bitirmek ve Rab İsa’dan aldığı görevi, Tanrı’nın lütfunu açıklayan müjdeye tanıklık etme görevini tamamlamaktı. Hiçbir anlatım, Pavlus’un duyurduğu müjdeyi daha iyi ifade edemezdi: Tanrı’nın lütfunu açıklayan müjde. Bu, sonsuz cehennemden başka hiçbir şeyi hak etmeyen suç-lulara, tanrısız günahkarlara, Tanrı’nın hak edilmemiş lütfunun heyecan verici bildirisidir. Müjde, Tanrı’nın sevgisini anlatır; O’nun sevgili Oğlu’na inanan-ların günahlarından bağışlanıp sonsuz yaşama sahip olabilmeleri için göğün yüceliğinden gelip nasıl Golgota’da elem çektiğini, kanını akıttığını ve onların yerine öldüğünü anlatır.

20:25-27   Pavlus, Efesli kardeşlerini bir daha hiç görmeyeceğinden emindi, ama onlardan ayrılırken vicdanı rahattı; çünkü Tanrı’nın isteğini onlara tam olarak bildirmekten çekinmediğini biliyordu. Onlara sadece müjdenin temelini öğretmekle kalmayıp tanrısal yaşam için gerekli tüm gerçekleri de öğretmişti.

20:28   Onlarla yeryüzünde bir daha hiç karşılaşmayacağından, önce ihtiyarlara kendi ruhsal durumlarına göz kulak olmaları için ciddi bir sorumluluk yükledi. Rab’be yakın yaşamazlarsa, inanlılar topluluğunda ruhsal rehberler olmayı umut etmemeliydiler.

İhtiyarlar olarak görevleri, Kutsal Ruh’un onları gözetmen olarak görevlendirdiği tüm sürüye göz kulak olmaktı. Daha önce bahsedildiği gibi, Yeni Antlaşma’da gözetmenlere ihtiyarlar ve çobanlar da denir. Bu ayet, ihtiyarların yerel topluluk tarafından atanmadığını ya da seçilmediğini vurgular. Kutsal Ruh tarafından gözetmenler olarak görevlendirilirler ve hizmet ettikleri imanlılar tarafından kabul edilmelidirler.

Başka görevleri olmakla birlikte Tanrı’nın inanlılar topluluğunu gütmek için sorumluydular. Böyle bir sorumluluğun önemi şu sözlerde anlaşılır: Kendi kanı pahasına sahip olduğu. Bu ayetin son kısmı, Kutsal Kitap araştırmacıları arasında önemli tartışmalara ve fikir ayrılıklarına neden olmaktadır. Sorun, burada Tanrı’nın kanını akıtırken tasvir edilmesidir; oysa Tanrı Ruh’tur. Kanını akıtan Rab İsa’ydı ve İsa Tanrı olmasına rağmen, Kutsal Kitap’ın başka hiçbir yerinde Tanrı’nın kanını akıttığından ya da öldüğünden söz edilmez.

Elyazmalarının bir çoğunun, “Rab’bin ve Tanrı’nın kendi kanı pahasına sahip olduğu kilise” demesi kanını akıtanın aslında Rab (Tanrı Oğul) olduğunu öne sürer.

Belki de J.N. Darby, yaptığı Kutsal Kitap çevirisinde, metindeki en yakın anlamı bulur: “Tanrı’nın kendine ait olanın kanıyla satın aldığı kilise.” Burada kiliseyi satın alan Tanrı’dır, ama bunu bizzat kendi Oğlu’nun, kutsanmış Rab İsa’nın, kanıyla yaptı.

20:29,30   Pavlus, gittikten sonra, inanlılar topluluğuna dışardan ve içerden saldırılacağının farkındaydı. Sahte öğreticiler, koyun postunda kurtlar, merhametsizce sürüye saldıracaktır. Topluluğun içinde ise, gerçeği saptıran ve öğrencileri kendi peşlerinden sürüklemeye çalışan kişiler, önemli yerlere göz dikecektir.

20:31   Bu önemli tehlikeler karşısında ihtiyarlar hazırlıklı olmalı ve elçinin üç yıl boyunca, gece gündüz demeden, gözyaşı dökerek onları nasıl uyardığını daima hatırlamalıdırlar.

20:32   Pavlus’un en büyük dayanağı, onları Tanrı’ya ve O’nun lütfunu açıklayan sözüne emanet etmiş olmasıydı. Onları diğer liderlere ya da sözde, elçilerin yerine geçenlere emanet etmediğine dikkat edin. Aksine onları Tan-rı’ya ve Kutsal Kitap’a emanet etti. Bu, Kutsal Yazıların yeterliliğine dair bir tanıklıktır. İmanlıları ruhça geliştirecek ve onları kutsal kılınmış olan tüm insanların arasında mirasa kavuşturacak olan bu Kutsal Yazılardır.

20:33-35   Elçi Pavlus konuşmasını bitirirken, kendi yaşamı ve hizmetiyle bir kez daha ihtiyarlara örnek oldu. Tüm içtenliğiyle, hiç kimsenin gümüşüne, altınına ya da giysisine göz dikmemiş olduğunu söyledi. Onu Rab’bin işine yönlendiren, ekonomik kazanç elde etmek umudu değildi. Aslında, maddi şeyler söz konusu olduğunda fakir biriydi, ama Tanrı karşısında zengindi. Önlerinde ellerini uzatarak, onlara bu ellerin hem kendisi, hem de onunla birlikte olanların gereksinmelerini karşılamak için çalışmış olduğunu anımsatabildi. Ama bunun da ötesine geçerek güçsüzlere, fiziksel olarak hasta olanlara, ahlaksal vicdan açısından güçsüzlere ya da ruhsal konularda güçsüz olanlara yardım edebilmek için çadırcı olarak çalıştı. İhtiyarlar bunu anımsamalı ve “Vermek, almaktan daha büyük mutluluktur” diyen Rab İsa’nın sözlerini anımsayarak her şeyde başkalarının iyiliği için uğraşmalıdırlar. İşin ilginç yanı, Rabbi-

mizin bu sözlerinin hiçbir Müjde’de bulunmamasıdır. Bu sözler öğretişinin öze-tini temsil eder, ama burada Müjdelerdeki sözlerine esinlenmiş bir ek olarak ve-rilir.

20:36-38   Pavlus, bildirisinin sonunda yere diz çöküp ihtiyarlarla birlikte dua etti. Çok kederliydiler. Sevgili elçiye olan sevgilerini, onun boynuna sarılarak ve onu öperek gösterdiler. Onları en çok üzen yüzümü bir daha görmeyeceksiniz demesi oldu. Üzüntü içinde, onu Yeruşalim’e gideceği gemiye kadar geçirdiler.

21:1-4a   Milet’teki şefkat ve sevgi dolu vedalaşmadan sonra Pavlus’la beraberindekiler, geceyi geçirdikleri İSTANKÖY’e doğru denize açıldılar. Ertesi gün güneydoğudaki RODOS adasına doğru yollarına devam ettiler. Adanın kuzey ucundan (burnundan) ayrılarak doğuya doğru, Asya ilinin güney kıyısındaki Likya’da bir liman olan PATARA’ya gittiler. Patara’da önemli kentlerden biri olan Sur’un bulunduğu Suriye’nin kıyı şeridindeki Fenike’ye giden gemiye bindiler. Akdeniz’in güneydoğusuna doğru denize açılınca, Kıbrıs adasının güneyinden geçerek adayı sol tarafta bıraktılar. Filistin’de uğrayacak ilk liman SUR’du. Gemi yükünü orada boşaltacağından, Pavlus’la diğerleri İsa Mesih imanlılarını arayıp buldular ve onlarla bir hafta kaldılar.

21:4b   İşte öğrencilerin, Ruh’un yönlendirmesiyle Pavlus’a, Yeruşalim’e adım atmamasını söyledikleri zamandı bu. Olay, Pavlus’un Yeruşalim’e gitmekle kasten itaatsizlik edip etmediği, Rab’bin isteğini anlamakta bilmeden hata edip etmediği, ya da Yeruşalim’e giderek Tanrı’nın isteğini yerine getirip getirmediği gibi yıllanmış soruyu akla getirir. 4b’yi şöyle bir okuduğumuzda, elçinin Ruh’a karşı koyarak hareket ettiğini, dik başlı ve söz dinlemez biri olduğunu belirtir gibi görünebilir. Ne var ki daha dikkatli bir okuma, Pavlus’un bu uyarıların Ruh tarafından yapıldığını bilmediğini belirtebilir. Tarihçi Luka, okuyucularına, Surlu öğrencilerin öğüdünün Ruh’un esini olduğunu söyler, ama elçinin bunu kesin bir gerçek olarak bildiğini söylemez. Pavlus büyük bir olasılıkla arkadaşlarının öğüdünü kendisini fiziksel elemlerden ve hatta ölümden kurtarmak için tasarladıkları bir plan şeklinde yorumlamıştı. Yahudi vatandaşlarına karşı olan sevgisi, kendi bedeninin önemini hissettirmedi.

21:5,6   Yedi gün dolunca Surlu imanlılar sevgilerini dokunaklı bir şekilde göstererek, kalabalık halinde onları deniz kıyısına kadar geçirdiler. Dua ve sevgi dolu bir vedalaşmadan sonra gemi denize açıldı ve kıyıda kalanlar da evlerine döndüler.

21:7   Bir sonraki durak Sur’un yaklaşık 40 kilometre güneyindeki bir liman kenti olan BATLAMYA idi. Burası Hayfa’nın yakınında olup, bugün Akko olarak bilinir. Bu adı Ptolemi’den alır. Bir günlük mola, Rab’bin hizmetçilerinin oradaki kardeşleri ziyaret etmesini sağladı.

21:8   Ertesi gün, deniz yolculuklarının son kısmına çıkıp güneye doğru 48 kilometre giderek Şeron vadisindeki SEZARİYE’ye geldiler. Orada Müjde yayıcısı Filipus’un evinde kaldılar (aynı adı taşıyan elçiyle karıştırılmamalıdır). Yeruşalim’deki topluluk tarafından görevli olarak seçilen ve müjdeyi Sa-miriye’ye götüren bu Filipus’du. Onun verdiği bilgiyle Etiyopyalı hadım kur-tulmuştu.

21:9   Filipus’un peygamberlik eden, evlenmemiş dört kızı vardı. Bu, Kutsal Ruh tarafından Rab’den doğrudan bildiriler almak ve bunları diğerlerine iletmek için, kendilerine armağan verilmiş olduğu anlamındadır. Bazıları bu ayetten kadınların inanlılar topluluğunda vaaz etme ve ders vermesine izin verildiği sonucunu çıkarır. Ne var ki, kadınların inanlılar topluluğunda ders vermesi, konuşması ya da erkeklere egemen olması açıkça yasaklanmış olduğundan (1Ko.14:34,35; 1Ti.2:11,12), bu evlenmemiş dört kızın peygamberlik görevini evde ya da kilise dışındaki toplantılarda yaptıkları düşünülebilir.

21:10,11   Pavlus’un Sezariye’deki ziyareti sırasında, Yahudiye’den Haga-vos adlı bir peygamber geldi. Yeruşalim’den Antakya’ya gelip Klavdius’un imparatorluğu sırasında kıtlık olacağını önceden bildiren de aynı peygamberdi. (Elç.11:28). Bu adam Pavlus’un kuşağını aldı ve bununla kendi ellerini ayaklarını bağladı. Kendisinden önceki birçok peygamber gibi, bildirisini bu dramatik hareketle canlandırıyordu. Daha sonra gösterisinin anlamını anlattı. Kendisini ellerinden ayaklarından bağladığı gibi Yeruşalimli Yahudiler de Pavlus’un ellerini ayaklarını bağlayıp onu diğer ulusların yetkililerine teslim edeceklerdi. Pavlus’un Yahudilere olan hizmeti (kuşakla simgelenir) onlar ta-rafından tutsak edilmesiyle sonuçlanacaktı.

21:12-14   Elçinin yol arkadaşlarıyla Sezariye’deki imanlılar bunu duyunca, Yeruşalim’e gitmemesi için Pavlus’a yalvardılar. Ama o, onların endişesine katılmadı. Gözyaşları sadece onun yüreğini sızlatmaya yaradı. Bağlanma ve hapse atılma korkusu, onun Tanrı’nın isteğini yapmasına engel olmalı mıydı? Onlara Rab İsa’nın adı uğruna Yeruşalim’de yalnız bağlanmaya değil, ölmeye de hazır olduğunu bildirdi. Onların tartışmalarının tümü boşunaydı. Gitmeye kararlıydı ve bundan dolayı da sadece, “Rab’bin isteği olsun” dedi.

Pavlus’un ayrılış sözlerinin, bilerek Kutsal Ruh’un yönlendirmesine itaatsizlik eden biri tarafından söylenen sözler olduğuna inanmak çok zordur. Sur’daki öğrencilerin, Ruh’un yönlendirmesiyle ona Yeruşalim’e gitmemesini söylediklerini (4. ayet) biliyoruz. Ama Pavlus onların Ruh’un yönlendirmesiyle konuştuklarını biliyor muydu? Ve Rab daha sonra onun Yeruşalim’e yolculuğunu, “Cesur ol. Yeruşalim’de benimle ilgili nasıl tanıklık ettinse, Roma’da da öyle tanıklık etmen gerek” (23:11) dediğinde onaylıyor görünmedi mi? Açık olan iki şey vardır: Birincisi Pavlus’un Rab’bin hizmetinde kendi güvenliğinin önemli olduğunu düşünmediğidir. İkincisi ise Rab’bin bütün bu olaylarda kendi yüceliği için etkin olduğudur.

21:15,16   Sezariye’den Yeruşalim’e olan kara yolu 80 kilometreden daha uzundu; o günkü şartlarda oldukça uzun süren bir yolculuktu. Elçinin yol arkadaşlarının sayısı Sezariye’deki öğrencilerden bazılarının ve Minason adlı bir imanlı kardeşin de katılmasıyla epey arttı. Esasen Kıbrıslı olan Minason oradaki en eski öğrencilerden biriydi. Şimdi Yeruşalim’de yapacağı son ziyaret sırasında onunla yolculuk edenlere ev sahipliği yapma onuruna sahipti.

Pavlus’un müjde yayma gezileri Yeruşalim’e gelişiyle son bulur. Elçilerin İşleri kitabının geri kalan kısmı onun tutuklanması, yargılanması, Roma’ya gidişi, yargılanması ve orada tutukevine atılmasıyla ilgilidir.

21:17,18   Elçiyle yol arkadaşları Yeruşalim’e vardıklarında, kardeşler onları sevinçle karşıladılar. Ertesi gün Yakup ve diğer ihtiyarlarla bir toplantı yapıldı. Burada belirtilen Yakup’un hangi Yakup olduğunu tam olarak bilmek imkânsızdır. Rabbimizin kardeşi Yakup, Alfeus’un oğlu ya da aynı adda bir başkası olabilirdi. İlki olması daha büyük bir olasılıktır.

21:19,20a   Konuşmaya başlayan Pavlus, hizmeti sonucunda Tanrı’nın diğer uluslar arasında neler yapmış olduğunu teker teker anlattı. Anlattıkları bir hayli sevinç yarattı.

21:20b-22   Ne var ki, Yahudi kardeşler gergindi. Elçi Pavlus’un, Musa’ya ve Yasa’ya karşı konuşup öğretişte bulunduğu haberi yayılmıştı. Bu, Yeruşa-lim’de sorun çıkabileceği anlamına gelebilirdi.

Pavlus’u, diğer ülkelerde yaşayan bütün Yahudilere, çocuklarını sünnet etmemeleri ve Yahudi törelerine uymamalarını söyleyerek Musa’nın yasasına sırt çevirmelerini öğretmekle suçluyorlardı. Pavlus bunu gerçekten öğretti mi, öğretmedi mi?

İman edenler için Mesih’in doğruluk yasasının sonu olduğunu öğretti. İsa Mesih’e gelen Yahudi imanlıların artık yasanın egemenliği altında olmadıklarını öğretti. Kişi aklanma amacıyla sünnet olduğu takdirde, böyle bir kişinin kendisini İsa Mesih’teki kurtuluştan mahrum ettiğini öğretti. Mesih geldikten sonra yasanın şekilciliğine geri dönmenin Mesih’e karşı onursuzluk olduğunu öğretti. Bu açıdan bakıldığında Yahudilerin onun hakkında neden böyle düşündüklerini anlamak zor olmaz.

21:23,24   Ama Yahudi kardeşlerin hem kurtulmuş hem kurtulmamış vatandaşlarını yatıştıracağını düşündükleri bir planları vardı. Pavlus’un, Yahudilere özgü bir adağı üzerine almasını önerdiler. Dört kişi zaten bunu yapma aşamasındaydı. Pavlus’un onlara katılması, kendisini onlarla arındırması ve onların masraflarını ödemesi gerekiyordu. F.W. Grant bunu şöyle açıklar:

Bırakın, Pavlus kendisi gibi imanlı olan ve adanma (Nezir – Say.6:1-21) yeminini etmiş olan bu dört kişiyi alsın, tapınakta kendisini onlarla birlikte sunsun, her şeyin tamamlanması için gerekli ücreti üstlensin, böylece tüm halk onun Yasa’ya olan bağlılığını açıkça görsün.76

Bu adağın ne içerdiğini bilmiyoruz. Ayrıntılar belirsizdir. Ama bilmemiz gereken bunun bir Yahudi adağı olduğu ve Yahudilerin elçinin buna bağlı geleneği yerine getirdiğini gördükleri zaman, başkalarına Musa’nın yasasına sırt çevirtmediğini mutlaka görecekleriydi. Bu, elçinin Kutsal Yasa’ya uyduğunu Yahudilere kanıtlayacaktı.

Elçinin bu Yahudi adağını üzerine alma eylemi hem savunulmuş hem de eleştirilmiştir. Pavlus’u savunanlar, onun bazılarını kurtarmak için herkesle her şey olma prensibine göre hareket ettiği (1Ko.9:19-23) savını öne sürmüşlerdir. Öte yandan Pavlus, Yahudilerin gönlünü alma çabasında fazla ileri gittiği ve bu nedenle Kutsal Yasa’nın altında olduğu görüntüsü verdiği için eleştirilmiştir. Bir başka deyişle Pavlus, imanlının aklanma ya da bir yaşam kuralı olarak yasanın altında olmadığı görüşünde (Galatyalılar 1 ve 2) tutarsız davrandığı için suçlanmıştır. Bu eleştiriye katılma eğilimi göstersek de, elçinin güdülerini yargılama konusunda dikkatli olunması gerektiğini hissediyoruz.

21:25   Yeruşalimli kardeşler Pavlus’a, diğer uluslardan olan imanlılara daha önce Yeruşalim’deki konsey tarafından önerilen kurallardan başka bir kuralın yüklenmesine gerek olmadığını, yani diğer uluslardan olan imanlılara gelince... putlara sunulan kurbanların etinden, kandan, boğularak öldürülen hayvanlardan ve cinsel ahlaksızlıktan sakınmalarını öğütlediler.

21:26   Pavlus’un yaptıkları bugün bizler için açık değildir. Birçok yorumcu bunun bir adanma yemini (Nezir adağı) olduğunu düşünür. Ama durum böyle bile olsa, bu bölümde tanımlanan törenin çeşitli adımlarını yine de anlamıyoruz.

G. Pavlus’un Tutuklanması ve Yargılanması (21:27 - 26:32)

21:27-29   Adağın yedi günlük süresi bitmek üzereydi. Pavlus’un Yahudileri yatıştırma çabası boşuna oldu. Asya ilinden inanmayan Yahudilerin bazıları onu tapınakta görünce, ona karşı bir ayaklanma başlattılar. Onu yalnızca Yahudi halkına ve Kutsal Yasa’ya karşı öğretişle suçlamakla kalmayıp, tapınağa bazı Grekleri sokarak bu kutsal yeri kirletmekle de yargıladılar. Olayın aslı şuydu: Pavlus’u daha önce Yeruşalim kentinde Trofimus’la görmüşlerdi. İsa Mesih imanlısı olan Efesli Trofimus diğer uluslardan biriydi. Onları birlikte gördükleri için Pavlus’un diğer uluslardan olan bu arkadaşını tapınağa soktuğunu sanıyorlardı.

21:30-35   Sahte bir suçlama olmasına karşın, amaç gerçekleşti. Bütün kent ayağa kalkmıştı. Kalabalık, Pavlus’u tutup tapınak alanından dışarı sürükledi ve arkalarından tapınağın kapılarını kapadı. Onu öldürmeye çalışırlarken, haber Antonya taburunun komutanına ulaştı. Hemen askerleriyle gelip kızgın kalabalığın arasında Pavlus’u yakaladı, onu iki zincirle bağlattı ve onun kim olduğunu ve ne yaptığını sordu. Tabii kalabalık tutarsız ve şaşkındı. Her biri ayrı bir şey bağırıyordu. Kızgın komutan askerlere tutsağı kaleye götürmelerini buyurdu, böylece ne olduğunu tam olarak anlayabilecekti. Bunu yapmaya çalışırken bile kalabalık o kadar kararlı bir şekilde öne atıldı ki, askerler Pavlus’u merdivenlerde taşımak zorunda kaldılar.

21:36   Bunu yaparken, kalabalıktan çıkan sesleri işittiler, belki sözlerden bazılarını daha önce de işitmişlerdi – “Öldürün onu!”

21:37-39   Kaleden içeri girmek üzereyken Pavlus komutana bir şey söyleyip söyleyemeyeceğini sordu. Komutan Pavlus’un Grekçe konuştuğunu işitince, korktu. Bir ayaklanma başlatıp dört bin kişiyi çöle götürmüş bir Mısırlıyı tutukladığını sandığı görülüyor. Pavlus, Kilikya’dan Tarsuslu bir Yahudi olduğunu söyleyerek onu hemen yatıştırdı. Sadece hiç de önemsiz olma-

yan bir kentin vatandaşıydı; kültür, eğitim ve ticaret yeri olarak meşhurdu ve Agustus Tarsus’u “özgür kent” olarak ilan etmişti. Elçi, bilinen korkusuzluğuyla, halka konuşmak için ricada bulundu.

21:40   Pavlus, izin verilince Romalı askerlerin arasında dikilip eliyle işaret yaparak halkı susturdu. Sessizlik, karışıklık kadar dikkat çekiciydi. İşte şimdi Yeruşalimli Yahudilere tanıklığını vermeye hazırdı.

Burada belirtilen Arami dilinin, o zamanki İbraniler tarafından konuşulan İbrani dili olması mümkündür.

22:1,2   Elçi, Yahudi kalabalığına hitap ederken, akıllı davranarak Grekçe yerine Arami dilini kullandı. Kendi ana dillerini duymak onlar için hoş bir sürpriz oldu ve en azından o an için bağrışmaları kesildi.

22:3-5   Pavlus konuşmasına Yahudi kökenine değinerek başladı. Kilikya-nın Tarsus kentinde doğmuş bir Yahudi olduğunu, tanınmış Yahudi öğret-men Gamaliel’in dizi dibinde gördüğü eğitimini ve Yahudilik konusuyla ilgili sıkı eğitimini anlattı. Daha sonra bir Yahudi olarak, İsa’nın yolunda gidenlere zulmetmek için ne kadar hevesli olduğunu vurguladı. Hapishaneleri İsa’ya iman edenlerle doldurup İsa Mesih imanına zulmetmişti. Başkâhin ile Yüksek Kurul üyeleri, yöntemlerinin titizliğine tanıklık edebilirlerdi. Şam’a gitmek ve ora-daki imanlıları cezalandırmak üzere Yeruşalim’e geri getirmek için izin mek-tuplarını onlardan almıştı.

22:6-8   Yahudiler, bu ana kadar Pavlus’un bildirisini tamamen anlayabilirlerdi ve dürüst oldukları takdirde, söylenenlerin gerçek olduğunu kabul etmek zorunda kalacaklardı. Elçi şimdi yaşamının yönünü tamamen değiştiren olayı onlara anlatacaktır. Bu olayın Tanrı’dan olup olmadığına karar vermek onlara bağlıydı.

Pavlus Şam’a yaklaşırken... gökten parlak bir ışık çevresini aydınlatıverdi. İlk kez burada kaydedilmiş olan olayın öğleye doğru olduğu gerçeği, ışığın güneşin en parlak durumundan daha parlak ve muhteşem oluşunu belirtmek içindir. Işığın yoğunluğundan yere düşen zalim, gökten bir sesin, “Saul, Saul! Neden bana zulmediyorsun?” dediğini işitti. O’na kim olduğunu sorduğunda, konuşanın Nasıralı İsa olduğunu öğrendi. Nasıralı, ölümden dirilmiş ve gökte yüceltilmişti.

22:9   Onunla yolculuk edenler ışığı gördüler ve sesi işittilerse de (9:7), konuşulan sözleri işitmediler. Bir başka deyişle sesin farkında olup esas sözlerin farkında değillerdi.

22:10,11   Yaşam ve Yücelik Rab’bi ile yaptığı bu özel görüşmeden sonra Pavlus ruhunu, canını ve bedenini Kurtarıcı’ya tamamen teslim etti. Bu, “Rab ne yapmalıyım?” sorusuyla iyice belirtilir. Rab İsa, Şam’a gitmesini ve orada gerekli açıklamayı alacağını söyleyerek onu yönlendirdi. Mesih’in görkeminin ışığıyla körleştiğinden, beraberindekiler elinden tutup onu kente götürdüler.

22:12   Pavlus Şam’da bulunduğu sırada Hananya onu ziyaret etti. Pavlus Yahudi dinleyicilerine, Hananya’yı dindar, Kutsal Yasa’ya bağlı ve kentte yaşayan tüm Yahudilerin kendisinden övgüyle söz ettiği biri olarak tanımladı. Böyle bir adamın tanıklığı, Pavlus’un Rab’be geliş hikâyesini desteklemesi açısından önemliydi.

22:13   Pavlus’a “Saul kardeş” diye hitap eden Hananya, ona gözlerinin açıldığını söyledi, görmesini buyurdu. İşte o zaman Pavlus ilk defa onu gördü.

22:14-16   14-16. ayetlerden ilk kez Hananya’nın Pavlus’a şöyle dediğini öğreniyoruz: “Atalarımızın Tanrısı, kendisinin isteğini bilmen ve adil Olan’ı görüp O’nun ağzından bir ses işitmen için seni seçmiştir. Görüp işittiklerini tüm insanlara duyurarak O’nun tanıklığını yapacaksın. Haydi, ne bekliyorsun? Kalk, vaftiz ol ve O’nun adını anarak günahlarından arın!”

Bu ayetlerde ilgi çeken önemli birkaç noktaya dikkat edilmelidir. Birincisi, Hananya’nın Şam yolundaki olayları buyurmuş Olan’ın atalarımızın Tanrısı olduğunu ifade etmesidir. Yahudiler olanlara karşı gelip direnselerdi, aslında Tanrı’ya karşı savaşıyor olacaklardı. İkincisi, Hananya’nın Pavlus’a, onun Rab için tüm insanlara bir tanık olacağını söylemesidir. Bu, Yahudi kalabalığını Pavlus’un diğer uluslara gönderilmiş olduğu gerçeği için hazırlamış olmalı. Sonuncusu ise Pavlus’a kalkması, vaftiz olması ve günahlarından arınmasının söylenmesidir.

16. ayet, yeniden doğuş için vaftiz olunması gerektiğini öğretmek amacıyla yanlış bir şekilde kullanılmaktadır. Ayetin sadece Pavlus’a, Mesih’i reddeden ulusundan suyla vaftiz olarak kendisini ayırması gereken bir Yahudi oluşundan dolayı verilmiş olması mümkündür (2:38’deki yoruma bakınız).

Özgün metnin dilbilgisel yapısına dayanan daha basit bir açıklama şöyledir: Aynı düzeyde birbirini takip eden dört madde varmış gibi gösteren çevirilerin aksine özgün metin, ilk iki ve son iki maddeyi birleştirip iki grupta toplar. Grek-çe’de ayetin her yarımında bir sıfat-fiil ile belirtilen, şahıs gösteren fiil kul-lanılır. Sözcüğü sözcüğüne yapılan bir çeviri şöyle olurdu: “Kalk, O’nun adını anarak vaftiz ol ve günahlarından arın.”77 Son kısım genel Kutsal Kitap öğreti-siyle de desteklenir (Yoe.2:32; Elç.2:21; Rom.10:13).

22:17-21   İlk defa şimdi Pavlus’un, Rab’be gelişinden sonra Yeruşalim’e yapacağı ilk geziye yakın bir zamanda yaşadığı bir tecrübesini öğreniyoruz. Tapınakta dua ederken, kendinden geçip Rab’bin kendisine Yeruşalim’den hemen ayrılmasını buyurduğunu işitti, çünkü halk onun Mesih’le ilgili tanıklığını kabul etmeyecekti. Elçiye, bizzat kendi halkının kendisini dinlemeyi reddedeceği inanılmaz gibi göründü. Onun ne kadar gayretli bir Yahudi olduğunu, Mesih’in öğrencilerini nasıl dövüp tutukladığını ve İstefanos’un ölümünde suç ortaklığı ettiğini zaten biliyorlardı. Ama Rab buyruğunu yineledi: “Git, ben seni uzakta olan uluslara göndereceğim.”

22:22,23   Yahudiler Pavlus’u buraya kadar sessizce dinlemekteydiler. Ancak, müjdeyle diğer uluslara gitmekten bahsetmesi delice bir kıskançlık ve nefret yarattı. Kargaşalık içinde Pavlus’un öldürülmesi için bağırdılar.

22:24,25   Komutan onların çığırından çıkan taşkınlıklarını görünce, Pav-lus’un ciddi bir suç işlediği kanısına vardı. Büyük olasılıkla Pavlus’un bildirisi Aramice verilmiş olduğundan anlayamadı ve bundan dolayı elçiye işkence

ederek, suçunu itiraf ettirmeye karar verdi. Bu nedenle, mahkûmun kalenin içine götürülmesini ve kamçılanması için sırımlarla bağlanmasını buyurdu. Kamçılama hazırlıkları yapılırken Pavlus, yüzbaşıya mahkemesi yapılmamış bir Roma vatandaşını kamçılamanın yasaya uygun olup olmadığını sordu. As-lında daha suçu kanıtlanmamış bir Roma vatandaşını bağlamak bile yasaya ay-kırıydı! Onu kamçılamak çok ağır bir suçtu.

22:26   Yüzbaşı hemen komutana gidip Pavlus’a yaptıklarına dikkat etmesini, çünkü bu adamın bir Roma vatandaşı olduğunu söyledi.

22:27,28   Bu durum, komutanı aceleyle Pavlus’un yanına getirdi. Soruşturma üzerine elçinin gerçekten bir Roma vatandaşı olduğunu öğrendi. O günlerde Romalı olmanın üç yolu vardı. Birincisi, vatandaşlık bazen sunulan hizmete bir ödül olarak imparatorluk yasasıyla verilirdi. İkincisi ise doğuştan Romalı olmaktı ki, Pavlus’un durumu da buydu. Roma İmparatorluğunun bağımsız bir kenti olan Tarsus’ta doğmuştu ve babası bir Roma vatandaşıydı. Sonuncusu da vatandaşlığın, çok yüksek bir fiyatla satın alınmasının mümkün olmasıydı. İşte komutan da vatandaşlığını bu şekilde yüklü bir para ödeyerek elde etmişti.

22:29   Pavlus’un Roma vatandaşı olduğunun açığa çıkmasıyla, onu kamçılatma planlarının tümü iptal edildi ve bu olay yetkililer arasında korku yarattı.

22:30   Komutanın, Yahudilerin Pavlus’u tam olarak neyle suçladıklarını öğrenmek istediği belliydi. Aynı zamanda yargıyı, yasal ve düzenli bir tutumla sonuçlandırmakta kararlıydı. Bu nedenle, Yeruşalim’de kalabalığın toplandığının ertesi günü, Pavlus’u hapisten getirtti ve onu başkâhinlerle Yüksek Kurul’un önüne çıkarttı.

23:1,2   Yüksek Kurul’un önünde duran Pavlus, sözlerine tüm yaşamı boyunca tertemiz bir vicdanla yaşadığını ifade ederek başladı. Başkâhin Ha-nanya bu ifadeye çok kızdı. Şüphesiz Pavlus’u Yahudi dininden ayrılan, hain ve dönek biri olarak görüyordu. Yahudilikten İsa Mesih imanına dönmüş birisi nasıl masum olduğunu iddia edebilirdi? Bunun üzerine başkâhin mahkûmun ağzına vurulmasını buyurdu. Dava daha yeni başlamış olduğundan bu buyruk büyük bir haksızlıktı.

23:3   Pavlus Hananya’ya, “Seni badanalı duvar, Tanrı sana vuracaktır” diye karşılık verdi! Başkâhin dıştan doğru ve adil görünüyordu, ama içten çürümüş durumdaydı. Başkalarını Kutsal Yasa’ya göre yargıladığını açıklarken, burada Pavlus’un ağzına vurulmasını buyurmakla Yasa’yı çiğniyordu.

23:4   Elçinin azarlayıcı sözleri orada duranları şaşkınlığa uğrattı. Başkâ-hinle konuştuğunu bilmiyor muydu?

23:5   Pavlus, bilmediğimiz bir nedenden dolayı Hananya’nın başkâhin olduğunu anlamamıştı. Yüksek Kurul son anda toplanmış olduğundan belki de Hananya resmi cüppesini giymemişti. Başkâhin kendisine ayrılan yerde bile oturmamış olabilirdi. Belki de bunun nedeni Pavlus’un zayıflamış gözleriydi. Ne sebeple olursa olsun, Pavlus usule uygun olarak atanmış önderi kasten kötülemedi. Sözlerinden dolayı hemen Mısır’dan Çıkış 22:28’den alıntı yaparak özür diledi: “Halkınızın önderine lanet etmeyeceksiniz.”

23:6   Mahkemedeki konuşmadan Sadukilerle Ferisiler arasındaki anlaşmazlığı sezen elçi, kendisinin ölülerin dirileceğine inandığı için yargılanan bir Elçi olduğunu bildirerek aralarını daha da açmaya karar verdi. Sadukiler elbette ki dirilişe inanmadıkları gibi, melek ve ruhların varlığını da yadsıyorlardı. Oldukça muhafazakâr olan Ferisiler ise her ikisine de inanıyorlardı (23:8’e bakınız).

Pavlus burada dinleyicilerini bölme amacı güttüğü için eleştirilmektedir. A.J. Pollock bu konuda şunları yazar: “Pavlus’un Ferisi olduğunu iddia etmesiyle, birbirleriyle rakip olan Sadukilerle Ferisileri çelişkili bir duruma soktuğu ve bu şekilde stratejik üstünlük sağlamakla hatalı davrandığı duygusunu göz ardı ede-meyiz.”

23:7-9   Aklansa da aklanmasa da, sözleri Ferisilerle Sadukiler arasındaki çekişmeyi kışkırttı ve ateşli bir tartışma yarattı. Ferisilerin bazı din bilginleri, Pavlus’un masumluğunu savunup, “Bir ruh ya da bir melek kendisiyle konuşmuşsa, ne olmuş?” dediler.

23:10   Karşıt gruplar arasındaki çekişme öyle şiddetlendi ki, komutan, askerlere mahkûmu salondan alıp kaleye götürmelerini buyurdu.

23:11   O gece Rab Pavlus’a görünüp ona, “Cesur ol, Yeruşalim’de benimle ilgili nasıl tanıklık ettinse, Roma’da öyle tanıklık etmen gerek” dedi. Elçinin eylemlerinin eleştiriye uğradığı aynı bölümde, Rab’bin Yeruşalim’deki sadık tanıklığı için onu bizzat övmesi fevkalade bir şeydir. Kurtarıcı’nın ağ-zından eleştiri ya da kızgınlık ifade eden herhangi bir sözcük çıkmadı. Aksine övgü ve vaat dolu bir bildiriydi. Pavlus’un görevi daha bitmemişti. Yeruşalim-deki görevinde sadık kaldığı gibi, Roma’da da Mesih’in tanıklığını yapa-caktı.

23:12-15   Ertesi gün, Yahudilerden bazıları Elçi Pavlus’u öldürmek için anlaştılar. Aslında “bu sahtekârı” öldürünceye kadar hiçbir şey yememeye yemin edenlerin sayısı kırktan fazlaydı. Planları şöyleydi: Başkâhinlerle ihtiyarların yanına gidip Pavlus’un davasını daha ayrıntılı dinlemek amacıyla bir Yüksek Kurul toplantısı yapılmasını önerdiler. Yüksek Kurul, komutandan mahkûmu onlara getirmesini rica edecekti. Ama kırk suikastçı, zindanla mahkeme salonu arasında bir yerde pusuya yatacaklardı. Pavlus onlara yaklaşınca, üzerine saldırıp onu öldüreceklerdi.

23:16-19   Elçinin yeğeni, Tanrı’nın lütfu sayesinde onların pusu kurduklarını duydu ve haberi Pavlus’a iletti. Pavlus, güvenliğini sağlayacak yasal yollardan yararlanması gerektiğine inanıyordu; bundan dolayı da durumu yüzbaşılardan birine iletti. Yüzbaşı da genci alıp komutana bizzat kendisi götürdü.

23:20,21   Pavlus’un yeğeni, kurulan pusuyu tümüyle anlatmakla kalmayıp komutana, Yahudilerin Pavlus’un onlara gönderilmesi için edecekleri ricaya kanmaması için yalvardı.

23:22   Komutan olayı duyduktan sonra genci, buluştuklarını kimseye söylememesi için uyararak salıverdi. Mahkûmu Yahudilerin gazabından kurtarmak için derhal ve kesin bir eyleme geçmesi gerektiğini şimdi anlamıştı.

23:23-25   Komutan hemen yüzbaşılardan ikisini çağırıp elçiyi Sezariye’ye götürecek askeri bir koruma hazırladı. Koruma iki yüz piyade, yetmiş atlı ve iki yüz mızraklıdan oluşuyordu. Yolculuk karanlıkta, akşam saat dokuzda yapılacaktı.

Askeri korumanın büyüklüğü, Mesih’in bu sadık habercisini övmeye yönelik değildi. Aksine komutanın, Romalı üstleri önünde saygınlığını sürdürmekteki kararlılığını gösteriyordu. Yahudiler, bir Roma vatandaşı olan Pavlus’u öldürmeyi başarırlarsa, o zaman sorumlu olan görevli, gevşekliğinin hesabını vermek zorunda kalacaktı.

23:26-28   Komutan Romalı vali Feliks’e yazdığı mektupta kendisini Klav-dius Lisias olarak tanıtır. Mektubun yazılmasındaki amaç, elbette ki Pavlus’la ilgili durumu açıklamaktı. Lisias’ın kendisini bir kahraman, halkın hakkını sa-vunan biri olarak resmetmeye çalışması oldukça gülünçtür. Bir Roma vatan-daşını yargılanmadan bağlamış olduğu haberi Feliks’e iletilir diye herhalde çok korkuyordu. İyi ki Pavlus, Klavdius Lisias’ın bu sırrını bildirmedi.

23:29,30   Komutan soruşturmasının, Pavlus’un ölüm ya da hapis cezası gerektiren herhangi bir suçu olmadığını gösterdiğini açıkladı. Aksine, kargaşa Yahudilerin Yasasına ilişkin bazı sorunlarla ilgili görünüyordu. Pavlus’a kurulan tuzaktan dolayı Pavlus’u Sezariye’ye göndermesinin akla yatkın olduğunu, böylece onu suçlayanların da oraya gidebileceklerini ve tüm sorunun Feliks’in huzurunda konuşulabileceğini düşündü.

23:31-35   Sezariye’den yapılan yolculuğa, Yeruşalim’den yaklaşık 62 kilometre, Sezariye’den ise 38 kilometre uzakta bir kent olan Antipatris’te ara verdiler. Bu noktada Yahudilerden gelebilecek bir pusu tehlikesi olmadığından askerler, atlıları Pavlus’a Sezariye’ye kadar eşlik etmek üzere bırakarak Yeru-şalim’e döndüler. Oraya varınca Lisias’tan getirdikleri mektupla birlikte Pav-lus’u Feliks’e teslim ettiler. Pavlus’un Roma vatandaşlığıyla ilgili ilk soruştur-madan memnun kalan Feliks, onu suçlayanlar Yeruşalim’den geldiği zaman davasını dinleyeceğine dair söz verdi. Pavlus’un o süre içinde Hirodes’in sa-rayında gözaltında tutulmasını buyurdu.

Romalı vali Feliks, Roma İmparatorluğunda, kölelikten siyasi önemi olan bir konuma göz kamaştırıcı bir şekilde yükselme fırsatına sahip olmuştu. Kişisel yaşamına gelince, son derece ahlaksızdı. Yahudiye iline vali olarak atandığında üç soylu hanımın kocasıydı. Vali olduğu sırada Emesa kralı Azizus’un karısı Dusilla’ya aşık oldu. Josephus’a göre, Kıbrıslı büyücü Simun aracılığıyla da evliliği ayarladı.

Zalim bir despottu, ki bu da kötü yönetimini eleştiren Yonatan adlı bir baş-kâhine suikast düzenlemesiyle kanıtlanır.

İşte, Pavlus’un önüne çıkmak zorunda kaldığı kişi bu Feliks’ti.

24:1   Pavlus, Yeruşalim’den Sezariye’ye gitmek için ayrıldıktan beş gün sonra başkâhin Hananya bazı Yüksek Kurul üyeleriyle geldi. Tertullus adlı bir Romalıyı savcıları olarak tuttular. Görevi, Feliks’in önünde durup Pavlus’a karşı yapılan suçlamaları ağırlaştırmaktı.

24:2-4   Tertullus davayı, valiye iltifatlar yağdırarak açtı. Söylediklerinde elbette bir dereceye kadar gerçek payı vardı. Feliks, yönetim ve düzeni, kargaşalıkları ve ayaklanmaları bastırarak korudu. Ancak Tertullus’un sözleri, bu gerçeği kabul etmenin ötesine geçti; davasını, valiye yağcılık yaparak sevdirmeye çabalıyordu.

24:5-8   Daha sonra, Elçi Pavlus’a yöneltilen dört suçlamayı açıklamaya başladı:

1. Yahudiler arasında kargaşalık çıkaran biriydi.

2. Fesatçı, yani baş belâsı ya da zararlı biriydi.

3. Nasrani tarikatının elebaşılarından biriydi.

4. Tapınağı kirletmeye kalkıştı.

24:9   Tertullus, Pavlus’a karşı yöneltilen suçlamaların doğruluğuna dair Fe-liks’in karar verme yeteneğine olan güvenini belirttikten sonra, orada bulunan Yahudiler de Tertullus’un suçlamalarını desteklediklerini söylediler.

24:10   Valinin bir işareti üzerine, Pavlus kendi savunması için ayağa kalktı. Önce, Yahudi halkının gelenek ve göreneklerini bilen ve yılların tecrübesine sahip olan böyle bir kişinin önüne çıkmasına izin verilmesine ilişkin memnuniyetini dile getirdi. Bu yağcılık gibi görünebilir, ama aslında sadece gerçeğin nazik bir ifadesiydi.

Elçi daha sonra kendisine yöneltilen suçlamalara tek tek yanıt verdi.

24:11   Halka zarar veren biri olduğu suçlamasına, Yeruşalim’e gidişinden bu yana sadece on iki gün geçmiş olduğunu ve gidişindeki amacın kargaşalık yaratmak değil, tapınmak olduğu şeklinde karşılık verdi.

24:12,13   Sonra Yahudileri isyana kışkırttığı suçlamasını reddetti. Hiçbir zaman, ne tapınakta ne havralarda, ne de kentte halkla tartışmamış ve onları ayaklandırmaya çalışmamıştı. Gerçekler bunlardı ve hiç kimse de aksini kanıtlayamazdı.

24:14-17   Pavlus üçüncü suçlamayı, yani Nasrani tarikatının elebaşılarından biri olduğunu inkâr etmedi. Ancak bu konuda söyledikleri, Yahudilerin Tanrısına hizmet ettiği ve Eski Antlaşma’da yazılı her şeye inandığı idi. Bütün dinibütün Yahudilerin, ki özellikle Ferisilerin, umutlarını paylaşıyordu: Hem doğru kişiler, hem doğru olmayanlar ölümden dirilecekti. Gelecek olan diri-lişin ışığında, Rab’le ve diğer kişilerle her zaman temiz bir ilişki sürdürmeye çalıştı. Pavlus Yeruşalim’e, Yahudileri ayaklandırmaya değil, Yahudi halkına sadakalar ve sunular sunmak için gelmişti. Burada elbette ki, Makedonya ve Ahaya’daki inanlılar toplulukları tarafından Yeruşalim’de ihtiyacı olan İbrani kutsalları için ayrılan armağandan söz ediyordu.

24:18,19   Dördüncü suçlama, Pavlus’un tapınağı kirletmiş olmasıyla ilgiliydi: Pavlus Yahudilere özgü bir adak olan, sunuları tapınağa götürme eylemi içindeyken, Asya ilinden bazı Yahudiler kendisini murdar olan ulusları tapınağa sokmakla suçladılar. Bu, tabii ki doğru değildi. Elçi o zaman tek başınaydı ve geleneksel kirlenmeden arınmış durumdaydı. Yeruşalim’de Pavlus’a karşı karışıklık yaratan bu Asyalı Yahudiler, ona karşı bir diyecekleri varsa Se-zariye’ye gelip onu suçlamalıydılar.

24:20,21   Pavlus, daha sonra orada bulunan Yahudilere, Yeruşalim’de Yük-sek Kurul’un önünde durduğu zaman işlemiş olduğu suçu açıkça belirtmeleri için meydan okudu. Bunu yapamazlardı. Söyleyebilecekleri tek şey Pavlus’un, “Bugün, ölülerin dirilişi konusunda tarafınızdan yargılanmaktayım” diye seslenmesiydi. Bir başka deyişle, suçlamalardaki suçlar doğru değildi ve doğru olanlar da suç değildi.

24:22   Feliks davayı işitince, bir ikilemle karşı karşıya kaldı. İsa Mesih yolu hakkında kimin haklı olduğunu anlayacak kadar bilgisi vardı. Önünde duran mahkûmun, Roma Yasasına göre masum olduğu besbelliydi. Yine de beraat ettirecek olsa, Yahudi halkının gazabına uğrayacaktı. Siyasi nedenlerden ötürü onlara yaranabilmesi önemliydi. Bunun için de davayı ertelemek gibi kolay bir yol seçti. Komutan Lisias, Sezariye’ye gelinceye kadar bekleyeceğini bildirdi. Aslında bu sadece bir erteleme taktiği idi. Komutanın geldiğine dair elimizde hiçbir kayıt yoktur.

24:23   Feliks davayı bitirirken Pavlus’un gözaltında tutulmasını, ama kendisine biraz serbestlik tanınmasını, ona yardımda bulunmak isteyen dostlarına engel olunmamasını buyurdu. Bu durum, valinin Pavlus’u tehlikeli bir suçlu olarak görmediğini açıklar.

24:24,25a   Mahkemeden birkaç gün sonra Feliks ile karısı Dusilla, İsa Mesih inancı konusunda daha çok bilgi alabilmek için elçiyle özel bir görüşme ayarladılar. Pavlus, bu hovarda vali ve zina işleyen karısıyla doğruluk, özdenetim ve gelecek olan yargı günü hakkında tam bir korkusuzlukla konuştu. Ne halkın önünde, ne de kişisel yaşamlarında, kişisel doğruluk hakkında bir şey biliyorlardı. Kötü giden evliliklerinin tanıklık ettiği gibi özdenetime yabancıydılar. Gelecek yargı konusunda uyarılmaya gereksinimleri vardı, çünkü günahları Mesih’in kanı aracılığıyla bağışlanmadıkça ateş gölünde mahvolacaklardı.

24:25b,26   Feliks, Dusilla’ya kıyasla daha çok etkilenmişe benziyordu. Ancak, korkmasına karşın Kurtarıcı’ya iman etmedi. Mesih için karar vermeyi şu sözleri söyleyerek sonraya bıraktı: “Şimdilik gidebilirsin; fırsat bulunca seni yine çağırtırım.” Bu fırsat, Kutsal Kitap kayıtlarına göre maalesef hiç gelmedi. Yine de bu, Pavlus’un Feliks’e verdiği son tanıklığı değildi. Vali, Pavlus’un Sezariye’de mahkûm olduğu iki yıl boyunca onu sık sık çağırttı. Aslında Feliks, Pavlus’un bazı dostlarının onu serbest bırakması için kendisine yüklüce bir rüşvet vereceklerini umuyordu.

24:27   İki yıl dolunca, İ.S. 60 da görevini Porkius Festus’a devreden Feliks, Yahudilerin gönlünü kazanmak amacıyla Pavlus’u Sezariye’de kelepçeli bir mahkûm olarak bıraktı.

25:1   Porkius Festus, İmparator Neron tarafından İ.S. 60 yılının sonbaharında, Yahudiye’nin Roma valisi olarak atandı. Sezariye, bir bölümü Yahudiye olan Roma ilinin siyasi merkeziydi. Üç gün sonra Festus, Sezariye’den yetki alanı içinde bulunan dini başkent olan Yeruşalim’e gitti.

25:2,3   Pavlus’un Sezariye’deki mahkûmiyetinin üzerinden iki yıl geçmesine rağmen Yahudiler onu unutmamış, öldürücü nefretleri de yatışmamıştı. Yeni validen siyasi bir yarar elde edebileceklerini düşünen başkâhin ile Yahudilerin ileri gelenleri, onun zihnini Pavlus’la ilgili suçlamalarla doldurup Pavlus’un yargılanması için Yeruşalim’e gönderilmesini rica ettiler. Büyük olasılıkla, Yüksek Kurul’un önünde yargılanmasını istediklerini belirttiler, ama esas planları yolda pusuya yatıp onu öldürmekti.

25:4,5   Festus’un, onların daha önce Pavlus’u öldürmeye çalıştıklarından ve Yeruşalim’deki komutanın onun gizlice Sezariye’ye götürülmesinde ayrıntılı hazırlıkları yapmış olduğundan haberi vardı. Bu yüzden onların ricasını reddetti, ama onlara Sezariye’ye geldikleri takdirde Pavlus’a karşı suç duyurusunda bu-lunmalarına izin vereceğine dair söz verdi.

25:6-8   Sekiz on gün Yeruşalim’de kaldıktan sonra Sezariye’ye dönen Fes-tus, ertesi gün mahkemeyi topladı. Pavlus’a karşı ağır suçlamalar getiren Yahudiler, atağa geçmek için acele ettiler, ama hiçbir suçlamayı kanıtlayamadılar. Davalarının yetersizliğini sezen elçi, Yahudilerin yasasına, tapınağa ya da Sezar’a karşı herhangi bir suç işlemediğini söyleyerek kendisini savundu.

25:9-11   Festus bir an, Yahudilerin Pavlus’un Yüksek Kurul’un önünde yargılanması için Yeruşalim’e gönderilmesi ricalarına razı olmaya istekliymiş gibi göründü. Ne var ki, bunu mahkûmun rızası olmadan yapamazdı. Pavlus-un, buna razı olduğu takdirde, Yeruşalim’e asla canlı ulaşamayacağını anladığı açıktır. Bu nedenle de, yargı için Sezariye’nin uygun bir yer olduğunu belirterek Yeruşalim’e gönderilmeyi reddetti. Roma İmparatorluğuna karşı suç işlediyse, bu yüzden ölmekten çekinmeyecekti. Ama böyle bir suçu yoksa, o zaman hangi yasal hakla onu Yahudilere teslim edeceklerdi? Roma vatandaşı olarak tüm haklarından yararlanmak isteyen Elçi Pavlus, şu unutulmaz sözleri söyledi: “Davamın Sezar’a iletilmesini istiyorum.”

Pavlus, davasını Sezar’a iletmekle aklandı mı? Davasını tamamen Tanrı’ya teslim etmiş olması ve Roma vatandaşlığına dayanmaya tenezzül etmeyi reddetmesi gerekmez miydi? Bu “Pavlus’un hatalarından” biri miydi? Kesin bir şey söyleyemeyiz. Bildiğimiz tek şey, o zaman davasını Sezar’a iletmesinin serbest bırakılmasını engellediği ve bunu yapmamış olsaydı bile bir şekilde nasılsa Ro-ma’ya gidecek oluşuydu.

25:12   Festus, bu tür konularla ilgili işlemi danışma kuruluyla kısaca görüştü. Daha sonra da Pavlus’a, belki de küstah bir tonla, “Davanı Sezar’a ilettin, Sezar’a gideceksin” dedi.

25:13   Bundan birkaç gün sonra Kral 2.Hirodes Agripa ile kızkardeşi Ber-niki, Festus’u yeni görevinde kutlamak için Sezariye’ye geldiler. Agripa, Ya-kup’u öldüren ve Petrus’u hapse attıran (Elçilerin İşleri 12), 1.Hirodes Agri-

pa’nın oğluydu. Kız kardeşi görülmemiş bir güzelliğe sahipti. Tarihçiler, ona kardeşiyle olan ilişkisi de dahil olmak üzere hoş olmayan şeyler atfederlerken, Yeni Antlaşma, kişisel karakteri konusunda sessiz kalır.

25:14-16   Festus, Pavlus adlı mahkûmla ilgili karşılaştığı sorunu Sezari-ye’deki uzun ziyaretleri sırasında Agripa’ya anlatmaya karar verdi. İlkönce Ya-hudilerin, Pavlus’un resmi yargılanma olmadan mahkûm edilmesine ilişkin ta-leplerini aktardı. Kendisini doğru yargı işlevinin destekleyicisi ve koruyucusu olarak resmedip, davalının kendisini suçlayanlarla yüzleşebileceği ve kendisini savunması için fırsat verilecek bir yargılamada ne kadar ısrarlı olduğunu anlattı.

25:17-19   Festus, dava yargı önüne geldiğinde, mahkûmun imparatorluğa karşı herhangi bir suç işlemediğini gördü. Aksine dava, “kendi dinlerine ve ölmüş de Pavlus’un iddiasına göre yaşamakta olan İsa adındaki birine ilişkin” konuların etrafında döndü.

25:20-22   Daha sonra, kendisinin Pavlus’a yaptığı Yeruşalim’e gitme önerisini ve Pavlus’un ise davasını Avgustus’a (burada bir ad değil, Sezar için bir unvan) iletme isteğini yeniden gözden geçirdi. Mahkûmu Roma’ya gönderirken, onu neyle suçlayacaktı? Festus, Agripa Yahudi ve Yahudilikle ilgili konuları yakından bilen biri olduğundan uygun bir suçlama yazmak için yardım göreceğini umuyordu.

Dünyanın Kurtarıcısından söz ederken Festus İsa adındaki biri ifadesini kullandı. Bengel’in bunun üzerindeki yorumu yinelenmeye değer: “Zavallı Fes-tus, her dizin çökeceği Kişi’den işte böyle söz eder.”

25:23   Ertesi gün resmi bir duruşma düzenlendi. Agripa ile Berniki büyük bir tantanayla geldiler. Kendilerine komutanlarla kentin ileri gelenleri eşlik ediyordu. Daha sonra da Pavlus içeri getirildi.

25:24-27   Festus bir kez daha davanın tarihçesini açıkladı: Yahudilerin ısrarla Pavlus’un ölümünü istemeleri, Festus’un elçinin ölüm cezasını gerektiren bir suçunu belirlemedeki yetersizliği ve sonra Pavlus’un davasını Sezar’a iletmesi. İşte, Festus’un da ikilemi buydu: Pavlus’un davasını Sezar’a iletmesinden dolayı onu Neron’a göndermek zorunda kaldı, ama yargı için yeterli yasal bir neden yoktu. Festus sade bir şekilde Agripa’nın kendisine yardım edebileceğini umduğunu belirtti; zaten bir tutukluyu İmparator’a gönderirken, kendisine yöneltilen suçlamaları belirtmemek saçma görünüyordu. Bu yargılama usulleri yargılamadan çok duruşma niteliğindeydi. Elçiyi suçlayacak Ya-hudiler yoktu ve Agripa’dan da bağlayıcı bir karar vermesi beklenmiyordu.

26:1-3   Önümüzdeki sahne “esir edilmiş kral ile tahta çıkan tutuklu” sahnesi olarak tanımlanır. Ruhsal açıdan bakıldığında Agripa acınacak birisiyken, elçi iman kanatlarıyla yükselerek içinde bulunduğu koşulların üstüne çıkmış birisidir.

Agripa tarafından konuşması için işaret aldığında Pavlus elini uzatıp her şeyi altüst eden iman deneyimini anlatmaya başlar. Konuşmasına, önce bir Yahudi olduğundan Yahudiler arasında hüküm süren gelenekleri ve sorunları bilen kişinin önünde kendisini savunma olanağı tanındığı için minnetlerini sunarak başladı. Bu başlangıcı bir yağcılık değil, yalın bir gerçeğin ve imanlı nezaketinin dışavurumuydu.

26:4,5   Önceki yaşamında örnek bir Yahudi’ydi. Eğer doğrulamaya istekli olsalardı Yahudiler onun katı, muhafazakâr bir Ferisi olduğunu kabul etmek zorunda kalırlardı.

26:6   Şimdi Eski Antlaşma’da, Yahudilerin atalarına Tanrı tarafından verilen söze umut bağlamakla suçlanıyordu. Pavlus’un savunmasının akışı şöyle görünüyor: Eski Antlaşma’da Tanrı, İbrahim, İshak, Yakup, Davut ve Süleyman gibi İsrail’in önderleriyle değişik antlaşmalar yapmıştı. Antlaşmaların aslı ise Mesih’in gelip İsrail ulusunu kurtarması ve yeryüzünde egemenlik sürmesi vaadine dayanıyordu. Eski Antlaşma’nın ataları bu vaadin yerine gelişini göremeden ölmüşlerdi. Bu, Tanrı’nın vaadini yerine getirmeyeceği anlamına mı gelir? Elbette O, sözünü yerine getirecektir. Ancak atalar ölü iken Tanrı bunu nasıl yapabilirdi? Yanıt “onları ölümden dirilterek” idi. Böylece elçi, Eski Antlaşma’daki kutsallara verilen vaatlerle ölümden diriliş olgusu arasında doğrudan bağlantı kurmaktadır.

26:7   Elçi, İsrail’in on iki oymağını, Tanrı’nın vaadinin yerine gelmesini görmeyi umarak içtenlikle ve durmaksızın Tanrı’ya hizmet etmiş oymaklar olarak anlatır. On iki oymağa yapılan gönderme, sürgünden bu yana İsrail’in on oymağının ‘kaybolduğunu’ öğreten günümüz öğretişinden dolayı önemlidir. Uluslar arasında dağılmış oldukları halde, elçi Pavlus onları Tanrı’ya hizmet eden ve söz verilen Kurtarıcıyı arayan özel bir halk olarak görür.

26:8   O halde Pavlus’un suçu buydu! Tanrı, atalara önceden verdiği sözünü onları ölümden dirilterek yerine getirecekti. Bunda inanılmayacak ne vardı? Pavlus bu soruyu Agripa ve diğerlerine yöneltti.

26:9-11   Pavlus kendi yaşam öyküsüne geri giderek, İsa Mesih inancındaki kişilere karşı aralıksız bir şekilde sürdüğü zalim savaşı anlattı. Bütün gücüyle Nasıralı İsa adına karşı çıkmıştı. Başkâhinlerin verdiği yetki ile Yeruşalim-deki birçok imanlıyı hapse attırmıştı. Yüksek Kurul’da yargılandıklarında, oyu-nu daima imanlılara karşı kullandı. Sinagoglarda yakaladıklarını defalarca ce-zaya çarptırarak Rablerini inkâr etmelerini sağlamak için elinden geleni yapmış-tı (Onları Rab’bin adını inkâra zorladı78 derken her zaman başarılı olduğunu kastetmiyordu. Yalnızca uğraşmıştı). Pavlus’un İsa’nın öğrencilerine karşı yap-tıkları, Yeruşalim ve Yahuda’dan diğer şehirlere de taşmıştı.

26:12-14   Yaşamını altüst eden değişim de yine başka bir şehre giderken oldu. Elinde imanlıları yakalayıp Yeruşalim’e cezalandırmaya götürmesine yet-ki veren belgelerle birlikte Şam’a gidiyordu. Öğleyin harika bir görüm gördü. Güneşten daha parlak bir ışık göklerden onun üstüne düştü. Yere yuvarlandı ve şu soruyu soran bir ses duydu: “Saul, Saul, niçin bana zulmediyorsun?” Ses ayrıca şu açıklayıcı sözcükleri de ekledi. “üvendireye karşı tepmekle ken-dine zarar veriyorsun.”

Üvendire, inatçı hayvanları yürütmek için onları dürtmekte kullanılan sivri bir aletti. Pavlus kendi vicdanının üvendiresine karşı geliyordu ve hatta daha da önemlisi Kutsal Ruh’un inandırıcı sesine karşı geliyordu. İstefanos’un ölürken huzurlu ve sevinçli görünümünü asla unutmamıştı. Tanrı’nın kendisine karşı sa-vaşıyordu.

26:15   Pavlus “Efendim sen kimsin? diye sordu. Ses yanıt verdi: “Ben senin zulmettiğin İsa’yım” İsa? Bu nasıl olurdu? İsa çarmıha gerilip gömülmemiş miydi? Öğrencileri onun bedenini çalıp gizli bir yere koymamışlar mıydı? Öyleyse şimdi İsa ona nasıl konuşuyor olabilirdi? Pavlus hızla gerçeği kavradı. İsa gerçekten gömülmüştü, ama ölümden dirilmişti! Göğe alınmıştı ve şimdi Pavlus’a da oradan sesleniyordu. İmanlılara zulmederken aslında onların efendilerine zulmediyordu. Ve Efendi’ye zulmederken İsrail’in Mesih’ine, Tanrı-nın Oğlu’na da zulmediyordu.

26:16   Sonra Pavlus, Rab İsa Mesih’ten kendisine verilen görevin kısa bir özetini verir. Rab ona ayağa kalkmasını buyurmuştu. Gökteki Mesih’ten bu özel esinlemeyi almasının nedeni, o gün gördüklerinin tanıklığını yapmak, Rab’bin bir hizmetçisi olarak atanmak ve kendisine daha sonra da bildirilecek olan İsa Mesih imanının görkemli gerçeklerini yaymaktı.

26:17   Pavlus’a verilen, onu Yahudilerden ve diğer uluslardan kurtarma sözü, işi tamamlanana dek geçerli olan genel kurtarılma anlamına gelmektedir.

26:18   Pavlus özellikle uluslara onların gözlerini açmak ve onları karanlıktan ışığa, Şeytan’ın hükümranlığından Tanrı’ya döndürmek için gönderilecekti. İsa Mesih’e iman yoluyla günahlarının affına kavuşup kutsal kılınanlar arasında yer alacaklardı. H.K. Domnie, 18. ayetin İncil’in ne kadar güzel bir özeti olduğunu gösterir:

1) Karanlıktan kurtarıyor,

2) Şeytan’ın gücünden kurtarıyor,

3) Günahları bağışlıyor,

4) Yitirilen bir ilişkiyi onarıyor.

26:19-23   Bu şekilde görevlendirildikten sonra Pavlus, Agripa’ya bu göksel görüme uymazlık etmediğini açıklıyor. Şam, Yeruşalim ve tüm Yahu-diye’de... sonra da diğer ulusları, tövbe edip Tanrı’ya dönmeye ve bu töv-beye yaraşır işler yapmaya çağırdı. Yahudiler onu tapınakta yakalayıp öl-dürmeye kalkıştıklarında onun yaptığı buydu. Ancak Tanrı onu korudu ve ona yardım etti. O da Eski Antlaşma’da Musa’ya ve diğer peygamberlere verilen bildiriyi duyurmaya ve gördüğü herkese tanıklık etmeye devam etti. Bildiri; Mesih’in acı çekeceği, ölümden ilk dirilen olacağı ve ışığını hem Yahudilere hem de diğer uluslara göstereceğiydi.

26:24-26   Festus, diğer uluslardan olduğu için büyük olasılıkla elçinin iddialarının akışını izleme konusunda başarısız olmuştu. Kutsal Ruh’la dolu birini anlamakta tümüyle yetersiz kaldığından, Pavlus’u çok okuduğu için çıldırmış olmakla suçladı. Elçi hiçbir rahatsızlık ve kızgınlık belirtisi göstermeden suçlamayı reddetti ve sözlerinin gerçek ve mantıklı olduğunu vurguladı. Sonra söylediklerinin gerçek olduğunu kralın bildiğine dair güvenini belirtti. Pavlus’un yaşamı ve tanıklığı bir sır değildi. Yahudilerin her şeyden haberi vardı ve kuşku-

suz bunlar Agripa’ya da ulaşmıştı.

26:27   Pavlus doğrudan doğruya krala şunu sordu; “Kral Agripa, peygamberlere inanıyor musun?” Sonra Pavlus sorusunu kendi yanıtladı; “inandığını biliyorum.” İddianın gücü apaçık ortadaydı. Pavlus aslında, “Ben Eski Antlaşma’daki tüm peygamberlere inanıyorum. Sen de onların tanıklıklarına inanıyorsun değil mi Agripa? O halde Yahudiler beni nasıl ölümü hak ettiren bir suçla suçlayabilirler? Ya da senin de inandığın şeye inandığımdan dolayı beni nasıl suçlayabilirsin?” diyordu.

26:28   Agripa, Pavlus’un iddiaların ne kadar güçlü olduğunu hissetti. “Beni ikna edip Mesihçi mi yapacaksın.” Ancak Agripa’nın bu sözlerle ne demek istediğinin konusunda birçok görüş ayrılığı vardır. King James geleneğini izleyenler kralın Mesih inancının eşiğine kadar getirildiğine inanır ve Pavlus’un 29. ayetle bunu kanıtladığını düşünürler. Diğerleri Agripa’nın Pavlus’a alaycı bir tavırla, “küçük bir kanıt ile beni Mesihçi yapabileceğini mi sanıyorsun?” dediğini düşünürler. Başka bir deyişle elçinin sözlerinin ağırlığından bir şaka ile kaçmaya çalışıyordu.

26:29   Agripa ister içtenlikle, ister dalga geçerek konuşuyor olsun, Pavlus tüm içtenliğiyle karşılık verdi. Küçük bir ikna ya da daha çoğuyla olsun, hem Agripa’nın hem de orada bulunan herkesin imanlı yaşamın sevinçlerine ve bereketlerine girebilmelerine, Pavlus’un tüm ayrıcalıklarını paylaşabilmelerine, zincirlerin dışında onun gibi olabilmelerine dair duyduğu arzuyu ifade etti. Morgan bu konuda şunları yazar:

Agripa’yı kurtarmak için ölecek, ama zincirlerini ona yüklemeyecekti. İşte İsa Mesih inancı budur. Onu büyütür, çoğaltır ve uygular. Baskı altına alan içtenlik, imanlı olmak değildir. Kurtarmak için ölüme giden, ama bir zinciri zorla yüklemeyecek olan içtenlik, İsa Mesih inancıdır.79

26:30-32   Kral, vali, Berniki ve diğer görevliler özel olarak görüşmek için odadan çıktılar. Pavlus’un ölüm ya da hapis cezasını gerektiren bir şey yapmadığını kabul etmek zorunda kaldılar. Belki hafif bir pişmanlıkla Agripa da Festus’a, Pavlus davasını Sezar’a iletmeseydi, serbest bırakılabileceğini söy-ledi.

Doğal olarak davanın Sezar’a iletilmesinin niçin iptal edilemediğini merak ediyoruz. Böyle bir davanın değiştirilip değiştirilemediğini bilmiyorsak da, diğer ulusların elçisinin İmparator’un önünde (23:11) yargılanmak için Roma’ya gitmesinin ve orada Rab’bin ölümüne benzer bir ölümle ölme arzusunun gerçekleşmesinin Tanrı’nın amacı olduğunu biliyoruz.

Ğ. Pavlus’un Roma’ya Deniz Yolculuğu ve Deniz Kazası (27:1 - 28:16)

Bu bölüm elçinin Roma’ya giderken Sezariye’den Malta’ya kadar başından geçen heyecanlı deniz yolculuğunu anlatıyor. Yolcu Pavlus olmamış olsaydı, yolculuktan ya da deniz kazasından haberimiz olmazdı. Bu bölüm denize ait terimlerle dolu olduğundan, anlamak her zaman kolay olmuyor.

27:1   Yolculuk Sezariye’de başladı. Pavlus, Yulius adlı bir görevlinin vesayeti altındaydı. Bu yüzbaşı Roma ordusunun seçkin bir alayı olan Avgustus taburuna bağlıydı. Yeni Antlaşma’da bahsedilen diğer yüzbaşılar gibi o da iyilik, adalet ve diğerlerini düşünme konusunda üstün bir karaktere sahipti.

27:2   Gemide Pavlus gibi yargı için Roma’ya götürülen başka tutuklular da vardı. Yolcu listesinde elçiye, daha önceki gezilerinde yol arkadaşlığı yapmış olan Aristarhus ve Luka’nın da adları vardı. Bindikleri gemi Asya ilinin kuzeybatısındaki Mysia’nın bir kenti olan Edremit’tendi. Asya ilinin batı kıyılarındaki limanlarında durmayı planlayarak kuzey ve batıya doğru denize açıldılar.

27:3   Gemi Filistin’in kuzey kıyısında, Sezariye’den 112 kilometre uzakta olan Sayda’ya uğradı. Pavlus’a dostça davranan yüzbaşı Yulius onun ihtiyaçlarını karşılamaları için kıyıdaki dostlarını ziyaret etmesine izin verdi.

27:4,5   Sayda’dan, Akdeniz’in kuzeydoğu köşesindeki kestirme bir yoldan, Kıbrıs’ı solda bırakarak adanın rüzgâra karşı korunan tarafından yararlandılar. Rüzgarın ters yönden esmesine rağmen gemi Asya ilinin güney kıyısına geçti ve daha sonra batıya doğru, Kilikya ve Pamfilya açıklarından geçerek Likya-nın bir liman kenti olan Mira’ya geldi.

27:6   Yüzbaşı orada tutuklularını başka bir gemiye aktardı, çünkü ilk gemi İtalya yakınına gitmeyecek, aksine Asya ilinin batı kıyısından kendi limanına doğru denize açılacaktı.

İkinci gemi, Afrika’nın kuzey kıyısındaki İskenderiye’dendi. Tayfalar ve yolculardan oluşan 276 kişiyle birlikte buğday taşımaktaydı. İskenderiye’den Akdeniz’in kuzeyindeki Mira’ya gelmiş, şimdi de İtalya’ya gitmek üzere batıya doğru denize açılıyordu.

27:7,8   Aksi yönden esen rüzgârdan dolayı yolculuk günlerce sürdü. Mürettebat, gemiyi güçlükle Asya ilinin güneybatı köşesindeki Knidos limanına getirdi. Rüzgâr onlara karşı estiğinden güneye gittiler ve Girit adasının rüzgâr altı yanından doğu kıyısı boyunca ilerlediler. Salmone burnundan dolanarak batıya yöneldiler ve Girit’in güney kıyısındaki Laseya kentinin yakınlarında bulunan Güzel Limanlar denilen yere gelinceye kadar rüzgârla boğuştular.

27:9,10   Şimdiye dek kötü hava koşulları nedeniyle çok zaman yitirilmişti. Kışın yaklaşması yolculuğun devamını tehlikeli hale getirmişti. Oruç zamanı (Kefaret Günü) geçmiş olduğuna göre Eylül sonları ya da Ekim başlarıydı. Pavlus deniz yolculuğunun güvenli olmadığını belirtip yolculuğa devam edilmesi halinde yüke, gemiye, hatta bazılarının canlarına zarar gelebileceği konusunda uyarıda bulundu.

27:11-12   Ancak kaptan ve gemi sahibi devam etmeye karar verdiler. Yüzbaşı ve diğer yolculardan birçoğu da bu karara katıldılar. Limanın kışı geçirmek için Fenike kadar uygun bir yer olmadığı anlaşılıyordu. Fenike, Girit’in güneybatısında, Güzel Limanlar’ın 64 km. batısındaydı. Limanı güneybatı ve de kuzeybatıya doğru açılmaya uygundu.

27:13-17   Güneyden hafif bir yel estiğinde gemiciler, Fenike’ye kadar olan ek mesafeyi de aşabileceklerini düşündüler. Demir alıp batıya doğru, kıyıyı izleyerek devam ettiler. O sırada sert bir kuzeydoğu kasırgası (Evrakilon)80 koparak kuzeydeki kayalıklardan üzerlerine esmeye başladı. Mürettebat istedikleri yöne doğru dümen kıramayınca gemiyi esinti ile sürüklenmeye bırakmak zorunda kaldılar. Girit’in 35-45 km kadar güneyindeki Klavda81 adasına doğru sürüklendiler. Adanın rüzgar altı yanına ulaştıklarında yedeklerindeki sandalı güçlükle sağlama alabildiler. Ancak sonunda onu yukarıya çekmeyi başardılar. Sonra halatları geminin tekne kısmının çevresine dolayıp fırtınalı denizin vereceği hasara karşı sağlamlaştırdılar. Afrika kıyısındaki, bataklık kumuyla kaplı, sığ bir kıyı olan Sirte körfezine sürüklenmekten korkuyorlardı. Yelkenleri indirdiler ve kendilerini sürüklenmeye bıraktılar.

27:18,19   Bir gün boyunca fırtınanın merhametine kalıp sürüklendikten son-ra yüklerini atmaya başladılar. Üçüncü gün geminin takımlarını da attılar. Kuşkusuz gemi su alıyordu ve batmasını önlemek için yükü hafifletmek gerekiyordu.

27:20   Günlerce yönlerini bulmalarına yarayacak güneş ve yıldızları göremeden sürüklendiler. Artık umutlarını yitirmişlerdi.

27:21-26   Açlık umutsuzluğu daha da artırıyordu. Günlerce bir şey yememişlerdi. Kuşkusuz zamanlarını gemiyi korumak ve suyu boşaltmakla geçirmişlerdi. Belki pişirmek için araç gereçler de yoktu. Hastalık, korku ve yılgınlıktan iştahları da kalmamıştı. Yiyecek kıtlığı yoktu, ama yeme isteği de kalmamıştı.

O zaman Pavlus ortaya çıkıp umut verici bir şekilde konuştu. Onlara Girit’ten hiç ayrılmamış olmaları gerektiğini anımsattı ve gemi mahvolsa bile can kaybı olmayacağına dair güvence verdi. Nereden bilebilirdi? Rab’bin bir meleği o gece ona görünüp Roma’da Sezar’ın önüne çıkacağını söylemişti. Tanrı onunla yolculuk edenlerin canlarını da onunla birlikte bağışlamıştı. Bu yüzden sevinebilirlerdi. Pavlus belli bir adada karaya oturacak olsalar bile her şeyin iyi olacağına inanıyordu.

A.W. Tozer bu konuda şöyle der:

“Güney rüzgârı hafifçe estiğinde” Pavlus’u taşıyan gemi rahatça yoluna devam etti ve gemide hiç kimse Pavlus’un kim olduğunu ve o sade görünüşünün ardında ne denli güçlü bir karakterin gizlenmiş olduğunu bilmiyordu. Ancak sert kasırga Evrakilon koptuğunda Pavlus’un üstünlüğü gemide herkesin konuşma konusu oluverdi. Elçi, gemideki bir mahkûm olmasına rağmen, geminin yönetimini eline alarak, yaşamsal önem taşıyan konularda kararlar ve buyruklar verdi. Sanırım bu kriz, Pavlus’u kendisinin bile farkında olmadığı bir karar aşamasına getirdi. Kasırga bastırdığında, güzel kuram çabucak katı gerçek biçimine dönüşüverdi.82

27:27-29   Güzel Limanlar’ı terk edeli on dört gün geçmişti. Akdeniz’in Yunanistan, İtalya ve Afrika arasında kalan Adriyatik denizinde sürüklenmektey-

diler. Gece yarısına doğru gemiciler karaya yaklaştıklarını sandılar. Belki de kıyıya çarpan dalgaların sesini duymuşlardı. Derinliği ilk kez ölçtüklerinde yirmi kulaç (36 m. kadar) buldular. Biraz sonra on beş kulaç geldi. Kayalıklara bindirmekten korkarak kıçtan dört demir attılar ve günün tez doğması için dua ettiler.

27:30-32   Can derdine düşen bazı gemiciler sandalla kaçma girişiminde bulundular. Geminin baş tarafından demir atacakmış gibi yapıp sandalı denize indireceklerken Pavlus, onların girişimini yüzbaşıya bildirdi. Pavlus, gemiciler gemide kalmazsa kimsenin kurtulamayacağına dair uyarıda bulundu. Bunun üzerine askerler sandala bağlı ipleri kesip sandalı denize düşürdüler. Gemiciler böylece diğerlerinin yaşamlarını olduğu gibi kendi yaşamlarını da gemide kalarak kurtarmaya zorlandılar.

27:33,34   J.B. Phillips kendi serbest çevirisinde, 33-37 ayetlerine “Pavlus-un azimli sağduyusu” başlığını koymuştur. O anın çarpıcılığını değerlendirmek için, denizdeki şiddetli bir kasırganın yarattığı dehşet hakkında biraz bilgi sahibi olmamız gerekir. Sonra da Pavlus’un geminin kaptanı değil, sadece tutuklu bir yolcu olduğunu anımsamalıyız.

Gün doğmak üzereyken Pavlus, on dört gündür hiçbir şey yemediklerini anımsatarak, herkesin yemek yemesini rica etti. Çünkü kurtuluşları için bu gerekliydi. Elçi, hiç kimsenin başından bir tek saç telinin bile eksilmeyeceğine dair güvence verdi.

27:35   Sonra ekmek aldı, hepsinin önünde Tanrı’ya şükredip yiyerek onlara örnek oldu. Başkalarının önünde dua etmekten ne kadar çok çekiniyoruz! Buna rağmen böyle bir dua, vaazımızdan çok daha fazla etkili oluyor.

27:36,37   Hepsi bundan cesaret alarak yemek yedi. Gemide toplam iki yüz yetmiş altı kişi vardı.

27:38-41   Yemek yedikten sonra buğdayı denize dökerek gemiyi hafiflettiler. Kara yakındaydı, ama gördükleri karayı tanıyamadılar. Gemiyi mümkün olduğu kadar karaya oturtmaya karar vermişlerdi. Demirleri kesip denizde bıraktılar. Daha önceden bağlanmış olan dümenin iplerini çözüp onları asıl yerine gelecek şekilde alçalttılar. Ön yelkeni rüzgâra vererek kumsala yöneldiler; gemi bir kum yığınına –iki adanın ortasında bir kanal olması mümkündür– çarpıp karaya oturdu. Geminin başı kuma saplandı ve kıç tarafı ise dalgaların şiddetiyle kısa süre içinde dağılmaya başladı.

27:42-44   Askerler, tutukluların kaçmasını önlemek için onları öldürmek niyetindeydiler, ama Pavlus’u kurtarmak isteyen yüzbaşı onları bundan vazgeçirdi. Yüzme bilenlerin denize atlayıp karaya çıkmalarını buyurdu. Geriye kalanlara da tahtalara ve geminin diğer döküntülerine tutunarak yüzmelerini söyledi. Böylelikle mürettebat ve yolcular sağ salim karaya çıktı.

28:1,2   Mürettebat ve yolcular kıyıya ulaşır ulaşmaz, Malta adasında olduklarını öğrendiler. Adadaki yerlilerden bazıları deniz kazasını görüp kaza kurbanlarının karaya varmak için sularla nasıl boğuştuklarına tanık oldular. Denizden ve yağmurdan dolayı sırılsıklam ve üşümüş olan misafirleri için ateş yakıp onları dostça karşıladılar.

28:3   Ateş yakmaya yardım eden Pavlus’u zehirli bir yılan soktu. Öyle görünüyor ki, yılan odun parçalarının arasında kış uykusuna yatmıştı. Odunlar ateşe atılınca, engerek yılanı çabucak canlanıp elçiye saldırdı. Yılanın bu hareketi sarılmak amacıyla değil, elçinin eline yapışarak ısırmak içindi.

28:4-6   Bu olay üzerine yerliler elçinin bir katil olduğu sonucuna vardılar. Deniz kazasından kurtulmuş olmasına karşın adalet peşini bırakmıyordu ve kısa bir süre içinde bedeni şişecek ya da birdenbire ölü olarak yere yıkılacaktı. Ne var ki, Pavlus’un yılanın ısırmasından hiçbir zarar görmediğini anlayınca fikirlerini değiştirdiler ve onun bir ilah olduğuna karar verdiler! Bu olay, insan yüreği ve aklının dönekliğinin canlı bir örneğidir.

28:7   Malta adasının o zamanki baş yetkilisi Publius’tu. Deniz kazasına uğrayanların geldiği kıyının yakınında hayli büyük bir toprağı vardı. Bu zengin Romalı görevli, Pavlus’la arkadaşlarını dostça kabul ederek kışı geçirecekleri bir yer ayarlanıncaya kadar, onlara üç gün süreyle kalacak bir yer sağladı.

28:8   Diğer uluslardan olan bu kişinin iyiliği ödülsüz kalmadı. O sırada babası kanlı ishale yakalanmış ateşler içinde yatıyordu. Hastanın yanına giren Pavlus dua etti, ellerini üzerine koyup onu iyileştirdi.

28:9,10   Bu iyileşme mucizesi tüm adaya çabucak yayıldı. Üç ay boyunca hastalar Pavlus’a getirildi ve hepsi iyileşti. Maltalılar, Pavlus ve Luka’ya83 olan minnettarlıklarını, onları birçok şekilde onurlandırarak ve Roma yolculuğunda faydalı olacak birçok armağanlar getirerek gösterdiler.

28:11   Kış ayı geçtikten sonra ve gemi yolculuğu riski azaldığında, yüzbaşıyla tutukluları kışı adada geçirmiş olan... İskenderiye’ye bağlı bir gemiye bindiler. Bu geminin arması ‘ikiz tanrılar’dı. Adları Kastor ve Polluks olan bu iki ilah, putperest gemicilerin koruyucu tanrılarıydılar.

28:12-14   Malta’dan yaklaşık 144 kilometre (80 deniz mili) uzaktaki Sicilya’nın doğu kıyısındaki başkent Sirakuza’ya geldiler. Gemi orada üç gün durduktan sonra çizmenin burnuna, İtalya’nın güneybatı köşesindeki Regium’a doğru ilerledi. Ertesi gün güneyden esmeye başlayan yelin yardımıyla mürettebat, İtalya’nın batı kıyısının kuzeyine doğru yelken açarak Napoli Körfezinin kuzey kıyısındaki Puteoli’ye vardı. Puteoli, Roma’nın yaklaşık 288 kilometre güneydoğusundaydı. Orada bulduğu imanlı kardeşlerle bir hafta birlikte olması için elçiye izin verildi.

28:15   Pavlus’un Puteoli’ye varış haberinin Roma’ya nasıl ulaştığını bilmiyoruz. Bununla birlikte kardeşlerden oluşan iki ayrı grup onu karşılamaya gittiler. Bir grup, Appius çarşısına gitmek için Roma’nın güneydoğusunda 69 kilometre yol kat etti. Diğer grup ise yaklaşık 53 kilometre giderek güneydoğudaki Üç Hanlar’a kadar geldiler. Pavlus, Roma’daki kutsalların bu dokunaklı sevgi gösterilerinden dolayı yüreklenip sevindi.

28:16   Roma’ya varınca, kendisini göz altında bulunduran askerlerle özel bir evde kalmasına izin verildi.

H. Pavlus’un Evde Göz Hapsinde Tutulması ve Roma’daki Yahudilere Tanıklık Etmesi (28:17-31)

28:17-19   Önce Yahudilere tanıklık etme prensibine göre Pavlus, dini konularda ileri gelenleri çağırdı. Kiralık evinde toplandıkları zaman, onlara durumunu açıkladı. Yahudi halkına ya da törelerine karşı hiçbir şey yapmadığı halde, Yeruşalim’deki Yahudilerin kendisini yargılanmak için Romalılar’ın eline teslim ettiklerini anlattı. Diğer uluslardan olan yetkililer onda hiç suç bulamadılar ve onu serbest bırakmak istediler, ama Yahudiler buna karşı çıkınca elçi, davasını Sezar’a iletmek zorunda kaldı. Davasını Sezar’a iletmesindeki amaç Yahudi halkından şikayetçi olmak değildi. Aksine yalnızca kendisini savunabilmeyi arzuluyordu.

28:20   Yahudi halkına karşı herhangi bir suç işlemediği için Romalı Yahudilerin ileri gelenlerini çağırmıştı. Aslında İsrail’in umudu uğruna bu zincire vurulmuş bulunuyordu. Daha önce açıklandığı gibi, İsrail’in umudu Yahudi atalarına verilmiş olan vaatlerin, özellikle Mesih vaadinin yerine gelmesini belirtir. Bu vaatlerin yerine gelişindeki özde, ölülerin dirilişi bulunmaktaydı.

28:21,22   Yahudi önderler Elçi Pavlus’la ilgili hiçbir şey bilmediklerini açıkladılar. Onunla ilgili olarak Yahudiye’den mektup almamışlar ve Yahudi kardeşlerden hiçbiri de ona karşı bir rapor getirmemişti. Bununla birlikte, bu konu hakkında Pavlus’u daha çok dinlemek istediler; çünkü onun bağlı bulunduğu İsa Mesih inancına her yerde karşı çıkıldığını biliyorlardı.

28:23   Kararlaştırılan günde Yahudiler Pavlus’u daha çok dinlemek için daha büyük bir kalabalıkla onun kaldığı yere geldiler. Pavlus, Tanrı’nın Egemenliği konusunda açıklamalarda bulundu ve sabahtan akşama dek Musa-nın Yasasından alıntılar yaparak onları İsa hakkında ikna etmeye çalıştı.

28:24   Bazıları onun sözlerine inandı, bazıları ise inanmadı (İnanmamak, bildiriyi kabul etmemekten daha ağırdır. Reddetmeyi belirtir).

28:25-28   Pavlus müjdenin Yahudi ulusu tarafından bir kez daha reddedildiğini görünce, peygamberlerin Tanrı’nın sözünü bildirmek için gönderildiği halkın yüreğinin duygusuz, kulaklarının sağır ve gözlerinin kör olduğu yazılı olan Yeşaya 6:9 ve 10’dan alıntı yaptı. Elçi, müjdeyi duymak istemeyenlere duyurmanın yürek acısını gene hissetti. Yahudilerin bu reddi karşısında Pavlus, müjdeyi diğer uluslara götüreceğini bildirdi ve buna onların kulak vereceğine dair olan güvenini ifade etti.

28:29   İnanmayan Yahudiler kendi aralarında şiddetle tartışarak oradan ayrıldılar. Kalvin’in belirttiği gibi, Pavlus’un onlara karşı bir peygamberlik alıntısı yapması, Mesih’i reddedenlerin günahkâr özlerine dokundu. O’nu kabul etmiş olan Yahudilere duydukları öfke ile sarsıldılar. Reformcu faydalı bir uyar-lama yapar:

Sonunda, bunların hepsinin insanın inatçılığından kaynaklandığı belliyken, tartışmaları, Mesih’in Müjdesinin yarattığını öne sürmek boşuna olacaktır. Aslında Tanrı’yla barışmış olmanın keyfini çıkarmak için O’na küçümsemeyle yaklaşanlarla savaşı sürdürmek bize düşmektedir.84

28:30   Bunun üzerine Pavlus, tam iki yıl Roma’da kendi kiraladığı evde oturdu. Ziyaretçilerine sürekli yardım etti. Belki de bu sırada Efesliler’e, Fili-pililer’e, Koloseliler’e ve Filimun’a olan Mektupları yazdı.

28:31   Tanrı’nın Egemenliğini hiçbir engelle karşılaşmadan, tam bir cesaretle duyurdu. Rab İsa Mesih’le ilgili gerçekleri öğretirken dikkat çeken bir özgürlüğe sahipti.

Elçilerin İşleri kitabı bu şekilde sona erer. Bazıları tuhaf bir aceleyle bittiğini düşünür. Bununla birlikte başlangıçta verilen ana hatlar şimdi yerine oturmuş durumdadır. Tanrı’nın sözü Yeruşalim’e, Yahudiye’ye, Samiriye’ye ve şimdi de diğer ulusların olduğu dünyaya ulaşmıştır.

Elçilerin İşleri’nin sona ermesinden sonra Pavlus’un başından geçen olaylar, ancak daha sonraki yazılarından çıkarılabilir.

Genellikle, Roma’da iki yıl kalışının ardından, davasının Neron’un önüne geldiği ve kararın beraat olduğuna inanılır.

Daha sonra da Dördüncü Müjde’yi Yayma Gezisi olarak bilinen yolculuğa çıktı. Bu gezide ziyaret ettiği yerlerin şu sıralamayı takip etmesi mümkündür:

1. KOLOSE ve EFES (Flm.22).

2. MAKEDONYA (1Ti.1:3; Flp.1:25; 2:24).

3. EFES (1Ti.3:14).

4. İSPANYA (Rom.15:24).

5. GİRİT (Tit.1:5).

6. KORİNT (2Ti.4:20).

7. MİLET (2Ti.4:20).

8. KIŞI NİKOPOLİS’TE geçirir (Tit.3:12).

9. TROAS (2Ti. 4:13).

Neden, ne zaman ya da nerede tutuklandığına dair hiçbir bilgimiz yok, ama Roma’ya ikinci kez tutuklu olarak getirildiğini biliyoruz. Bu tutukluluk, birincisinden çok daha zordu. (2Ti.2:9). Birçok arkadaşı tarafından terk edildi (2Ti. 4:9-11) ve ölümünün yakın olduğunu biliyordu (2Ti.4:6-8).

Yaygın kanıya göre, İ.S. 67 ya da 68’de Roma dışında başının uçurularak öldürüldü. Pavlus’u takdir etmek için onun, 2.Korintliler 4:8-10, 6:4-10 ve 11:23-28’de yer alan kendi sözleriyle bizim bu ayetlerle ilgili yorumları okuyunuz.

ELÇİLERİN İŞLERİ’NİN BİLDİRİSİ ÜZERİNE ARASÖZ

Elçilerin İşleri kitabını okuduktan sonra ilk imanlıların prensip ve uygulamalarını yeniden gözden geçirmek iyi olur. Bireysel inanlıları ve üyesi oldukları yerel inanlılar topluluklarını tanımlayan ne idi?

İlki, birinci yüzyıl imanlılarının öncelikle Rab İsa’nın amaçları için yaşadıkları açıktır. Genel görünümlerinin tümü Mesih merkezliydi. Var olmalarının asıl nedeni Kurtarıcı için tanıklık etmekti ve kendilerini bu göreve tüm enerjileriyle verdiler. Ayakta kalmak için çılgınca bir mücadele veren bir dünyada, önce Tanrı’nın Egemenliğini ve O’nun doğruluğunu arayan imanlı öğrencilerden oluşan sert bir çekirdek vardı. Onlara göre bu yüce çağrı karşısında her şey geri planda kalmaktaydı.

Jowett hayranlıkla şöyle der:

Öğrenciler, Tanrı’nın sunağından ateş alan kutsal, parlak bir hevesle vaftiz olmuşlardı. Yaşamdaki her amacın ve yeteneğin beslendiği merkezi bir ateşe sahiptiler. Elçilerin yüreklerindeki bu ateş, onları fırtınalardan, kıskanç ve yutmaya hazır derinliklerden geçiren büyük bir geminin fırın ateşi gibiydi. Bu adamları hiçbir şey durduramazdı! Gidişlerini hiçbir şey önleyemezdi... Tüm etkinlikleri ve konuşmaları boyunca, güçlü bir yetki etraflarını kuşatır. Sıcaklık ve ışıkları vardı; çünkü Kutsal Ruh’un gücüyle vaftiz oldular.85

Duyurdukları bildiri, Rab İsa Mesih’in dirilişi ve yüceliği etrafında yoğunlaştı. Diri bir Kurtarıcı’nın tanıklarıydılar. İnsanlar Mesih’i öldürmüştü, ama Tanrı O’nu ölülerin arasından diriltmiş ve O’na cennetteki en onurlu yeri vermişti. Her diz O’na –Tanrı’nın sağına yüceltilmiş Olan’a– diz çökmelidir. Başka bir kurtuluş yolu yoktur.

Öğrenciler nefretin, acılığın ve açgözlülüğün bulunduğu koşullarda herkese sevgi gösterdiler. Zulme iyilikle karşılık verdiler ve kendilerine saldıranlar için dua ettiler. Diğer imanlılara karşı olan sevgileri, düşmanlarına, “Bakın bu imanlılar birbirlerini ne kadar çok seviyorlar!” dedirtti.

Müjdenin yayılması için özverili bir şekilde yaşadıklarına dair kesin bir izlenim elde ederiz. Mal varlıklarına bir mal sahibi olarak değil, Tanrı’nın görevlendirdiği kâhyalar olarak baktılar. Kimin yardıma ihtiyacı olsa, bu ihtiyacı gidermek için anında gerçekleşen bir yardım anlayışları vardı.

Ruhsal savaşlarının silahları dünyasal olmayıp, Tanrı aracılığıyla kaleleri yıkan güçteydi. Dini ya da siyasi liderlere karşı savaşmadıklarını, aksine kötülüğün göksel yerlerdeki ruhsal ordularına (güçlerine) karşı savaştıklarını anladılar. Bu nedenle iman, dua ve Tanrı’nın sözüyle kuşandılar.

Bu ilk imanlılar dünyadan ayrı yaşadılar. Dünyadaydılar, ama dünyadan değilmiş gibi yaşadılar. Tanıklıkları söz konusu olduğu sürece, imanlı olmayanlarla aktif bir ilişki sürdüler, ama asla dünyanın günahla dolu zevklerine dalarak Mesih’e olan bağlılıklarından ödün vermediler. Yolcular ve garipler olarak yabancı bir diyarda herkese, kirliliklerine bulaşmadan, bir bereket olmaya çalışarak dolaştılar.

Politikayla meşgul oldular mı ya da zamanın sosyal adaletsizliğini düzeltmeye çalıştılar mı? Onlara göre dünyadaki bütün kötülükler ve suçlar insanın günahkâr doğasından kaynaklanıyordu. Kötülüğü düzeltmek için kaynağından başlamak gerekir. Politik ve sosyal reformlar, hastalığın kendisine dokunmadan belirtilerini tedavi eder. İnsanın doğal kötülüğünü değiştirip konunun özüne sadece Müjde (Tanrı’nın sözü) inebilir. Ve bu yüzden ikincil çareler ilgilerini dağıtmadı. Her zaman Tanrı’nın sözünü duyurdular. Müjde her yere gitti; iltihaplı yaralar yok edildi ya da küçültüldü.

Baskıyla karşılaştıklarında şaşırmadılar. Zaten bunu beklemeleri öğretilmişti. Misilleme yapmak, hatta kendilerini haklı çıkarmak yerine, davalarını adilce yargılayan Tanrı’ya teslim ettiler. Zorluklardan kaçmaya çalışmak yerine, Mesih’i karşılaştıkları herkese açıklamak amacıyla cesaret için dua ettiler.

Öğrencilerin önündeki hedef, müjdenin dünyaya yayılmasıydı. Onlar için kendi ülkeleriyle yabancı ülkelerdeki görev arasında fark yoktu. Alan dünyaydı. Müjde’yi yayma etkinlikleri, kendi içinde bir son oluşturmuyordu, yani insanları Mesih’e yönelttikten sonra, onları çabalarında kendi başlarına bırakmaya razı değillerdi. Rab İsa’ya gelmiş olanları yerel inanlılar topluluklarında topladılar. Kurtulmuş olanlara Tanrı’nın sözü öğretildi, duayla beslendiler ve böylece imanda kuvvetlendiler. Daha sonra da bildiriyi başkalarına götürmek için onları yüreklendirdiler.

Çalışmaya süreklilik kazandıran ve çevredeki bölgelerde müjdenin etkili olarak yayılmasını sağlayanlar, bu şekilde kurulan yerel inanlı topluluklarıydı. Bu topluluklar yerliydi. Yani kendi kendilerini yönetiyor, kendi kendilerine çoğalıyor ve maddi olarak kendilerine yetiyorlardı. Her topluluk diğer bir topluluktan bağımsızdı, ama yine de aralarında Kutsal Ruh’un birliği vardı. Her topluluk yakın çevrelerde yeni topluluklar oluşturmaya çalıştı. Ve her biri maddi olarak kendi içinden desteklendi. Merkezi bir hazine ya da hamilik yapan bir organizasyon yoktu.

İmanlılar için topluluklar, kurtulmamışlara ulaşma merkezi olmaktan çok, öncelikle ruhsal sığınaklardı. İnanlılar topluluğunun etkinliklerini ekmek bölme, tapınma, dua, Kutsal Kitap çalışması ve birliktelik oluştururdu. Müjde toplantıları topluluklarda değil, aksine kurtulmamışlara hitap edecek fırsat olan her yerde –sinagoglarda, çarşılarda, sokaklarda, hapishanelerde ve evden eve– yapılırdı.

İnanlılar topluluğu toplanma amacıyla yapılmış özel binalarda değil, imanlıların evlerinde bir araya gelirdi. Bu, inanlılar topluluğuna baskı zamanında kaç-mak için büyük bir hareket olanağı sağladı: Çabucak ve kolayca “yer altına in-me” fırsatları oldu.

Başlangıçta kuşkusuz hiçbir mezhep yoktu. Bütün imanlılar Mesih’in bedeninin üyeleri olarak ve her yerel inanlılar topluluğu evrensel inanlılar topluluğunun bir ifadesi olarak kabul edilirdi.

Toplulukta resmi görevli ile resmi olmayan görevli arasında da fark yoktu. Toplulukta hiç kimse öğretme, vaaz etme, vaftiz etme ya da Rab’bin Sofrasını yönetme konularında ayrıcalıklı haklara sahip değildi. Her imanlının belirli bir armağana sahip olduğu gerçeği kabul ediliyordu ve bu armağanın kullanılması için özgürlük vardı.

Elçiler, peygamberler, müjde yayıcıları, çobanlar ve öğretmenler gibi armağanları olanlar kendilerini bir inanlılar topluluğunda vazgeçilmez görevliler olarak kabul ettirmeye çalışmadılar. İşlevleri, kutsalları imanda güçlendirmek ve böylece Rab’be her gün hizmet edebilmekti. Yeni Antlaşma dönemindeki armağanlı kişiler, görevleri için Kutsal Ruh’un özel bir kutsamasıyla donatılmışlardı. Bu, cahil ve saf kişilerin çağlarını nasıl böylesine etkileyebildiklerini açıklar. Bugün düşündüğümüz anlamda “profesyonel” değillerdi, ama “yukarıdan gelen yağla” kutsanmış resmi olmayan vaizlerdi.

Elçilerin İşleri kitabındaki bildiriye sık sık mucizeler –belirtiler, harikalar ve Kutsal Ruh’un çeşitli armağanları– eşlik etmiştir. Bu mucizeler ilk bölümlerde daha önemli görünmekle beraber, kitabın sonuna kadar devam eder.

Yerel bir inanlılar topluluğu faaliyet göstermeye başladıktan sonra elçiler ya da temsilcileri, ruhsal gözetmenler olan ihtiyarları seçti. Bu kişiler sürüye çobanlık ettiler. Her toplulukta birkaç ihtiyar vardı.

Elçilerin İşleri kitabında, “görevli” ismi özellikle topluluk görevlisine verilmez. Ne var ki, sözcüğün fiil şekli, Rab için yapılan hizmetin ruhsal ya da dünyasal oluşunu tanımlamak için kullanılır.

İlk imanlılar vaftizi suya daldırarak yaptılar. Genel izlenim, imanlıların Rab-be gelişinin ardından hemen vaftiz olduklarıdır. İmanlılar haftanın ilk günü ek-mek bölerek Rab’bi hatırlamak için bir araya gelirlerdi. Tapınma herhalde bu-günkü kadar resmi değildi. Ortak bir yemek ya da sevgi ziyafetiyle birlikte ya-pıldığı görülür.

İlk inanlılar kendilerini duaya adadılar. Yaşamları tamamen Tanrı’ya bağlıydı. Dualar içten, inançlı ve hararetliydi. Öğrenciler, uyuşuk olmadan ve dikkatleri başka yere dağılmadan tüm güçlerinin ruhsal konular üzerinde yoğunlaşabilmesi için oruç da tuttular.

Antakya’daki peygamberlerle öğreticiler dua edip oruç tuttuktan sonra, Bar-naba’yla Saul’u özel bir müjde yayma programı için yolcu ettiler. Bundan önce, ikisi de Rab’be bir süredir hizmet ediyorlardı. Yolcu etmek resmi bir atama değildi. Bu, Antakya’daki liderlerin Kutsal Ruh’un onları gerçekten çağırmış olduğunu kabul etmesi ve topluluğun Barnaba’yla Saul’un üstlendikleri görevi yürekten desteklediklerinin bir ifadesiydi.

Müjdeyi yayma hizmetine çıkanlar, bu hizmetlerinde yerel topluluklarının kontrolü altında değillerdi. Kutsal Ruh’un yönlendirdiği şekilde hizmet etmek için özgür oldukları görülür. Ama, Tanrı’nın çabalarını nasıl bereketlediğini yerel topluluklarına bildirdiler.

Kilise bu yönüyle, iyice örgütlenmiş bir yapıdan çok, Rab’bin yönlendirmesiyle hareket eden canlı bir yapı gibiydi. Kilisenin Başı olan gökteki Mesih, üyeleri yönlendirirdi ve onlar da kendilerini öğrenmeye açık, değiştirilebilir ve hevesli tutmaya özen gösterdiler. Böylece Elçilerin İşleri kitabında katı bir hizmet örneği yerine akıcılık ve sertliğin olmamasından ileri gelen bir tazelik görürüz. Örneğin, bir elçinin bir yerde ne kadar zaman geçireceğine dair belli bir kural yoktu. Pavlus, Selanik’te üç ay kalmış olabilir, ama Efes’te üç yıl kaldı. Her şey, İsa Mesih hizmetini kendi başlarına sürdürebilmeleri için bina edilmelerinin ne kadar zaman alacağına bağlıydı.

Elçilerin oralarda kurulan toplulukların, müjdeyi çevreye yaymalarına bağlı olarak, dikkatlerini büyük kentler üzerinde yoğunlaştırdıklarını düşünenler var. Acaba bu görüş doğru mudur? Elçilerin böyle sabit ve şekilci stratejileri var mıydı? Yoksa gün be gün Rab’den aldıkları buyrukları mı –önemli merkezler ya da önemsiz köyler– izlediler?

Elçilerin İşleri kitabından edindiğimiz izlenimlerden biri de, ilk imanlıların Rab’bin yönlendirmesini umdukları ve O’nun yönlendirmesine bağlı olduklarıdır. Mesih uğruna her şeyden vazgeçmişlerdi. Rab’den başka hiçbir şeyleri ve hiç kimseleri yoktu. Bu yüzden yönlendirilmek için gün be gün Rab’be baktılar ve düş kırıklığına uğramadılar.

Yolculuk eden imanlı işçilerin iki kişi halinde yolculuk ettikleri görülür. Yol arkadaşı genelde çıraklık yapan daha genç bir imanlıdır. Elçiler devamlı eğitebilecekleri, sadık genç kişileri arıyorlardı.

Rab’bin hizmetçileri zaman zaman kendi geçimlerini sağladılar; örneğin Pavlus çadırcı olarak çalıştı. Ara sıra bireylerin ya da toplulukların sevgilerini gösteren armağanlarıyla desteklendiler.

Dikkati çeken diğer bir özellik de ruhsal önderlerin birlikte çalıştıkları kutsallar tarafından önder olarak kabul edilmeleridir. Onlara yetkiyle konuşmak için yetki veren Kutsal Ruh’tu. Ve yine diğer imanlılara bu yetkiye boyun eğmek için gerçek ruhsal anlayış veren aynı Kutsal Ruh’tu.

Öğrenciler, yeryüzündeki yönetimlere bir noktaya kadar itaat etti. Tanrı’nın sözünü duyurmaları yasaklandığında, insanlar yerine Tanrı’ya itaat ettiler. Yetkililerce cezalandırıldıklarında, karşı koymadılar ve yönetime karşı kötülük planlamadan dayandılar.

Tanrı’nın sözü önce Yahudilere duyuruldu, İsrail’in bildiriyi ulus olarak reddetmesinin ardından müjde diğer uluslara ulaştı. Elçilerin İşleri kitabında, “başta Yahudilere” buyruğu, tarihsel olarak yerine geldi. Yahudiler bugün Tan-rı’nın önünde diğer uluslarla aynı durumdadır – hiç fark yoktur, “çünkü hepsi günah işledi ve Tanrı’nın yüceliğinden yoksun kaldı.”

İlk inanlılar topluluğunun hizmetinde müthiş bir güç vardı. Tanrı’nın hoşnutsuz olacağı korkusuyla insanlar İsa Mesih imanlısı olmayı hafife almadılar. İnanlılar topluluğu içindeki günah çabucak ışığa gelip açığa çıktı ve Tanrı tarafından sert bir şekilde cezalandırıldı – Hananya ile Safira’nın örneği gibi.

Elçilerin İşleri incelendiğinde ortaya çıkan kesin sonuç şudur: İlk inanlılar topluluğunun imanda, özveride, bağlılıkta ve yorulmak bilmez hizmette sergilediği örneği izleseydik, dünya Tanrı’nın sözünü bizim kuşağımızda duyabilirdi.

DİPNOTLAR

1 J.B. Phillips, Hareket Halindeki Genç Topluluk, sf.7

2 (1:5) İsa’nın dirilişi ile göğe alınışı arasında kırk gün vardır. Pentikost’tan önce bir on gün daha geçmişti. Ancak Rab tam olarak kaç gün olduğunu söylemedi. Bunun nedeni belki de öğrencilerinin bekler durumda kalmalarını istemesiydi.

3 (1:20) Buradaki Mezmur elimizdeki Kutsal Kitap’tan tamamen aynı şekilde alınmamıştır. Bunun iki nedeni olabilir. (1)Yeni Antlaşma yazarları, Eski Antlaşma ayetlerini sık sık Septuaginta çevirisinden alıyorlardı, oysa bizim kullandığımız kitaplar orijinal İbranice metinlerden çevrilmişti. Dolayısıyla bazı sözcüklerde küçük değişiklikler olabilir. (2)Yeni Antlaşma metninde Eski Antlaşma’dan alıntı yapıldığında, Eski Antlaşma’yı esinlemiş olan Kutsal Ruh, sık sık yaptığı gibi bir ölçüde uyarlama özgürlüğü uygular.

4 (2:1) Mezmur 133:1’in (Septuaginta’da 132:1’inci ayet) Grekçe çevirisinde “birlikte kalmak” olarak kullanılan sözcüklerin aynısı Elçilerin İşleri’nde “bir yerde olmak” anlamında kullanılmıştır (epi to auto).

5 (2:4) Rab’be geldiğimizde bize sunulan Kutsal Ruh’un diğer hizmetleri şunlardır: Kutsama (1Yu.2:27), mühürleme (Ef.1:13), güvence (Ef.1:14). Bizim itaatimize ve teslimiyetimize bağlı olarak Ruh’un koşullu hizmetleri şöyledir: Yönlendirme (Elç.8:29), sevinç (1Se.1:6) ve güç (Rom.15:13).

6 (2:22-24) Acılar olarak çevrilen sözcük genellikle, doğum sancılarını belirtir. Mesih’in dirilişi ölümden yaşama geçişe benzetilir. Sürecin tamamına bağlı acılar yoğun, ama geçiciydi. Mezmurlar 18:5’de aynı ifade “ölüler diyarının ipleri (üzüntüleri)” kullanılır.

7 (2:25-27) Cennetle üçüncü gök aynıdır (2Ko.12:2,4).

8 (2:38) Charles C. Ryrie, The Acts of the Apostles, s.24.

9 (2:39) Charles H. Spurgeon, The Treasury of the New Testament, I:530.

10 (2:41) Bazı metinler “sevinçle” sözcüğünü kapsam dışı bırakır.

11 (2:44,45) F.W. Grant, “Acts”, The Numerical Bible: Acts to 2 Corinthians, VI:25,26.

12 (2:46) Ne zaman Pavlus ve diğerlerinin tapınağa gittiğini okusak, bunu tapınağın kutsal yeri değil, tapınağın avlusu olarak anlarız. Kutsal yere sadece kahinler girebilirdi. Diğer ulusların avlunun sadece dışarıdaki kısmına girmelerine izin veriliyordu; içeriye girmeye cüret etmek ölümle cezalandırılabilirdi.

13 (Arasöz) Bazı metinlerde “inanlılar topluluğu” 5:11’e kadar görülmez.

14 (Arasöz) Merril F. Unger, Unger’s Bible Handbook, s.586.

15 (Arasöz) E. Stanley Jones, Christ’s Alternative to Communism s.78.

16 (Arasöz) G.H. Lang, The Churches of God, s.11.

17 (4:1-4) Charles Haddon Spurgeon. Konuyla ilgili daha fazla doküman bulunmamaktadır.

18 (4:13) James A. Stewart, Evangelism, s.95.

19 (4:14-18) J.H. Jowett, The Redeemed Family of God, s.75-77.

20 (4:27,28) Burada geçen Grekçe “pais” sözcüğü, 3:13,26; 4:30’da “çocuk” yerine “kul” olarak tercih edilen çeviridir.

21 (4:27,28) George Matheson, Rest By the River, ss.75-77

22 (4:32-35) Grant, “Acts”, s.34.

23 (4:32-35) F.E. Marsh, Fully Furnished, s.74.

24 (4:32-35) Ryrie, Acts, s.36.

25 (5:40) Ryrie dövmenin (kamçılatmanın) Yüksek Kurul’un daha önceki buyruğuna itaatsizlikten dolayı uygulanmış olabileceğini (Yasa’nın Tekrarı 25:2,3) ileri sürer.

26 (5:41) Buradaki geleneksel elyazmalarında dikkat çeken üç çeviri vardır: TR: “O’nun adı”; NU: “ad”; M: “İsa’nın adı.”

27 (6:8) İstefanos (Grekçesi Stefanos) “çelenk” ya da “zafer çelengi” anlamına gelir.

28 (6:10-14) Sözcük sırası Musa’nın şerefini, Tanrı’nın şerefinden daha çok kıskandıklarını belirtebilir!

29 (7:9-19) “Orijinal ve Grekçe çevirilerin her ikisi de doğru olabilir; ikincisi Manesse ve Efraim’in beş oğlunun Mısır’da doğduğunu ileri sürer (2Ta.7:14-27). Bu değişik formların bolluğuyla uygun olarak böyle listeler de yaygındır.” Kelly, Acts, s.84.

30 (7:9-19) Bunun ve önceki problemin saygıyla ele alınış biçimi için Kelly, Acts, ss.84,85’e bakınız.

31 (7:20-43) Daily Notes of the Scripture Union, May (Mayıs) 31, 1969.

32 (8:4-8) Yükseklik açısından Yeruşalim’in aşağısında.

33 (8:4-8) Homer L. Payne, “What Is A Missionary Church?” The Sunday School Times, February  (Şubat) 22,1964, s.129.

34 (8:12,13) Metinde, Simun “inandığını” söylediği ve Petrus’tan kendisi için dua etmesini istediği için (24), Simun’un kurtulmuş, ama benlikte yaşadığı fikri savunulur.

35 (8:26) Akdeniz kıyısında, Yeruşalim’in güneybatısında, Filistin Mısır yolunda eski bir Filistin kenti.

36 (8:27-29) Kandaki’nin kişisel bir ad olmaktan çok Firavun gibi bir unvan olması mümkündür.

37 (8:27-29) İleri gelen kadınların erkek hizmetçileri bazen hadım ediliyordu. Hadımlar Yahudilikte birinci sınıf vatandaşlığa dahil edilmediler (Yasa’nın Tekrarı 23:1). “İnanç değiştirmenin ancak eşiğine” kadar gelebilirlerdi. Ancak burada bir hadımın inanlılar topluluğuna tam yetkili bir üye olarak dahil edildiği görülür.

38 (8:37) Metinlerin en eskisinde ve elyazmalarının çoğunda bu ayet eksiktir. Latince çeviri de dahil Batılı elyazmalarında bulunan ve ikinci yüzyılın başlarında Roma’da kullanılan bir vaftiz formülü olduğu düşünülür. Vaftiz olmakla yeniden doğmayı öğretenler, bu ayeti elbette kaybetmek istemezler.

39 (8:38) Suya daldırarak yapılan vaftiz şekli, Katolik bilginlerin çoğu, Kalvin ve su serperek vaftiz eden birçokları tarafından en eski vaftiz şekli olarak kabul edilir.

40 (8:40) Hıristiyan geleneğinin başlangıçtan bugüne kadar aralıksız devam ettiği tek Afrika ülkesi Etiyopya’dır. Oradaki inanlılar topluluğu için kapıyı açan anahtar, belki de Filipus’un sadakatiydi.

41 (9:1,2) 19:9,23; 22:4; 24:14,22’ye bakınız.

42 (Arasöz) Leighton Ford’un alıntısını yaptığı Harnack, The Christian Persuader, s.46.

43 (Arasöz) E.Stanley Jones’un alıntısını yaptığı Dean lnge, Conversion, s.219.

44 (Arasöz) Bryan Green, A.g.e.

45 (Arasöz) Jones’un alıntısını yaptığı Leighton Ford, Conversion, s.46.

46 (Arasöz) James A.Stewart, Pastures of Tender Grass, s.70.

47 (9:36-38) Ceylan’ın Aramicesi, Tabita ve Grekçesi Dorkas’dır.

48 (10:1,2) Ryrie, Acts, s.61.

49 (10:3-8) Derici için kent dışında çalışmak en uygun yoldu. Denize yakın olmak, hayvan leşlerinin sağlığa uygun bir şekilde yok edilmesi için idealdi.

50 (11:20,21) Yeni Antlaşma’da, “Grekçe konuşup Grek olmayanlar” genellikle Grek olan Yahudiler anlamına gelir, ama burada sadece Grekler ya da diğer uluslar anlamına da gelebilir. İçeriğe dikkat edin: 19.ayet, “Tanrı sözünü sadece Yahudilere duyuruyorlardı” der. 20. ayet ise, “Greklere de” (Yahudilere karşıt olarak) der.

51 (11:25,26) James A. Stewart,, Evangelism, ss.100,101.

52 (12:25) İskenderiye kaynaklı metnin ve el yazması metinlerin çoğu “Yeruşalim’e” der. Barnaba’yla Saul, 13:1’de yine Antakya’da olduklarından, kopya edenin “Yeru-şalim’den” şeklinde düzeltmiş olması mümkündür.

53 (13:3) Donald Grey Barnhouse, The Measure of Your Faith, Book 69, s.21.

54 (13:7,8) Buradaki unvanın “prokonsül” (vali) olduğu doğrudur. Luka, yaygın olan görevlerin adlarıyla ilgili doğru bilgiyi o zamanki Roma İmparatorluğundan verdi. Bu yüzden Filipi’de yargıçlara Grekçe strategoi ve Latince praetor (16:20) dedi ve görevlileri rhabdouchoi, Latince lictors (16:35) olarak tanımladı. Selanik’teki yetkilileri doğru bir şekilde politarchs (17:6) olarak adlandırdı, oysa Efes’te onları Asya ili yöneticileri (asiarchs) (19:31) olarak ayırmıştı.

“Bütün bunlar değişik kentlerdeki yerel yetkililerdi: Romalı vali ya da prokonsül her ilde, oradakilerin üzerinde yöneticiler olarak bulunuyorlardı. Böylece Luka bu farklı kentlerde her birine doğru unvanı vererek, kişilerin yetkilerini iyi bildiğini gösterir ve bu titizlik sadık bir tarihçi olarak ona olan güveni artırmalıdır” – C. E. Stuart, Tracings from the Acts of the Apostles, s.272.

55 (13:19-22) Kronolojik ve metne ait sorunla ilgili tartışma için Kelly, Acts, ss.185, 186’ya bakınız.

56 (13:48) Charles R. Erdman, The Epistle of Paul to the Romans, s.109.

57 (14:4-7) Buradaki sözcük pratik olarak “müjde yayıcılarıyla” eşittir.

58 (14:10-12) Bu Grekçe adlar orijinal metinde kullanılır. 1611 metni bu tanrıların daha yaygın olan Latince adlarını, Jüpiter ve Merkür’ü kullanır.

59 (14:19,20) Kelly, Acts, s.202.

60 (14:21) Erdman, Acts, s.109.

61 (Arasöz) C.A.Coates, An Outline of Luke’s Gospel, s.254.

62 (15:20) Bazıları yasaklanan dört uygulamanın aşağıdaki gibi Levililer 17 ve 18’e işaret ettiğini düşünürler: Putlara sunulup murdar hale getirilen şeyler (17:8,9); cinsel ahlaksızlık – sadece zina ve çok eşlilik (18:20); homoseksüellik (18:22) ve hayvanla ilişki kurma (18:23) değil, yakın akraba evliliği (18:6-14) ve hatta evlilik bağıyla kurulan akrabalıklarla, yani eşin akrabalarıyla olan ilişkiler için de geçerlidir (18:15,16); boğularak öldürülen hayvanların etini yemek (17:15); kan içmek (Lev.17:10-12). Diğer uluslardan olan imanlılar bu yasaları çiğnerlerse, Yahudi imanlılar gücenecekti (Elç.15:21).

63 (16:6-8) Ryrie, Acts, ss.88,89.

64 (16:9) James Stalker, Life of st. Paul, s.78.

65 (16:19-24) A.J. Pollock, The Apostle Paul and His Missionary Labors, s.56.

66 (16:25) G. Campbell Morgan, The Acts of tehe Apostles, ss.389,390.

67 (17:2,3) Bazıları Pavlus’un havrada sadece üç Şabat Günü ders vermesine rağmen, Selanik’te yaklaşık üç ay kaldığına inanır.

68 (17:16) William Arnot, The Church in the House: A Series of Lessons on the Açts of the Apostles, ss.379 ff.

69 (Arasöz) Bazı araştırmacılar (bilginler) vaazın, tapınağın avlusunda verildiğine inanır.

70 (Arasöz) A.B. Simpson. Konuyla ilgili daha fazla doküman bulunmamaktadır.

71 (18:2,3) Dinsdale T. Young, Neglected People of the Bible, ss.232,233.

72 (18:18) Saç kesme anlamında kullanılan sıfat-fiil hemen “Akvila”nın ardından gelmektedir ve orijinalinde (Grekçe’de 18. ayet tek bir cümledir) “Pavlus” sözcüğünden uzakta bulunmaktadır.

73 (19:8) Stuart, Tracings, s.285.

74 (19:15,16) F.B. Meyer. Konuyla ilgili daha fazla doküman bulunmamaktadır.

75 (19:23-27) Çok göğüslü bolluk tanrıçası Diana, Grekçe Artemis’in Latincesi’dir.

76 (21:23,24) Grant, “Acts”, s.147.

77 (22:14-16) Çağırarak gibi “-erek, -arak” edatının kullanılması böyle bir yapıda genel anlamda anlaşılır. Açıklaması şöyledir: “Kalk (anastas) ve vaftiz ol (baptisai); Rab İsa’nın adını çağırarak (epikalesamenos) günahlarından temizlen (apolousai).”

78 (26:9-11) Buradaki Grekçe zaman, kuşkusuz bitmemiş bir eylemi gösteren fiildir: “Onları... zorlardım.”

79 (26:29) Morgan, Acts, s.528.

80 (27:13-17) Bazı metinler Euraqquilon der.

81 (27:13-17) Bazı metinler Cauda der.

82 (27:21-26) A.W. Tozer, That Incredible Christian, s.134.

83 (28:9,10) Luka’nın, Pavlus’un iyileştirme armağanının yanında tıbbi yeteneğini kullanmış olması mümkündür. Tanrı hekimlik mesleğini onaylamasaydı, Yeni Antlaşma’nın (Luka - Elçilerin İşleri) %28’ini yazması için bir hekimi seçmezdi!

84 (28:29) John Calvin, The Acts of tehe Apostles, II:314. Bazı metinler 29. ayeti dahil etmez.

85 (Arasöz) J.H.Jowett, Things that Matter Most, s.248.

BİBLİYOGRAFYA

Arnot, William, The Church in the House: A Series of Lessons on the Acts of the Apostles. New York: Robert Carter & Brothers, 1873.

Blaiklock, E.M. The Acts of the Apostles, TBC. Grand Rapids: Wm.B.Eermans Publishing Company, 1959.

Calvin, John, The Acts of the Apostles, 2 vols. Grand Rapids: Wm.B. Eeerdmans Publishing Company, 1977.

Erdman, Charles R. The Acts. Philadelphia: The Westminster Press, 1919.

Kelly, William. An Exposition of the Acts of the Apostles. Londra: C.A. Hammond, 1952.

Martin, Ralph, Understanding the New Testament: Acts. Philadelphia: A.J. Holman Company, 1978.

Morgan, G.Campbell. The Acts of the Apostles. New York: Fleming H.Revell Co., 1924.

Rackham, R.B. The Acts of the Apostles. Londra:Methuen, 1901.

Ryrie, Charles Calwell. Acts of the Apostles. Chicago: Moody Press, 1961.

Stuart, C.E. Tracings from the Acts of the Apostles. Londra: E.Marlborough and Company. n.d.