Turkish-Kutsal Kitap Yorum 3 42 Luka
Author: William Mac Donald
Date: 0101-01-01T00:00:00+00:00
Publisher: www.sermon-online.de

Luka

Türkçesi: M. Uysal

LUKA

Giriş

“Le plus beau livre qu’il y ait” - Ernest Renan.

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

“Varolan en güzel kitap” sözleri, gerçekten büyük bir övgü sözüdür; özellikle şüpheci biri tarafından söyleniyorsa. Evet, Fransız eleştirmen Renan, Luka kitapçığını bu sözlerle değerlendiriyordu. Mesih’e inanmayan bir kimse böylesine övücü sözler söyleyebiliyorsa, Luka’nın göksel esin yoluyla yazdığı bu şaheseri okuyan duyarlı bir inanlı, duygularını kim bilir daha hangi yüce sözcüklerle belirtmek isteyecektir!

Luka bir Yahudi değildi. Belki de kendisi Tanrı’nın Kutsal Yazılarını kayda geçiren ve başka bir ulustan gelme ilk ve tek kişiydi.

Dr. Luka’nın kendine özgü eşsiz açıklamaları olmaksızın, Rabbimiz İsa’yı ve verdiği hizmetleri ruhsal kapsamda böylesine zengin bir düzeyde kavrayamazdık. Rabbimizin sadece Yahudilere değil, aynı zamanda bütün insanlara olan sevgisini ve sunmak istediği kurtuluş armağanını, yoksul zengin, soylu soysuz demeden herkese verdiği hizmeti Luka kitapçığında belirgin bir şekilde görmekteyiz.

II. KİTABIN YAZARI

Kendisi Antakyalı bir doktor olan Luka, uzun yıllar Elçi Pavlus ile birlikte bulunmuş, diğer elçilerle uyum içerisinde yaşamış ve yazmış olduğu iki kitapta onlardan elde etmiş olduğu, canlara yönelik hazırlanan ilaçları açıkça örneklemiştir.

Luka kitapçığının kaynağına ve yazarına ilişkin Esebyus’un Historia Ecclesiestica adlı eserindeki bu dışınlı kanıt, ilk Hıristiyan dönemindeki evrensel tanıklıkla aynı görüştedir. İrenyus, İncil'in üçüncü kitapçığının Luka tarafından yazıldığını birçok kereler yazılarında tekrarlamaktadır. Bu kitapçığın Luka tarafından yazıldığını destekleyenler arasında Yustin, Hessespus, İskenderiyeli Klement ve Tertulyan sayılabilir.

Marsiyon’un dikkatlice tek taraflı bir duruma getirilmiş ve küçültülmüş nüshasında Luka, bu ünlü heretik tarafından kabul edilen tek İncil’dir. Çeşitli parçalardan oluşan Muratoryan Kanonu (derlemesi) bu üçüncü bölüme, basitçe “Luka” demektedir.

Müjde yazarları arasında Luka, İncil’in devamını kaleme alan tek kişidir. İşte İncil’in devamı niteliğindeki bu kitaptan, yani Elçilerin İşleri kitapçığından, İncil'in bu bölümünü yazan kişinin Luka olduğu açıkça görülebilmektedir. Sözgelimi Elçilerin İşleri’nde “biz” diye geçen anlatılar, yazarın şahsen başından geçmiş olaylardır (bkz. 16:10; 20:5, 6; 21:15; 27:1; 28:16; 2Ti.4:11).

Eğer eleme işine tâbi tutulacak olursa, bu dönemlere en iyi şekilde sadece Luka’nın uymuş olduğu görülür. Bu yazıların her ikisinin de Teofilos adlı soylu bir kimseye hitaben yazılmış olmaları ve bunlardaki yazı üslubu nedeniyle, Luka bölümü ile Elçilerin İşleri bölümünün aynı kişi tarafından yazılmış olduğu açıkça görülebilir.

Pavlus, Luka’dan “sevgili doktor” diye söz eder ve onu Yahudi Mesih inanlılarından ayrı bir sıralamaya tâbi tutar (Kol.4:14). Bu ayrı sıralama, bizi Luka’nın Yeni Antlaşma’daki Yahudi olmayan tek İncil yazarı olduğu sonucuna götürür. Hacim açısından Luka ile Elçilerin İşleri kısımları, Pavlus’un bütün mektuplarının toplamından daha hacimlidir.

İç Kanıtlar, dışınlı dokümanlarla bu yöndeki kilise görüşlerini daha da çok güçlendirmektedir. İncil’deki (Yeni Antlaşma’nın diğer yazarlarının kullandıklarından daha kesin tıbbî terimler kullanmış olmasıyla göze çarpan) sözcükler ve eğitim görmüş biri tarafından yazılmış Grekçe stil, bunun uluslardan gelme kültürlü bir Mesih inanlısı olan, ancak Yahudi konularını çok iyi bilen ve bunlarla içli dışlı olan bir doktor tarafından yazılmış olduğu görüşünü desteklemektedir. Luka’nın, tarihleri büyük bir özenle kaleme alması ve konular üzerinde tam bilgi edinmesi (Örn. 1:1-4; 3:1), onu kilise tarihinin ilk tarihçisi durumuna getirmiştir.

III. TARİH

Luka bölümünün yazılışıyla ilgili en uygun tarih, birinci yüzyılın altmışlı yıllarının başlangıç dönemi olabilir. Bu arada bazıları bunun 75-85 yılları arasında ve hatta bazıları da ikinci yüzyılda yazıldığını söylerler. Bu, Mesih’in, Kudüs’ün yıkımını önceden bildirmiş olduğunu kabul etmeyenler tarafından öne sürülmüş bir görüştür. Kudüs kenti İ.S. 70’te yıkılmıştır. Bu nedenle Rab-bin bu peygamberliği, o tarihten önce kayda geçirilmiş olmalıdır. Hemen hemen herkes Luka bölümünün Elçilerin İşleri’nden önce yazılmış olduğunu ve Elçi-lerin İşleri bölümündeki anlatımların, Pavlus’un Roma’da bulunduğu İ.S. 63 yı-lında son bulduğunu kabul ettiğine göre, Luka kitapçığının yazımı için daha erken bir tarih gerekmektedir. Roma’daki büyük yangın, Mesih inanlılarına İmparator Neron tarafından yapılan zulüm (İ.S. 64) ve Petrus ile Pavlus’un öldürülmeleri o sırada meydana gelmiş olsaydı, kilise tarihinin ilk tarihçisi olan Luka, bunları kolay kolay görmezlikten gelmeyecek, bütün bu olanları kesinlikle kayıtlarına geçirecekti. Bu nedenle de en uygun tarih, İ.S. 61 ile 62 yılları olabilir.

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Yunanlılar, erkek ile kadının zayıf özelliklerine değil, bütünüyle en iyi özelliklerine sahip mükemmel ve göksel bir insan bekliyorlardı. İşte Luka, İnsanoğlu olan Mesih’i bu şekilde tanıtıyor: Güçlü, ancak merhametli bir Mesih. Bu bölümde çoğunlukla O’nun insan yönü üzerinde durulmaktadır.

Sözgelimi, bu bölümde İsa’nın dua yaşamıyla ilgili diğer üçünde rastladığımızdan daha fazlasıyla karşılaşmaktayız. Yine bu eserde O’nun sevecenliği ile merhametinden sık sık söz edilmektedir. Luka’da kadınlarla çocuklardan oldukça çok söz ediliyor olması belki de bu nedenledir.

Luka bölümü, “Misyoner İncili” olarak da bilinir. Çünkü kurtuluş veren bu sevinçli haber, uluslara hitap etmekte ve orada İsa dünyanın Kurtarıcısı olarak tanıtılmaktadır.

Son olarak bu kitapçık, öğrencinin (Mesih inanlısının) bir tür el kitabıdır. Rab İsa'nın yaşamına bakarak O'nun öğrencilik konusunda hangi aşamalardan geçtiğini görebilir, aynı zamanda arkasından gelen izleyicilerine bu konuları nasıl öğrettiğine tanık olabiliriz. İncelememiz süresince temel olarak bu özellik üzerinde duracağız. İnsanlar arasındaki mükemmel tek İnsan’a bakacak ve oradan, bütün insanların yaşaması gereken ideal yaşamı oluşturan unsurları ortaya çıkaracağız. Ayrıca, O’nun benzeri bulunmayan sözleri ile anlattığı gibi bizi üzerinde yürümeye çağırdığı çarmıh yolunu göreceğiz.

Luka kitapçığını incelemeye başlamadan önce, Kurtarıcı’nın çağrısını duyabilmek ve her şeyi bırakıp O’nun ardınca gidebilmemiz için şimdiden dua edelim. Ruhsal bilgiye ancak Rab’bin sözlerine itaat ederek sahip olabiliriz. Burada tanımlanan ruhsal tecrübeleri yaşadıkça, Kutsal Yazıların anlamı bizim için çok daha belirgin ve çok daha değerli olacaktır.

ANA HATLAR

I. ÖNSÖZ: LUKA’NIN AMAÇ VE YÖNTEMLERİ (1:1-4)

II. İNSANOĞLU’NUN VE ÖNCÜSÜNÜN GELİŞLERİ (1:5 - 2:52)

III. İNSANOĞLU’NUN HİZMETE HAZIRLANIŞI (3:1 - 4:30)

IV. İNSANOĞLU GÜCÜNÜ KANITLIYOR (4:31 - 5:26)

V. İNSANOĞLU HİZMETİNİ AÇIKLIYOR (5:27 - 6:49)

VI. İNSANOĞLU HİZMETİNİ GENİŞLETİYOR (7:1 - 9:50)

VII. İNSANOĞLU’NA KARŞI ARTAN MUHALEFET (9:51 - 11:54)

VIII. KUDÜS YOLUNDA VERİLEN ÖĞRETİŞ VE ŞİFA HİZMETLERİ (12:1 - 16:31)

IX. İNSANOĞLU, ÖĞRENCİLERİNE ÖĞRETİDE BULUNUYOR      (17:1 - 19:27)

X. İNSANOĞLU KUDÜS'TE (19:28 - 21:38)

XI. İNSANOĞLU’NUN ACILARI VE ÖLÜMÜ (22:1 - 23:56)

XII. İNSANOĞLU’NUN KAZANDIĞI ZAFER (24:1-53)

YORUM

I. ÖNSÖZ: LUKA’NIN AMAÇ VE YÖNTEMLERİ (1:1-4)

Yazmış olduğu kitapçığın girişinde kendisini bir tarihçi olarak tanıtan Luka, yararlanmış olduğu kaynakların neler olduğunu ve bunları düzenlerken ne gibi bir yöntem izlediğini anlattıktan sonra, bu kitapçığı yazmasındaki amaçları açıklıyor. İnsan açısından bakıldığında, Luka bölümünün iki tür kaynaktan faydalanılarak yazılmış olduğu görülür: Mesih’in yaşamıyla ilgili halihazırdaki yazılı kayıtlar ve İsa’nın yaşamındaki olaylara gözleriyle tanık olmuş kimselerin sözlü anlatımları.

1:1   Luka bölümü ile Elçilerin İşleri, Teofilos’a hitaben yazılmış olduğu halde, bu kişinin kim olduğu konusunda gerçekten çok az şey biliyoruz. Saygıdeğer ya da sayın unvanlarının verilmesi, bu kişinin yetkili bir hükümet görevlisi olabileceğini göstermektedir. Teofilos ismi, anlam olarak Tanrı’nın bir dostu demektir. Bu kişi belki de, Roma İmparatorluğunun yabancılar dairesinde sözü geçen yetki ve sorumluluk sahibi bir Mesih inanlısı olabilir.

Birçok kişi aramızda olup bitenlerin tarihçesini yazmaya girişmiştir. Bu olayları sırasıyla anlatmaya girişenlerin kimler olduğunu açıkça bilmiyoruz. Ama sayıca birden çok oldukları bilinmektedir. Matta ile Markos bunların arasında bulunmuş olmalılar. Bu arada şunu hemen belirtelim ki, geriye kalanların, yazmış oldukları yazıları göksel esinlemeyle yazmadıklarından emin olabiliriz  (Yine bu yazarlar arasında bulunması gereken Yuhanna ise, kendi adıyla bilinen kitapçığı daha sonraki bir tarihte yazmaya başlayacaktı).

1:2   Luka aynı zamanda başlangıçtan beri bu olayların görgü tanığı ve Tanrı sözünün hizmetkârı olanların bize ilettikleri sözlü anlatımlara da bağlı kalmıştır. Luka burada kendisinin İsa’yı gören görgü tanıklarından biri olduğunu değil, bu olayları gözleriyle görenlerle görüşmeler yapmış olduğunu iddia etmektedir. Luka, Rab İsa ile birlikte bulunmuş bu kişilere sözün görgü tanıkları ve hizmetkârları demektedir. Luka burada söz demekle İsa Mesih’i kast-etmektedir.

Nitekim Yuhanna da, kendi adıyla bilinen İncil’de (1:1-4) İsa Mesih’in Kelam, yani Tanrı Sözü olduğunu söylemektedir. Burada geçen başlangıç kelimesi, Yahya Peygamberin geleceğini duyurduğu çağın başlangıcıdır. Luka’nın yazılı ve sözlü belgelere dayanarak yazmış olması, yazmış olduğu şeylerin göksel vahiy yoluyla yazılmış olamayacağı anlamına gelmez. Tam tersine, Kutsal Ruh, Luka’ya kaynaklarını seçme konusunda ve düzenlemede yol göstererek kılavuzluk etmiştir.

James S. Stewart bu noktayı şöyle yorumluyor:

Luka’ya bakarak, Kutsal Ruh’un esiniyle yazan yazarların tarihsel konular üzerinde derin araştırmalarda bulunma zorunluluğundan doğaüstü bir yolla özgür bırakılmadıklarını açıkça görebiliriz. Mesih İnancına göre vahiy, Tanrı’nın esrarengiz bir yolla insanların düşünce ve akıllarına egemen olması değil; isteğini bağlılıkları yoluyla insanların düşünce ve akıllarında açığa vurmasıdır. Vahiy, Kutsal Yazı yazarının kişiliğini ya da stilini bir tarafa bırakarak onu Tanrı’nın bir robotu haline getirmez. Tam tersine, bu kişinin kişiliğini güçlendirerek onu Tan-rı’nın diri bir tanığı durumuna getirir.1

1:3   Luka bu kitapçığı yazma nedenini ve yazarken kullanmış olduğu yöntemi kısaca şöyle açıklıyor: Tüm bu olayları ta başından özenle araştırmış biri olarak bunları sana sırasıyla yazmayı uygun gördüm. Bütün bunları hangi amaçla yazdığını söylerken basitçe şöyle diyor: Uygun gördüm. İnsan açısından bakılacak olduğunda, bu kitapçığın Luka tarafından kendi girişimi sonucunda yazılmış olduğu görülebilir. Öte yandan, onun almış olduğu bu kişisel kararın göksel yetkiyle de desteklenmiş olduğunu biliyoruz.

Kullandığı yönteme gelince: Meydana gelmiş olan bütün olayları ta başlangıcından beri doğru ve ayrıntılı bir şekilde incelemiş ve sonra bunları düzenli bir şekilde sıraya dizmiştir. Luka’nın görevleri arasında, Kurtarıcımızın yaşamında geçen olayların dikkatli ve bilimsel bir şekilde araştırılması da geliyordu. Luka, başvurduğu kaynakların doğruluğunu ve güvenilirliklerini sınavdan geçirmiş, tarihsel olarak gerçek, ruhsal olarak da uygun olmayan bütün konuları elekten geçirmiş, bundan sonra da elindeki verileri bugün elimizde bulunan şekline getirmiştir. Luka’nın burada ‘sırasıyla’ demesi, bu olayların sıralanışının tarihsel bir sıralama içerisinde düzenlendiği anlamına gelmez. Çünkü Luka bölümünde anlatılan olaylar her zaman, meydana geldikleri tarih sırasına göre sıralanmamışlardır. Tersine, anlatılan olaylar, ahlâkî ya da ruhsal oluşlarına göre sıralanmışlardır. Yani, olayların asıl gerçekleştiği zamanların bir sıralaması yapılmamış, bunun yerine olayların ruhsal yönleri sıralanmıştır.

1:4   Luka’nın bu kitapçığı yazmasındaki amaç, Rab İsa’nın yaşamı ve öğretişleriyle ilgili olarak kendisine öğretilen bütün şeylerin doğruluğunu onaylayacak yazılı bir belgeyi Teofilos’a sunmaktı. İsa’yla ilgili haberin yazıya dönüştürülmesi, bunu, sözlü anlatımların devam etmesi durumunda zamanla ortaya çıkabilecek uygunsuz ve gerçek olmayan haberlerden koruyarak sağlam ve güvenilir bir belge haline getirecekti.

Böylece 1- 4’üncü ayetlere bakarak, Kutsal Kitap’ın bu kesiminin insan açısından hangi şartlarda yazıldığını kısa, ama aydınlatıcı bir şekilde görmüş bulunuyoruz. Luka bölümünün göksel esin yoluyla yazıldığından şüphe duymuyoruz. Luka bunu açıkça yazmamış. Ancak öte yandan 3’üncü ayette geçen “başlan-gıçtan” terimi, aynı zamanda “yukarıdan”2 anlamına da gelmektedir.

II. İNSANOĞLU’NUN VE ÖNCÜSÜNÜN GELİŞLERİ (1:5-2:52)

A. Öncünün Doğumunun Duyuruluşu (1:5-25)

1:5-6   Luka anlatımına bizi Vaftizci Yahya’nın anne ve babasıyla tanıştırarak başlıyor. Yahya’nın anne ve babası, kötülüğüyle ün salmış Büyük Hiro-des’in Yahudiye kralı olduğu bir zamanda yaşadılar. Hirodes İlumea’lıydı. Bu-na göre Esav’ın soyundan gelmeydi.

Anlamı, “Rab anımsar” demek olan Zekeriya, Yahudi kâhinliğinin Davut tarafından bölünen 24 bölüğünden birisi olan Abiya bölüğünden geliyordu (bkz. 1Ta.24:10). Bölüklerden her biri Sept gününden Sept gününe yılda iki kez olmak üzere Kudüs'teki tapınakta hizmet etmeleri için çağırılırlardı. Bu dönemlerde öylesine çok kâhin bulunmaktaydı ki, bu nedenle Kutsal Yer’de buhur yakma ayrıcalığı, bir kâhinin önüne hayatta bir defa ya çıkardı ya çıkmazdı.

Adı “Tanrı’nın Yemini” anlamına gelen Elizabet de Harun’un soyundandı. Elizabet ve  kocası Eski Antlaşma’nın hem ahlâksal hem de törensel yasalarını büyük bir titizlikle yerine getirmeye çalışan, dinlerine bağlı Yahudilerdi. Tabii, günahsız değillerdi. Ama günah işlediklerinde, kesinlikle ya bir kurban keser ya da yapılması gereken dinsel görevi yerine getirirlerdi.

1:7   Bu karı kocanın çocukları olmuyordu. Böyle bir durum, Yahudi toplumunda utanç sayılırdı. Kendisi doktor olan Luka, bunun nedenini Elizabet’in kısırlığına dayandırmaktadır. Bu sorun her ikisinin de yaşça ilerlemiş olmaları nedeniyle daha da çaresiz bir görünüme bürünmüştü.

1:8-10   Zekeriya günlerden bir gün tapınakta kâhinlik görevini yerine getiriyordu. Bu onun hayatındaki en büyük günlerden birisiydi; çünkü tapınakta buhur yakma sırası kurayla ona düşmüştü. Bu arada bütün halk dışarıda toplanmış dua ediyordu. Buhur yakma saati terimiyle belirtilen zamanın hangi zaman olduğu tam olarak bilinmemektedir. Bu bölümün tapınakta dua eden insanlarla açılıp yine tapınakta Tanrı’yı yücelten insanlarla sona ermesi dikkate değer bir olaydır. Aradaki bölümler, insanların dualarının Rab İsa’nın kişiliği ve işleri aracılığıyla nasıl cevaplandırıldığını anlatmaktadır.

1:11-14   Kâhin ile halkın dua için bir araya gelmeleriyle göksel bir bildiri için uygun bir ortam ve zaman hazırlanmıştı. Rab’bin bir meleği buhur sunağının sağında dikilip Zekeriya’ya göründü. Burada geçen sunağın sağı terimi, onur yeri demektir. Zekeriya gördükleri karşısında ilkin çok korktu; çünkü içinde bulunduğu kuşaktan hiç kimse daha önce bir melek görmemişti. Melek, Zekeriya’yı çok güzel bir müjdeyle yatıştırdı. Bu müjdeye göre Elizabet bir oğul doğuracak ve adı Yahve’nin iyiliği ya da lütfu anlamına gelen Yahya olacaktı. Yahya sadece ailesine sevinç ve coşku getirmekle kalmayacak; aynı zamanda birçoklarına bereket olacaktı.

1:15   Bu çocuk Rab’bin gözünde büyük olacaktı. Önemli olan tek büyüklük de budur. İlkin Tanrı’ya ayrılış biçimiyle büyük olacaktı; ne (üzümden yapılan) şarap ne de (tahıldan yapılan) içki içecekti. İkinci olarak Yahya, karşısındaki ruhsal armağanlar açısından büyük olacaktı. Daha annesinin rahmindeyken Kutsal Ruh’la dolacaktı (Yahya’nın daha annesinin karnındayken Kutsal Ruh’la dolu olması onun daha doğmadan önce tövbe ettiği ya da kurtulduğu anlamına gelmez. Burada söylenmek istenen şey şudur: Tanrı’nın Kutsal Ruh’u Yahya’ya, onu İsa Mesih’in öncüsü olarak yapacağı büyük göreve ta baştan hazırlayabilmek için yerleşmişti).

1:16-17   Üçüncü olarak, Mesih’in habercisi olarak yapacağı görevde büyük olacaktı. Yahya, Yahudi halkından birçoğunu, Tanrıları olan Rab’be döndürecekti. Hizmeti tıpkı İlyas Peygamberinki gibi olacaktı: İnsanların tövbe yoluyla Tanrı ile doğru bir ilişki kurmaları için çalışacaktı. G. Coleman Luck’ın da söylediği gibi:

“Yahya’nın vaazı umursamaz ana babaların yüreklerini çocuklarının ruhsal yararını gözetmeye çevirecekti. Aynen bunun gibi, itaatsiz ve asi çocukların yüreklerini de, ‘adaletin hikmetine’ geri döndürecekti.”3

Diğer bir deyişle Yahya, Rab’bi, ortaya çıktığı zaman karşılamaya hazır olacak bir inanlılar grubu oluşturmaya çalışacaktı. Bu görev bugün de hepimiz için çok önemli ve değerli bir görevdir.

16 ve 17’nci ayetlerde Mesih’in Tanrılığından nasıl söz edildiğine dikkat edin. 16’ncı ayet, Yahya’nın İsrail oğullarından birçoğunu Tanrıları olan Rab’be döndüreceğini söylüyor. Sonra 17’nci ayet, Yahya’nın O’nun önünde yürüyeceğini söylüyor. Burada “O’nun önünde” derken kimden söz ediliyor? Tabii ki, bir önceki ayette geçen Tanrıları Rab’den söz edilmektedir.

Evet, Yahya’nın İsa’nın önünde yürüdüğünü, O’nun öncüsü olduğunu hepimiz biliyoruz. Burada şu gerçek belirtilmektedir: İsa Tanrı’dır!

1:18-19   Melek önce kendisini, “Tanrı’nın güçlüsü” anlamına gelen Cebrail adıyla tanıttı. Genelde büyük meleklerden biri olarak tanındığı halde, Kutsal Yazılar kendisinden sadece Tanrı’nın huzurunda duran ve insanlara Tanrı-dan haberler getiren biri olarak söz etmektedir (bkz. Dan.8:16; 9:21).

1:20   Zekeriya meleğin verdiği bu haberden şüphe duyduğu için, çocuk doğuncaya kadar hiç konuşmayacaktı. Bir inanlı, Tanrı Sözü’yle ilgili konularda ne zaman şüpheye düşerse tanıklığını ve sevinç ezgisini kaybeder. İmansızlık dudakları kilitleyip mühürler ve iman geri gelinceye, tanıklık ve sevinç ilahileri tekrar ortaya çıkıncaya kadar mühürlü kalır.

1:21-22   Halk dışarıda sabırsızlıkla bekliyordu. Çünkü normal şartlarda içeride buhur yakan kâhinin çoktan dışarıya çıkmış olması gerekirdi. Sonunda Zekeriya dışarı çıkınca, onlarla el hareketleri yaparak anlaşmak zorunda kaldı. O zaman halk, onun tapınakta bir görüm gördüğünü anladı.

1:23   Zekeriya tapınaktaki görev süresini bitirdikten sonra evine geri döndü. Ama dili, Cebrail’in önceden bildirdiği gibi tutuk kaldı.

1:24-25   Elizabet hamile olduğunu anladığı zaman, Rab’bin, kendisini çocuksuzluğun getirdiği utançtan özgür kılmaya uygun görmesi nedeniyle sevinerek tam beş ay boyunca kendisini evinde gizledi.

B. İnsanoğlu’nun Doğumunun Duyuruluşu (1:26-38)

1:26-27   Cebrail, Zekeriya’ya görünmesinden (ya da Elizabet’in hamile kalmasından) altı ay sonra, bu kez Celile bölgesinde bulunan Nasıra kasabasında yaşayan ve adı Meryem olan bakire bir kıza göründü. Meryem, Davut’un tahtının yasal bir mirasçısı olan ve kendisi marangoz olduğu halde, Davut’un soyundan gelen Yusuf adında bir adamla sözlüydü. Sözlü olmak, o dönemlerde bugünkü nişanlılıktan çok daha ciddi bir anlaşma olarak kabul edilirdi ve gerçekten de, sadece ve sadece evlilikteki boşanmaya benzer bir yasal işlemle bozulabilirdi.

1:28   Melek Meryem’e, Rab’bin özel bir imtiyazla ziyaret ettiği lütfa erişen kişi olarak hitap etti. Burada şu iki noktaya dikkat edilmelidir: (1) Melek Meryem’e tapınmadı ve dua etmedi. Onu sadece selamladı. (2) Melek Meryem’in “lütufla dolu” olduğunu değil, sadece lütfa erişen4 biri olduğunu söyledi.

1:29-30   Meryem, bu selamlama sonucunda anlaşılacağı gibi çok şaşırdı. Böyle bir selamın ne anlama gelebileceğini düşünüyordu. Melek, Meryem’in korkularını yatıştırarak ona, Tanrı’nın, kendisini uzun zamandır beklenen Mesih’in annesi olmak için seçtiğini anlattı.

1:31-33   Cebrail’in Meryem’e duyurduğu haberdeki bazı önemli gerçeklere dikkat edin:

Mesih’in gerçek insan yönü - Gebe kalıp bir oğul doğuracaksın.

Tanrılığı ve Kurtarıcı olarak yapacağı görev - Adını İsa koyacaksın (İsa, Yehova Kurtarıcıdır anlamına gelir).

Doğal büyüklüğü - O büyük olacak. Hem Kişiliğinde, hem de yaptığı işlerde büyük olacak.

Tanrı Oğlu olarak taşıdığı kimlik - En Yüce Olan'ın Oğlu denecek.

Davut’un tahtına oturma hakkı - Rab Tanrı O’na, atası Davut’un tahtını verecek. Bu gerçek, O’nun Mesih olduğunu gösterir.

Sonsuz ve evrensel egemenliği - Sonsuza dek Yakup’un evi üzerinde ege-menlik sürecek ve egemenliğinin sonu gelmeyecektir.

31 ve 32a ayetleri açık bir şekilde Mesih’in birinci gelişine değinmektedir. Oysa 32b ile 33’üncü ayetler O’nun kralların Kralı ve efendilerin Efendisi olarak ikinci kez gelişini tanımlamaktadır.

1:34-35   Meryem’in sormuş olduğu “Bu nasıl olur?” sorusu bir şüphe sorusu değil, bir merak sorusuydu. Şimdiye kadar hiçbir erkekle ilişkisi olmadığı halde nasıl çocuk doğurabilirdi? Melek açıkça söylemese de bu sorunun yanıtı şuydu: Bakireden doğmak. Bu, Kutsal Ruh’un bir mucizesi olacaktı. Kutsal Ruh Meryem’in üzerine gelecek ve Yüce Olan’ın gücü onun üstüne gölge salacaktı. Meryem’in “Bu nasıl olacak?” sorusuna – ki bu, insan aklının alabileceği bir şey değildi – Tanrı’nın verdiği yanıt “Kutsal Ruh”tu.

Bunun için doğacak olana Kutsal, Tanrı Oğlu denecek. Bu ayette Tanrı’nın beden alışı konusuyla ilgili açık bir ifade bulunmaktadır. Meryem’den doğacak olan oğul, Tanrı’nın beden almış görüntüsü olacaktı. Burada yatan gizemi insan dili yeterli bir doyuruculukla açıklayamamaktadır.

1:36-37   O zaman melek Meryem’e, akrabası olan Elizabet’in de altı aylık hamile olduğu haberini verdi. Elizabet yaşı ilerlemiş bir kadındı ve kısırdı. Meryem bu büyük mucizeyi görecek ve Tanrı’nın yapamayacağı hiçbir şey olmadığını anlayacaktı.

1:38   Meryem, Tanrı’nın harikulade amaçlarının gerçekleşmesi için kendisini büyük bir bağlılıkla Rab’bin ellerine teslim etti. Bundan sonra melek onun yanından ayrıldı.

C. Meryem Elizabet’i Ziyaret Ediyor (1:39-45)

1:39-40   Meryem’in Elizabet’i niçin ziyarete gittiği bize iletilmiyor. Bu belki de, Meryem’in evli olmadığı halde hamile olduğu anlaşıldığında ortaya çıkabilecek toplumsal baskı ve kınanmalardan uzaklaşmak için olmuş olabilir. Eğer durum böyleyse, o zaman Elizabet tarafından gösterilen ağırlama ve yakınlık hiç kuşkusuz bir o kadar daha anlamlı olmuş olmalı.

1:41   Elizabet, Meryem’in selamını duyar duymaz rahmindeki çocuk hopladı. Henüz doğmamış olan Mesih’in henüz doğmamış olan öncüsünün gizemli ve gayri ihtiyari bir tepkisiydi bu. Elizabet Kutsal Ruh’la doldu. Yani Kutsal Ruh Elizabet’in yaşamını eline aldı, davranış ve sözlerinde onu yönlendirdi. Birinci bölümde Kutsal Ruh’la dolan üç kişiden söz edilir. Vaftizci Yahya (15. ayet); Elizabet (41. ayet); ve Zekeriya (67. ayet).

Ruh’la dolu yaşamın özelliklerinden bir tanesi, mezmurlar, ilahiler ve ruhsal ezgilerle Rab’be şarkı söylemektir (Ef.5:18-19). Bu nedenle birinci bölümde üç, ikinci bölümde de iki ilahiyle karşılaşmamız bizi şaşırtmıyor. Bu ilahiler şu isimlerle bilinir: 1- Elizabet’in selamlaması (1:42-45); 2- Meryem’in ilahisi (1:46-55); 3- Zekeriya’nın peygamberlik ilahisi (1:68-79); 4- En yücelerdekine yücelik ilahisi (2:14); 5- Ayrılış ilahisi (2:29-32).

1:42-45   Özel bir ilhamla konuşan Elizabet, Meryem’i, Rabbimin annesi diyerek selamladı. Yüreğinde en küçük bir kıskançlık izi dahi yoktu. Tam tersine doğacak olan çocuk onun Rab’bi olacağı için sadece sevinip coşuyordu. Meryem kadınlar arasında mübarek (kutsanmış) bir kadındı. Çünkü kendisine Mesih’i doğurma ayrıcalığı verilmişti. Meryem’in rahminin ürününün de kutsanmış olması demek, doğacak olan çocuğun Rab ve Kurtarıcı olduğu anlamına gelir. Kutsal Kitap Meryem’den hiçbir zaman “Tanrı’nın Anası” şeklinde bir unvanla söz etmez. Meryem’in, İsa’nın bedensel annesi, ve İsa’nın da Tanrı olduğu gerçek iken, Tanrı’dan bir annesi olduğu şeklinde söz etmek, dok-trinsel bir hatadan başka bir şey değildir. Çünkü İsa daha yeryüzüne gelmeden önce ezelden beri var olan Biri’ydi. Oysa Meryem belirli bir doğum tarihi olan, belirli bir dönem yaşayan ölümlü bir insandı. Meryem, İsa’ya sadece yeryüzünde beden alışında anne olmuştur.

Elizabet, Meryem’in selamını duyduğu zaman karnındaki çocuğun nasıl sevinçle coştuğunu ve hopladığını bir kez daha tekrarladı. Sonra Meryem’e imanının karşılıksız kalmayacağı güvencesinde bulundu. Meryem’in bütün beklentileri gerçekleşecekti. Boşuna iman etmiyordu. Karnındaki bebek vaat edildiği gibi, zamanı geldiğinde doğacaktı.

Ç. Meryem Rab’bi Yüceltiyor (1:46-56)

1:46-49   Meryem’in bu ilahisi bize Hanna’nın 1.Samuel 2:1-10’daki ilahisini anımsatıyor. Meryem ilkin, Rab’bi kendisi için yaptıkları nedeniyle övüyor (ayetler 46-49), 48’inci ayette geçen “Tüm kuşaklar beni mutlu sayacak” sözüne dikkat edin. Meryem bereket dağıtan biri değil, “bereketlenen” anlamına gelen “mübarek” biriydi. Tanrı’dan söz ederken O’na “Kurtarıcım!” diye hitap etmesi, Meryem’in günahsız olduğu şeklinde öne sürülen iddiayı çürütmektedir.

1:50-53   İkinci olarak Meryem Rab’bi, kuşaktan kuşağa kendisinden kor-kanlara merhamet etmesinden dolayı övüyor. Rab kibirlileri ve hükümdar-ları tahtlarından indirdi; sıradan insanları ve aç olanları ise yükseltti.

1:54-55   Son olarak Meryem Rab’bi, İbrahim’e ve onun soyuna vermiş olduğu vaatleri yerine getirme konusunda İsrail’e gösterdiği yakınlıktan dolayı övüyor.

1:56   Meryem Elizabet’in yanında üç ay kadar kaldıktan sonra, Nasıra’daki evine geri döndü. Henüz evli değildi. Kuşkusuz bu arada çevrenin mânalı bakışlarına ve çeşitli iftiralara maruz kalmış olabilir. Ama Tanrı müdahale edecek ve Meryem’i içinde bulunduğu durumdan aklayacaktı. Meryem’in biraz beklemesi, sabretmesi gerekiyordu.

D. Öncü’nün Doğumu (1:57-66)

1:57-61   Elizabet’in doğum yapacağı vakit gelip çattı ve bir oğul doğurdu. Akrabalarıyla dostları buna çok sevindiler. Sekizinci günde, çocuk sünnet edil-diği zaman, herkes çocuğa doğal olarak babasının adı olan Zekeriya adının ve-rileceğini sanıyordu. Annesi çocuğun adının “Yahya” olacağını söylediği za-man hepsi şaşırıp kaldı. Çünkü akrabaları arasında bu adı taşıyan hiç kimse bulunmuyordu.

1:62-63   Son karara varmak üzere Zekeriya’ya işaret ettiler (Buradan anlaşılıyor ki, Zekeriya konuşamadığı gibi duyamıyordu da). Onlardan bir yazı levhası isteyen Zekeriya, çocuğun adının Yahya olacağını yazarak sorunu çözüme kavuşturdu. Bunu gören bütün insanlar hayret içerisinde kaldılar.

1:64-66   Zekeriya’nın dilinin, çocuğun adının “Yahya” olacağını yazar yaz-maz çözülmesi, onların şaşkınlığını bir o kadar daha arttırmıştı. Bunun üzerine çevrede oturanların hepsi korkuya kapıldı. Bütün bu olaylarla ilgili haberler Yahudiye’nin dağlık bölgesinin her yanında konuşulur oldu. İnsanlar, bu olağanüstü çocuğun gelecekte ne gibi işler yapacağını merak ediyordu. Çünkü Rab’bin elinin Yahya ile birlikte olduğunu biliyorlardı.

E. Zekeriya’nın Yahya ile İlgili Peygamberliği (1:67-80)

1:67   İmansızlığın zincirlerinden kurtulan ve Kutsal Ruh’la dolan Zeke-riya, içerisinde Eski Antlaşma’dan birçok alıntının bulunduğu güzel bir ilahi için esin alır.

1:68-69   Rab’be yaptıkları için hamtlar olsun! Zekeriya, oğlu Yahya’nın doğumunun Mesih’in gelişinin yaklaştığını gösteren bir belirti olduğunu fark etmişti. Mesih’in gelişinden, daha henüz gerçekleşmeden olup bitmiş bir olay olarak söz etti. Zekeriya imanla, Tanrı’nın Kurtarıcı’yı göndererek halkının yardımına geldiğini ve onları kurtardığını söyledi. Tanrı, kulu Davut’un soyundan insanlar için bir kurtuluş boynuzu çıkarmıştı (Boynuz birçok şeyde kullanıldığı gibi, kralları meshetmek için kullanılan yağı saklamak için de kullanılırdı. Buna göre “boynuz” terimi burada, Davut’un krallık hanedanından gelen “bir kurtuluş kralı” anlamına gelebilir. Ya da bu bir güç simgesi olabilir; dolayısıyla da “güçlü bir Kurtarıcı” anlamına gelebilir).

1:70-71   Rab’be önbildirileri gerçekleştirdiği için hamtlar olsun! Mesih’in geleceği eski çağlardan beri kutsal peygamberlerin ağzından bildirilmişti. Bu, insanın düşmanlarından kurtulması ve karşı duran kişilerden uzak ve güvenlik içerisinde olması anlamındadır.

1:72-75   Rab’be vaatlerine gösterdiği bağlılık için hamtlar olsun! Rab, İbrahim ile koşulsuz bir kurtuluş antlaşması yapmıştı. Bu vaat, adı Rab İsa Mesih olan İbrahim’in tohumu aracılığıyla gerçekleştirildi. İsa’nın getirdiği kurtuluş hem içten, hem de dıştandır. İçten demek, insanın Rab’be korkusuzca kutsallık ve doğruluk içinde hizmet etmesi demektir. Dıştan demek, insanın, düşmanlarının elinden kurtarılması demektir.

G. Campell Morgan bu ayetle ilgili şu iki ilginç düşünceyi öne sürüyor5: İlkin, Yahya ismi ile ilahinin ana teması arasındaki ilişkiyi, yani Tanrı’nın lütfunu gösteriyor (Yahya, Grekçede Yuhanna, “Tanrı lütükâr Verendir” anlamına gelir). Sonra da, 72 ve 73’üncü ayetlerde, Yahya, Zekeriya ve Elizabet’in isimlerine yapılan atıfları buluyor.

Yahya - Vaat edilen merhamet (72. ayet).

Zekeriya - anımsamak, hatırlamak (72. ayet).

Elizabet - içilen ant (73. ayet).

Yahya tarafından duyurulan Tanrı’nın merhameti, O’nun Kutsal antlaşmasının andını anımsamasından kaynaklanmaktadır.

1:76-77   Kurtarıcı’nın Habercisi olan Yahya’nın hizmeti. Yahya, Yüce Olan’ın bir Peygamberi olacak, insanların yüreğini Rab’bin gelişine hazırlayacak ve onlara günahlarının bağışlanmasıyla kurtulacaklarını duyuracaktı. Burada yine, Eski Antlaşma’da Yahve’ye verilen özelliklerin Yeni Antlaşma’da İsa’ya verildiğini gösteren referanslardan bir diğerini görüyoruz. Malaki Peygamber, Yahve’nin (Rab Tanrı'nın) yolunu hazırlayacak bir habercinin çıkacağını bildirmişti (Mal.3:1). Zekeriya bu habercinin Yahya olduğunu söylüyor. Biz Yahya’nın, İsa’nın yolunu düzeltmeye ve hazırlamaya geldiğini biliyoruz. Burada İsa’nın Yahve olduğu açık bir şekilde gözükmektedir.

1:78-79   Mesih’in Gelişi Güneşin Doğuşuna Benzetiliyor. Dünya yüzlerce yıl boyunca karanlık içerisinde kalmıştı. Şimdi ise, Tanrımızın yüce merhameti sayesinde yakında güneş doğacaktı. Bu güneş, İsa Mesih denen Kişi olacaktı. Karanlıkta ve ölümün gölgesinde yaşayan, Yahudi olmayan uluslara parlayacak ve İsrail’in ayaklarını esenlik yoluna yöneltecekti (bkz. Mat.4:2).

1:80   Birinci bölüm, çocuğun ruhsal ve fiziksel yönden güçlendiğini, İsrail halkına görüneceği güne dek ıssız yerlerde yaşadığını belirten yalın sözlerle son buluyor.

F. İnsanoğlu’nun Doğumu (2:17)

2:1-3   O günlerde Sezar (kayser) Avgustus, tüm Roma dünyasında bir nüfus sayımının yapılması için ferman çıkardı. Buna göre bütün ülke çapında bir nüfus sayımı yapılacaktı. Bu sayım, ilk önce Kirinyus’un Suriye valiliği zamanında yapılmıştır. Luka kitapçığının güvenilirliği, sırf bu Kirinyus’tan söz etmesi nedeniyle, insanlar arasında uzun yıllar çeşitli şüphelere yol açmıştır. Ancak son yıllarda ortaya çıkarılan arkeolojik bulgular, kayıtlarının güvenilirliğini destekler niteliktedir. Sezar Avgustus, kendi açısından Roma ve Yunan dünyasında kendi üstünlüğünü gösteriyordu. Oysa Tanrı açısından bu imparator, göksel tasarıların gerçekleşmesinde rol oynayacak sıradan bir figüran görünümündeydi (bkz. Sül.21:1).

2:4-7   Avgustus’un fermanı, Mesih’in önceden bildirilmiş olan yerde doğması için Yusuf ile Meryem’i Beytlehem denen kasabaya götürdü (bkz. Mik.5:2). Onlar Celile’den kalkıp Beytlehem’e gelene dek Beytlehem’deki bütün hanlar ve kervansaraylar sayım için gelen ziyaretçilerle tıklım tıklım dolmuştu. Handa kendilerine yer olmadığı için ancak arka tarafta, bir ahırda yer bulabildiler. Evet, handa onlara yer yoktu. Bu olay bize, insanların yüreğinde Kurtarıcı İsa’ya yer olmadığını gösteren ilginç bir görüntüdür. Yusuf ile Meryem oradayken Meryem’in doğum yapma günü yaklaştı ve ilk oğlunu doğurdu. O’nu bir kundağa sarıp sevgiyle yemliğe yatırdı.

Bu olaylar aracılığıyla Tanrı, küçücük bir bebek olarak içinde yaşadığımız dünyaya geldi. O, dünyanın en gösterişli sarayının en gösterişli odasında değil; pis bir ahırda dünyaya geldi. Ne düşündürücü bir olay, değil mi? Darby, bu noktayı şöyle açıklıyor:

O’nun yeryüzündeki hayatı pis bir yemlikte başlayıp acımasız bir çarmıh üzerinde son buldu. Bu ikisi arasında ise, başını yaslayabileceği tek bir yeri dahi yoktu.6

G. Meleklerle Çobanlar (2:8-20)

2:8   Bu benzeri olmayan doğum haberi ilkin Kudüs’teki din önderlerine değil, düzenli işlerini sadık bir şekilde sürdüren alçakgönüllü insanlar olan Ya-hudiye tepeliklerindeki düşünceli çobanlara verildi. James S. Stewart şu göz-lemde bulunuyor:

Bu insanların, dünyaya gelen Rab’bin yüceliğini herkesten önce gören ve günlük işleriyle meşgul olan sıradan insanlar olmalarında dünya kadar anlam yatmıyor mu? Bu her şeyden önce şu demektir ki, ne kadar düşük görünürse görünsün, onların görevlerini yerine getirdikleri yer, eşsiz görüntülerin bulunduğu bir görüm yeridir. İkinci olarak da, yaşamın basit, ancak derin ilkelerine sarılmış ve çocuk yürekliliğini yitirmemiş olan kişilere egemenliğin kapılarının kolaylıkla açıldığını görüyoruz.7

2:9-11   Rab’bin bir meleği çobanlara göründü ve bir anda Rab’bin görkemi çevrelerini aydınlattı. Melek, büyük bir korkuya kapılan çobanları yatıştırdıktan sonra onlara haberi iletti. İletilen bu haber, tüm halk için büyük sevinç kaynağı olacak bir müjdeydi. Çünkü yakın bir köy olan Beytlehem’de o gün bir Bebek doğmuştu. Bu Bebek, Kurtarıcı, Rab olan Mesih’ti. Burada oldukça küçültülmüş bir tanrıbilim gerçeği yatmaktadır. İlkin, O bir Kurtarıcıdır. Bu gerçek, taşıdığı isimde bulunmaktadır. İsa ismi, “Tanrı Kurtarıcıdır” demektir. İkinci olarak O Mesih’tir. O, Tanrı’nın meshetmiş olduğu kişi, İsrail’in Mesihi’dir. Son olarak da O, bedende görünen Tanrı anlamına gelen Rab’dir.

2:12   Peki çobanlar O’nu nasıl tanıyacaklardı? Bebeği tanıyabilmeleri için melek onlara iki işaret verdi. Bebek kundağa sarılmış bir biçimde olacaktı. Daha önce kundağa sarılmış bebek görmüşlerdi. Ancak burada farklı bir şey yatıyordu. Çünkü melek biraz önce bu bebeğin Rab olduğunu söylemişti. Rab’bi kundağa sarılmış küçük bir bebek olarak hiç kimse görmemişti. İşaretin ikinci bölümü de şuydu: Bebek sadece kundağa sarılı olmayacak, bir yemlikte yatıyor olacaktı. Çobanların böylesine garip bir yerde daha önce bir bebek görmüş olduklarını hiç sanmıyorum. Bu aşağılanma, dünyamıza geldiği zaman yaşam ve yücelik Rabbi’ne ayrılmıştır. Evrenin yaratıcısı ve koruyucusunun insanlık tarihine zafer kazanmış bir kahraman olarak değil de, küçücük bir Bebek olarak gelmiş olması düşüncelerimizi allak bullak ediyor. Öyle de olsa, gördüğünüz bu Bebek, yeryüzünde beden alan Tanrı’nın Kendisiydi. Tanrı’nın “beden alma” gerçeği akıllara durgunluk vericidir; ama aynı zamanda gerçektir.

2:13-14   Birdenbire meleğin yanında, göksel ordulardan oluşan büyük bir topluluk belirdi. Sanki kendilerini tutamamış gibi hepsi birden Tanrı’yı övüyordu. Bebeğin doğumunun gerçek önemi üzerine söylenen bu sözler şöyleydi: En yücelerde Tanrı’ya yücelik olsun! Yeni doğan bu Bebeğin gelecekteki yaşamı ve hizmeti, yücelerde Tanrı’ya yücelik, yeryüzünde O’nun hoşnut kaldığı insanlara esenlik getirecekti. Rab’bin hoşnut kaldığı kimseler, günahlı yollarından tövbe ederek İsa Mesih’e Rab ve Kurtarıcıları olarak iman edenlerdir.

2:15-19   Melekler yanından ayrılır ayrılmaz çobanlar Beytlehem’e gitmek için yola koyuldular ve vardıklarında Meryem’le Yusuf’u ve yemlikte yatan İsa’yı buldular. Onları görünce, çocukla ilgili olarak kendilerine anlatılanları onlara bildirdiler. Bu bildirilenler, yemliğin etrafına toplanmış olan insanlar arasında büyük bir şaşkınlık yarattı. Ama Meryem, olup bitenleri daha derinden anlıyordu. Bütün bu sözleri derin derin düşünerek yüreğinde saklıyordu.

2:20   Çobanlar, işitip gördükleri şeylerin tümü için Tanrı’yı yüceltip överek sürülerinin başına geri döndüler.

H. İsa’nın Sünneti ve Tanrı’ya Adanması (2:21-24)

Bu ayetlerde en azından üç dinsel gelenek tanımlanmaktadır:

1) Birinci olarak, burada İsa’nın sünnetinden söz ediliyor. Bu olay İsa sekiz günlükken oldu. Sünnet, Tanrı’nın İbrahim ile yaptığı antlaşmanın bir belirtisiydi. Aynı gün çocuğa Yahudi adetlerine göre bir isim konuldu. Melek daha önceden Meryem’le Yusuf’a öğütleyerek çocuğa İSA adını vermelerini söylemişti.

2) İkinci gelenek, Meryem’in arınmasıyla ilgiliydi. Bu olay, İsa’nın doğumundan kırk gün sonra oldu (bkz. Lev.12:14). Hali vakti yerinde olan aileler, yakılan sunu olarak bir kuzu ve günahların bağışlanması için bir çift kumru ya da iki güvercin yavrusu sunmalıydılar. Fakir olanların ise bir çift kumru ya da iki güvercin yavrusu sunmalarına izin verilirdi (Lev.12:6-8). Meryem’in kuzu getirmeyip sadece iki güvercin yavrusu getirmiş olması, İsa’nın doğmuş olduğu ailedeki yoksulluğu bir ölçüde yansıtmaktadır.

3) Üçüncü dinsel gelenek, İsa’nın Kudüs'teki tapınakta Rab’be adanmasıydı. Tanrı başlangıçta, ilk doğan erkek çocukların Kendisine adanmalarını emretmişti. Bu ilk doğanlar, kâhinler sınıfını meydana getireceklerdi (Çık.13:2). Daha sonra Tanrı, İsrail’in Levi soyunu kâhinlik yapmaları için atadı (Çık.28:1-2). O zaman, anne ve babaların beş şekel ödeme karşılığında “ilk doğan erkek çocuklarını” geri satın almalarına ya da kurtarmalarına izin verilmeye başlandı. Onlar bunu çocuklarını Rab’be adadıkları zaman yaparlardı.

I. Şimon Yaşamının Son Günlerinde Mesih’i Görüyor (2:25-35)

2:25-26   Şimon, Mesih’in gelişini özlemle bekleyen dindar bir Yahudi idi. Rab’bin Mesihini görmeden kendisinin ölmeyeceği ona Kutsal Ruh tarafından bildirilmişti. “Rab kendisinden korkanlarla paylaşır sırrını” (Mez.25:14). Tanrı’yla sakin ve samimi bir paydaşlık içerisinde yaşayanlar, göksel bilgilere gizemli bir şekilde sahip olabilirler.

2:27-28   Böylece Şimon Ruh’un yönlendirmesiyle tapınağa geldi. Aynı gün Meryem ile Yusuf da tapınaktaydı ve İsa’yı Rab’be adayacaklardı. Bu çocuğun vaat edilen Mesih olduğu Şimon’a göksel bir açıklamayla bildirilmişti. Şimon çocuğu kucağına aldı ve bir ilahi söyleyerek Tanrı’yı övdü.

2:29-32   Bu ilahide geçen sözlerin özeti şöyledir: Ey Rabbim… kulun olan ben artık huzur içinde ölebilirim. Çünkü bana vaat etmiş olduğun ve bu Bebek aracılığıyla gerçekleştirdiğin kurtuluşu gözlerimle gördüm. O’nu bütün insanlığa kurtuluş sunsun diye görevlendirdin. Bu çocuk uluslara Tanrı’nın açıklamasını yapacak olan bir ışık olacak (Mesih’in Birinci Gelişi) ve halkı olan İsrail üzerine yücelikle parlayacaktır (İkinci Gelişi). Şimon, Rab İsa Mesih’i gözleriyle gördükten sonra artık ölmeye hazırdı. Çünkü ölümün acılığı artık gitmişti.

2:33   Luka bu ayette Meryem’in bakire bir kız olarak doğum yaptığı konusunu çok dikkatli bir şekilde korumaktadır. Ancak bu sözler Türkçe tercümelere “İsa’nın annesiyle babası” (Müjde’de) ve “Anası babası” (İncil eski tercüme) şeklinde çevrilmiş olduğundan tam anlam verilememiştir. Bu nedenle birçok özgün metinde yer alan şekliyle şöyle çevrilmelidir: Yusuf ile İsa’nın annesi.

2:34-35   Şimon, Rab’be bu bebek (İsa Mesih) için coşkuyla hamt ettikten sonra, bu kez Yusuf ile çocuğun annesini bereketledi ve Meryem'e peygamberlik sözleri söyledi. Şimon’un bu önbildirisi dört kısımdan oluşmaktadır:

1) Bu çocuk İsrail’de birçok kişinin düşmesine ya da yükselmesine yol açacaktı. Nankör olup tövbe etmeyenler ve imansızlar düşecek ve cezalandırılacaklar; öte yandan kendilerini aldatanlar, günahlarından tövbe edip Rab İsa Mesih’e iman edenler ise yükseltilecek ve bereketleneceklerdi.

2) Çocuk, aleyhinde konuşulacak bir belirti olacaktı. İsa Mesih’in kişiliğinde çok özel bir nitelik vardır. İsa yeryüzünde yaşadığı günlerde günahı ve bozuk bir hayat yaşayan insanları en ağır sözlerle eleştirip azarladığından birçok yürek buna tahammül edememiş, bu nedenle de yüreklerinde İsa’ya karşı besledikleri kin ve kızgınlığı açığa vurmuşlardır.

3) Senin kalbine de âdeta bir kılıç saplanacak. Şimon burada, oğlunun çarmıha gerilişine tanık olacağı zaman Meryem’in yüreğinde ne gibi bir acı hissedeceğini önceden bildirmektedir (bkz. Yu.19:25).

4) Bütün bunlar, birçoklarının yüreğindeki düşüncelerin açığa çıkması için olacak. Bir insanın Kurtarıcı İsa’ya gösterdiği tepki, o kimsenin içindeki niyetin ne olduğunu ortaya çıkaran bir tür sınavdır.

Böylece Şimon’un söylediği bu ilahide mihenk taşı, tökez taşı, basamak taşı ve kılıç gibi kavramları da görmüş bulunuyoruz.

İ. Peygamber Kadın Anna (2:36-39)

2:36-37   Şimon gibi kadın peygamber Anna da, Mesih’in gelişini özlemle bekleyen ve sadık kalan Yahudilerden biriydi. İsrail’in Aşer oymağından geliyordu. Anlam olarak mutlu ve bereketli demek olan Aşer, İ.Ö. 721’de Asurlular tarafından sürgüne götürülen on İsrail soyundan birisiydi. Anna yedi yıl evli kalıp seksen dört yıldır dul yaşadığına göre, yaşı yüzün üzerinde olmalıydı (bkz. eski çeviri). Kendisi bir peygamber olduğu için, Tanrı’dan göksel vahiyler almıştı ve almış olduğu bu açıklamaları başkalarına da duyurdu. Anna, tapınakta yapılan ibadetlere düzenli bir şekilde katılır, oruç ve dualarla gece gündüz Tanrı’yı yüceltirdi. Çok yaşlı olması, onun dualara katılmasını hiçbir şekilde etkilemezdi.

2:38   İsa’nın Rab’be takdim edildiği ve Şimon’un Meryem’e bir şeyler söy-lediği sırada Anna, tapınakta bulunan insanların yanına gitti. Vaat edilen Kurta-rıcı için Tanrı’ya şükretti ve bundan sonra da, Kudüs'te kurtuluşu bekleyen imanlı ve sadık kimselere İsa’dan söz etmeye başladı.

2:39   Yusuf ile Meryem, Rab’bin Yasasında öngörülen dinsel görevleri yerine getirdikten sonra Celile’ye, kendi kentleri olan Nasıra’ya döndüler. Matta’nın tersine Luka, yazmış olduğu bu kayıtlarda, yıldızbilimcilerin çocuğu görmek amacıyla yaptıkları ziyarete ve İsa’nın Mısır’a kaçırılışına her nedense değinmemektedir.

J. İsa’nın Çocukluğu (2:40-52)

2:40   İsa’nın çocukluk dönemlerinde ne gibi gelişmelerden geçtiği İncil’de şöyle açıklanıyor: Fiziksel olarak büyüyor ve güçleniyordu.10 Yürümeyi, konuşmayı, oynamayı ve çalışmayı öğrenerek birçok fiziksel aşamayı her normal çocuk gibi geçti. Kendisi de bu aşamalardan geçtiği için bizim büyürken ne gibi aşamalardan geçtiğimizi çok iyi bilmektedir. Düşünsel olarak bilgelikte yetkinleşiyordu. Sadece ABC’yi, sayıları ve yaşadığı günün bilgilerini öğrenmekle kalmadı, bilgelikte, yani öğrenmiş olduğu bilgileri günlük yaşamın sorularında doğru ve uygun bir şekilde kullanma becerisinde de ilerledi. Ruhsal olarak Tanrı’nın lütfu O’nun üzerindeydi. Tanrı’yla ruhsal bir paydaşlık içerisinde yürüyor ve Kutsal Ruh’a dayanıyordu. Kutsal Yazıları okuyor, öğreniyor, dua ediyor ve Babasının isteğini yapmaktan büyük zevk alıyordu.

2:41-44   Yahudi bir erkek çocuk on iki yaşına geldiği zaman Kutsal Ya-sa’nın bir çocuğu olur. Rab İsa on iki yaşındayken, annesi ve babası her yıl olduğu gibi Fısıh bayramı kutlamalarına katılmak için Kudüs'e gitmişti. Ama bayramdan sonra eve, Celile’ye dönerlerken küçük İsa’nın kervan alayına katılmadığını hiç kimse fark etmedi. Bu olay bize biraz garip gelebilir, ama şunu unutmayalım ki, eski dönemlerde yolculuk büyük kalabalıklar halinde kervanlarla, bir sürü tanıdıklarla birlikte yapılırdı. Bu yüzden yola çıkıldığında İsa’nın Nasıralı tanıdıklarla ya da yaşıtlarıyla birlikte olduğu düşünülmüş olabilir.

Yusuf ile Meryem’i suçlamadan önce kendimize bir bakalım. Biz de İsa’nın bizimle birlikte geldiğini sanıp bir günlük yolculuktan sonra, hayatımızda tövbe etmediğimiz günahlar yüzünden O’ndan epey uzaklaşmış olduğumuzu fark etmiyor muyuz? Evet ediyoruz. O halde böyle durumlarda yeniden O’nunla ilişki kurmak istiyorsak, ilişkinin en son koptuğu yere geri dönmeli ve günahlarımızdan tamamen tövbe etmeliyiz.

2:45-47   İsa’yı aramaya koyulan Meryem ile Yusuf O’nu bulamayınca Kudüs'e geri döndü. Üç gün sonra O’nu tapınakta buldular. Din öğretmenleri arasında oturmuş, hem onları dinliyor, hem de sorular soruyordu. Burada İsa'nın büyüklere karşı asi bir tavır takınarak onlarla tartıştığını görmüyoruz. Tam aksine O’nun alçakgönüllü ve sakin bir şekilde diz çökmüş ve öğretmenlerinden bir şeyler öğrenmekte olduğunu görüyoruz. Tabii, bu arada konuşmalar sırasında kendisine bazı sorular sorulmuş olabilir. Çünkü O’nu dinleyen herkes, zekâsına ve verdiği cevaplara hayran kalıyordu.

2:48   İsa’nın kendisinden oldukça yaşlı kimselerle böyle zekice tartışmalara girmiş olduğunu görünce annesi babası da şaşırdılar. Ama Meryem bir anne olarak, yine de İsa’ya hak ettiği uyarılarda bulunmayı ihmal etmedi. Anne ve babasından uzaktayken, onların kendisini merak ettiğini bilmiyor muydu?

2:49   Rabbimizin İncil’e kaydedilen ilk sözleri olan bu yanıt, O’nun Kendisinin Tanrı Oğlu olduğunu ve ne gibi göksel bir görevle görevlendirildiğini bildiğini göstermektedir. “Beni niçin arayıp durdunuz? Babamın evinde bulun-mam gerektiğini bilmiyor muydunuz?” Meryem O’na, “Babanla ben seni aradık” dediği halde, İsa, Meryem’e, “Benim Babamın evinde bulunmam ge-rekmektedir!” diye karşılık verdi.

2:50   Onlar İsa’nın bu gizemli sözlerle ne demek istediğini anlamadılar. Çünkü bu sözler on iki yaşındaki bir çocuğun söyleyebileceği sözler değildi!

2:51   Her neyse, sonunda bir araya geldiler ve birlikte Nasıra’ya döndüler. İsa’nın ahlâksal üstünlüğü şu sözlerde görülüyor: Nasıra’ya gelip onların sözünü dinledi (ya da onlara bağımlı oldu). Kendisi evrenin Yaratıcısı olduğu halde, bu sıradan Yahudi ailesinin içerisinde itaatkâr bir çocuk görünümüne büründü. Ama annesi Meryem bütün bu olup bitenleri yüreğinde sakladı.

2:52   Bu ayette yine Rabbimizin gerçek insan yönü ve gelişmesiyle ilgili sözlerle karşılaşıyoruz:

1) Düşünsel Gelişimi - bilgelikte ve…

2) Fiziksel Gelişimi - boyda gelişiyordu.

3) Ruhsal Gelişimi - Tanrı’nın ve…

4) Sosyal Gelişimi - insanların beğenisini kazanıyordu.

O her açıdan mükemmel bir şekilde büyümüştü. Luka burada bilemediğimiz nedenlerden dolayı İsa’nın marangozun oğlu olarak tanındığı yaklaşık on sekiz yıllık bir dönemi kaleme alması yönünde Kutsal Ruh tarafından yönlendirilmemiştir. Arada geçen bu yıllar bize hazırlığın, eğitimin, sabrı öğrenmenin ve sıradan işlerde çalışarak tecrübe edinmenin önemini öğretmektedir. Yine orada geçen bu yıllar, bizi ruhsal doğuştan hemen sonra ruhsal hizmete atılmanın tehlikelerine karşı uyarmaktadır.

III. İNSANOĞLU’NUN HİZMETE HAZIRLANIŞI (3:1 - 4:30)

A. Vaftizci Yahya’nın Hazırlığı (3:1-20)

3:1-2   Bir tarihçi olan Luka, Yahya’nın vaaz vermeye başladığı yılı, o dönemde başta olan din ve devlet yöneticilerinin adlarını vererek bildiriyor. Buna göre, dönemin Roma İmparatoru Sezar Tiberyus, Yahudiye bölgesinin valisi Pontus Pilatus’tu; ve üç küçük bölgenin başında da üç ayrı kral bulunuyordu. Hanna ile Kayafa da din önderleri olarak başkâhinlik ediyorlardı. Burada adı geçen devlet yöneticileri, İsrail ulusunun ne gibi bir kıskaca girmiş olduğunu gösterir. İsrail’de aynı anda iki başkâhinin birden bulunması, ulusun, yönetim açısından olduğu kadar dinsel açıdan da düzensizlik içerisinde bulunduğunu göstermektedir. Bunlar dünyanın gözünde büyük insanlar olarak kabul edildikleri halde, Tanrı’nın önünde kötü ve vicdansızdılar. Bu nedenle Tanrı insanlarla konuşmak istediğinde Saray ve Havrayı atlayarak, duyurmak istediği haberi çölde bulunan Zekeriya oğlu Yahya’ya göndermiştir.

3:3   Bunun üzerine Yahya, muhtemelen Eriha yakınlarında Şeria nehrinin çevresindeki bütün bölgeleri dolaşmaya başladı. Orada İsrail ulusunu, bağışlanabilmeleri için günahlarından tövbe etmeye ve böylece Mesih’in gelişine hazır olmaya çağırıyordu. Aynı zamanda insanları, gerçekten tövbe ettiklerinin bir göstergesi olarak vaftiz olmaya da çağıran Yahya, günaha karşı sert uyarılarda bulunan, insanları ruhsal yenilenmeye çağıran ve vicdanlarını uyandıran gerçek bir peygamberdi.

3:4   Yahya bu şekilde hizmet etmekle, Yeşaya 40:3-5’teki peygamberliği gerçekleştiriyordu. Yahya, çölde yükselen sesti. Ruhsal kapsamda İsrail, bu dönemde bir çölden farksızdı. Bir ulus olarak kurak ve cansızdı ve Tanrı için herhangi bir ürün getirmiyordu. Rab’bin gelişine hazır olabilmeleri için insanların ruhsal ve ahlaksal açıdan gerçek değişikliklerden geçmesi gerekiyordu. O günlerde bir kral, ülkesinde bir yeri ziyaret edeceği zaman, yolların bütün tümsekleri indirilir, çukurları doldurulur ve kralın rahatlıkla yürüyebileceği bir duruma getirilirdi. İşte Yahya, insanları bunu yapmaya davet ediyordu. Tabii, bu bizim anlamadığımız normal yolların tamir edilmesi ya da bakımı değil, ruhsal olarak insanların yüreklerini Rab’bi kabul etmek için hazırlamasıydı.

3:5   Mesih’in gelişinin etkileri bu ayette şu şekilde tanımlanmaktadır:

Her dere doldurulacak – Gerçek bir şekilde tövbe edenler ve alçakgönüllü olanlar kurtarılacak ve tatmin edileceklerdir.

Her dağ ve her tepe alçaltılacak – Din bilginleri ve Ferisiler gibi nankör ve gururlu insanlar alçaltılacak, aşağıya indirileceklerdir.

Eğri yollar doğrultulacak – Vergi görevlileri gibi namussuz ve hor görülen insanların kişilikleri düzgün bir duruma getirilecektir.

Engebeli yollar düzleştirilecek – Acımasız ve gaddar kişiler; askerler, polisler ve benzerleri dizgin altına alınacak ve yola getirileceklerdir.

3:6   Sonuç olarak tüm insanlar – hem Yahudiler hem diğer uluslardan gelenler – Tanrı’nın sağladığı kurtuluşu göreceklerdir. Kurtuluş armağanı Rab İsa’nın Birinci Gelişinde, her ne kadar herkes tarafından kabul edilmese de, bütün insanlara sunulmuştur. Rab ikinci ve son kez geldiği zaman bu ayette söylenenler bütünüyle gerçekleşmiş olacak. O zaman İsrail kurtulacak, uluslar da Rabbimizin görkemli egemenliğinin bereket ve mutluluklarından paylarına düşenleri alacaktır.

3:7   Yahya, vaftiz olmak için kendisine akın eden kalabalıkları gördüğü zaman, içlerinden birçoğunun samimi olmadığını fark etti. Bazıları doğruluk için acıkıp susamadıkları halde sırf dıştan böyle gözüken taklitçi kimselerdi. İşte Yahya, “Ey engerekler soyu!” diye bu tür kimselere seslendi. “Gelecek olan gazaptan kaçmanız için sizi kim uyardı?” sorusu, bu uyarının Yahya tarafından yapılmadığını göstermektedir. Yahya bu gibilere değil, günahlı yollarından dönüp yenilenmek isteyen kimselere hitaben konuşuyordu.

3:8   Tanrı’yla olan ilişkilerinde bu insanlar gerçekten de ciddiyseler, tövbe etmiş olduklarını, hayatlarındaki değişikliklerle göstereceklerdir. Çünkü gerçek bir tövbe, meyve verir. İnsanlar, İbrahim’in soyundan gelmiş olmalarının kendileri için yeterli olacağını düşünmemelidirler. İyi insanlarla akraba olmak, insanları Tanrı önünde kutsal bir duruma getiremez! Tanrı, insanlara yönelik amaçlarını gerçekleştirmek için İbrahim’in fiziksel soyuyla sınırlandırılmış değildir; çünkü Tanrı isterse, Ürdün ırmağı kenarlarındaki taşlardan İbrahim’e çocuk yaratacak güçtedir. Burada geçen taşlar terimi, Tanrı’nın göksel lütuf mucizesiyle, İbrahim’inkine benzer güçlü bir imana sahip bir hale getirebildiği Yahudi olmayan uluslardan gelme insanları temsil ediyor olabilir. Evet, gerçekten de böyle olmuştur. İbrahim’in fiziksel soyu olan İsrail ulusu Tanrı’nın Mesih’ini reddetmiş ama öte yandan, diğer uluslardan gelip Mesih’i Rab ve Kurtarıcı olarak kabul eden insanlar, İbrahim’in ruhsal soyu olmuşlardır.

3:9   Balta daha şimdiden ağaçların köküne dayanmıştır ifadesi, Mesih’in gelişinin, insanların tövbesinin gerçek olup olmadığını sınayacağı anlamına gelen temsili bir ifadedir. Çünkü tövbe ettiklerini davranışlarıyla göstermeyenler cezalandırılacaklardır. İyi meyve vermeyen her ağaç kesilip ateşe atılacaktır.

Yahya Peygamberin ağzından çıkan sözcükler ve cümleler tıpkı birer kılıç gibiydi: “gelecek olan yargı,” “balta,” “kesilecek,” “ateşe atılacak.” Rab’bin peygamberleri asla yumuşak bir söyleme sahip olmamalıdırlar: “Onlar ahlaksal değerlere çok önem veren kimselerdi. Halka söyledikleri sözler, genellikle dedelerimizin savaş meydanlarında düşmanlarının miğferlerine fırlattıkları baltalar gibi keskin olmuştur.” (Scripture Union’un Günlük Notlarından).

3:10   Böylece kendi günahlı durumlarının farkına varan halk, Yahya’ya tövbelerinin gerçek olduğunu göstermek için ne gibi pratik adımlar atmaları gerektiğini sordu.

3:11-14   Yahya 11-14’üncü ayetlerde, onların samimiyetini sergileyebilecekleri bazı belirgin yollar gösterdi. Genel olarak, kendi yiyecek ve giyeceklerini yoksullarla paylaşarak komşularını kendileri gibi sevmeleri gerekiyordu.

Vergi görevlilerine gelince, bunlar yaptıkları her şeyde bütünüyle dürüst ve doğru olmalıydılar. Vergi görevlileri sahtekârlıklarıyla tanınan bir sınıf olduğu için, dürüst olmaları, gerçekten tövbe etmiş olduklarını göstermeye yeterli olacaktı.

Son olarak, görev başındaki askerlere, kendilerinde rastlanan şu üç günahtan kaçınmaları öğütlenmektedir: Kaba kuvvet kullanmak, yalan yere suçlamak ve elindekilerle yetinmemek. Burada üzerinde dikkatle durulması gereken bir nokta bulunuyor. İnsanlar bu şeyleri yapmakla, kurtulmayacaklar. Yani bunlar kurtulmak için yapılması gereken şeyler değildir. İnsan işlerle değil, Tanrı’nın lütfu ile kurtulur. Bu nedenle, içtenlikle tövbe eden kimse, tövbesini iyi işler yaparak göstermelidir. Daha doğrusu, bu şeyler tövbe eden ve Tanrı önünde doğru olan bir kimsenin yaşamında doğal olarak kendiliğinden ortaya çıkmalıdır.

3:15-16a  Yahya’nın kendisini geri planda tutması gerçekten dikkate değerdi. En azından, kısa bir süre de olsa kendisini Mesih olarak gösterebilir ve büyük kalabalıkları peşinden sürükleyebilirdi. Ama o böyle yapmadı. Kendisini Mesih’in karşısında çok düşük ve ezik bir durumda gösterdi. Kendisinin yapmış olduğu vaftizin sadece biçimsel, oysa Mesih’in yapacağı vaftizin ruhsal olduğunu söyledi. Mesih’in karşısında kendi hiçliğini açık bir şekilde gören Yahya, Mesih’le ilgili konuşmasında şu ünlü sözleri haykırdı: Ben O’nun çarıklarının bağını çözmeye bile layık değilim!

3:16b-17   Mesih’in yapacağı vaftiz Kutsal Ruh’la ve ateşle olacaktı. Bu vaftiz iki yönlü olarak hizmet görecekti. İsa önce inanlıları Kutsal Ruh’la vaftiz edecekti. Bu, inanlıların Pentikost gününde Mesih’in bedeninde vaftiz oldukları zaman meydana geleceği vaat edilen olaydı. Ama ikinci olarak Mesih ateşle vaftiz edecekti.

17’nci ayette geçen ateş vaftizinin bir tür yargı vaftizi olduğu görülür. Rab-bimiz bu ayette harman yerini temizleyen bir çiftçiye benzetiliyor. Çiftçi buğ-dayı havaya attığında buğday bir tarafa, saman ve işe yaramayan çöpler de yan tarafa düşerler. Yan tarafta biriken samanlar toplanarak ateşe atılırlar.

Yahya hem imanlılar hem de imansızlardan oluşan karışık topluluklara konuşurken hem Kutsal Ruh’un vaftizinden hem de ateş vaftizinden söz etmiştir (Mat.3:11 ve burada). Ama sadece inanlılara hitaben konuştuğu zaman (Mar. 1:5) ateş vaftizinden söz etmemiştir (Mar.1:8). Gerçek inanlıların hiç birisi bu ateş vaftizini tecrübe etmeyecektir.

3:18-20   Luka şimdi tüm dikkatleri Yahya’dan alıp İsa’ya çekmeye hazırlanıyor. Bu nedenle bu ayetlerde Yahya’nın yaptığı hizmetleri özetleyerek Hiro-des tarafından hapse atıldığı zamana geçiyor. Yahya’nın hapse atılması, aslında bu olaylardan yaklaşık on sekiz ay sonra olmuştur. Yahya, kendi öz kardeşinin karısıyla zina içinde yaşayan kral Hirodes’i sert bir üslupla kınayıp eleştiri-yordu. Bu nedenle Hirodes, Yahya’yı hapse attıracak ve kötülüklerine bir yenisini daha ekleyecekti.

B. Vaftizle Yapılan Hazırlık (3:21-22)

Yahya Peygamber sahneden çekilirken, bu kez sahneye, bütün dikkatleri üzerine çekecek olan Rab İsa çıkıyordu. Rab İsa halka yönelik açık hizmetine, yaklaşık otuz yaşındayken Ürdün nehrinde olduğu vaftizle başladı.

İsa’nın vaftiz olayının anlatıldığı kayıtlarda, ilgimizi çeken birkaç nokta bulunuyor:

1) Burada Üçlü Birlik’in üç kişisi de bulunmaktadır: İsa (21. ayet), Kutsal Ruh (22. ayet); Baba (22. ayet).

2) Müjde yazarları arasında İsa’nın vaftiz olurken dua ettiğini sadece Luka kaydetmiştir (21. ayet). Bu, Luka’nın, İsa Mesih’i her şeyde Baba’ya bağlı olan İnsanoğlu olarak tanıtmaya yönelik amacıyla uyum içerisindedir. Rabbimizin dua hayatı, Luka bölümünde sık sık karşılaştığımız olaylardan birisidir. O, daha hizmete açıkça başlamadan önce burada dua etti. Hizmetine başlayıp yavaş yavaş tanınmaya ve birçok insan O’nun peşinden gitmeye başladığı zaman dua etti (5:16). On iki öğrencisini seçmeden önce bütün geceyi dua ederek geçirdi (6:12). Filipi Kayseriyesi’nde yer alan olaydan, yani öğretiş hizmetlerinin en yüksek doruğa ulaşmasından önce dua etti (9:18). Görünümünün değiştiği dağ-da dua etti (9:28). Öğrencilerinin önünde dua etti ve bundan sonra duayla ilgili açıklamalarda bulundu (11:1). İman yürüyüşünden düşen Petrus için dua etti (22:32). Getsemani bahçesinde dua etti (22:41,44).

3) İsa’nın vaftizi, Tanrı’nın sevgili Oğlu’nun hizmetiyle ilgili olarak gökten konuştuğu üç olaydan bir tanesidir. Nasıra’daki bu kusursuz Kişi’yi otuz yıl boyunca gözleyen Tanrı, varmış olduğu sonucu şöyle dile getirdi: “Ben (O’ndan) hoşnudum!” Tanrı’nın gökten dolaysız bir şekilde konuştuğu diğer iki olay da şunlardı: İsa’nın görünümünün değiştiği dağda Petrus’un üç çardak kurmak istediğini söylediği zaman (Luk.9:35) ve Greklerin İsa’yı görmek için Filipus’a geldikleri zaman (Yu.12:20-28).

C. İnsanlığa Ortak Olarak Yapılan Hazırlık (3:23-28)

Luka, İsa’nın halka yönelik görevini açıklamaya geçmeden önce kısa bir ara vererek İsa’nın soyunu anlatıyor. Eğer İsa aynı zamanda tam ve gerçek anlamda bir insansa, o zaman O’nun soyunun ta Adem’e kadar uzanması gerekir. İsa’nın soy kütüğünün açıklanması O’nun Adem’in soyundan geldiğini gösterir. Luka-nın, İsa’nın Meryem’in soyundaki atalarını anlattığına inanılır. 23’üncü ayete dikkat edilecek olursa, orada İsa’nın Yusuf’un oğlu olduğu değil, oğlu olarak bilindiği söylenmektedir. Eğer bu görüş doğruysa, o zaman 23’üncü ayette ge-çen Eli, Meryem’in babası, aynı zamanda Yusuf’un da kayınbabası olmaktadır.

Uzmanlar bunu genellikle, Rab’bin Meryem aracılığıyla olan nesillerinin an-latılışı olduğunu kabul ederler. Buna gerekçe olarak da şunları gösterirler:

1) Çünkü Yusuf’un aile kütüğü Matta kitapçığında incelenmektedir (Mat.1:2-16).

2) Luka kitapçığının ilk bölümlerinde Meryem, Yusuf’tan daha fazla görünmektedir. Oysa durum Matta kitapçığında bunun tam tersidir.

3) Yahudilerin soy kütüklerinin yazılmasında kadın isimlerinin kullanılması pek yaygın bir uygulama değildi. Burada Meryem’in adının geçmeyişi bu ne-denle olabilir.

4) Matta 1:16’da Meryem’in nişanlısı Yusuf’un, Yakup’un öz oğlu olduğu açık bir şekilde bildirilmektedir. Oysa Luka kitapçığında Yusuf’un Eli’nin öz oğlu olduğu değil, sadece oğlu olduğu söylenmektedir. Buradaki oğul, pek tabii damat anlamında kullanılmış olabilir.

5) Orijinal dildeki belirli artikel eki (harfi tarif; Grekçe: tou) burada soy kütüğünde, biri hariç, adı geçen her ismin önünde kullanılmaktadır. Bu artikelin kullanılmamış olduğu tek isim Yusuf’tur. Soy kütüğündeki bu tek farklılık, Yusuf’un Meryem’le evli olduğu için dışarıda tutulmuş olabileceğini göstermektedir.

Bu soy kütüğünü ayrıntılarıyla incelemeye gerek olmadığı halde, buradaki önemli bir iki noktaya değinmekte yarar vardır:

1) Buradaki liste, Meryem’in, kral Davut’un oğlu Natan’ın soyundan geldiğini göstermektedir (3:31). İsa, Matta kitapçığında, Davut’un tahtı üzerindeki yasal haklarını Süleyman aracılığıyla miras almıştır.

Rab İsa, Yusuf’un yasal oğlu olarak, Tanrı’nın Davut’la, hükümranlığının hiç son bulmayacağına ilişkin yapmış olduğu antlaşmada üzerine düşen görevi yerine getirmiştir. Öte yandan İsa, Tanrı’nın Yehonya üzerine koyduğu lanetin altına girmedikçe Yusuf’un oğlu olmayacaktı. Bu lanete göre, kötü kral Yehon-ya’nın soyundan gelecek olanlar bereketli olmayacaklardı (Yer.22:30).

Meryem’in Oğlu olarak İsa, Tanrı'nın Davut’la yaptığı antlaşmanın diğer bir yönünü, yani Davut'a, soyundan olanın sonsuza dek tahtı üzerinde oturacağına dair verilen sözü yerine getiriyordu. Ayrıca Natan aracılığıyla Davut'un soyundan olarak Yehonya üzerindeki lanete uğramadı.

2) Âdem burada Tanrı Oğlu olarak tanımlanıyor (38. ayet). Bu tanımlama, Âdem’in sadece Tanrı tarafından yaratılmış olduğunu göstermek için kullanılmıştır.

3) Mesih’in soy şeridinin Rab İsa ile son bulmuş olduğu burada açıkça görülüyor. Bu nedenle başka hiçbir kimse Davut’un tahtının yasal mirasçısı olduğu iddiasında bulunamaz!

Ç. Denenmeyle Yapılan Hazırlık (4:1-13)

4:1   Rabbimiz İsa’nın Kutsal Ruh’la dolu olmadığı tek bir saniye dahi olmamıştır. Ama bu gerçek, bu ayette özellikle O’nun çölde Şeytan tarafından denenmesiyle bağlantılı olduğu için kullanılmıştır.

Kutsal Ruh’la dolu olmak, bütünüyle O’nun boyunduruğu altına girmek ve Tanrı’nın her Sözü’ne itaat etmek demektir. Ruh’la dolu olan bir kimse, hayatında bildiği bütün günahları ve benliğini dışarıya atmış, bunun yerine yüreğini Tanrı Sözü ile doldurmuş olan kimsedir. İsa vaftiz olduğu Ürdün nehrinden geri dönerken Ruh’un yönlendirmesiyle çölde dolaştırıldı. Bu çöl, Ölü deniz kıyılarındaki Yahudiye çölü olabilir.

4:2-3   Rabbimiz çöldeyken kırk gün süreyle İblis tarafından sınandı. Bu kırk gün içerisinde hiçbir şey yemedi. Kırkıncı günün sonunda, hepimizin yakından bildiği üç ayrı sınama ile karşı karşıya geldi. Aslında bu üç sınama üç ayrı yerde meydana gelmiştir: Çölde, bir dağda ve Kudüs'teki tapınakta. Acıktı sözü, İsa’nın gerçek insan yönünü yansıtır. Birinci sınamanın hedefi İsa’nın açlığına yönelikti. Şeytan, Rabbimize yaklaşarak göksel gücünü, bedensel açlığını gidermek için kullanmasını önerdi. İsa’nın taşı ekmeğe dönüştürmesi, aslında bütünüyle normal ve doğru bir davranıştır. Ancak burada önemli olan nokta, İsa’nın Şeytan’ın sözlerini değil, göksel Babasının Sözlerini dinlemesi ve sade-ce O’na tâbi olmasıdır.

4:4   İsa bu sınamaya Kutsal Yazılardan aldığı bir ayetle karşılık verdi (Tes.8:3). Önemli olan fiziksel açlığı gidermek değil, Tanrı’nın Sözüne itaat et-mektir. İsa burada İblis ile tartışmaya girmedi. Darby şöyle yazıyor: “Kutsal Ruh’un gücüyle kullanılırsa, tek bir ayet dahi karşı tarafı susturabilir. Ruhsal mücadelelerde güç elde etmenin sırrı, Tanrı Sözünü doğru bir şekilde kullanabilmektir.”

4:5-7   İblis, ikinci sınamada İsa’ya bir anda dünyanın bütün ülkelerini gösterdi. Şeytan’ın, elindekileri İsa’ya göstermesi uzun sürmez. O, İsa’ya dünyayı değil, ama bu dünyanın… egemenlik ve görkemlerini gösterdi. O’na bunları sundu. Bir anlamda bütün bunlar şimdi Şeytan’ın elindedir. Şeytan, insanın günahı yüzünden “bu dünyanın yöneticisi” (Yu.12:31; 14:30; 16.11); “bu çağın ilahı” (2Ko.4:4) ve “havadaki hükümranlığın egemeni” (Ef.2:2) olmuştur. Tanrı, “bu dünyanın egemenliklerinin” bir gün Rabbimizin ve Mesih’inin egemenlikleri olmasını amaçlamıştır (Esi.11:15). Bu nedenle Şeytan, Rabbimize, sonuçta zaten Rabbimizin alacağı şeyleri sunmaya kalkmıştır.

Ancak tahta çıkmak hemen öyle kolay değildir. İlkin çarmıha çıkmak gerekir. Tanrı’nın belirlemelerine göre, Rab İsa’nın yüceliğe girmesi, yani tahta oturabilmesi için önce acı çekmesi gerekiyordu. Yanlış ve hatalı yollarla tahta yasal olarak çıkamazdı. Şeytan’ın sunduğu ödül ne kadar yüksek olursa olsun, Rab-bimiz, İblis’e hiçbir ortamda bir an dahi tapınmamalıydı.

4:8   Böylece Rab, karşılık olarak Şeytan’a Tesniye 6:13'ü gösterdi. Buna göre İsa bir insan olarak Tanrı’ya tapınıp yalnız O’na kulluk etmelidir.

4:9-11   Üçüncü sınamasında İblis, İsa’yı Kudüs'teki tapınağın tepesine çıkardı ve kendisini oradan aşağıya atmasını önerdi. Tanrı, Mezmur 91:11-12’de Mesih’i koruyacağına söz vermemiş miydi? Belki de Şeytan, İsa’ya çarpıcı bir gösteri yaparak Kendisinin Mesih olduğunu kanıtlaması için ayartıyordu. Ma-laki Peygamber, Mesih’in, tapınağına aniden geleceğini bildirmişti (Mal.3:1). O halde burada İsa’nın elinde bir tür kaçamak fırsatı bulunuyordu. Bu kaçamak fırsatına göre, İsa çarmıh üzerindeki ölüme gitmeden, vaat edilen Kurtarıcı ola-rak büyük bir üne ve saygınlığa sahip olabilirdi.

4:12   İsa bu üçüncü denenmeye de, yine Kutsal Kitap’tan aldığı bir ayetle karşılık verdi. Tesniye 16:16’ya göre, Tanrı’yı sınamak yasaklanmıştı.

4:13   İblis, Ruh’un kılıcıyla delik deşik olduktan sonra, başka bir fırsat buluncaya dek İsa’nın yanından ayrıldı. Denenmeler ya da sınanmalar insanın karşısına sürekli ve düzenli bir şekilde değil, hiç beklenmedik bir zamanda aniden çıkar.

Denenmelerle ilgili olarak birkaç önemli noktadan söz etmemiz yararlı olacak:

1) Luka’nın bu sınanmayı anlatırken yaptığı sıralama Matta’nınkinden değişiktir. İkinci ile üçüncü denenmeler sıralamada yer değiştirmişlerdir. Bunun niçin böyle olduğunu bilmiyoruz.

2) Her üç durumda da amaçlanan sonuç yeterince doğru olduğu halde, bunu elde etmek için başvurulacak yollar yanlıştı. Şeytan’a ya da herhangi bir yaratığa itaat edip sözünü dinlemek daima yanlıştır. Tanrı’yı denemek yanlıştır.

3) Birinci deneme bedenle, ikincisi canla, üçüncüsüyse ruhla ilgiliydi. Her bir denenme, sırasıyla bedenin arzularına, gözlerin arzularına ve hayat gururuna hitap ediyordu.

4) Bu üç deneme de, insan varlığının en güçlü üç dürtüsü etrafında dönmektedir: bedensel şehvet ve arzular; yetki, güç ve mal edinme arzusu; ve son olarak da, insanlar önünde beğenilme ve tanınma arzusu. Mesih inanlıları rahatlık ve kolaylığa alışma, dünyada önemli bir mevki seçme ve inanlılar topluluğunda baş köşeyi alma konularında ne de çok ayartılıyorlar!

5) Dikkat edilecek olursa, Şeytan her üç sınamasında da dinsel terimler kullandı. Sınamalarını, dıştan gösterdiği dindarlıkla örtmeye, kendini tatlı göstermeye çalıştı. Kutsal Kitap’tan ayetler bile gösterdi (10,11. ayetler). James Stewart bu konuda şunları söylüyor:

İsa’nın sınanmasının anlatıldığı bu kayıtlarda yapılan bir çalışma şu iki noktayı aydınlığa çıkarmaktadır. İlkin denenmenin her zaman günah olmadığını kanıtlamaktadır. İkinci olarak, bu anlatılanlar İsa’ya daha sonra iman etmiş bir inanlının şu büyük sözlerini aydınlığa çıkarmaktadır: “Kendisi sınandığında acı çektiğine göre, sınananlara yardım edebilir” (İbr.2:18).11

Bazen şöyle bir itirazla karşılaşıyoruz: Eğer İsa günah işleyecek bir yapıda değilse, o zaman O’nun karşılaştığı bütün sınamalar anlamsız ve boştu. Madem ki İsa Tanrı’dır, o zaman Tanrı asla günah işleyemez. Rab İsa Tanrılık niteliklerini hiçbir zaman bırakmamıştır. O’nun Tanrılığı, yeryüzünde yaşadığı zaman içerisinde sadece örtülmüş, ama hiçbir zaman bir tarafa bırakılmamıştır. Bazıları O’nun Tanrı olarak günah işleyemeyeceğini, ama insan olarak işleyebileceğini söylemektedir. Ama O hâlâ hem Tanrı hem de insandır. O’nun bugün günah işleyeceği düşünülemez! İsa’nın çölde denenmesindeki amaç, O’nun günah işleyip işlemeyeceğini kanıtlamak değil, günah işleyemeyeceğini göstermekti. Çünkü ancak böyle kutsal ve günahsız bir kimse bizim Kurtarıcımız olabilirdi.

D. Öğretişlerle Yapılan Hazırlık (4:14-30)

4:14-15   13 ile 14’üncü ayetler arasında yaklaşık bir yıllık boşluk bulunmaktadır. Rab bu dönem içerisinde Yahudiye bölgesinde ruhsal hizmet vermiştir. Bu dönemde vermiş olduğu hizmetler İncil’de sadece Yuhanna 2-5. bölümlerde anlatılır.

İsa, halka yönelik hizmetinin ikinci yılına başlamak için Kutsal Ruh’un gücüyle donanmış olarak Celile’ye geri döndüğü zaman, Kendisiyle ilgili haber bütün bölgeye yayıldı. Havralarda ders vererek, herkes tarafından beğenilir ve yüceltilir olmuştu.

4:16-21   İsa çocukluğunun geçtiği Nasıra kasabasında her Sept günü, yani Cumartesi günleri düzenli olarak havraya giderdi. O’nun düzenli olarak yaptığı iki şey daha vardı. Düzenli olarak dua etmek (Luk.22:39) ve başka insanlara öğretmek (Mar.10:1).

Yine bir Sept günü gitmiş olduğu havrada Eski Antlaşma yazılarından bir bölüm okumak için ayağa kalktı. Havradaki görevlilerden birisi O’na, üzerinde Yeşaya Peygamberin yazıları bulunan bir tomar verdi. Tomarı açan İsa, bugün Yeşaya 61. bölümde bulunan ilk iki ayeti okumaya başladı. Bu ayetler, her zaman, Mesih’in yapacağı hizmetin açıklandığı ayetler olarak kabul edilmiştir. İsa bu sözleri okuyup “Dinlediğiniz bu Yazı bugün yerine gelmiştir” dediği zaman, açıkça şunu dile getiriyordu: İsrail’in beklediği Mesih Ben’im!

Mesih’in üstlenip yerine getireceği görevlerin hangi alanları kapsayacağına dikkat edin. İsa, insan soyunu tarih boyunca etkisi altında tutmuş olan şu büyük sorunları ortadan kaldırmak için gelmişti:

Yoksulluk - Müjdeyi yoksullara duyurmak.

Tutsaklık - Tutsaklara serbest bırakılacaklarını,

Elem - körlere gözlerinin açılacağını duyurmak.

Baskı - Ezilenleri özgürlüğe kavuşturmak.

Kısacası O, Rab’bin lütuf yılının yani bu dünyanın ah çeken, ağlayan insanları için yeni bir dönem başladığını duyurmaya gelmişti. O geldiğinde Kendisini bizi rahatsız eden, bize acı veren bütün sorunları ortadan kaldıracak Kişi olarak tanıttı. Bu rahatsızlıklar ister fiziksel, isterse ruhsal olsun, çözümleri yine Rab İsa Mesih’in Kendisindedir.

O’nun, “Rab’bin lütuf yılını ilan etmek için...” diyerek durmuş olması çok önemlidir. Dikkat edilecek olursa İsa burada Yeşaya’daki sözlerin devamı olan şu sözlerin alıntısını yapmamıştır: “...Tanrımızın öç alma günü.” O’nun yeryüzüne Birinci Gelişindeki amaç, Rab’bin lütuf yılını ilan etmekti. İçinde bulunduğumuz lütuf çağı, makbul bir zamandır ve hâlâ bir kurtuluş günüdür. Ama yeryüzüne ikinci defa geldiğinde, bu kez zaman O’nun Tanrı’nın öcünü alma zamanı olacaktır. Buradaki lütuf dönemi bir yıl olarak tanımlanırken, öç alma zamanından yalnız bir gün olarak söz edilmesi ilginçtir.

4:22   İnsanlar açıkça etkilendiler. Ağzından çıkan lütufkâr sözler nedeniyle herkes İsa’ya hayran kalıyor, O’nu iyi sözlerle övüyordu. Yusuf’un oğlu olan marangozun nasıl böyle birden üstün özellikler sergileyebildiği onlar için bir sır olmuştu.

4:23   Rab İsa insanlar arasında kazandığı bu saygınlık ve ünün sadece yüzeyde kaldığını biliyordu. Çünkü insanlar O’nun gerçek kimliğini ve değerini kavrayamamıştı. Onlara göre İsa, kendi kasabalarından çıkan başarılı bir Kefernahum genciydi. Onların Kendisine, “Ey hekim, önce kendini iyileştir!” demelerini bekliyordu. Bu özdeyiş genelde şöyle bir anlama gelirdi: “Başka insanlara yaptığın şeyleri önce kendine yap! Başkalarını iyileştireceğine kendi durumunu iyileştir.” Ama buradaki söylenmek istenen şey birazcık farklıdır. Bu fark, bir sonraki sözlerde açıkça görülüyor: “Kefernahum’da yaptıklarını duy-duk. Aynısını burada, kendi memleketinde de yap!” (yani Nasıra’da). O’nunla alay ediyor, başka yerlerde yaptığı mucizeleri Nasıra'da yaparak onların alay-larından kurtulsun diye meydan okuyorlardı.

4:24-27   Rab onların bu isteğini, insan ilişkilerinde derine yerleşmiş bir ilkeyi anımsatarak yanıtladı. Büyük insanlara kendi doğup büyüdükleri yerlerde değer verilmez. Bundan sonra İsa, Eski Antlaşma’dan, ilkin Tanrı halkına gönderilen, fakat değeri bilinmeyip reddedilen, bu nedenle de uluslara gönderilen iki peygamberi anımsattı. İsrail’de korkunç bir kıtlığın baş gösterdiği günlerde İlyas Peygamber, çok sayıda oldukları halde Yahudilerin dul kadınlarına değil, Sayda diyarında bulunan uluslardan gelme bir dul kadına gönderilmişti. Yine, İsrail’de birçok cüzamlı olduğu halde, Elişa Peygamber bunların hiç birine gönderilmemiş, uluslardan gelme Suriyeli başkomutan Naaman’a gönderilmişti. İsa’nın bu sözlerinin Yahudilerin düşüncelerinde bıraktığı etkiyi bir düşünün. Yahudiler kadınları, cüzamlıları ve kendileri dışında kalan ulusları toplumun en düşük tabakası olarak görüyorlardı. Ama Rab İsa burada bu üç grubu da, iman etmeyen Yahudilerin üzerinde bir seviyeye çıkarıyordu! O’nun burada söylediği şey, Eski Antlaşma’daki tarihin, bu olaylarla tekerrür edeceği, yani yineleneceğiydi. Yapmış olduğu mucizelere rağmen sadece kendi kasabası olan Nasıra’da değil, bütün İsrail ulusunca reddedilecekti. İşte o zaman tıpkı İlyas ve Elişa peygamber gibi O da İsrail’i bırakacak ve diğer uluslara gidecekti.

4:28   Nasıra halkı İsa’nın ne demek istediğini çok iyi anlamıştı. Kendilerinin bir tarafa bırakılıp diğer uluslara öncelik ve değer verilmesini sindiremediler. J.C. Ryle şu yorumda bulunuyor:

“İnsanlar, Mesih’in bildirmiş olduğu Tanrı’nın Egemenlik hakkı öğretişinden nefret ederler. Oysa Tanrı’nın onların arasında herhangi bir mucize yaratmaya hiçbir zorunluluğu yoktu.”12

4:29-30   Havrada bulunanların hepsi İsa’nın bu sözlerini duyunca öfkelerinden ne yapacaklarını bilemediler. O’nu yaka paça kentin dışına itelediler. Uçurumdan aşağı atmak için kentin kurulu olduğu tepenin yamacına getirdiler. Kuşkusuz bu olay, göksel veliahdın ortadan kaldırılması amacıyla Şeytan tarafından düzenlenen komploların bir yenisiydi. Ama bu komploya rağmen İsa, kendisine düşmanca bakan halkın arasından rahatlıkla geçerek kenti terk etti. Düşmanları O’nu durduramadı. Hepsi adeta donup kalmıştı. Bildiğimiz kadarıyla İsa bundan sonra Nasıra kasabasına bir daha asla dönmedi.

IV- İNSANOĞLU GÜCÜNÜ KANITLIYOR (4:31 - 5:26)

A- Kötü Ruh Üzerindeki Yetkisi (4:31-37)

4:31-34   Nasıra’nın kaybı Kefernahum’un kazancıydı. Kefernahum halkı, O’nun öğretişlerinin göksel bir yetkiye dayandığını kabul ediyordu. Çünkü İsa’nın sözleri onları hem etkiliyor, hem de vicdanlarına dokunuyordu. 31 ile 41’inci ayetler Rabbimizin yaşamındaki tipik bir Sept gününü anlatır. Bu ayetler İsa’yı cinler ve hastalıklar üzerinde egemen bir Efendi olarak gösterir. İsa bu olayda önce bir havraya gitti ve orada cine tutsak, içinde kötü ruh olan bir adamla karşılaştı. Burada geçen kötü sıfatı, sık sık murdar ya da pis anlamlarında da kullanılmakta (bkz. eski çeviri), bu sıralamada bulunan cinlere “murdar ruhlar” da denilmektedir. Buna göre bu cinler sadece kendileri murdar olmakla kalmamakta, ele geçirdikleri insanların hayatlarını da murdarlaştırmaktadırlar. Cinlerin, insanı gerçek anlamda ele geçirdikleri bu ayetlerde açıkça görülüyor. İlkin çılgınca bağırmalar görüyoruz: Bırak bizi! Burada ayrıca cinlerin, İsa’yı “Tanrı’nın Kutsalı” (Mar.1:24) olarak kabul ettiklerini de görüyoruz. Yani cinler, İsa’nın bir gün Şeytan’ı ve onun bütün ordularını bütünüyle ortadan kaldıracağını şimdiden bilmektedirler.

4:35   İsa cine iki yönlü bir emir verdi: Sus ve çık o adamdan! Bu azarlama üzerine cin herkesin önünde adamı yere çarptıktan sonra, ona hiç zarar vermeden içinden çıktı.

4:36-37   Halk bu olan bitenler karşısında şaşırıp kalmıştı! Acaba İsa’nın söz-lerinde ne gibi bir şey vardı da, kötü ruhlar bile O’na itaat ediyordu? İsa’nın bu tanımlanamayan yetkisi ve gücü acaba neydi? İsa’yla ilgili haberin o böl-genin her yanında bir anda yankılanmaya başladığını gördüğümüz zaman buna şaşmayalım!

İsa’nın fiziksel alanda gerçekleştirmiş olduğu bütün mucizeler, O’nun ruhsal alanda gerçekleştirdiği mucizelerin benzetmeleridir. Örneğin Luka bölümünde sıralanan İsa’nın mucizeleriyle ilgili şu ruhsal dersleri öğrenmekteyiz:

– Kötü ruhların kovulması (4:31-37) - Günahın kirliliği ve bozukluğundan kurtulmak.

– Petrus’un kaynanasının yüksek ateşinin iyileştirilmesi (4:38-39) - günahın neden olduğu rahatsızlık ve güçsüzlükten rahatlamak.

– Cüzamlının iyileştirilmesi (5:12-16) - Günahın getirdiği umutsuzluk ve iğrençlikten kurtulmak (bkz. 17:11-19).

– Felçli adamın iyileştirilmesi (5:17-26) - Günahın getirdiği felçten ve Tan-rı’ya hizmet edememe hastalığından özgür olmak.

– Dul kadının oğlunun ölümden diriltilmesi (7:11-17) - Günahlı insanlar günahları içerisinde ölüdürler ve diriltilip yaşama geri getirilmeleri gerekir (ayrıca bkz. - 8:49-56).

– Fırtınanın dindirilişi (8:22-25) - Mesih, inanlılarının yaşamlarında ortaya çıkabilecek bütün fırtınaları durdurabilir.

– Cine tutsak adamdan "Tümen"in kovulması (8:26-39) - Günah insan hayatında şiddet ve deliliği ortaya çıkarır, insanı uygar toplumdan dışarıya atar. Oysa Rab böyle bir insana akıllılık, sakinlik ve Kendisiyle olan güzel bir paydaşlık vaat etmektedir.

– İsa’nın giysisinin eteğinin ucuna değen kadının iyileştirilmesi (8:43-48) - Günah nedeniyle gelen depresyon ve yoksulluk.

– 5000 kişinin doyuruluşu (9:10-17) - Tanrı’nın vereceği ruhsal ekmekten yoksun olup açlık çeken insanlar. Mesih, böyle insanları, öğrencileri aracılığıyla doyurup bereketlemek istiyor.

– Cine tutsak oğulun iyileştirilmesi (9:37-43) - Günahın getirdiği gaddarlığa karşılık olarak Mesih’in şifa veren gücü.

– Hastalık ruhu bulunan kadının iyileştirilmesi (13:10-17) - Günah insanı insanlıktan çıkararak sakat bir duruma sokar. Ama İsa’nın dokunması, mükemmel bir şifa getirir.

– Vücudu su toplamış adamın iyileştirilmesi (14:1-6) - Günah insan hayatında rahatsızlık, gerginlik ve tehlikelerin ortaya çıkmasına neden olur.

– Kör dilencinin iyileştirilmesi (18:35-43) - Günah insanın sonsuzlukla ilgili ruhsal gerçekleri görmesine engel olur. Yeniden doğuş ise, insanın körleşen ruhsal gözlerinin yeniden açılışıdır.

B. Ateş Üzerindeki Yetki (4:38-39)

Bundan sonra İsa, Simun’un evine gitti. Simun’un kaynanası yüksek ateşle hasta yatıyordu. İsa kadının başucunda oturup ateşi azarlayınca, ateş kadını bırakıverdi. Gelen şifa sadece ani olmakla kalmadı, aynı zamanda mükemmel bir şekilde gerçekleşti. Çünkü iyileşen kadın ayağa kalktı ve hemen evde bulunanlara hizmet etmeye başladı. Genellikle böyle yüksek bir ateş insanı zayıf ve güçsüz bırakır (Papazların bekâr kalmaları gerektiğini savunanlar bu ayetleri, Petrus’un evli olduğu açıkça anlaşıldığı için pek beğenmezler).

C. Hastalıklar ve Cinler Üzerindeki Güç (4:40-41)

4:40   Sept günü biterken birçok kişi çeşit çeşit hastalık ve rahatsızlıklardan özgür olsunlar diye tanıdıkları tarafından İsa’ya getirilmişti. Gelenler arasında birçokları cine tutsaktı. Hepsi de iyileşmek ve özgür olmak istiyordu. İsa onların hepsini iyileştirerek hiç birini eli boş göndermedi. Hastaların üzerine ellerini koyup iyileştirdi, cine tutsak olanlardan cinleri kovdu. Bugün kendilerinin şifa verdiğini iddia eden bazı vaizler, bunu genellikle önceden seçilen kişiler ile sınırlarlar. İsa ise hastaların hiç birini geri çevirmeden, hepsini teker teker iyileştirmiştir.

4:41   Kovulan cinler, İsa’nın Tanrı’nın Oğlu Mesih olduğunu biliyorlardı. Ama İsa onları azarlayarak konuşmalarına izin vermiyordu. Onların susturulmaları gerekiyordu. Onlar İsa’nın Mesih olduğunu biliyordu. Ne var ki bu gerçeğin duyurulması onlara kalmamıştı. Tanrı bu gerçeğin daha iyi yollarla duyurulmasını amaçlamıştı.

Ç. Vaaz Yoluyla Gelen Güç (4:42-44)

Ertesi gün İsa, Kefernahum yakınlarında ıssız bir yere çekildi. Halk ise O’nu bulana dek aramaya girişmişti. O’nu bulduklarında yanlarında alıkoymaya çalıştılar. Ama O, Celile’nin öbür kentlerine de gidip Tanrı’nın Egemenliğiyle ilgili müjdeyi yayması gerektiğini söyledi. Böylece havradan havraya dolaşıp Tanrı sözünü duyurmaya devam etti. Egemen Kral, İsa’nın Kendisiydi. O, insanlar üzerinde egemenlik sürmek istiyordu. Ama bunun olabilmesi için insanların önce tövbe edip günahlı yollarından dönmeleri gerekiyordu. O, günahlarından dönmek istemeyen insanlar üzerinde egemenlik süremez. Zaten engel olan şey de buydu. İnsanlar politik sorunlardan kurtulup İsa’yı başlarında siyasî bir lider olarak görmek istiyor; ama daha da önemli olan bir şeyden, yani kendi günahlarından kurtulmayı istemiyorlardı.

D. Başkalarını Eğiterek Gelen Güç:
Öğrencilerin Çağırılması (5:1-11)

5:1-11   Petrus’un çağırılışını anlatan bu basit metinde birkaç önemli ders ortaya çıkmaktadır:

1) Rab İsa, Petrus’un kayığını, üzerine çıkıp kalabalıklara öğretişlerde bulunabileceği bir minber olarak kullandı. Eğer bizler de elimizde olanları Rab’bin kullanımına verecek olursak O, bu şeyleri en güzel şekilde değerlendirecek ve sonuçta bizi daha çok bereketleyecektir.

2) Rab İsa, Petrus’a birçok balığı tam olarak nerede tutabileceğini gösterdi. Oysa önceki gece Petrus ve diğer balıkçılar sabaha dek uğraşmışlar, ama tek bir balık dahi tutamamışlardı. Her şeyi bilen Rab, balıkların nerede dolaştıklarını da biliyordu. Rab’be kendi gücümüz ve anlayışımızla yapmaya çalıştığımız hizmet boşa çıkmaya mahkûmdur. Ama iman hizmetlerindeki başarı ve bereketlerin sırrı, O’nun tarafından yönlendirilmektir. Bizi O yönlendiriyor, gideceğimiz yo-lu O gösteriyorsa, başarımız kaçınılmazdır.

3) Petrus kendisi tecrübeli bir balıkçı olduğu halde, bir marangozun öğüdüne kulak verdi. Bunun sonucunda ağları balıkla doldu. O kadar çok balık tuttular ki, ağları neredeyse yırtılıyordu. “Yine de senin sözün üzerine ağları salacağım.” Petrus’un bu sözü bize alçakgönüllülüğün, öğrenmeye hazır oluşun ve itaatin değerini göstermektedir.

4) Ağların yırtılma noktasına gelinceye kadar dolduğu yer, derin sulardı. Bu nedenle bizler de karaya yakın sığ yerlerde dolaşmayı bırakmalı, engin ve derin sulara açılmalıyız. İmanın derin suları vardır. Elemin, üzüntünün ve kaybın da derin suları vardır. Ağları göksel bereketler ve ruhsal meyvelerle dolduracak olan yer, işte bu derinliklerdir.

5) Ağları yırtılmaya, kayıkları da batmaya başlamıştı (6-7. ayetler). Mesih’in yönlendirdiği hizmetlerde sorunlar ortaya çıkabilir. Böyle sorunlara can kurban! Gerçek bir balıkçının yüreğini heyecanla dolduran sorunlar, işte bu tür sorunlardır.

6) Petrus, İsa’nın bu yüceliği karşısında kendisinin ne kadar değersiz olduğunun bilincine vardı. Aynı şey Yeşaya Peygamberin hayatında da olmuştu. O da Rab’le karşılaşır karşılaşmaz kendi günahkârlığını ve hiçliğini görmüştü (Yşa.6:5). Kralı, sahip olduğu yücelik ve güzellik içerisinde görenlerin hepsi, kendilerinin ne denli günahkâr olduklarını göreceklerdir!

7) Mesih Petrus’u insan tutan balıkçı olmaya çağırdığı zaman, Petrus ekmeğini kazandığı teknesiyle meşguldü. Bunun gibi sizler de Rab’bin kılavuzluğunu ararken, elinizden ne iş geliyorsa onu yapmaya devam edin. Bu işi bütün gayretinizle ve Rab’be hizmet eder gibi yapın. Bir kaptan gemisinin yönünü sadece gemi hareket halindeyken değiştirebildiği gibi, Tanrı da insanları, sadece hareket halinde oldukları zaman yönlendirebilir.

8) Mesih, Petrus’u balık tutmaktan insan tutmaya (daha doğrusu "tutsak etmeye") çağırdı. Tek bir canın Mesih’e kazandırılıp sonsuzluğa geçmesinin yanında okyanuslardaki bütün balıkların değeri nedir ki?

9) Petrus, Yakup ve Yuhanna ağlarını ve kayıklarını karaya çektikten sonra her şeyi bıraktılar ve belki de hayatlarındaki en verimli iş günlerinden birinde İsa’nın ardından gitmeye karar verdiler. Bu onlar için hayatlarının en büyük kararıydı! Onlar İsa’nın peşinden gitmeyip kayıklarının başında kalmayı yeğlemiş olsalardı, o zaman belki onlar hakkında bugün hiçbir şey bilmeyecektik.

E. Cüzam Üzerindeki Güç (5:12-16)

5:12   Doktor Luka bu adamın her yanının cüzamla kaplanmış olduğunu özellikle vurguluyor. İnsan açısından bakılacak olunduğunda, hastalık çok ilerlemişti ve durum tamamen ümitsizdi. Cüzamlı hastanın sahip olduğu iman gerçekten dikkate değer. Şöyle dedi: “Beni temiz kılabilirsin!” Bu hasta bu sözleri dünya üzerinde bir başka kişiye söyleyemezdi. Nitekim bu adam Rab’bin taşıdığı güç ve yetkiye tam anlamıyla güveniyordu. Cüzamlının, “Eğer istersen...” demesi, onun İsa’nın isteyip istemeyeceğinden herhangi bir şüphesi olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, burada kendisinin iyileşmeye hiç hakkı olmadığını söyleyen bir zavallı olarak geliyor ve kendisini tamamen Tanrı’nın merhametine ve lütfuna bırakıyor.

5:13   Cüzamlı bir hastaya dokunmak, tıp açısından tehlikeli, din açısından kirletici, toplumsal açıdan da aşağılayıcı bir şeydi. Ama Kurtarıcımız herhangi bir açıdan kirlenmedi. Bunun yerine hastanın vücudunu hastalıktan özgür kıldı. Bu iyileşme zamanla ve yavaş yavaş olmadı. Çünkü, adam hemen o anda cüzamdan kurtuldu. Bu ümitsiz ve hiç kimsenin yardım edemeyeceği cüzamlının bir anda iyileşip bütünüyle sağlığına kavuşmasının onda yaratmış olduğu sevinci bir düşünün!

5:14   İsa ona, bundan hiç kimseye söz etmemesini buyurdu. İsa, insanların çevresinde sırf meraklarını gidermek için toplanmasını ya da kendisini kral yapmak isteyen bazı kimselerin herhangi bir kargaşaya yol açmalarını istemiyordu. Bunun yerine cüzamlıya, kâhine gitmesini, cüzamdan temizlendiğini herkese kanıtlamak için Musa’nın buyurduğu adakları sunmasını söyledi (bkz. Lev.14:4). Tanrı’ya sunulan adakların her biri Mesih ile yakından ilgiliydi. Cüzamlıyı muayene edip hastalığın tamamen geçip geçmediğine karar vermek, kâhinin görevlerinden biriydi. Kâhinin kendisi hastalığı iyileştiremez, sadece hastalığın iyileştiğini ilân edebilirdi. Bu kâhin bir cüzamlının iyileştiğini daha önce belki hiç görmemişti. Olayı zihnimizde canlandıracak olursak, bunun çok muazzam bir olay olduğunu görebiliriz. Bu şifa karşısında kâhin, Mesih’in so-nunda yeryüzüne geldiğini anlamış olmalıydı. Bu da diğer bütün kâhinlere karşı etkili bir tanıklık olabilirdi. Ama yürekleri imansızlıkla dolu olduğu için Me-sih’in varlığının farkına bile varamadılar.

5:15-16   Mucizenin halka duyurulmaması yönünde Rab’bin verdiği uyarıya rağmen, olayla ilgili haberler kısa bir zamanda etrafa yayılmış, şifa bulmak için çok sayıda insan O’na gelmeye başlamıştı. İsa dua edebilmek için sık sık ıssız yerlere çekiliyordu. Kurtarıcımız bir dua adamıydı. O’nu İnsanoğlu olarak tanıtan Luka kitapçığının, İsa’nın dua hayatı üzerinde diğer İncil yazılarından daha çok söz eder olması, yerinde ve uygundur.

F. Felç Üzerindeki Güç (5:17-26)

5:17   İsa’nın yaptığı hizmetlerle ilgili haberler yayıldıkça, Ferisilerle Kutsal Yasa öğretmenleri bundan git gide rahatsız olmaya başlamışlardı. Bu kısımda onların Celile’de, İsa’ya karşı kullanabilecekleri delilleri toplamak için bir araya geldiklerini görüyoruz. Rab’bin hasta kimseleri iyileştirici gücü İsa-daydı. Gerçekten İsa’da her zaman şifa gücü bulunmaktaydı, ama her zaman şartlar uygun olmuyordu. Örneğin Nasıra’da Rab çok fazla mucize yapmamıştı, çünkü halk iman etmiyordu (Mat.13:58).

5:18-19   Dört kişi tarafından taşınan felçli bir hasta, yatağıyla birlikte İsa’nın öğretişte bulunduğu eve getirilmişti. Evin önünde toplanan kalabalıktan ötürü onu içeriye sokamadılar. Bu nedenle evin damına çıkıp kiremitler arasından adamı yatağıyla birlikte İsa’nın önüne indirdiler.

5:20-21   Dikkati böyle bir duruma çekilebilmesi için bunca güçlüğe dayanan iman, İsa’nın gözünden kaçmamıştı. İsa onların, yani dört adamla felçlinin imanını görünce, felçli adama şöyle dedi: “Dostum, günahların bağışlandı!” Daha önce hiç duymadıkları bu sözler, orada bulunan Yazıcılarla Ferisileri bir anda ayağa kaldırdı. Çünkü onlar günahların Tanrı’dan başka hiç kimse tarafından bağışlanamayacağını biliyorlardı. İsa’nın Tanrılığını kabul etmek istemediklerinden, O’nu küfretmekle suçlamayı yeğlediler.

5:22-23   Bunun üzerine Rab onların neye kafa yorduklarını bildiğinden, onlara insanların günahlarını gerçekten bağışlayabildiğini kanıtlamaya başladı. İlkin onlara, “Hangisi daha kolaydır?” diye sordu. ‘Günahların bağışlandı’ demek mi, yoksa ‘Kalk, yürü’ demek mi? Bir yerde bu sözü söylemek çok kolay bir şey. Oysa bu söylenenleri yapabilmek tamamen başka bir şeydi. Çünkü her iki söz de insan açısından yapılması mümkün olmayan şeylerdi. Burada belirtilmek istenen şudur: “Günahların bağışlandı” demek, o kişinin bağışlanıp bağışlanmadığı hiçbir yolla bilinmeyeceği için, çok kolay bir şeydir. Ama “Kalk ve yürü” demek daha da cesaret isteyen bir olaydır. Çünkü o kişinin iyileşip ayağa kalktığını ya da kalkmadığını görmek daha kolay olacaktı. Ferisiler adamın günahlarının bağışlandığını göremediler, bu nedenle de inanmak istemediler. İsa, adamın günahlarını gerçekten bağışlamış olduğunu gösteren ve onların kolayca görebileceği bir mucize gerçekleştirdi. Felçliye yürümek için gerek duyduğu fiziksel gücü verdi.

5:24   İnsanoğlu’nun yeryüzünde günahları bağışlama yetkisine sahip olduğunu bilesiniz diye... Burada geçen ‘İnsanoğlu’ terimi Rab’bin mükemmel insanlığını dile getirir. Bir anlamda hepimiz insanoğullarıyız, ama İsa’ya söylenen “İnsanoğlu” terimi, yaşamış olan diğer bütün insanlardan ayrı olduğunu göstermek için söylenmektedir. Bu terim Tanrı’nın, İsa’yı İnsan olarak nasıl değerlendirdiğini gösterir. Buna göre İsa, İnsanoğlu olarak mükemmel bir şekilde yaşayan, elem çeken, ölen, ölümü yenen ve evreni yönetmekle görevlendirilen mükemmel Kişi’dir.

5:25   Adam, İsa’nın sözleri üzerine onların gözü önünde yattığı yatağı kaldırdı ve Tanrı’yı yücelterek evine gitti.

5:26   Bunun üzerine bütün halk şaşkına döndü. Korku içinde, “Bugün şaşılacak işler gördük!” diyerek Tanrı’yı yücelttiler. O gün günahlı bir adamın günahlarının bağışlandığını ve bunun kanıtlanması için yapılan mucizeyi görmüşlerdi.

V. İNSANOĞLU HİZMETİNİ AÇIKLIYOR (5:27 - 6:49)

A. Levi’nin Çağırılışı (5:27-28)

Levi, Roma yönetimi hesabına çalışan Yahudi bir vergi görevlisiydi. Bu tür vergi görevlilerini diğer Yahudiler hiç sevmezlerdi. Çünkü bunlar sadece Roma yararına çalışmakla kalmazlar, aynı zamanda haksız bir şekilde halktan gereğinden fazla vergi alırlardı. Bir gün Levi işinin başında çalışırken, İsa oradan geçiyordu. Durup Levi’ye baktı, ona işini bırakıp Kendisini izlemesini söyledi. O da şaşırtıcı bir şekilde her şeyi bırakıp İsa’nın ardından gitti. Levi’nin vermiş olduğu bu basit karardan ortaya çıkan bereketleri şöyle bir düşünelim bakalım. Levi, aynı zamanda ‘Matta’ diye bilinen kişiydi. Daha sonra Matta, İncil bölümleri arasında Kendi adıyla bilinen bölümün yazarı olacaktı. Rab’bin çağrısını duyup peşinden gitmeye değer.

B. İnsanoğlu Niçin Günahkârları Çağırıyor? (5:29-32)

5:29-30   Levi’nin evinde gösterişli bir şölen düzenlemekle üç şey amaçlamış olduğu düşünülmektedir. Rab’be gereken saygınlığı göstermek, tövbe edip yenilendiğini halka göstermek, dost ve yakınlarını İsa’yla tanıştırmak. Yahudilerin birçoğu, vergi görevlileriyle birlikte asla yemek yemezdi. İsa ise vergi görevlisi ve günahkârlarla birlikte yemek yiyordu. Tabii, İsa bunu günahkârların günahını onaylamak ya da Kendi tanıklığından herhangi bir ödün vermek için değil, o kimseleri eğitmek, azarlamak ve bereketlemek için yapıyordu.

Ferisiler13 ile onların din bilginleri İsa’yı, toplumda yüzkarası sayılan bu düşük insanlarla bulunduğu ve onlarla birlikte yemek yediği için kınamaya ve eleştirmeye başladılar.

5:31   İsa, onları bu davranışlarının yeryüzüne geliş amacına mükemmel bir şekilde uygun olduğunu belirterek yanıtladı. Sağlam kimselerin değil, hastaların doktora ihtiyacı vardır.

5:32   Ferisiler kendilerinin doğru olduğuna inanırlar, hayatlarındaki günahı ve asıl gerek duydukları derin şeyleri hissetmezlerdi. Bu nedenle de Büyük Doktor’un hizmetlerinden yararlanamıyorlardı. Ama bu vergi görevlileriyle günahkârlar kendi günahlarının farkına vararak günahlarından kurtulma ihtiyacını hissetmişlerdi. Kurtarıcı zaten bu tür kimseler için gelmiştir. Aslında Ferisiler doğru, ya da eski deyimiyle “salih” değildiler. Vergi görevlilerinin kurtulmaya ihtiyaçları olduğu kadar, onların da kurtulmaya ihtiyaçları vardı. Ne var ki bunlar kendilerinin günahkâr olduklarını ve suçluluklarını bir türlü kabullenmek istemiyorlardı. Bu nedenle de Doktor’u, çok hasta olan kimselere gitmekle suçladılar.

C. İsa’nın, Öğrencilerinin Oruç Tutmamasına İlişkin Açıklaması

(5:33-35)

5:33   Ferisilerin uygulamaya koydukları bir sonraki taktik, İsa’yı oruç tutma gelenekleri konusunda sorguya çekmekti. Çünkü Yahya’nın öğrencileri hocalarının dünya işlerinden uzak ruhsal hayatını kendilerine örnek almaktaydılar. Ferisilerin öğrencileri de çeşitli biçimlerde oruç tutarlardı. Ama İsa’nın öğrencileri hiç oruç tutmuyordu. Acaba neden tutmuyorlardı?

5:34-35   Rab, onların bu sorusuna cevap vererek, Kendisi onların arasında bulunduğu sürece onlardan hiç birisinin oruç tutmak zorunda olmadığını bildirdi. Çünkü güvey aralarında olduğu sürece davetlilere oruç tutturamazsınız. Güvey ile birlikte sevinip eğlenmektedirler. Ama İsa onların arasından çeşitli baskı ve zorlamalarla alındıktan ve öldürüldükten sonra, onlar üzüntülerinin bir göstergesi olarak oruç tutacaklardı.

Ç. Yeni Çağla İlgili Üç Benzetme (5:36-39)

5:36   Bundan sonra İsa yeni bir çağ başladığını ve yeni ile eski şeylerin karıştırılmamasını öğreten üç benzetme anlattı.

Birinci benzetmede geçen eski giysi, İsa’ya kadar geçerli olan şeriat çağını; yeni giysi ise İsa’yla birlikte başlayan lütuf çağını simgeler. Şeriat ile lütuf yan yana bulunamaz. Şeriat ile lütfu birleştirmeye kalkışmak, bunların her ikisini de işe yaramaz bir hale getirmek demektir. Yeni bir giysiden yırtılan bir parça bu giysiyi yırtmış ve bozmuş olduğu gibi, bu giysiden koparılan yama da, görünüş ya da dayanıklılık açısından eskisine uymaz. J.N. Darby bu noktayı şöyle yorumluyor: “İsa, Mesih İnancını Musevilikle birleştirmeyi hiç düşünmemiştir. Beden ile şeriat belki yan yana gidebilirler, ama lütuf ile şeriatı ve Tanrı’nın doğruluğuyla insanın doğruluğunu asla birleştiremezsiniz!”

5:37-38   İkinci benzetme, yeni şarabı eski tulumlara doldurmak gibi bir akılsızlığı gösterir. Yeni şarabın mayalanma süreci tulumu zorlayan bir basıncın ortaya çıkmasına yol açar. Bunun sonucunda da eski ve esneyemez hale gelmiş olan tulumlar şarabı taşıyamayacak bir duruma gelerek patlarlar: Şarap dökülür ve tulumlar mahvolur. Museviliğin çağdışı kalmış dinsel gelenek, görenek ve ibadet biçimleri, yeni başlayan Mesih İnancı çağının sevincini, coşkunluğunu ve gücünü tutamayacak kadar dayanıksız bir durumdadır. Yeni şarap, bu bölümde, felçli adamı İsa’ya getiren dört adamın uyguladığı ve daha önce hiç kimse tarafından uygulanmamış bir yöntemde görülmektedir. Yine bu, Levi’nin yenilenmesi ve gayretli bir şekilde hizmet etmesinde görülmektedir. Eski tulumlar, Ferisilerin soğuk şekilciliğini ve bayatlığını simgeler.

5:39   Üçüncü benzetme, hiç kimsenin eski şarabı içtikten sonra yenisini istemediğini anlatmaktadır. Çünkü eskisi güzeldir. Bu benzetme bize, insanın eski alışkılarını yenileri uğruna bırakmasında gösterdiği isteksizliği anlatır. Onlar Museviliği bırakıp Mesih İnancı’na gelmek, şeriatı bırakıp Rab’bin lütfuna yaklaşmak ve gölgeleri bırakıp elle tutulan gerçeklere sarılmak konularında tamamen isteksizdiler.

D. İnsanoğlu Sept Gününün Rabbidir (6:1-11)

6:1-2   Sept günüyle ilgili olarak yaşanan iki olay bize din bilginlerinin gitgide artan muhalefetinin artık doruğa iyice yaklaştığını göstermektedir. Önce, “ikincibirinci” (Grekçeden mota mot çevirisi) Sept gününde oldu. Bu ifade şöyle açıklanır: birinci Sept günü, Fısıh bayramını izleyendi. İkincisi ise ondan sonraki Sept günüydü. Böylece İsa ikinci Sept günü öğrencileriyle birlikte ekinler arasından geçiyordu. Bu arada İsa’nın öğrencileri başakları koparıyor, avuçları içinde ufalıyor ve sonra bunları yiyorlardı. Ferisilerin başakların koparılması konusunda herhangi bir itirazda bulunmaya hakları yoktu; çünkü Kutsal Yasa’da buna izin veriliyordu (Tes.23:25). Onların itirazı bunun bir Sept gününe denk gelmesiydi. Ferisilere göre İsa’nın öğrencilerinin başak toplaması hasat, başakları avuçlarının içinde ovalamaları da harman demek oluyordu.

6:3-5   Rab, Davut’un başından geçen bir olayı örnek göstererek, Sept yasasının hiçbir zaman gerekli işlerin yasaklanması için verilmediğini söyledi. Davut ile yanındakiler reddedilip kovalanmışlar; sonuçta da acıkmışlardı. Böylece Tanrı’nın evine girmişler ve sadece kâhinler için hazırlanmış olan adak ekmeklerini yemişlerdi. Tanrı, Davut’un durumunda ona bir ayrıcalık tanımıştı. Çünkü o günlerde İsrail’in her yerinde günah bulunmaktaydı. Kral reddedilmişti.

Adak ekmekleriyle ilgili olarak verilen yasalarda Tanrı, kralının açlıktan ölüp gitmesine göz yummayı öngörecek kadar katı ve acımasız olamazdı; nitekim bu yasalar böyle bir amaçla verilmemişti.

Bu ayetlerde de benzer bir olay görmekteyiz. Mesih ile öğrencileri acıkmıştı. Ferisiler, İsa ile öğrencilerinin açlıktan ölüp gitmesini, onların başakları koparıp yemelerinden daha fazla arzuluyordu. Ama İnsanoğlu Sept gününün de Efendisi, Rabbidir. Sept günüyle ilgili yasaları her şeyden önce insanlara Kendisi vermiştir. Bu nedenle bu yasaların gerçek ruhsal anlamını yorumlamaya ve bunları herhangi bir yanlış anlamadan korumaya sadece Kendisi yetkilidir.

6:6-8   Bir başka Sept günü yaşanan ikinci olay, bir şifa mucizesiyle ilgiliydi. Din bilginleriyle Ferisiler İsa’yı suçlamak için fırsat kollayarak Sept günü hastaları iyileştirecek mi diye O’nu gözetliyorlardı. Çeşitli tecrübeler sonucunda O’nu yeterince tanıdıkları için, burada yine bazı hastalara şifa vermesini bekliyorlardı. Rab onları hayâl kırıklığına uğratmadı. Tapınaktaki kalabalık arasında bulunan eli sakat bir adama seslenerek ayağa kalkmasını ve ortaya gelmesini söyledi. Bu dramatik hareket, tüm dikkatlerin biraz sonra olacak olaya çekilmesine neden olmuştu.

6:9   Daha sonra İsa durumu izleyenlere dönerek, size sorayım, dedi. Kutsal Yasa’ya göre Sept günü iyilik yapmak mı doğru, kötülük yapmak mı? Eğer doğru bir şekilde cevap verecek olsalar, Sept gününde iyilik yapmanın doğru, kötülük yapmanın da yanlış olacağını söyleyeceklerdi. Eğer iyilik yapmak doğru ise, o zaman İsa bu adamı iyileştirmekle iyi bir şey yapmış olacaktı. Eğer Sept gününde kötülük yapmak yanlış ise, o zaman onlar Rab İsa’yı öldürmeyi düşünmekle Sept gününü çiğnemiş olacaklardı.

6:10   İsa’ya düşman olanlar O’nun bu sorusuna cevap vermediler. Bunun üzerine İsa sağ eli sakat adama elini uzatmasını söyledi (Adamın kuruyan elinin sağ el olduğunu İncil yazarları arasında sadece Dr. Luka belirtmektedir). Adam elini uzatır uzatmaz, eli birden eskisi gibi sapasağlam oldu. Adamın elinin iyileşmesi için İsa’nın Sözü’ne sadece itaat etmesi yeterli olmuştu.

6:11   Ferisiler ile Yazıcılar öfkeden deliye dönmüş gibiydiler. İsa’yı Sept gününü bozmakla suçlamaya çalışıyorlardı. Oysa İsa sadece bir iki söz söylemiş, bunun üzerine adam iyileşmişti. Hiç kimse sırtında yük taşımamıştı ki! Ama İsa’yı bir kez kafalarına takmışlardı. Geri döndürmek imkânsızdı. Bir ara-ya geldiler ve İsa’ya ne yapacaklarını planlamaya başladılar.

Sept gününü Tanrı, insanların yararı için vermişti. Eğer doğru bir şekilde anlaşılacak olursa, Sept günü insanın mecbur olduğu bir işi yapmasını ya da merhametle dolu olarak birine yardım etmesini yasaklamıyordu.

E. On İki Öğrencinin Seçilmesi (6:12-19)

6:12   İsa, on iki öğrencisini seçmeden önce bütün geceyi dua ederek geçirdi. Bu gerçek, Tanrı’yla olan ruhsal ilişkimizdeki başıboşluk ve her şeyi O’ndan bağımsız olarak yapmaya yönelik eğilimlerimizle bizi nasıl da kınıyor değil mi? İsa’nın on iki öğrencisini seçmeden önce bütün geceyi dua ederek geçirdiğini, Müjde yazarlarından sadece Luka anlatmaktadır.

6:13-16   İsa’nın çok sayıdaki öğrencisi arasından seçtiği ve daha sonra ‘elçi,’ ‘resul,’ ya da ‘haberci’ diye adlandırılan on iki kişi şunlardır:

1) Petrus adını verdiği ve Onikiler arasında kendisinden en çok söz edilen Yunus oğlu Simun.

2) Onun kardeşi Andreya - Petrus’u Rab İsa’yla tanıştıran kişi kardeşi Andreya’ydı.

3) Zebedi’nin oğlu Yakup - Petrus ve Yuhanna ile birlikte İsa’nın görünümünün değiştiği dağda bulunma ayrıcalığına sahip olan Yakup, kral 1.Hirodes Agrippa tarafından öldürülmüştür.

4) Zebedi’nin oğlu Yuhanna – İsa, Yakup ile Yuhanna’yı “Gökgürültüsü oğulları” olarak adlandırmıştı. İncil’de kendi adıyla bildiğimiz bölümü, mektupları ve Esinleme’yi bu Yuhanna yazmıştır.

5) Filipus - Beytsaydalı olan Filipus, Natanyel’i İsa’yla tanıştıran kişiydi. İsa’nın on iki öğrencisinden biri olan bu Filipus, Elçilerin İşleri bölümünde karşılaştığımız müjdeci Filipus’la karıştırılmamalıdır.

6) Bartalmay - Bu kişinin İncil’de ayrıca Natanyel olarak da adlandırılmış olduğu düşünülmektedir. Bu isim İncil’de sadece Onikiler’in isim listesinde geçmektedir.

7) Matta - Levi adıyla da bilinen vergi memuru. İncil bölümlerinden ilkini bu kişi yazmıştır.

8) İkiz diye de bilinen Tomas - Gözleriyle görmeden, elleriyle dokunmadan Rab’bin dirildiğine inanmayacağını söyleyen öğrenci buydu.

9) Alfay’ın oğlu Yakup - Zebedi’nin oğlu Yakup’un kral Hirodes tarafından öldürülmesinden sonra Kudüs'teki inanlılar topluluğunda sorumluluk taşıyan bir göreve getirilen kişi bu Yakup olabilir.

10) Yurtsever diye tanınan Simun - Kutsal kayıtlara baktığımızda bu kişiyle ilgili pek fazla bilginin olmadığını görürüz.

11) Yakup oğlu Yahuda - Büyük bir olasılıkla İncil’de Yahuda’nın Mektubu diye bilinen bölümün yazarı ve genellikle soyadının Taday (Matta 10:3; Markos 3:18) olduğuna inanılan Lebbaeus diye anılan kişi olabilir.

12) Yahuda İskariyot - Yahudiye bölgesinin Keriyot kasabasından olduğu düşünülen İskariyot, Celile bölgesinden olmayan tek öğrencidir. Rabbimizi otuz parça gümüş karşılığında ele veren Yahuda’ya İsa, “ölüm oğlu” adını vermiştir.

Öğrencilerin hepsi üstün zeka ya da üstün yetenek sahibi kimseler değildi. Bunlar, toplumun her tabakasından geliyorlardı. Bu öğrencileri bu kadar büyük yapan tek şey, onların Rab İsa’yla olan ilişkileri ve O’na olan bağlılıklarıydı. Kurtarıcımız onları seçtiğinde içlerinden birçoğu herhalde daha yirmili yaşlardaydı. Gençlik, insanın en gayretli, zorluklar karşısında en dayanıklı olduğu ve birçok şeyi kolaylıkla öğrenebildiği bir dönemdir. İsa sadece on iki öğrenci seçti. O, işe yaramayacak bir sürü insandan çok az, fakat işe uygun kimseleri seçti. Doğru yetenek ve özelliklere sahip öğrencileri olduğu sürece onları görevlendirerek dünyaya gönderecek ve böylece Müjde’yi onlar aracılığıyla bütün dünyaya duyuracaktı. Öğrenciler seçildikleri zaman, özellikle Göklerin Egemenliğiyle ilgili konularda iyice eğitilmeleri gerekiyordu. Bu bölümün geri kalan ayetleri, Rab İsa’nın her öğrencisinde bulunması gereken karakter ve davranış biçiminin özetlenmesine ayrılmıştır.

6:17-19   Aşağıda sıralanan konuşmalar, İsa’nın Matta 5-7 bölümlerde verdiği büyük vaazında söylediği sözlerin aynısı değildir. Matta’da anlatılan vaaz bir dağda, buradaki ise düzlük bir yerde olmuştur. Matta’da sadece mutluluk konuları yer alırken, buradakinde hem mutluluk hem de düşkünlük konuları yer almaktadır. Örneğin Matta’da sadece, “Ne mutlu... olanlara!” derken, Luka’da hem bu sözler, hem de, “Vay halinize...” şeklindeki kınayıcı ve uyarıcı sözler bulunmaktadır. Bunun dışında bu ikisi arasında, sözlerde, uzunlukta ve vurgulanmak istenen konularda başka farklılıklar da yer almaktadır.14

Dikkat edilecek olursa, öğrencilikle ilgili bu sert nitelikli sözler sadece Onikiler'e değil, aynı zamanda kalabalıklara da söylenmektedir. Öyle anlaşılıyor ki, her ne zaman İsa’nın peşinden büyük kalabalıklar yürümüşse, İsa onların samimiyetini ciddi ve eleştirici sözler sarf ederek sürekli denemiştir. Birisinin dediği gibi, “Mesih insanı önce çağırır, sonra da ayıklar!”

İsa’nın çevresinde öğrencilerden oluşan büyük bir kalabalıkla birlikte, tüm Yahudiye, Kudüs ve deniz kıyısında bulunan Sur’la Sayda’dan, hem uluslardan gelme insanlar, hem de Yahudiler vardı. Bunların arasında bulunan hasta ve cine tutsak kimseler, özellikle İsa’ya yaklaşıp O’na dokunmak istiyorlardı. Çünkü O’nun içinden şifa veren bir güç aktığını biliyorlardı.

Kurtarıcı’nın getirdiği öğretişlerin ne denli yenilikçi ve devrimci olduğuna özellikle dikkat edin. Bu arada O’nun yavaş yavaş çarmıhtaki ölümüne doğru ilerlemekte olduğunu da unutmayın. O ölecek, gömülecek, dirilecek ve sonra da göğe alınacaktı. Tanrı’nın karşılıksız olarak sunmuş olduğu Kurtuluş armağanıyla ilgili İyi Haber’in bütün dünyaya duyurulması gerekmektedir. Peki, dünya bu İyi Haber’i nasıl duyacaktır? Bu dünyanın liderlerine kalsa, böyle bir iş için büyük bir ekip oluşturur; insanlar için ne kadar para, yiyecek ve eğlence gerekiyorsa bulur getirirlerdi.

F. Mutluluklar ve Düşkünlükler (6:20-26)

6:20   İsa Kendisine on iki öğrenci seçmiş ve onları etrafa yoksul, aç ve elem çeken insanlar olarak göndermişti. Kurtuluş müjdesi dünyaya bu şekilde iletilebilir mi? Evet iletilebilir. Kurtarıcı İsa buradaki sözlerine dört mutluluk ve dört düşkünlük örneğiyle başlıyor. Ey yoksul olanlar, ne mutlu size, daha doğrusu “yoksul olan sizlere ne mutlu!” İsa burada yoksul olanlara ne mutlu demiyor, ama yoksul olan sizlere ne mutlu diyor. İsa’nın burada sözünü ettiği yok-sulluk, kişinin kendisinin İsa uğrunda bilerek, isteyerek düştüğü yoksulluktur. İsa burada tembellikten, çeşitli felaketler yüzünden ya da kendi ellinde olmayan nedenlerden dolayı yoksul olanlardan söz etmiyordu. Tam tersine, Kurtarıcıla-rını başkalarına anlatabilmek için kendilerini bilerek yoksullaştıran insanlardan söz ediyordu.

Aslında bunu biraz dikkatlice düşünecek olduğumuzda, bu yolun en mantıklı ve en uygun yol olduğu görülecektir. Eğer İsa’nın öğrencileri zengin olsalardı, o zaman insanlar İsa’nın bayrağı altına sırf zengin olabilmek umuduyla geleceklerdi. Oysa durum çok farklıydı. Öğrenciler insanlara ne altın ne de gümüş vaat ettiler. Eğer bir kimse kendilerine katılmak isterse, bu sadece kendisinin ruhsal bereketlere duyduğu ihtiyacından dolayı olacaktı. Yok, eğer öğrenciler zengin olmuş olsalardı, o zaman Rab’be sürekli olarak bağlanmanın ve O’nun bağlılığının kanıtlarını görmenin getireceği ruhsal bereketlerden bütünüyle yoksun kalacaklardı. Tanrı’nın Egemenliği, kendi günlük ihtiyaçlarının karşılanmasıyla yetinenlerindir. Bundan fazlası Rab’bin işine verilebilir.

6:21   Şimdi açlık çekenler, ne mutlu sizlere! Bu söz, şu anda dünyamızda yetersiz beslenme nedeniyle açlık çeken geniş insan topluluklarından söz etmiyor. Tam tersine insanların ruhsal ve fiziksel ihtiyaçlarının giderilebilmesi için kısıtlı bir yaşam tarzı süren Mesih’in öğrencilerinden söz ediyor. Bunlar, yemeğe aşırı düşkünlükleri yüzünden başka insanlara Rab’den söz etmeye fırsatları olmayan uyuşuk insanlar değil, Rab’bi başkalarına duyurabilmek amacıyla basit ve ucuz yiyecekler yemeye istekli olan uyanık insanlardır. İnanlılar, Rab-be hizmet etmek için yaptıkları bütün kısıtlamaların karşılığını gelecekte bir gün alacaklardır.

Şimdi ağlayanlar, ne mutlu sizlere! Üzüntü ve ağlama bir mutluluk değildir. Kurtulmamış insanların ağlaması, kendilerine herhangi bir yarar getirmez. İsa burada, Kendisi uğrunda dökülen göz yaşlarından söz ediyor. Kaybolmuş, yok olan insanlık için, yine inanlılar topluluğundaki bölünmeler ve zayıflıklar için dökülen yaşlardan söz ediyor. Rab İsa Mesih’e hizmet ederken çekilen acılardan söz ediyor. Göz yaşlarıyla ekenler sevinçle biçeceklerdir!

6:22   İnsanoğlu’na bağlılığınızdan ötürü insanlar sizden nefret ettikleri, sizi toplum dışı edip aşağıladıkları ve adınızı kötüleyip sizi reddettikleri zaman size ne mutlu! Bu mutluluk kendi akılsızlığı ya da günahı nedeniyle elem çekenler için değil, Mesih’e olan bağlılıkları yüzünden aşağılanan, kovulan, lekelenen ve eleştirilen Mesih inanlıları içindir.

Bu dört mutluluğu anlama konusunda önemli olan nokta, şu sözlerde yatmaktadır: İnsanoğlu’na bağlılığınızdan ötürü. Başka nedenlerle çekildiğinde zor gelen şeyler, İsa uğrunda bilerek katlanıldığında çok büyük mutluluk ve bereket olmaktadır. Ancak bu elemler İsa Mesih uğrunda olursa mutluluktur. Yoksa boş şeyler için kendilerini kahramanca feda edenlerin bu yaptıkları sadece boştur ve akılsızlıktır!

6:23   İsa Mesih uğrunda çekilen elem, inanlı için büyük bir sevinç kaynağıdır. Bu elem önce gökte büyük bir ödül kazanacaktır. Daha sonra da inanlıyı, eski günlerde Rab uğrunda elem çekmiş diğer inanlılarla özdeşleştirecektir.

Yukarıda sözü edilen bu dört mutluluk, Tanrı’nın Egemenliğindeki ideal bir kişiyi, yani özverili, sade, uyanık bir şekilde ve katlanış içerisinde yaşayan bir kişiyi betimlemektedir.

6:24   Ama öte yandan burada sıralanan dört düşkünlük ya da mutsuzluk, Mesih’in yeni toplumundaki en değersiz kimseleri tanımlamaktadır. Ne yazıktır ki, bu gibi şeyler bugün dünyamızda büyük mutluluklar olarak kabul edilirler! Vay halinize, ey zenginler! Her gün açlıktan binlerce kişinin öldüğü ve birçoğunun İsa Mesih’e iman ederek kazanılan kurtuluşla ilgili müjdeden yoksun olduğu bu dünyada parayla oynamak çok ciddi sorunları da beraberinde getirir. İsa’nın bu sözleri, yeryüzünde kendilerine hazine biriktirmekle ayartılan Mesih İnanlıları tarafından dikkatlice düşünülmelidir. Bu şekilde yaşamak, yanlış bir dünya için yaşamak demektir. İncil’de zenginler hakkında söylenen bu “vay!” sözü, Rab’bin 20’nci ayette, “Ne mutlu siz yoksullara” dediği zaman, bunların ruhta yoksul olduklarını belirtmediğini göstermektedir. Yoksa 24’üncü ayet, o zaman, “Vay size, ruhta zenginler” şeklinde olurdu ki, burada böyle bir anlam söz konusu değildir. Zengin olup, bu zenginliğini insanların sonsuz kurtuluşu bulması için değerlendirmeyenler, zenginliklerinden alabilecekleri yegâne teselliyi almış durumdadırlar. Nedir bu teselli? Bencil arzu ve heveslerini doyurmalarıdır.

6:25   Şimdi karnı tok olan sizler, vay halinize. Bu kimseler pahalı lokantalarda yiyen, en pahalı ve en gözde yiyeceklerle beslenen inanlılardır. Onların yaşam ilkesi şu sözlerde bulunur: Tanrı halkı ne kadar bolluk içinde yaşasa azdır! Rab onların bir gün, yani sadık bir şekilde, özverili bir öğrenci olarak yaşayan inanlılara ruhsal ödüller verileceği zaman, açlık çekeceklerini söylüyor.

Ey şimdi gülenler, vay halinize. İsa’nın söylediği bu “vay” sözü, yaşamları sürekli olarak eğlence yerlerinde, kutlamalarda, partilerde ve zevk alemlerinde geçen insanları hedef almaktadır. Böyleleri, yaşamın sadece eğlence ve oyun için yaratılmış olduğunu düşünerek, Mesih’in dışında kalmış insanların bulunduğu zavallı ve çaresiz durumdan habersiz görünürler. Şimdi gülüp eğlenenler, geri dönüp boşa giden fırsatları, bencil arzuları için harcadıkları çabaları ve kendi ruhsal durumlarını nasıl ihmal ettiklerini görecekler ve o zaman yas tutup ağlayacaklardır.

6:26   Tüm insanlar sizin için iyi sözler söyledikleri zaman vay halinize. Niçin vay? Çünkü bu durumda Kurtuluş müjdesini sadık bir şekilde duyurarak yaşamadığınız anlaşılmaktadır. Eğer Kurtuluş müjdesini sadık bir şekilde duyurarak yaşıyorsanız, imansızlardan kesin bir şekilde tepki görmeniz gerekir. Çünkü İncil’in haberi bunu gerektirmektedir. Dünyadan övücü sözler duyan inanlıların Eski Antlaşma’da halkın kulaklarını okşayan, onlara duymak istedikleri sözleri söyleyen sahte peygamberlerle aynı yolda yürüyen insanlardan hiçbir farkları bulunmamaktadır. Bu sahte peygamberler Tanrı’nın yüceltilmesinden çok, insanlar tarafından yüceltilmeyi yeğlerlerdi.

G. İnsanoğlu’nun Gizli Silahı: Sevgi (6:27-38)

6:27-29a   Rab İsa şimdi Tanrı’nın cephaneliğindeki gizli bir silahı öğrencilerine tanıtıyor. Bu silah, sevgi silahıdır. Öğrenciler müjdeyi dünyaya duyururken en etkili silahları da bu olacaktır. Ancak İsa burada sevmekten ya da sevgiden söz ederken, insanın anladığı duygusallığa değinmiyordu. O’nun değindiği sevgi, doğaüstü sevgiydi. Bu sevgiyi sadece ruhsal açıdan yeniden doğmuş olanlar bilebilir ya da gösterebilirler. Yaşamında Tanrı’nın Kutsal Ruh’u olmayan bir kimsenin bu tür bir sevgiyi bilip gösterebilmesi kesinlikle mümkün değildir. Bir katil kendi çocuklarını doğal olarak sevebilir, ama bu tür bir sevgi İsa’nın belirtmek istediği sevgi değildir. İlki insanın duygularıyla sevmesi, diğeri ise göksel olan mükemmel sevgidir. Duygusal sevgi için insanın sadece fiziksel olarak yaşaması yeterlidir. Oysa mükemmel sevgi için göksel bir yaşam yaşanması gerekir. Birinci sevgi genellikle duygulardan oluşur. İkinci sevgi ise duygulardan çok, istekle ya da iradeyle ilgilidir. Herkes kendi arkadaşını kolayca sevebilir. Ama bir insanın düşmanını sevebilmesi için göksel bir güç gerekir. İşte böylesine göksel bir sevgi, Yeni Antlaşma’daki (Grekçe’de agape diye bilinen) sevgidir. İnsan bu agape sevgiyle kendisinden nefret edenlere iyilik yapabilir, kendisine lanet edenler için iyilik dileyebilir, kendisine hakaret edenler için dua edebilir, ve bir yanağına vuran bir kimseye öbür yanağını da çevirebilir.

F.B. Meyer bu noktayı şöyle açıklıyor:

En derin anlamıyla sevgi, Mesih inancının en önemli önkoşuludur. Başkalarının dostlarına karşı hissettiklerini sizin düşmanlarınıza karşı hissedebilmeniz; yağmur ve güneşinizi doğru kişilere olduğu kadar, doğru olmayanların üzerine de indirmeniz; başkalarının çekici ve sevimli kimselere hizmet ettiği gibi sizin de hiç çekiciliği olmayan ve hiç kimse tarafından itibar edilmeyen kişilere hizmet etmeniz; insanların kaprislerine, huysuzluklarına ve saçma sapan arzularına bakmaksızın her zaman aynı olmanız; zorluklara göğüs germeniz, kötülüğü saymamanız, inanmanız, ümit etmeniz ve her türlü zorluğa dayanıp asla vazgeçmemeniz. Evet sevgi budur. Böyle yüce bir sevgi Kutsal Ruh’un bir başarısıdır! Bunu biz kendi anlayışımız ve gücümüzle asla başaramayız!”16

Böyle bir sevgi asla alt edilemez! Dünyada insanlar kendilerine karşı savaşanları daha sonra genellikle ele geçirebilmektedirler. Dünya bu tür mücadelelere ve misillemelere alışmıştır. Ancak, her kötü muameleye sevgiyle ve tatlılıkla karşılık veren bir kişiye ne yapacağını bilemez. Dünya, normal şartlarda rastlanmayan bu tür bir sevgi karşısında tamamen aptallaşır ve eli ayağına dolaşarak ne yapacağını şaşırır.

6:29b-31   Sevgi, paltosunu çaldırdığı zaman ceketini de uzatır. Gerçek bir ihtiyaç içerisinde bulunduğu zaman asla geri çekilmez. Elinden herhangi bir şey haksızca alındığı zaman, bunun kendisine geri verilmesini istemez. Sevginin altın prensibi, başkalarından beklediği anlayış ve muamelenin aynısını, aynı şekilde başkalarına da göstermektir.

6:32-34   Kurtulmamış kimseler, kendilerini sevenleri sevebilirler. Bu gayet doğal bir şeydir. O kadar doğal bir şeydir ki, dünyamızdaki kurtulmayan insanlar üzerinde herhangi bir etkide bulunmamaktadır. Bankalar ile çeşitli kredi kuruluşları bile, karşılığında birkaç kuruş fazla faiz alacakları beklentisiyle başkalarına ödünç para verebilmektedirler. Böyle bir şeyi yapabilmek için insanın göksel bir sevgiye sahip olması gerekmez. Çünkü doğal insan, yani henüz kurtulmamış bir insan bile bunu kolaylıkla yapabilmektedir.

6:35   Bu nedenle İsa, düşmanlarımızı sevmemizi, iyilik yapmamızı ve hiç bir karşılık beklemeden ödünç vermemizi bir kez daha yineledi. Çünkü bu tür bir davranış, İsa Mesih inanlılarına özgü bir davranıştır ve inanlıların, Yüce Olan’ın oğulları olduklarını gösterir. Elbette, insanların Yüce Olan’ın oğulları olması bu yolla olmaz; çünkü bu ancak ve ancak onların İsa Mesih’e Rab ve kurtarıcıları olarak iman etmeleriyle olmaktadır (Yu.1:12). Ama gerçek imanlılar kendilerinin Tanrı’nın çocukları olduklarını bu yolla gösterirler. Tanrı bize 27-35. ayetlerde tanımlanan şekillerde davrandı. O, nankör ve kötü kişilere karşı iyi yüreklidir. Bizler de bu şekilde davranacak olursak, o zaman kimin çocukları olduğumuzu, yani Tanrı’dan doğmuş olduğumuzu başkalarına gösterebiliriz.

6:36   Merhametli olmak demek, intikâm alma gücüne sahip olduğumuz halde bunu yapmayıp karşıdakini affetmemiz demektir. Babamız hak etmiş olduğumuz cezayı bize vermemekle merhamet göstermiştir. Aynı bu şekilde bizim de başkalarına merhamet göstermemizi istemektedir.

6:37   Sevginin yapmadığı iki şey vardır: Yargılamaz ve suçlamaz. İsa, “başkasını yargılamayın, siz de yargılanmazsınız” dedi. Her şeyden önce, insanların niyetlerini yargılamamamız gerekir. Yüreğin düşüncelerini bilemeyiz; bilemediğimiz için de, bir insanın yapmış olduğu davranışları niçin yaptığını kavrayamayız. O halde başka bir inanlının hizmetini ya da iman konularındaki sorumluluğunu yargılamamamız gerekir (1Ko.4:1-5); çünkü her durumda tek Yargıç, Tanrı’nın Kendisidir. Elden geldiğince eleştirici olmamaya özen göstermeliyiz. Durmadan hata arayan ve eleştiren bir inanlı, sevgi yasasını çiğnemiş olur. Çünkü sevgi kötülük ve hataları saymaz.

Bununla birlikte Mesih inanlılarının yargılamaları gereken bazı durumlar vardır. Başka insanların gerçek Mesih inanlısı olup olmadıklarını zaman zaman yargıya getirmemiz doğru bir davranış olur; yoksa uygunsuz boyunduruğun ne olduğunu ve bu konuda ne yapmamız gerektiğini hiçbir zaman göremeyiz (2Ko.6:14).

Evimizde ya da inanlılar topluluğunda bir günah varsa, bunun yargılanması gerekir. Kısacası, iyi ile kötü arasında yargıda bulunmalıyız. Ancak kişilerin niyetlerine şüpheyle yaklaşmamalı ya da kişiliklerine iftira ederek zarar vermemeliyiz.

Başkasını bağışlayın, siz de bağışlanırsınız. Bu ayet, bağışlanabilmemizin, başkalarını bağışlamaya istekli olup olmamamıza bağlı olduğunu gösterir. Öte yandan Kutsal Yazılar’daki diğer ayetler, İsa Mesih’i imanla kabul ettiğimiz zaman, koşulsuz ve karşılıksız olarak bağışlandığımızı öğretmektedirler. O hal-de bir çelişki gibi gözüken bu iki ifadeyi birbiriyle nasıl birleştirebiliriz? Bence bunun açıklaması kolay. Burada iki ayrı bağışlamadan söz edilmektedir. Bi-rincisi yasal bağışlama, ikincisi ise Baba oğul ilişkisindeki bağışlamadır. Yasal bağışlama, Yargıç olan Tanrı’nın Rab İsa Mesih’e iman eden herkese sağlamış olduğu bağışlamadır. Bu bağışlama, günahın cezasının İsa Mesih tarafından ödendiği ve İsa’ya iman eden günahlının bu cezayı ikinci defa ödemek zorunda olmadığı anlamındadır. Bu, tamamen karşılıksız bir bağışlamadır, koşulsuzdur.

Baba oğul ilişkisindeki bağışlama ise, Baba olan Tanrı’nın, günahlarını itiraf edip tövbe eden hata içerisindeki çocuğuna sağlamış olduğu bağışlamadır. Bu, Tanrı’nın ailesindeki ilişkilerin yeniden kurulmasıyla sonuçlanır ve günahın bağışlanıp bağışlanmaması söz konusu değildir.

Biz birbirimizi bağışlamaya isteksiz oldukça, Tanrı bir Baba olarak bizleri bağışlayamaz. O, bu şekilde davranmaz ve başkalarını bağışlamayan kimselerle ruhsal paydaşlık içerisinde bulunmaz. İşte, İsa’nın, ‘siz de bağışlanırsınız’ derken sözünü ettiği bağışlama, bu ebeveyn bağışlamasıdır.

6:38   Sevgi kendisini vererek gösterir (bkz. Yu.3:16; Ef.5:25). Mesih uğruna yapılan iman hizmetleri masraflı hizmetlerdir. Bu nedenle cömertçe verenler cömertçe ödüllendirileceklerdir. Elbisesinin önüne büyük bir heybe bağlayan bir adam varmış. Bu heybede tohum taşırmış. Tohumları ne kadar çok yere yayarsa, ürünü de o kadar çok olurmuş. Karşılık olarak, iyice bastırılmış, silkelenmiş ve taşmış, dolu bir ölçek elde edermiş. Kucağınıza boşaltılacak demek, üzerinize elbisenizin eteğinin tutabileceği kadar bereket dökülecek demektir. ‘Ne ekersek onu biçeriz’ sözü yaşamın gerçeklerinden birisidir. Buna göre hareketlerimiz nasılsa bize gelen tepkiler de öyle olacaktır. Biz başkalarına, hangi ölçekle ölçersek, başkaları da bize aynı ölçeği uygulayacaktır. Eğer Rab’bin hizmetine maddî yardımlarda bulunursak, paha biçilmez değerdeki ruhsal zenginlikleri biçeceğiz. “Elimizde tuttuğumuz şeyi kaybeder; ama vermiş olduğumuz şeyi elimizde tutarız” sözü bu kapsamda ne kadar doğrudur, değil mi?

Ğ. İki Yüzlü Körler Benzetmesi (6:39-45)

6:39   Bir önceki bölümde Rab İsa’nın, öğrencilerine verme hizmetinde bulunmaları gerektiğini öğrettiğini gördük. Şimdi de, başkalarına getirecekleri bereketleri, kendi ruhsal durumlarıyla sınırlayabilecekleri uyarısında bulunuyor. Kör köre kılavuzluk edemez; yoksa her ikisi de çukura düşer. Bizde olmayan bir şeyi bir başkasına veremeyiz. Eğer biz Tanrı Sözü’ndeki bazı gerçeklerden habersiz bir durumdaysak, bu alanlarda başkalarına yardımcı olamayız. Kendi ruhsal yaşamımızda bir takım karanlık noktalar varsa, o zaman bizim gözetmenlik yaptığımız kimselerin yaşamlarında da benzer karanlık noktalar olacaktır.

6:40   Öğrenci öğretmeninden üstün değildir, ama eğitimini tamamlayan her öğrenci öğretmeni gibi olacaktır. Bir insan bilmediği bir şeyi öğretemez. Öğrencilerini kendisinin vardığı seviyeden daha yukarıya çıkaramaz. Onlara ne kadar çok öğretirse, onlar da daha çok onun gibi olurlar. Öğretmen kendisini ne kadar yetiştirirse, öğrencilerini de o seviyeye kadar getirebilir. Bir öğrenci öğretmeni gibi olduğu zaman iyice hazırlanmış ve eğitimini tamamlamıştır. Öğretmenin yaşamındaki ya da öğretişlerindeki yetersizlikler öğrencilerinin yaşamlarına da yansır ve öğrenim son bulduğunda öğrencilerden, öğretmenlerinden daha üstün olmaları beklenemez.

6:41-42   Bu önemli gerçek, çöp ile mertek benzetmesinde daha çarpıcı bir şekilde görülüyor. Bir gün adamın biri, ekinlerin dövüldüğü harman yerinden geçiyormuş. Tam o esnada hafif bir yel esmiş ve yerden havalanan küçücük bir saman çöpü adamın gözüne kaçıvermiş. Adam bu çöpü çıkarmak için gözünü ovaladıkça, gözü daha da çok kaşınmaya başlamış. Bu arada harman yerinde çalışanlardan birisi adamın halini görmüş, yanına gidip ona yardım etmek istemiş. Oysa bu adamın gözünde de mertek varmış. Bu yüzden de kendi önünü zor görebiliyormuş. Gözüne mertek kaçan adam diğerine, “Hemşerim” demiş. “İlkin kendi gözündekini çıkar, o zaman benim gözümdekini çıkarabilmek için daha iyi görürsün.” Burada verilmek istenen ders şudur: Kendi yaşamında karanlık noktalar bulunan ve bunları görmeyen bir öğretmen, öğrencilerinin yaşamlarındaki karanlık noktalardan söz edemez. Eğer başkalarına yardımcı olmak istiyorsak, o zaman yaşantımızla herkese örnek olmalıyız. Aksi takdirde bize, “Ey hekim, ilkin kendini iyileştir de görelim!” diyeceklerdir.

6:43-45   Rab’bin kullandığı dördüncü benzetme ağaç ile meyve benzetmesidir. Bir ağaç kendi özünde ne varsa onu; ya iyi ya da kötü meyve verir. Biz ağaçları, meyvelerinin biçimine ya da tadına göre değerlendiririz. Durum, öğrencilik alanında da aynıdır. Ahlâksal değerler açısından pak, ruhsal bakımdan da sağlıklı olan bir kimse, başka insanlara yüreğindeki iyilik hazinesinden bereket getirir. Öte yandan yüreği kötü olan bir kimse de, başkalarına sadece kötülük getirir.

Rab, 39-45’inci ayetlerde öğrencilerine, verdikleri ruhsal hizmetleri sağlam ve tutarlı bir kişilik içerisinde vermeleri gerektiğini söylüyor. Kendilerinin ne olduğu, söyleyecekleri ya da yapacakları şeylerden çok daha önemlidir. Vermiş oldukları ruhsal hizmetlerin sonuçları, kendi kişilikleri tarafından belirlenecektir.

H. Rab İtaat Bekliyor (6:46-49)

6:46   Niçin beni “Rab, Rab” diye çağırıyorsunuz da, söylediklerimi yapmıyorsunuz? Burada geçen Rab kelimesi, Efendi anlamındadır. Buna göre Efendi’nin yaşamımız üzerinde tam bir hakimiyeti vardır. Biz tamamen O’nun malıyız ve O ne derse onu yapmak zorundayız. O’na “Efendi”, yani “Rab” deyip de, söylediklerine itaat etmemek apaçık bir çelişkidir. O’nun Rab olduğunu ağzımızla söylememiz yeterli değildir. Çünkü gerçek sevgi ve iman, itaati, yani söz dinlemeyi de gerektirir. Eğer O’nun söylediklerini yerine getirmiyorsak, o zaman O’nu gerçekten sevmiyoruz, O’na gerçekten iman etmiyoruz demektir.

Bana “Yol” diyor, ama bende yürümüyorsunuz,

Bana “Yaşam” diyor, ama beni yaşamıyorsunuz,

Bana “Efendi” diyor, ama sözümü dinlemiyorsunuz,

O zaman sizi yargılarsam, darılmayın sakın.

Bana “Ekmek” diyor, ama yemiyorsunuz,

Bana “Gerçek” diyor, ama inanmıyorsunuz,

Bana “Rab” diyor, ama bana hizmet etmiyorsunuz,

O zaman sizi yargılarsam, darılmayın sakın.

- Geoffrey O’Hara

6:47-49   Rab bu önemli gerçeği daha etkili bir şekilde ortaya koymak için iki inşaatçının hikâyesini anlattı. Biz genel olarak bu hikâyeyi iyi habere uygular; akıllı adamın iman edip kurtulan kimseyi, akılsız adamın ise İsa Mesih’e iman etmeyip kaybolan kimseyi temsil ettiğini söyleriz. Bu elbette uygun bir yorumdur. Ama bu hikâyeyi bulunduğu metin çerçevesinde yorumlayacak olursak, bunun içerisinde daha derin anlamların yattığını görürüz.

Akıllı adam, Mesih’e gelen (kurtuluş), O’nun sözlerini duyan (öğretiş) ve duyduklarını uygulayan (itaat) kimsedir. Bu kimse, yaşamını bu bölümde sıralanan iman öğrenciliği ilkeleri üzerine kuran kimsedir. Böyle bir temel üzerine kurulan bir yaşam güven içerisinde olur. Sel sularıyla kabaran ırmak bu eve saldıracak olursa, bu eve hiçbir zarar gelmez; çünkü kaya üzerine, yani Mesih’in ve öğretişlerinin üzerine kurulmuştur.17

Akılsız adam, sözleri duyan (öğretiş), ama bu öğretişleri uygulamayan (itaatsizlik) kimsedir. Bu kimse yaşamını, bu dünyanın güzel ilkeleri olarak düşündüğü bedensel ve insansal ilkeler üzerine kurar. Yaşamın fırtınaları esmeye, sorunlar ardı ardınca saldırmaya başlayınca, bir temel üzerinde bulunmayan ev sel sularına kapılıp sürüklenir gider. Canı belki kurtulabilir, ama yaşamı kaybolmuştur.

Buradaki akıllı adam, her şeyde İnsanoğlu’nun uğruna yoksul ve aç kalan, yas tutan ve elem çeken kimsedir. Dünya böyle kimseye akılsız, İsa ise akıllı demektedir.

Akılsız adam ise zengin olan, lüks içerisinde savurgan bir yaşam süren ve herkesin beğenisini kazanan kimsedir. Dünya böyle bir kimseye akıllı, İsa ise akılsız demektedir.

IV. İNSANOĞLU HİZMETİNİ GENİŞLETİYOR (7:1 - 9:50)

A. Yüzbaşının Kölesinin İyileştirilmesi (7:1-10)

7:1-3   İsa konuşmasını tamamladıktan sonra kalabalıklardan ayrılarak Ke-fernahum’a gitti. Orada, uluslardan gelme bir yüzbaşının kölesi için Kendisinden yardım dileğinde bulunan bir takım Yahudi ihtiyarlarla karşılaştı. Metinden, bu yüzbaşının Yahudileri, onlar için bir havra yaptıracak kadar çok sevmiş olduğu anlaşılıyor. Yeni Antlaşma’da karşılaştığımız diğer yüzbaşılar gibi bu da iyi yönleriyle bilinen bir yüzbaşıdır (bkz. Luk.23:47; Elç.10:1-48).

Bir efendinin bir köleye karşı bu denli sevgi ve yakınlık duyması ender rastlanan bir olaydır. Yüzbaşı, kölesi hastalandığı zaman, gelip kölesinin iyileştirilmesini rica etmek üzere İsa’ya Yahudilerin bazı ihtiyarlarını göndermişti. Bildiğimiz kadarıyla bir köle için İsa’dan bereket isteyen tek Romalı görevli bu yüzbaşıdır.

7:4-7   Yahudilerin ihtiyarlarının hiç de istemedikleri bir durumdur bu. Kendilerine kalsa İsa’nın ayağına gitmezlerdi. Çünkü bunlar İsa’ya inanmıyorlardı! Ne var ki, yüzbaşıyla olan dostlukları, onları ihtiyaç içinde bulunulan bir zamanda İsa’ya gitmeye zorladı. Yüzbaşıyla ilgili olarak, onun layık bir kimse olduğunu söylediler. Oysa yüzbaşı İsa’yla karşılaştığı zaman, “ben layık değilim” diyerek kendisinin yeterince önemli biri olmadığını belirtiyordu.

Matta’nın anlatımına göre yüzbaşı, İsa’ya doğrudan kendisi gitmektedir. Luka’da ise, Yahudilerin ihtiyarlarını göndermektedir. Bunların her ikisi de doğrudur. Önce Yahudilerin ihtiyarlarını gönderdi, sonra da İsa’ya kendisi gitti.

Yüzbaşının alçakgönüllülüğü ve imanı dikkate değerdir. Bu adam kendisinin, İsa’nın gelip evine girmesine layık olmadığını düşünüyordu. Hatta kendisinin İsa’nın yanına gelmeye bile layık olmadığını düşünüyordu. Ama öte yandan, İsa’nın bedence orada bulunmadan bile hizmetçisini iyileştirebileceğine iman ediyordu. İsa’nın ağzından çıkacak tek bir söz, hastalığı ortadan kaldırmaya yetecekti.

7:8   Yüzbaşı sözlerine devam ederek, buyruk altında olmak ve sorumluluk taşımak konularında bazı şeyler bildiğini dile getirdi. Kendisi bu alanda epey tecrübe sahibiydi. Roma hükümetinin buyruğu altındaydı ve bu buyrukları yerine getirmekle sorumluydu. Buna ek olarak, kendi buyruğunda askerleri vardı. Onlara buyurduğu herhangi bir şeyi hemen yerine getirirlerdi. Yüzbaşı, İsa’nın hastalıklar üzerinde, tıpkı Roma hükümetinin kendisi üzerinde, kendisinin de askerleri üzerinde sahip olduğu yetkiye benzer bir yetkiye sahip olduğunu kabul etmişti.

7:9-10   İsa’nın, uluslardan gelme bu yüzbaşının bu olağanüstü imanı karşısında hayran kalmaması ya da şaşmaması elde değildi. Çünkü İsrail’de hiç kimse İsa’nın mutlak bir yetkiye sahip olduğunu bu kadar açık ve cesur bir şekilde dile getirmemişti. Böylesine büyük bir iman hiçbir zaman karşılıksız kalmayacaktır. Bu konuşmalardan sonra yüzbaşının evine vardıkları zaman, köleyi tamamen iyileşmiş bir durumda buldular.

İncil’de İsa’nın hayran kaldığı iki olaydan birisi budur. Uluslardan gelen bir yüzbaşının imanı karşısında şaşırmış; başka bir olayda da, İsrail’in imansızlığına şaşırmıştı (bkz. Mar.6:6).

B. Dul Bir Kadının Oğlunun Diriltilişi (7:11-17)

7:11-15   Nain, Kefernahum’un güneybatısında yer alan küçük bir kasabaydı. İsa bu kasabaya yaklaştığı bir sırada, kentin kapısından çıkmakta olan bir cenaze alayıyla karşılaştı. Dul bir kadının biricik oğlu ölmüştü. Rab bu zavallı kadının halini görünce ona acıdı. Sonra yaklaşıp cenaze sedyesine dokundu. Bunu yürüyen alayı durdurmak için yapmış olabilir. Dokunduktan sonra, delikanlıya, “Sana kalk diyorum!” diye emretti. Bir anda cesede can geldi ve genç adam hemen doğrulup oturdu ve konuşmaya başladı. Hastalıklar üzerinde olduğu kadar ölüm üzerinde de egemen olan Rab İsa, böylece çocuğu annesine geri verdi.

7:16-17   Herkes bir anda korkuya kapılmıştı. Çünkü muazzam bir mucizeye tanık olmuşlardı: Ölü, yaşama geri dönmüştü. Bunun üzerine İsa’nın Tanrı tarafından gönderilen büyük bir peygamber olduğunu söylediler. Ama, “Tan-rı, halkının yardımına geldi” derlerken, gerçekten de İsa’nın beden almış olan ve aralarında bulunan Tanrı olduğunu anlamamışlardı. Bunun yerine, gördükleri bu mucizenin, Tanrı’nın, aralarında gözle göremedikleri bir biçimde işlemiş ol-duğunu kanıtlayan bir belirti olduğunu düşünüyorlardı. İsa’nın gerçekleştirmiş olduğu bu mucizeyle ilgili haber çok geçmeden bütün çevre bölgelere yayıl-mıştı bile.

Dr. Luka’nın muayene dosyalarına bakıldığında İsa’nın sağlığa kavuşturduğu çocuklardan üçünün, yaşadıkları evlerde ailelerinin “biricik” çocukları oldukları görülmektedir: Bu olaydaki Nainli dul kadının oğlu; Yair’in kızı (8:42); ve cine tutsak çocuk (9:38).

C. İnsanoğlu, Öncüsünün Moralini Düzeltiyor (7:18-23)

7:18-20   İsa’nın gerçekleştirmiş olduğu mucizelerle ilgili haberler, Ölü denizin doğu yakasındaki Makaerus kalesinde bulunan Vaftizci Yahya’nın kulağına dek ulaşmıştı. Eğer İsa gerçekten Mesih ise, Yahya’yı Hirodes’in elinden kurtarmak için neden yetkisini kullanmıyordu? Bu şüpheler içerisinde Yahya, öğrencilerinden ikisini İsa’ya göndererek, İsa’ya Kendisinin Mesih olup olmadığını, değilse başka birini bekleyip beklemeyeceklerini sormalarını istedi. Yah-ya Peygamberin, İsa’nın Mesihliği konusunda bu soruları sorması bize çok ga-rip görünebilir. Ama şunu hiç unutmamamız gerekir ki, en sağlam ve en güve-nilir diye bildiğimiz inanlılar bile, acımasız baskılar altındayken imanda çeşitli şüphelere kapılabilmektedirler. Ayrıca, fiziksel elemler ve işkenceler, insanlarda çeşitli düşünsel gerginliklere de yol açabilmektedir.

7:21-23   İsa, Yahya’nın sorusunu, eski peygamberlerin Mesih tarafından gerçekleştirileceğini söyledikleri mucizeleri kendisinin gerçekleştirdiğini hatırlatarak yanıtladı (Yşa.35:5, 6; 61:1). Buna ek olarak da Yahya’ya şu notu gönderdi: “Benden ötürü sendeleyip düşmeyene ne mutlu!” Bu söz bir tür azarlama olarak anlaşılabilir. Çünkü Yahya, yöneticilerin saltanatına son vermediği ve Kendisini halkın beklediği Mesih olarak göstermediği için İsa’dan sürçmüştü. Yine bu söz, imanını terk etmemesi konusunda Yahya’ya cesaretlendirici bir söz olarak da söylenmiş olabilir. C. G. Moore şöyle diyor:

İsa’nın, gücüyle ilgili kanıtları çoğalttığı, ancak bunları kullanmadığı saatlerin dışında kalan hiçbir saatin, imanı bu denli denemediğini biliyorum. Haberciler Yahya’ya, “Evet, İsa’da her çeşit yetki ve güç var. O’nun hakkında düşündüklerinde haklıymışsın; ama şu var ki, seni cezaevinden çıkaracağına ilişkin tek bir söz dahi söylemedi...” şeklinde bir haberle döndükleri zaman, Yahya kim bilir ne kadar üzülmüş ve bu nedenle de Rab’bin lütfuna ne kadar çok ihtiyaç duymuş olmalı. Hiçbir açıklama yapılmamış, iman desteklenmemiş, cezaevinin kapıları açılmamış; sadece, “Benden ötürü sendeleyip düşmeyene ne mutlu” diye bir haber göndermiş. Hepsi bu kadar!18

Ç. İnsanoğlu Öncüsünü Övüyor (7:24-29)

7:24   İsa, Yahya’ya gönderdiği özel haberinde bu şekilde konuştuysa da, insanların önünde ondan daima övgüyle söz etmiştir. Halk, Ürdün kıyılarındaki çöllere akın akın gittiği zaman orada ne bulmayı umuyorlardı? Dönek ve yüreksiz bir fırsatçı bulacaklarını mı sanıyorlardı? Hiç kimsenin Yahya’yı rüzgârdan sallanan bir kamışa benzetmeye hakkı yoktu.

7:25   Halk, zarif giysilere bürünmüş, lüks ve rahat içerisinde yaşayan birini mi bekliyordu? Hayır. Çünkü bu tip kimseler ancak saraylarda bulunurlar. Bunların hevesleri ve arzuları, saraydaki bütün zevklerin tadına varmak ve ken-di çıkarlarını kollayıp arzularını tatmin edebilmek için sürekli olarak insanlarla bencil ilişkiler içerisinde bulunmaktır.

7:26   Kendisine neye mal olursa olsun, onlar diri Tanrı’nın Sözünü duyurma görevini üstlenen bilinçli bir peygamber görmeye gitmişlerdi. Gerçeği söylemek gerekirse, Yahya sadece bir peygamber değil, peygamberden de üstün biriydi.

7:27   Yahya’nın kendisi zaten önceki peygamberliklerin kendisinde gerçekleştiği bir kişiydi ve Kral’ı insanlığa tanıştırmak gibi eşsiz bir ayrıcalığa sahip olmuştu. İsa, Malaki 3:1’den alıntı yaparak, Yahya’nın gelişinin Eski Antlaşma’da vaat edildiğini gösteriyordu. Ancak bunu yaparken, cümledeki şahıs zamirinde ilginç bir değişiklik yapmıştı. Malaki 3:1’de şöyle okuyoruz: “İşte, habercimi gönderiyorum ve önümde yol hazırlayacak.” Oysa İsa bu sözleri şu şekilde aktarmayı uygun görmüştür: “Bak, habercimi senin önünden gönderiyorum; o önden gidip senin yolunu hazırlayacak.” Malaki 3:1’deki sözlerde bulunan “ben” zamiri, İsa’nın buradaki sözlerinde “sen” zamirine dönüştürülmüştür.

Godet bu değişikliği şöyle açıklıyor:

Malaki Peygamberin bakış açısına göre, haberciyi gönderen ile kendisi için yolun hazırlanacağı kimse bir ve aynı kimseydi: Rab Yehova’nın, Malaki’de “önümde” demesinin nedeni budur. Ama Kendisinden söz ederken, Baba’ya hiçbir zaman utanç getirmeyen İsa için kesin bir ayırımda bulunmak gerekiyordu. Burada Yehova Kendisinden söz etmemekte, İsa'ya seslenmektedir. Buna göre, “Senin önünde” sözünü bu nedenle söylemiştir. Bu deliller ışığında, bu alıntıya bakarak Malaki Peygamberin düşüncesindekiyle, İsa’nın düşüncesindeki Mesih’in ortaya çıkışı, Yehova’nın ortaya çıkışı ile aynı şey olmuyor mu?19

7:28   İsa, kadından doğanlar arasında Yahya’dan daha üstün olanı olmadığını söyleyerek, Yahya’yı övmeye devam ediyor. Yahya’nın bu üstünlüğü onun kişiliği nedeniyle değil, Mesih’in öncüsü olarak almış olduğu konum nedeniyledir. Çünkü gayret, istek ve bağlılık olarak Yahya gibi üstün başka peygamberler de vardı. Ama Kral’ın gelişini duyurma ayrıcalığına Yahya’dan başkası sahip olamamıştır. Bu özelliğiyle Yahya, benzersiz bir durumdadır. İsa söz-lerine devam ederek, Tanrı’nın Egemenliğinde en küçük olanın Yahya’dan üstün olduğunu söyledi. Egemenliğin bereketlerinin tadını çıkarmak, Kral’ın öncülüğünü yapmaktan çok daha üstündür.

7:29   Bütün halk, hatta vergi görevlileri bile tövbe edip Ürdün nehrinde vaftiz olmuşlardı. Yahya’nın vaazlarına inanarak buna göre davranan bu insanlar Tanrı’nın adil olduğunu doğruladılar. Yani Mesih’in, üzerlerinde egemenlik sürebilmesi için İsrail halkının tövbe etmesini isteyen Tanrı’nın bu isteğinde adil olduğunu doğruladılar. Burada kullanılan “doğrulamak” fiili, “doğrulukla donatmak” ya da “aklamak” anlamına gelemez. Çünkü hiç kimse Tanrı’yı doğrulukla donatamaz, zira O’nun buna ihtiyacı yoktur. Eski tercümede bu sözcük “tasdik etmek” şeklinde, daha doğru bir biçimde kullanılmıştır. Müjde’de ise onlar Tanrı’nın adil olduğunu doğruladılar şeklinde çevrilmiştir. Kısacası bu doğrulama, Tanrı’nın isteklerinde ve hükümlerinde bütünüyle doğru ve adil olduğu yolunda yapılan bir tür onay olmaktadır.

D. İnsanoğlu, İçinde Yaşadığı Kuşağı Eleştiriyor (7:30-35)

7:30-34   Ferisilerle Kutsal Yasa uzmanları, Yahya’nın vaftizini kabul etmeyerek Tanrı’nın kendileriyle ilgili tasarısını reddettiler. Gerçekten de, önderleri bu tür yobazlardan oluşan bir kuşağı hoşnut edebilmek olanaksızdı. İsa, bu insanları çarşı meydanında müzik çalıp oynayan çocuklara benzetti. Bunlar ne bir düğünde, ne de bir cenazede çalmak istiyorlardı. Ne yapacakları bilinmeyen dönek, ters huylu ve inatçı kimselerdi. Tanrı bu insanların arasında ne mucize yaparsa yapsın, onlar kendilerini bunun dışında tutmak için ellerinden geleni yine yapacaklardı. Vaftizci Yahya geldiğinde onlara kendini dizginleme, sade yaşama ve yokluk çekme konularında örnekler göstermişti. Ama bu hoşlarına gitmediği için ona cinli diyorlardı. İnsanoğlu’nun vergi görevlileri ve günahkârlarla birlikte yiyip içmesi, O’nun bereketlemeye geldiği insanlarla özdeş olduğunu gösterir. Ama Ferisiler hâlâ memnun değildiler. İsa’yı obur ve ayyaş biri olarak adlandırdılar. Ne oruç, ne ziyafet, ne cenaze, ne de düğün; ne Yahya, ne İsa, ne bir şey, ne de bir kimse onları hoşnut ediyordu!

Ryle bizi şöyle uyarıyor:

Herkesi memnun etme konusundaki düşünceden sıyrılmamız gerekir. Bu mümkün değildir ve herkesi memnun etmeye girişmek tamamen boşa zaman öldürmek demektir. Mesih’in ayak izlerinden yürümekle yetinmemiz gerekir. Bırakın, dünya ne derse desin. Onlara istediğimiz her güzelliği gösterelim, onlar yine memnun kalmayacaklar ve bizimle ilgili yıkıcı ve lekeleyici dedikodularına bir son vermeyeceklerdir. Bakın, bunlar ilkin Vaftizci Yahya’da, sonra da onun sevgili Efendisinde hata buldular. Yeryüzünde bir tek öğrenci kalıncaya dek bu Öğretmen’in öğrencilerinde de, yani bizlerde de hata bulmaya ve bizi kınamaya devam edeceklerdir.20

7:35   Ne var ki bilgelik, onu benimseyen herkes (tüm çocukları) tarafından doğrulandı. Bilgelik, eski kullanımıyla hikmet demektir. Ama bu ayette geçen bilgelik Kurtarıcı İsa Mesih’i temsil etmektedir. Kurtarıcı’ya saygı gösteren ve O’nu kabul eden azınlıktaki öğrenciler, bilgeliğin çocuklarıdır. İnsanların büyük bir çoğunluğu O’nu reddetse de, O’nun gerçek izleyicileri sevgi, kutsallık ve bağlılık dolu yaşamlarıyla O’nun iddialarının doğruluğunu onaylamaya devam edeceklerdir.

E. Günahkâr Bir Kadın, Kurtarıcı’yı Meshediyor (7:36-39)

7:36   Bundan sonra anlatılan olayda, bu bilgeliğin, çocuklarından biri durumundaki günahkâr bir kadın tarafından doğrulandığı bir benzetmeyle karşılaşıyoruz. Dr. H.C. Woodring’in de belirttiği gibi, “Tanrı dindar kimselere İsa Mesih’i sevdirmezse, O’nu sevdirmek için fahişeler ve günahkârlar bulup getirir.” Simun adlı bir Ferisi, belki merak, belki de düşmanlık nedeniyle İsa’yı evine yemek yemeye çağırmıştı.

7:37-38   Yemek yerlerken günahkâr olarak tanınan bir kadın geldi. Bu kadının kim olduğunu tam olarak bilmiyoruz. Günümüze kadar gelen söylentiler bu kadının Mecdelli Meryem olduğunu söylüyorsa da, İncil’de bu görüşü destekleyen ayetler bulunmamaktadır. Bu kadının, beraberinde getirdiği ve içinde hoş kokulu bir yağ bulunan kaymaktaşından yapılma bir kutusu vardı. Kadın İsa’nın arkasında, ayaklarının dibinde durup ağlayarak, gözyaşlarıyla O’nun ayaklarını ıslattı, saçlarıyla sildi, durmadan öperek bu pahalı yağı üzerlerine sürdü ve böylece O’nu meshetti. İsa’ya sunduğu bu tapınma ve kurban, kadının O’na sunulacak hiçbir şeyin yeterince değerli olmadığına inandığını göstermektedir.

7:39   Kadının tutumuna kıyasla Ferisi Simun’un takındığı tutum epey farklıydı. O’na göre peygamberler, Ferisilerin de dedikleri gibi, günahkârlardan uzak durmalıydılar. Eğer İsa gerçekten bir peygamber olsaydı, günahkâr bir kişinin yanına yaklaşıp bu tür bir yakınlık göstermesine izin vermemesi gerekirdi diye düşündü.

F. İki Borçlu Benzetmesi (7:40-50)

7:40-43   İsa, Ferisi Simun’un düşüncelerini kendi ruhunda okuduğundan, söz alıp ona, “Simun, sana bir söyleyeceğim var” dedi. Rab mükemmel bir hünerle oradakilere alacaklı ile iki borçlu hikâyesini anlattı. Alacaklıya, birinin beş yüz bin, diğerinin de elli bin lira borcu varmış. Bunların her ikisi de borçlarını ödeyemediklerinden, alacaklı onların bu borçlarını silmeye karar vermiş. Tam bu arada İsa, Simun’a şu soruyu sordu: “Peki, sence hangisi onu daha çok sevecek?” Ferisi doğru bir yanıt vererek, “Sanırım, kendisine daha çok bağışlanan” dedi. Bu gerçeği kabul etmekle, İsa’nın birazdan göstereceği gibi, kendi kendisini yargılamış oluyordu.

7:44-47   İsa, Simun’un evine girdiğinden beri bu kadın O’na sevgi ve yakınlık gösterisinde bulunuyordu. Oysa Simun, O’nu çok ilgisiz bir şekilde ağırlamıştı. Yahudi geleneği olan misafirin ayaklarını yıkamak, yanağını öpmek ve başına yağ sürmek gibi şeylerin hiç birini O’na göstermemişti. Simun bu şeyleri niçin yapmadı? Bunun nedeni şöyle açıklanabilir. Kadın kendisinin bağışlandığının bilincindeydi. Ne var ki Ferisi Simun, kendisinin hiç de öyle büyük bir günahkâr olduğunu sanmıyordu. Bu nedenle, “kendisine az bağışlanan, az sever.”

İsa burada Simun’un büyük bir günahkâr olduğunu söylemek istemedi. Tam tersine, Simun’un o birikmiş günahlarını hiçbir zaman gerçek bir şekilde kabul etmediğini ve bu nedenle de bağışlanmadığını vurgulamak istedi. Eğer gerçekten günahlarını görüp bunlardan tövbe ederek bağışlanmış olsaydı, o zaman Rab’bi tıpkı bu fahişe kadın gibi sevmiş olurdu. Ama öyle olmadı. Hepimiz günahlıyız. Ancak, Rab’bin affına sığınabilir ve bundan yararlanabiliriz. Rab’bi büyük bir sevgiyle sevebiliriz.

7:48   İsa o zaman kadına, herkesin önünde, günahlarının bağışlanmış olduğunu söyledi. Kadın, İsa’ya göstermiş olduğu sevgi nedeniyle bağışlanmamıştı; onun bu sevgisi, bağışlanmış olmasının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştı. Kendisi çok bağışlandığı için o kadar çok sevgi göstermişti. İsa bu durumu, kadının günahlarının bağışlanmış olduğunu herkese açıkça duyurmak amacıyla kullanmıştır.

7:49-50   Evin içinde bulunan diğer misafirler kendi aralarında, İsa’nın günahları bağışlamaya yetkisi olup olmadığını konuşmaya başladılar. Ama İsa kadına, günahlarından kendisini imanının kurtardığını, artık esenlikle gidebileceğini söyledi. Bu şeyi psikologlar yapamazlar. Suçluluk komplekslerinin neler olduğunu açıklayabilirler, ama İsa’nın vermiş olduğu sevinç ve esenliği asla veremezler.

Rabbimizin bu Ferisi’nin sofrasında yemek yemesi, bazı Hıristiyanlar tarafından, tövbe etmemiş insanlarla yakın ilişkilerde bulunulması, onların eğlencelerine gidilmesi ve onların zevk alemlerinde yer alınması gibi doğru olmayan noktaların savunulmasında kullanılmaktadır. Ryle bu noktada şu uyarılarda bulunuyor:

Bu olayı tartışma konusu yapanlar, Rab’bin bu olayda takınmış olduğu tavrı hatırlasalar iyi ederler. O bu olayda, “Babası’nın işlerini” ta Ferisi’nin sofrasına kadar götürdü. Orada Ferisi’nin günahlarına karşı tanıklık etti. Ferisi’ye, günahlardan karşılıksız olarak bağışlanmanın ve Kendisine karşı gösterilen sevginin ne olduğunu açıkladı. İmanın kurtarma özelliğini açıkça duyurdu. Eğer iman etmemiş kimselerle yakın ilişkilerde bulunulması konusuna sıcak bakan imanlılar, onların evlerine Rab’bin sahip olduğu ruhla, yani yaklaşımla gidecek ve O’nun konuştuğu şeyleri konuşup, yaptığı şeyleri yapacaklarsa buyursunlar, bunu yürekten yapmaya devam etsinler. Ama işte burada bir soru var: Acaba tanıdıkları imansızların sofralarında, İsa’nın Simun’un sofrasında yaptığı ve söylediği şeyleri söyleyip yapıyorlar mı? Bu soruya da yanıt verseler iyi ederler.21

G. Bazı Kadınlar İsa’ya Hizmet Ediyor (8:1-3)

8:1-3   İncil kayıtlarında, Rabbimizin yaşamı ve hizmetleriyle ilgili olaylardan sadece küçük bir bölümünün anlatılmış olduğunu anımsamakta yarar vardır. Kutsal Ruh, bu kayıtlarda bulunmasını istediği bazı konuları belirlemiş, geri kalan birçoğunu ise atlamıştır. Bu ayetlerde İsa Mesih’in, öğrencileriyle birlikte Celile’de köy kent dolaşıp hizmet gördüğünü anlatan yalın sözlerle karşılaşıyoruz. İsa, Tanrı’nın Egemenliğiyle ilgili iyi haberi vaaz edip duyururken, Kendisi tarafından bereketlenen bazı kadınlar O’na muhtemelen yemek pişirme ve barınak sağlama konularında yardımcı oluyorlardı. Örneğin, bunların arasında Mecdelli Meryem vardı. Kimilerine göre bu kadın, Mecdel kasabasından gelme asalet unvanı olan bir kadındır. Bunu tam olarak bilmiyoruz. İncil kayıtlarında bu konuda herhangi bir açıklama bulunmamaktadır. Meryem, Rab İsa tarafından gerçekleştirilen büyük bir mucizeyle içindeki yedi kötü ruhtan kurtarılmış bir kadındı. Yine bu kadınların yanında, kocası Hirodes’in kâhyası olan Kuza’nın karısı Yoanna, Suzanna ve daha birçok kadın bulunmaktaydı. Bu imanlı kadınların Rabbimize yaptıkları hizmetler İncil kayıtlarında gözden kaçırılmamış, bunlara yer verilmiştir. Bu kadınlar ellerinde olanları İsa’yla paylaşırlarken, bu cömertlik ve misafirperverliklerinin gelecek kuşaklardaki inanlılar tarafından okunacağını nereden bilebilirlerdi ki?

Rabbimizin halka yönelik açık hizmetlerinin ana konusu, Tanrı’nın Egemenliği ile ilgili iyi haberdi. Tanrı’nın Egemenliği, Tanrı’nın krallığının tanındığı gözle görülen ya da görülmeyen alemdir. Matta bu terime “Göklerin Egemenliği” adını veriyorsa da, bu kavram da temel olarak aynı düşünceyi dile getirir. Buna göre bu kavramlar, “Yüce Olan’ın, insanların krallığı üzerinde egemenlik sürdüğü” (Dan.4:17) ya da “göklerin egemenlik sürdüğü” (Dan.4:26) anlamına gelir.

Yeni Antlaşma’da Tanrı’nın Egemenliğinin çeşitli aşamalarda olduğu gözlenir:

1) İlkin, vaftizci Yahya Tanrı’nın Egemenliğinin yaklaştığını duyurdu (Mat.3:1,2).

2) Tanrı’nın Egemenliği, daha sonra, Kral denen Kişinin içerisinde bulunuyordu. “Tanrı’nın Egemenliği aranızdadır” (Luk.17:21). İsa’nın duyurmuş olduğu egemenliğin iyi haberi buydu. O, Kendisini İsrail’in Kralı olarak öne sür-dü (Luk.23:3).

3) Bundan sonra Tanrı’nın Egemenliği İsrail ulusu tarafından reddedildi (Luk.19:14; Yu.19:15).

4) Tanrı’nın Egemenliği bugün bir sır biçimindedir (Mat.13:11). Kral olan Mesih geçici olarak yeryüzünde egemenlik sürmüyorsa da, O’nun egemenliği, insanların yüreklerinde tanınmaktadır. Bir anlamda bugün egemenlik, gerçek bir şekilde yeniden doğmadıkları halde Tanrı’nın yönetimini kabul ettiklerini söyleyenleri de kapsamı içerisine almaktadır. Dıştan kabul etmiş gözükenler, konusu İncil’de ekinci ile tohum (Luk.8:4-15); buğday ile deliceler (Mat.13:24-30); ve ağa takılan balık (Mat.13:47-50) benzetmelerinde görülmektedir. Ama daha derin ve daha gerçek anlamda Tanrı'nın Egemenliği, sadece “yeniden doğan-lardan” (Yu.3:3) ya da “dönenlerden” (Mat.18:3) oluşmaktadır. Bu da egemen-liğin ruhsal (iç) yönüdür (bkz. Mat.3:1-2’deki çizelge).

5) Tanrı'nın Egemenliği bir gün burada, yeryüzünde resmen kurulacak ve kralların Kralı ve efendilerin Efendisi olan Rab İsa Mesih bin yıl süreyle egemenlik sürecektir (Esi.11:15; 19:16; 20:4).

6) Rabbimiz ve Kurtarıcımız İsa Mesih’in sonsuz krallığı diye bilinen olgunun almış olacağı son durum (2Pe.1:11). Bu egemenlik sonsuzlukta var olacak olan egemenliktir.

Ğ- Ekinci Benzetmesi (8:4-15)

8:4-8   Ekinci benzetmesi, egemenliğin bugünkü durumunu tanımlar. Tan-rı’nın Egemenliğinin, bunu kabul ettiklerini söyleyenlerle, bunu gerçekten kabul etmiş olanlardan oluştuğunu öğretir. Tanrı Sözü’nü nasıl işittiğimiz konusunda bize yapılan çetin uyarının temelini oluşturur. Kutsal Yazıların vaaz edilişini ya da öğretilişini işitmek, öyle basit ve hafif bir şey değildir. Bu sözleri ilk defa duyanlar, hiç duymayanlar karşısında daha çok sorumlu tutulurlar. Duymuş oldukları sözleri öbür kulağından dışarı atacak ya da bunlara itaat etmenin ge-reksiz olduğunu düşünecek olurlarsa, o zaman böyle yapmakla kendi fermanla-rını kendileri yazmış olurlar. Ama işitip itaat edecek olurlarsa, o zaman ken-dilerini, Tanrı’dan daha çok ışık alabilecekleri bir duruma getirmiş olurlar. Bu-rada büyük bir kalabalığa anlatılan bu benzetme, daha sonra öğrencilere açık-lanıyor.

Benzetmede bir ekinci, ekincinin tohumları ve tohumların atıldığı dört değişik tip toprak ve dört değişik sonuç anlatılmaktadır.

Toprak Tipi Sonuç

1. Yol kenarı Ayak altında çiğnenip göğün kuşlarına yem olmuş.

2. Kayalık yer Susuzluktan kuruyup gitmiş.

3. Dikenli yer Dikenler tohumla birlikte yeşererek onu boğmuş.

4. İyi toprak Büyüyünce yüz kat ürün vermiş.

Rab, benzetmeyi şu sözlerle tamamladı: “İşitecek kulağı olan işitsin!” Diğer bir deyişle, eğer Tanrı’nın Sözü’nü duymuşsanız, bu Söz’e ne tür bir karşılık vereceğiniz konusunda çok dikkatli olun. Tohumun çok ürün verebilmesi için iyi toprağa düşmesi gerekmektedir.

8:9-10   Öğrencileri bu benzetmenin ne anlama geldiğini sordukları zaman, Rab İsa, Tanrı Egemenliğinin sırlarının herkes tarafından anlaşılamayacağını söyledi. Öğrenciler güvenip itaat etme konusunda istekli oldukları için, onlara Mesih’in öğretişlerini anlama yeteneği verilecekti. Ama İsa, Kendisini gerçekte sevmeyenler hiçbir şey anlamasınlar; gördükleri halde görmesinler ve duydukları halde anlamasınlar diye birçok gerçeği benzetmeler halinde anlatıyordu. Onlar bir anlamda görüp duyabiliyorlardı. Örneğin İsa’nın bir ekinci ile tohum hakkında konuştuğunu biliyorlardı, ama benzetmenin altında yatan dersleri anlayamıyorlardı. Kendi kalplerinin sert, pişmanlıktan uzak ve dikenli olduğunu fark etmiyorlar, bu nedenle de duymuş oldukları bu sözlerden hiçbir bereket alamıyorlardı.

8:11-15   Rab bu benzetmeyi sadece öğrencilere açıkladı. Onlar kendilerine verilen diğer öğretişleri zaten kabul ettiklerinden, onlara şimdi daha fazlası verilecekti. İsa, tohumun Tanrı’nın Sözü, yani Tanrı’nın gerçeği, Kendi öğretişi olduğunu açıkladı.

Yol kenarındakiler sözü işitmesine işitirler, ama çok yüzeysel ve yapmacık bir ilgiyle işitirler. İşittikleri sözler yaşamlarının sadece dış yüzeyinde kalır. Bu nedenle İblis (havadaki kuşlar) kolayca gelebilir ve işitilen bu sözleri, inanıp kurtulmasınlar diye alıp götürür.

Kayalık yerdekiler de Söz’ü işitirler, ama Söz’ün kendi içlerinde işlemesine izin vermezler. Tövbe etmedikleri için tohum susuz kalır, büyümesi için teşvik edilmez; bu nedenle de kuruyup yok olurlar. Bunlar belki başta imanı sevinçle kabul ettiklerini dahi söylemişlerdir; ama bu söyledikleri yaşamlarında hiçbir zaman gerçekleşmemiştir. Yaşam varmış gibi görünseler de, hiçbir kök salmamışlardır. Denenmeler ve sıkıntılar geldiği zaman iman tanıklığını bırakıp Mesih’i hiç tanımadıklarını söylerler.

Dikenli yerdekiler de Söz’ü büyük bir sevinçle kabul edip, belli bir zaman devam eden, ancak bir süre sonra geri dönerek gerçek imanlı olmadıklarını kanıtlayan kimselerdir. Yaşamın kaygıları, zenginlikleri ve zevkleri ön plana çıkar. Böylece Tanrı Söz’ü onların arasında boğulup yok olur gider.

İyi toprakta bulunup Söz’ü işitenler, yürekleri sağlam ve iyi olan gerçek Mesih inanlılarını simgeler. Bunlar Söz’ü sadece kabul etmekle kalmaz, Söz’ün, yaşamlarına biçim vermesine de fırsat tanırlar. Bunlar öğrenmeye hazır, söz dinler, gerçek iman karakterini geliştiren ve Tanrı için ürün getiren inanlılardır.

Darby bu bölümde öğretilmek istenen dersi şu sözlerle özetliyor:

Eğer işitmeyle, bir şeyi elde etmiş ve bunu elde ettiğim için sadece sevinmeyip, kendi malım gibi bütünüyle sahip olmuşsam, o zaman bu şey canımın bir parçası olur; ve ben gider, bunlardan birçoğunu getiririm. Çünkü gerçek, canımın bir parçası olmuşsa, o zaman birçok gerçeği daha gidip getirecek kapasite ve bunları yerleştirecek yer var demektir.22

H. İşitenlerin Taşıdığı Sorumluluk (8:16-18)

8:16   İlk bakışta bu kesim ile bundan önce anlatılanlar arasında fazla bir bağlantı yokmuş gibi görünüyor. Ama aslında bu ayetlerde sürekli bir düşünce akımı bulunmaktadır. Kurtarıcı, öğrencilerinin Kendisinin öğrettiklerini ne şekilde değerlendirmeleri gerektiği üzerinde durmaktadır. Rab burada Kendisini kandil yakan, bunu bir kapla ya da yatağın altına koyarak gizlemeyen, herkesin bu ışığı görebilmesi için ışığı kandilliğe yerleştiren bir adama benzetiyor. Tanrı’nın Egemenliğiyle ilgili ilkeleri öğrencilere öğretmekle İsa lambayı yakıyordu. Onlar bu ışığı ne yapmalıdırlar?

Önce bunu herhangi bir kapla örtmemelidirler. Matta 5:5; Markos 4:21 ve Luka 11:33’te kaptan bir tahıl ölçeği olarak söz edilmektedir. Elbette bu, tarım ürünlerini ölçerken kullanılan birimlerden biriydi. Bu nedenle lambayı tahıl ölçeğinin altında saklamak, kişinin tanıklığını karartmasını ya da dünyasal işlerin çokluğu nedeniyle bu tanıklığının hiç görünmemesi olarak tanımlanabilir. Bu nedenle lambayı ölçeğin üstüne koymak daha iyi olur. Yani, Mesih İnancını, iman yaşamını herkesin gözü önünde yaşayın. Her ne iş yapıyorsanız, bu işinizi Müjde’yi duyurabileceğiniz bir kürsü olarak değerlendirin.

İkinci olarak, öğrenciler lambayı yatağın altına saklamamalıdırlar. Yatak, çoğu zaman akla rahatlığı, dinlenmeyi, tembelliği ve gönül eğlendirmeyi getirir. Bütün bu şeyler, ışığın parlamasını nasıl da engeller! İsa’nın bir öğrencisiysen, ışığı şamdana yerleştir. Yani gerçeği, herkesin kolayca görebileceği bir şekilde yaşa ve duyur!

8:17   Bu ayete göre Kurtuluş haberinin, çeşitli dünyasal meşguliyetlerimiz ya da tembelliğimiz yüzünden örtülmesine yol açıyorsak, o zaman bizim hatamız ve ihmalimiz de açıkça gözler önüne serilecektir. Gizlenen gerçek açığa, bunun bir sır olarak saklanmış olduğu da aydınlığa çıkarılacaktır.

8:18   Bu nedenle nasıl dinlediğimize çok dikkat etmemiz gerekmektedir. Eğer gerçeği başkalarına anlatma konusunda sadakat gösterirsek, o zaman Tanrı bize yeni ve daha derin gerçeklerini açıklayacaktır. Öte yandan bunun tam tersini yapacak olursak, yani Kurtuluş haberini ve Tanrı’yla ilgili diğer gerçekleri başkalarına anlatma konusunda isteksizsek, o zaman Tanrı, elimizde bulunduğunu sandığımız gerçekleri dahi elimizden alacaktır. Kullanmadığımız şeyi elimizde tutamayız. G. H. Long şu yorumda bulunuyor:

Öğrenciler anlamaya istekli, iman edip itaat etmeye hazır bir düşünceyle dinliyorlardı. Diğerleri ise ya yaşamlarından bezmiş bir şekilde, ya meraklarını gidermek için ya da çetin bir muhalefet oluşturabilmek umuduyla dinliyorlardı. Öğrencilere öğrenmeleri için daha yeni bilgiler verilirken, diğerleri kendilerinde bulunduğunu sandıkları bilgilerden de yoksun kalacaklardı.23

Eğer elimizde tutmak istiyorsak,

Yukarıdan gelen iyi şeyleri;

O zaman hep diğerleriyle paylaşmalıyız

Bütün bu elimizdekileri.

Eğer vermezsek, elimizde de kalmayacak.

İşte böyledir sevgi yasası; Kim anlayacak?

-R. C. Trench (serbest çeviri).

I. İsa’nın Gerçek Annesi ile Gerçek Kardeşleri (8:19-21)

8:19-21   Konuşmasının bu noktasına vardığında İsa’ya, annesiyle kardeşlerinin kendisini görmek için dışarıda beklediklerini söylediler. Çünkü kalabalıktan ötürü O’na yaklaşamadılar. İsa buna yanıt olarak, kendisiyle olan gerçek bir bağın, doğal bağlara ya da herhangi bir sülaleye bağlı olmaya değil; Tanrı’nın sözünü duyarak uygulamaya bağlı olduğunu söyledi. İsa, Tanrı’nın Söz’ü karşısında titreyen, bu Söz’ü alçakgönüllülükle kabul eden ve tam olarak bu Söz’e itaat eden herkesi kendi ruhsal ailesinin bir üyesi olarak görmektedir. İsa’nın bedensel ailesi, buradaki olayda kalabalık yüzünden İsa’ya yaklaşamamıştı. Oysa O’nun ruhsal ailesi olan bizleri, hiçbir kalabalık O’na yaklaşmaktan alıkoyamaz!

İ. İnsanoğlu Fırtınayı Durduruyor (8:22-25)

8:22   Bu bölümün geri kalan kısımlarında İsa’yı, olaylar, cinler, hastalıklar ve hatta ölüm üzerindeki yetkisini kullanırken görmekteyiz. Bütün bunlar O’nun Sözü’ne itaat ettiği halde, her nedense insan itaat etmiyor.

Celile denizinde fırtınalar bir anda çıkıverdiğinden, böyle bir durumda açık sularda kayık içerisinde bulunmak oldukça tehlikeli olabilmektedir. Bununla birlikte bu olayda ortaya çıkan fırtına, dünyanın Kurtarıcısı olacak Kişi’yi, bu işi daha başarmadan yok edebilmek amacıyla Şeytan tarafından gönderilmiş de olabilir.

8:23   Fırtına çıktığı zaman İsa uyuyordu. İsa’nın uyuması, O’nun gerçek insan yönünü kanıtlayan unsurlardan birini oluşturur. İsa konuştuğu zaman fırtına uykuya daldı. Fırtınanın durması da, İsa’nın mutlak Tanrılığını kanıtlayan unsurlardan biridir.

8:24   Öğrenciler, kendi canlarının derdine düşmüş olduklarını göstererek Kurtarıcı’yı uykusundan uyandırdılar. İsa Kendisine olan büyük bir güvenle rüzgârı ve dalgaları azarladı ve her taraf bir anda sütliman oldu. İsa Celile denizine o gün ne yaptıysa, bugün de yaşamları sıkıntı ve dertlerle kabarmış bulunan insanlara aynı şeyi yapabilir.

8:25   İsa öğrencilerine, “Nerede imanınız?” diye sordu. Onların hiçbir endişeye kapılmamaları gerekiyordu. O’nu uyandırmalarına gerek yoktu. “Okyanusların, yeryüzünün ve gökyüzünün Ustası’nın içinde yattığı kayığı hangi şaşkın sular yutabilirdi ki?” Kayıkta İsa Mesih ile bulunmak, kesin bir güvenlik ve esenlik içinde olmak demektir.

Öğrenciler, Efendilerinin gücünün nerelere kadar ulaşabileceğini tam olarak kavrayamamışlardı. Onların İsa’yla ilgili anlayışları yarım ve eksikti. Fırtına ve dalgaların İsa’ya itaat etmesi öğrencileri  şaşkınlık içinde bıraktı. Öğrenciler bizden farklı değildiler. Bizler de yaşamın korkunç fırtınaları karşısında korkuya ve umutsuzluğa kapılıyoruz. Sonra Rab yardımımıza koşup bizi kurtarınca da, O’nun gücü karşısında şaşkınlıktan ağzımız açık kalıyor. Ve o zaman kendi kendimize, “Keşke O’na daha çok güvenseydik!” diyoruz.

J. Gerasa Bölgesindeki Cinlinin İyileştirilmesi (8:26-39)

8:26-27   İsa ile öğrencileri kıyıya vardıklarında, kendilerini Gerasa24 bölgesinde buldular. Karaya çıktıkları zaman cinlere tutsak bir adamla karşılaştılar. Markos ile Luka bu olayda cine tutsak tek kişi olduğundan söz ederken, Matta iki kişi olduklarını söylemektedir. Tutarsızlık gibi görünen bu anlatım farklılığı, bu ikisinin birbirinden ayrı zamanlarda gerçekleşmiş olaylar olabileceğini, ya da yazarlardan birinin olayla ilgili çok daha ayrıntılı bilgiler vermiş olabileceğini gösteriyor. Cine tutsak adamın durumunda şu özellikler göze çarpıyor: Adam uzun zamandan beri giysi giymiyor, insanlardan uzakta, mezarlık mağaralarda yaşıyordu.

8:28-29   Adam, İsa’yı görünce, O’na yalvararak kendisini yalnız bırakmasını istedi. Tabii bu zavallı adamın içinde konuşan güç, kötü ruhun kendisiydi.

Cine tutulmak gerçek bir olaydır. Bazılarının sandığı gibi bunlar sıradan, basit psikolojik etki ya da baskı değillerdir. Kötü ruhlar, insanın içine yerleşen, düşünce, konuşma ve davranışlarını denetimleri altına alan doğaüstü varlıklardır. Bu olayda gördüğümüz kötü ruhlar, adamın aşırı derecede şiddete başvurmasına neden oluyorlardı. Bu şiddet öylesine aşırı oluyordu ki, böyle bir anda kendisini dizginlemek için bağlanan zincirleri dahi parçalıyor ve cinlerin etkisiyle ıssız yerlere sürülüyordu. Bu tek kişinin içerisinde 2000 başlık domuz sürüsünü mahvetmeye yetecek sayıda cin bulunduğunu hatırlayacak olursak (Mar. 5:13), zincirleri parçalayıp dağıtması bizi hiç şaşırtmamalıdır.

8:30-31   Adamın adı Lejyon’du. Müjde’de bu sözcük Tümen olarak çevrilmiştir. Çünkü bir tümen kalabalığındaki cinler, adamın içerisine yerleşmişlerdi. Bu cinler, İsa’nın Yüce Tanrı’nın Oğlu olduğunu anlamışlardı. Sonlarının yaklaştığının farkına vardıklarından, İsa’nın bu işi hiç geciktirmeden yerine getireceğini biliyorlardı. Bu nedenle dipsiz derinliklere gitmelerini buyurmasın diye İsa’ya yalvarmaya başladılar.

8:32-33   Cinler adamın içinden dışarıya kovulduktan sonra, orada dağın yamacında otlamakta olan domuzların içine gönderilmelerini istediler. Onlara bu izin verildi. Adamdan çıkan cinler domuzların içine girdiler. Sonuçta bu domuz sürüsü dik yamaçtan aşağı koşuşarak göle atladı ve hepsi birer birer boğuldu. Bugün bazı kimseler Rab İsa’yı başka birine ait olan şeyleri mahvetmekle suçlamaktadır. Ancak burada şu unutulmamalıdır: Eğer domuz güdücüleri Yahudiyse, o zaman bu kimseler bu pis işi yapmakla zaten Şeriat yasalarını açık bir biçimde çiğnemiş oluyorlardı. Domuz güdücülerinin Yahudi ya da diğer uluslardan gelip gelmemeleri burada önemli değildir. Önemli olan şey şudur: Bu adamların, bir kişi dahi olsa, insana iki bin domuza verdikleri değerden çok daha büyük bir değer vermeleri gerekirdi.

8:34-39   Bu olayla ilgili haberler çevreye bir anda yayılmaya başladı. Büyük kalabalıklar İsa’yı görmek için bir araya toplanınca, cinlerden kurtulmuş olan adamın giyinmiş ve aklı başına gelmiş olduğunu gördüler. Olayı görenler, cinlere tutsak olan adamın nasıl kurtulduğunu halka anlattılar. O zaman Gera-salılar çok korktular ve hemen İsa’nın, yanlarından ayrılmasını istediler. Bu insanlar domuzlarını, kendi canlarından ve Kurtarıcı’dan daha çok seviyorlardı. Darby bu olayla ilgili şu gözlemlerde bulunuyor:

Dünyadakiler, kendi rahatlarını arzulayarak, İsa’nın yanlarından ayrılmasını rica ediyorlar. Çünkü Tanrı’nın huzuru ve gücü onları rahatsız ederken, bir tümen kalabalığındaki cinlerin etkisi altında kendilerini rahat hissediyorlar. İsa çekilip gidiyor. İyileştirilen adam İsa’nın yanında bulunmak istiyor. Ama İsa onu, yaşamış olduğu Tanrı lütfuna ve gücüne tanıklık yapsın diye geri gönderiyor.25

Bundan sonra İsa Dekapolis’i ziyaret etti. Orada halk İsa’yı büyük bir sevinçle karşıladı (Mar.7:31-37). Onların bu sevgi gösterisi, cinlerden kurtarılan bu adamın güvenilir tanıklığının bir sonucu olamaz mı?

K. Hastanın İyileştirilmesi, Ölü Kızın Diriltilmesi (8:40-56)

8:40-42   İsa Celile denizinin karşı kıyısına geri döndü. Orada kendisini başka bir kalabalık sevinçle karşıladı. Havra yöneticisi olan Yair adlı bir adam İsa’yı özellikle görmek istiyordu; çünkü on iki yaşındaki kızı ölmek üzereydi. İsa’yı görür görmez hemen ayaklarına kapandı ve hemen kendisiyle gelmesi için O’na yalvardı. Ama kalabalıkların çokluğu O’nu sıkıştırarak ilerlemesine engel oluyordu.

8:43   Bu kalabalığın arasında on iki yıldır kanaması olan çekingen, ama aynı zamanda çaresiz bir kadın bulunuyordu. Doktor Luka, bu kadının varını yoğunu hekimlere harcamış olduğunu; ancak bütün bu tedavilerden hiçbir yarar görmediğini söylüyor (Markos bu anlatıma, kadının bunca hekime gitmesine rağmen daha da kötüleşmiş olduğunu ekliyor).

8:44-45   Kadın, İsa’da şifa verme gücünün bulunduğunu hissettiğinden, ka-labalığın arasında yavaş yavaş ilerleyerek İsa’nın bulunduğu yere yaklaştı. He-men İsa’nın arkasında eğilip Yahudi giysilerinin kenarında bulunan püsküle, ya da eteğe dokundu (Yahudi giysileriyle ilgili olarak Say.15:38-39 ve Tes.22:12’ye bakabilirsiniz). O anda kadının kanaması kesildi. İyileşmişti. Bir an önce ora-dan sıvışıp kaçmayı tasarlıyordu. Ama onun bu tasarısı İsa’nın şu sorusuyla he-men engellendi: “Bana kim dokundu?” Petrus ile diğer öğrenciler bunun saç-ma bir soru olduğunu düşündüler; çünkü kalabalık İsa’yı her yandan sarmış, sı-kıştırıyordu. Birçokları O’na dokunuyor, itiyor ya da sıkıştırıyordu.

8:46   Ama İsa bu dokunmanın diğerlerinin dokunmasından çok farklı olduğunu fark etmişti. Bir inanlının dediği gibi, “Beden sırf kalabalık yapar; oysa iman dokunur.” İsa kendisine imanın dokunmuş olduğunu biliyordu; çünkü içinden (kadını iyileştiren) bir gücün akıp gittiğini hissetmişti. Bu, İsa’nın bir önceki gücünden biraz daha güçsüz kaldığı anlamında değil; iyileştirme işinin kendisine bir şeylere mal olduğu anlamındadır. Yani harcanan, kullanılan, işe dönüşen güç vardı ortada.

8:47-48   Yaptığını gizleyemeyeceğini anlayan kadın titreyerek geldi, İsa-nın ayaklarına kapandı ve herkese, O’na neden dokunduğunu ve o anda nasıl iyileştiğini anlattı. Kadının halkın önünde yaptığı bu tanıklık, imanının İsa ta-rafından övülmesiyle ve kendisine verilen esenlik vaadiyle ödüllendirildi. İsa kendisine imanla dokunanları daima fark eder ve onları daima bereketler. O’na herkesin önünde tanıklık edenlerin Kurtuluş güvenceleri güçlendirilecektir.

8:49   Kanaması bulunan kadının iyileştirilmesi olayı uzun sürmemişti; ama yine de, birilerinin Yair’e gelip kızının ölmüş olduğunu, bu nedenle de Öğretmen’in yardımına artık bir ihtiyaçları kalmadığını söylemesine yetecek kadar zaman almıştı. İsa’ya hastaları iyileştirebileceği konusunda imanları vardı; ama bir ölüyü diriltebileceği konusunda hiç imanları yoktu.

8:50   Ancak, İsa bu kadar kolay bir şekilde vazgeçecek değildi. Teselli, cesaret ve vaat dolu sözlerle cevap vererek Yair’e şöyle dedi: “Korkma, sadece iman et, kızın kurtulacak.”

8:51-53   İsa eve varır varmaz, kızın anne ve babasıyla birlikte Petrus, Yu-hanna ve Yakup’u da yanına alarak kızın yattığı odaya girdi. Herkes ümitsizlik ve çaresizlikten dolayı ağlarken, onlara susmalarını; çünkü kızın ölmeyip sadece uyuduğunu söyledi. Onlar ise İsa’yla alay etmeye başladılar. Zira kızın ölmüş olduğundan yüzde yüz emindiler.

Acaba kız gerçekten ölmüş müydü? Yoksa komada olduğu gibi sadece derin bir uykuda mıydı? Yorumcuların büyük çoğunluğu kızın ölü olduğu görüşünde birleşiyorlar. Bunlar İsa’nın, Lazar’dan söz ederken, ölü olduğu anlamında uyuyor dediğini ileri sürmektedirler. Sir Robert Anderson adlı bir yorumcu kızın aslında gerçekten ölmediği görüşündedir.26 Bu yöndeki görüşlerini şu şekilde açıklar:

1) İsa, “kızın iyi olacağını” (İncil - KM) söylemişti. İsa’nın burada kullanmış olduğu sözcük, bu bölümün 48’inci ayetinde de kullanmış olduğu, ancak bir diriliş ilişkisinde değil de sadece şifa ilişkisinde kullanmış olduğu sözcükle aynıdır. Bu sözcük Yeni Antlaşma’da ölülerin diriltilişi ilişkisinde hiçbir zaman kullanılmamıştır.

2) İsa, Lazar olayında uyumayla ilişkili farklı bir sözcük kullanmıştır.

3) İnsanlar kızın öldüğünü düşünüyordu; ama İsa kızın gerçekten de uyumakta olduğunu bile bile, onu ölümden diriltiyormuş gibi davranarak, insanların saygınlığını kazanamazdı.

Anderson, konunun sadece kime inanıp inanmamayı istediğinize bağlı olduğunu söylüyor. İsa kızın sadece uyuduğunu söylemişti. Diğerleri ise onun çoktan ölmüş olduğunu bildiklerini düşünüyorlardı.

8:54-56   İsa ona, “kızım, kalk!” diye seslendi. O da hemen ayağa kalktı. İsa kızı anne ve babasına kavuşturduktan sonra onları da mucizeyi başkalarına anlatmamaları için uyardı. O, halkın geçici heyecan ve boş merak konusu olmayı ya da ün kazanmayı kesinlikle düşünmüyordu.

Böylece İsa’nın halka yönelik hizmetinin ikinci yılı bitmiş bulunuyor. 9. bölüm, Onikiler’in gönderilişi konusuyla başlayarak İsa’nın üçüncü hizmet yılını anlatmaktadır.

L. İnsanoğlu Öğrencilerini Gönderiyor (9:1-11)

9:1-2   Bu olay, Onikiler’in Matta 10:1-15’teki gönderilişlerine yakın benzerlikler taşıyorsa da, dikkate değer farklı özellikler de taşımaktadır. Örneğin Matta’da öğrencilere, sadece Yahudilere gitmeleri, hastalıkları iyileştirip ölüleri diriltmeleri söylenmiştir. Bu yöndeki anlatımın Luka’da kısaltılarak anlatılmış olmasının bir nedeni olmalıysa da, bu neden belirgin bir şekilde görülmemektedir. Rab mucizeler yapma yetki ve gücüne sadece Kendisi sahip olmakla kalmadı, bu yetki ve gücünü diğerlerine de verdi.

Güç; kudret ya da iş görebilen yetenektir. Yetki ise bu gücü kullanma hakkıdır. Öğrencilerin duyurmuş olduğu haber, özellikle Kutsal Kitap’ın bir bütün olarak henüz yazılı olmadığı dönemlerde, Rab’bin sağlamış olduğu mucizeler ve harikalarla doğrulanmıştır (İbr.2:3-4). Tanrı bugün de mucizevî bir şekilde hastalara şifa verebilir. Ama şifa mucizelerinin, Müjde’nin her duyuruluşuyla hâlâ bir arada bulunması gerektiği oldukça kuşkuludur.

9:3-5   Artık öğrencilerin Rab’bin kendilerine öğrettiği ilkeleri uygulama fırsatları olacaktı. Maddi gereksinimlerin hepsinde bütünüyle Rab’be güvenmeleri gerekecekti. Giderlerken yanlarına herhangi bir torba, yiyecek ya da para almayacaklar; tersine çok basit bir hayat yaşayacaklardı: ne değnek… ne de yedek mintan. Kabul edildikleri ilk evde kalmaları; daha konforlu yatak ya da daha zengin sofralara konuk olabilmek umuduyla sağa sola bakmamaları gerekiyordu. Kurtuluş müjdesini reddedenler üzerinde baskı kurmamaları, kabul edildikleri yerde fazla uzun kalmamaları gerekiyordu. Kendilerini kabul etmeyenler olduğunda, o kentten ayrılırken onlara uyarı olsun diye ayaklarının tozunu silkmeleri isteniyordu.

9:6   Öğrencilerin Müjde’yi yayıp hastalara şifa verdikleri yerler, büyük bir olasılıkla Celile bölgesindeki köyler ve kasabalar olmalıydı. Öğrencilerin yaymış olduğu haberin egemenlikle ilgili haber olduğunu belirtmek gerekir. Onlar Kral’ın halkın arasında bulunduğunu ve tövbe edip yaşamlarını Rab’be teslim eden insanların üzerinde egemenlik sürmek istediğini duyuruyorlardı.

9:7   Bu dönemde Celile ve Perea bölgelerinin yerel kralı Hirodes Anti-pas’tı. Babası olan büyük Hirodes’in krallığı altında bulunan toprakların dörtte birini kendisi yönetiyordu. Kendi sorumluluğu altındaki bölgelerde Birisi’nin çarpıcı mucizeler gerçekleştirmekte olduğu haberi çok geçmeden kulağına kadar geldi. Vicdanındaki huzursuzluk, Hirodes’in aklına çeşitli sorular getirmeye başladı. Çünkü Yahya Peygambere yaptıkları onu hâlâ rahatsız ediyordu. Hi-rodes bu korkusuz sesi, Yahya’nın başını keserek susturmuştu. Ama hâlâ o ya-şamın gücünden rahatsızlık duymaktaydı. Hirodes’in aklına sürekli olarak Yah-ya’yı getiren bu Kişi kimdi acaba? Halk arasında dolaşan söylentilerden birisine göre bu kişi ölümden dirilen Yahya’ydı.

9:8-9   Yine bazı söylentilere göre bu Kişi, İlyas Peygamber ya da Eski Ant-laşma’daki diğer peygamberlerden birisiydi. Hirodes bu durumda yanında-kilere Yahya’nın başını kendisinin kestirmiş olduğunu anımsatarak heyecanını yatıştırmaya çalışıyordu. Peki ama kimdi bu Kişi? Çeşitli yollarla İsa’yı gör-meye çalışan Hirodes, bu isteğine Kurtarıcı çarmıha gerilmeden bir gün öncesi-ne kadar kavuşamayacaktı.

Ruh’la dolu bir yaşamda ne büyük bir güç vardır, değil mi? Nasıra kasabasının basit insanlarından olan marangoz İsa, koskoca Hirodes’i, onunla daha hiç karşılaşmadığı halde nasıl da titretivermişti! Bu nedenle, Kutsal Ruh’un gücüyle dolu olan herhangi bir Mesih inanlısını sakın hor görmeyin!

9:10   Elçiler (ya da haberciler) geri dönünce, yapmış oldukları şeyleri doğrudan İsa’ya anlattılar. Bu yöntem, iman hizmetlerinde çalışan işçiler için örnek bir yöntem olabilir. İncil’i duyurmaya yönelik yapılan hizmetlerin sonuçları duyurulduğu zaman, her nedense kıskançlıklara ve bölünmelere neden olunmaktadır. G. Campbell Morgan bu durumu, “Benliğimizin derinliklerinden kaynaklanan arzularımız, Ruh’tan değil tamamen bedendendir” diyerek değerlendirmektedir. Bundan sonra İsa onları yanına alıp Beytsayda (balıkçılık evi) denilen bir kente çekildi. Bu dönemde, biri Celile gölünün batı kıyısında, diğeri de do-ğu yakasında olmak üzere iki ayrı Beytsayda kenti bulunduğu anlaşılmaktadır. Ancak bu kentlerin tam olarak nereler olduğu bugün kesin olarak bilinmemek-tedir.

9:11   Öğrenciler İsa’yla birlikte biraz sakin bir zaman geçirip dinlenebilmeyi umuyorlardı; ama gelin görün ki, onların bu umudu pek öyle uzun sürmedi. Çünkü onların ayrılışını gören kalabalıklar arkalarından gitmişti. İsa’nın yaşamına bakacak olduğumuzda, kalabalıkların sık sık İsa’nın peşinden gittiğini görürüz. İsa’yı kim görmek istemişse, onun bu isteği İsa tarafından hiçbir zaman geri çevrilmemiştir. İsteyen herkes İsa’ya kolayca yaklaşabilmiş, O’nunla rahatlıkla konuşabilmiştir. İsa bu olayda, kalabalıkların arkasından gelmesine sinirlenip kızmadı. O’nun insanları bereketlemeye her zaman vakti vardı. Gerçekten de İsa onları ilgiyle karşıladı ve kendilerine Tanrı’nın Egemenliğine ilişkin konulardan söz etti; şifaya ihtiyacı olan kimseleri de iyileştirdi.

M. Beş Bin Kişinin Doyuruluşu (9:12-17)

9:12   Gün batıp hava kararmaya başlayınca İsa’nın öğrencilerini bir huzursuzluk kaplamıştı. Çünkü bulundukları yerde birçok insan vardı ve acıktıkları için her birinin doyurulması gerekiyordu. Böylesine ıssız bir yerde bunca insana yetecek kadar yiyeceği nereden bulacaklardı? Öğrencilere göre böyle bir şey imkansızdı. Bu nedenle Onikiler İsa’ya gelip O’na halkı salıvermesini söylediler. Onların bu tutumu yüreğimizdekilere nasıl da benziyor! Kendimizle ilgili bir konu olduğunda hemen Petrus gibi, “Ya Rab, emret yanına geleyim!” diyor; ama başkalarıyla ilgili konulara gelince, “Ya Rab, onları salıver gitsinler” diyoruz. Bu bizim ne kadar da kolayımıza geliyor, değil mi?

9:13   İsa, kalabalığı yiyecek bulmaları için çevre köy ve kasabalara gönderme düşüncesinde değildi. Öğrenciler, ayaklarına gelen bu insanlara hizmet edebilirlerdi! Öğrenciler İsa’nın bu isteğine, “beş ekmekle iki balıktan başka bir şeyimiz yok” diyerek mazeret gösterirken, başvurabilecekleri asıl kaynağı, Rab İsa’nın verebileceği sınırsız bereketleri unutuyorlardı.

9:14-17   İsa öğrencilerine, beş bin erkeği ve bunun üzerine bir o kadar da kadın ve çocuğu yere oturtmalarını söyledi. Bundan sonra İsa, ekmekle balıkları eline aldı ve şükrettikten sonra ekmeği bölüp öğrencilerine verdi. Öğrenciler de İsa’nın elinden gelenleri kümeler halinde oturan insanlara dağıttılar. Herkes için yeterince yiyecek vardı. Gerçekten de herkes yemeğini yiyip karnını doyurduktan sonra bile, her öğrenci başına bir küfe olmak üzere, başlangıçta ellerinde olandan daha fazla yemek artığı kalmıştı. On iki sepet dolusu yemek artığı topladılar. Bu büyük bir mucizeydi. Bu olayın mucize olmadığını açıklamak isteyen şüpheci yazarlar, yazılarında bir sürü karmaşık ve tutarsız açıklamalarda bulunmaktadırlar.

Bu olay, müjdeyi bütün dünyaya duyurmakla görevlendirilen öğrenciler açısından çok önemlidir. Bu olaydaki beş bin kişi Tanrı’nın ekmeğine açlık duyan kayıp insanlığı simgeler. Öğrenciler de, ellerinde sınırlı kaynakları olduğu anlaşılan, ama bununla birlikte ellerindekini başkalarıyla paylaşmak istemeyen tembel ve uyuşuk inanlıları simgelerler. Rab’bin onlara, “yiyeceği onlara siz verin” şeklindeki sözleri, bir anlamda Matta 28:18-20’de geçen Yüce Görev’in bir tekrarı olmaktadır. Buradaki ders şudur: Eğer biz elimizde olanı İsa’ya verecek olursak, O, bunları çoğaltacak ve ruhsal olarak açlık çeken kalabalıkları doyurabilecektir. Parmaklardaki yüzükler, kollardaki bilezikler, bankadaki şişkin hesaplar, sigorta şirketlerine ödenen aidatlar ve daha birçok yan masraflar, örneğin İncil’le ilgili broşür, kitap ve filmlere dönüştürülebilir; bunun sonucunda da, sonsuzluğa dek Tanrı Kuzusu’na tapınacak olan canların kurtuluşu sağlanmış olabilir. Bu düşünceyi yabana atmayın sakın. Sorumluluk sizindir.

Eğer bugün yeryüzündeki bütün gerçek inanlılar kendilerini ve ellerindekini Rab’bin kullanımına verecek olsalar, yeryüzünde İncil’i duymamış tek bir insan dahi kalmayacak, hepsi bu kurtuluş müjdesini duyacaktır. Beş bin kişinin doyurulmasıyla ilgili ortaya çıkan ders işte budur. Dua edin, Rab size paranızı nereye vereceğinizi göstersin. Eğer siz müjdeyi yan komşunuza duyurmakta tembellik yapıyorsanız, o zaman bırakın hiç olmazsa paranız işlesin. Hiç değilse o zaman bazı kitaplar basılabilir, bazı broşürler yazılabilir ve böylece birçokları kurtuluş müjdesini duyabilirler.

N. Petrus'un Büyük Açıklaması (9:18-22)

9:18   Beş bin kişinin mucizevî bir şekilde doyurulmasından sonra, Petrus-un, Filipus Sezariyesi’ndeki büyük açıklamasıyla karşılaşmaktayız. Ekmek ile balıklar olayı Rab İsa’yı Tanrı’nın Mesih’i olarak görebilmeleri için acaba öğ-rencilerin gözünü açmış mıydı? Filipus Sezariye’sindeki bu olay, genel olarak, Kurtarıcı’nın Onikiler’e yönelik öğretiş hizmetinin dönüm noktasını oluştur-maktadır. İsa bu noktaya kadar öğrencilerini Kendisini tanıyabilmeleri ve Ken-disinin onlarda ve onlar aracılığıyla yapacağı şeyleri kavrayabilmeleri için eğit-mekte ve yetiştirmekteydi. Bu amaca ulaşıldığından, artık kararlı bir şekilde çar-mıha doğru yaklaşmaya başlayabilecekti.

İsa tek başına dua ederdi. O’nun öğrencileriyle birlikte dua ettiği, İncil kayıtlarında belirtilmez. O öğrencilerinin önünde onlar için dua ettiği, ve onlara nasıl dua edileceğini öğrettiği halde, kendi dua yaşamı onlarınkinden tamamen ayrıydı. İsa yine böyle bir gün dua ettikten sonra yanında bulunan öğrencilerine, halkın Kendisinin kim olduğunu düşündüklerini sordu.

9:19-20   Onlar bu soruya, halkın bu konuda çeşitli düşünceleri bulunduğunu söyleyerek yanıt verdiler. Kimileri İsa’nın Vaftizci Yahya, kimileri İlyas Peygamber, kimileri de eski peygamberlerden birisi olduğunu düşünüyordu. Ama İsa bu kez Kendisinin kim olduğunu öğrencilerine sorunca, Petrus kendisinden emin bir şekilde O’nun Tanrı’nın Mesih’i olduğunu söyledi.

James Stewart’ın, Filipus Sezariyesi’ndeki bu olay üzerinde yapmış olduğu yorum gayet doyurucu olduğundan, onun bu düşüncelerini olduğu gibi aktarmayı uygun buluyorum:

İsa konuya ilkin “İnsanlar benim kim olduğumu söylüyorlar?” şeklindeki bir soruyu ortaya atarak başlıyor. Bu soruyu yanıtlamak öğrenciler için hiç de zor bir şey değildi. Çünkü hemen hemen her yerde insanlar İsa’yla ilgili çeşitli şeyler söylüyorlardı. İsa’nın kim olduğuyla ilgili çeşitli söylentiler vardı. Gerçekten de İsa’nın kimliğiyle ilgili olarak halk arasında her çeşit söylenti ve düşünce dolaşmaktaydı. O herkesin dilindeydi. İnsanlar İsa’yla ilgili sadece sıradan bir şeyler değil; gerçekten de büyük şeyler söylüyorlardı. Bazıları O’nun ölümden yaşama geri dönmüş olan Vaftizci Yahya olduğunu düşünüyordu. Diğerleri, O’nun kendilerine İlyas Peygamberi anımsattığını söylüyordu. Yine kimileri de, O’nun Eski Antlaşma’daki peygamberlerden Yeremya ya da bir diğeri olabileceğini düşünüyordu. Diğer bir deyişle, İsa’nın kimliğiyle ilgili dolaşmakta olan bu düşünceler birbirlerinden farklı olmakla birlikte, O’nun gerçekten de büyük birisi olduğu konusunda hepsi görüş birliğindeydiler. O’nun yeri ulusal kahramanlar arasındaydı.

Bu arada tarihin kendisini yinelediğini belirtmekte yarar var. İsa yine bugün dilden dile dolaşmaktadır. O, bugün Hıristiyan kilisesinden çok uzaklarda bile konuşuluyor. O’nun kimliğiyle ilgili düşünce farklılıkları gerçekten de büyüktür. Örneğin Pappini İsa’ya baktığında bir Şair görmektedir. Bruce Barton, harekete geçmiş bir insan görmekte; Middleton Murry de bir Mistik görmektedir. İnsanlar herhangi bir aşırılığa kaçmadan İsa’yı sonsuza dek bütün ahlâk önderlerinin Üstadı ve yine bütün ermişlerin en kutsalı olarak kabul etmeye hazır durumdadırlar. Yaşadığı günlerde İsa’nın Kendisine Yahya, İlyas ve Yeremya dedikleri gibi, bugün de insanlar İsa’nın gelmiş geçmiş bütün ermişlerle bütün kahramanların en üstünü olduğu konusunda görüş birliğine varmaktadırlar.

Ama İsa böyle tanınmakla yetinmek istemiyor, bu O’na yetmiyordu. İnsanlar O’nun Yahya, İlyas ya da Yeremya olduğunu söylüyorlardı. Buna göre O diğerleriyle aynı sıralamaya sokuluyordu. Yani sonuçta O da diğer insanlar gibi biriydi. Her ne kadar bu sıralamada belki birinci yeri alıyor olsa dahi, sonuçta yine diğerleriyle aynı kategoride bulunuyor ve kendisiyle eşit olanlar arasında ilk sırayı alıyordu (Aynen bunun gibi Müslümanlar da İsa’nın günahsız bir yaşam yaşayan tek insan ve en büyük peygamber olduğunu söylemektedirler). Ancak ne var ki, İncil sayfalarında İsa’nın iddia etmiş olduğu şey kesinlikle bu değildi. İnsanlar İsa’nın Kendisiyle ilgili olarak yapmış olduğu iddiayı kabul edebilir ya da reddedebilirler. Ama iddianın gerçekliğiyle ilgili tek bir şüphe dahi öne sürülemez. Mesih, Kendisinin başka bir benzerinin bulunmadığını, bütünüyle eşsiz ve rakipsiz olduğunu iddia etmiştir! (bkz. Mat.10:37; 11:27; 24:35; Yu.10:30; 14:6).27

9:21-22   Petrus’un bu tarihî açıklamasından sonra, Rab onlara kimseye bir şey söylememelerini buyurdu. Çünkü Kendisinin yürümekte olduğu çarmıh yolunun engellenmemesi gerekiyordu. Bundan sonra Kurtarıcı, Kendisinin çok yakında nelerle karşılaşacağını onlara açıklamaya başladı. İlkin acı çekmesi, İsrail’in ihtiyarları tarafından reddedilmesi ve üçüncü gün dirilmesi gerekiyordu. Bu çok çarpıcı bir duyuruydu. Şunu hiç unutmayalım ki, bu sözler yeryüzünde gelmiş geçmiş günahsız ve doğru tek Kişi olan İsa tarafından söylenmiştir. Bu sözler İsrail’in gerçek Mesih’i tarafından söylenmiştir. Bunlar, beden almış Tanrı’nın sözleridir. Bu sözler bize doyurucu, mükemmel ve Tanrı’nın isteğine itaat eden bir yaşamın elem, reddedilme ya da ölüm gibi şeylerle karşılaşabileceğini; ölümden dirilmekle de, artık ölümsüz bir yaşama geçilebileceğini göstermektedir. Bu, başkaları uğrunda ölüme sunulan bir yaşamdır.

Tabii bu, halk arasındaki Mesih’in rolünün nasıl olacağı konusundaki yaygın görüşlerin tam tersiydi. İnsanlar, düşmanları ülkelerinden kovacak, elinde kılıcıyla mücadele verecek dünyasal bir kahraman bekliyorlardı. İsa’nın bu sözlerini duymak, herhalde öğrencilerde şok etkisi yaratmış olmalı. Ama İsa eğer gerçekten kendilerinin de açıklamış olduğu gibi Tanrı’nın Mesih’i ise, o zaman cesaretlerini yitirip umutsuzluğa kapılmalarına hiçbir neden olmamalıydı. Eğer O, Tanrı’nın meshettiği Kişi ise, bu durumda O’nun etkisinin hiçbir zaman ortadan kalkmaması gerekirdi. Kendilerinin ya da İsa’nın başına her ne gelirse gelsin, onlar her zaman kazanan tarafta olacaklardı. Bu nedenle onların haklı ol-dukları ve kesin bir zafere kavuşacakları tam bir güvence altına alınmıştı.

O. Çarmıh Taşımaya Davet (9:23-27)

9:23   Rab yakın zamanda nelerle karşılaşacağını özetledikten sonra öğrencilerini ardından gelmeye çağırdı. Buna göre öğrenciler kendilerini inkâr edip çarmıhlarını sırtlamalıydılar. Kişinin kendisini inkâr etmesi, tasarlama ya da seçmeyle ilgili bütün haklarından isteyerek vazgeçmesi ve yaşamın her alanında İsa’yı Efendisi ve Sahibi olarak kabul etmesi demektir. Çarmıhı yüklenmek de, İsa’nın yaşadığı hayat tarzını kararlı bir şekilde benimsemeyip O’nun gibi bir hayat sürmek demektir. Böyle bir hayatı yaşamayı seçenler şu gibi şeylerle karşılaşmaya hazır olmalıdırlar:

- Sevdiklerinden muhalefet görmek,

- Dünyanın kınamalarıyla karşılaşmak,

- Aile, ev, toprak ve bu dünyanın rahatını bırakmak,

- Bütünüyle her şeyde Tanrı’ya güvenmek,

- Kutsal Ruh’un kılavuzluğu altına girmek,

- İnsanlara, hoşlarına gitmeyecek bir haberi duyurmak,

- Genelde yalnız bırakılmak; yalnız yaşamak,

- Kurumsallaşmış dinsel örgütlerin liderlerinin saldırılarına hedef olmak,

- Doğruluk uğrunda elem çekmek,

- İftiraya uğramak,

- Kendi yaşamını bir başkası için feda etmek,

- Dünyanın çekiciliğine ve doğal benliğin tutkularına kapılmamak.

Böyle bir yaşam, aynı zamanda sözün gerçek anlamında yaşam olan bir yaşamdır. Bu, niçin var olduğumuzu sonunda bulup ortaya çıkarmamızdır. Bu, ayrıca sonsuz bir ödül demektir. Bizler her nedense çarmıh taşımayı öngören bir yaşamdan hemen uzaklaşmak isteriz. Aklımız, Tanrı’nın böyle bir şeyi bizim için istemiş olduğunu bir türlü kabullenmek istemez. Oysa İsa’nın, “ardımdan gelmek isteyen” şeklindeki sözleri, hiç kimsenin mazeretinin kabul edilmeyeceğini, hiç kimsenin farklı bir uygulamaya tabi tutulmayacağını açık bir dille ortaya koymaktadır.

9:24   Bizim doğal eğilimimiz her nedense canımızı bencil, kolay, bayağı ve önemsiz şeylerle kurtarmaktır. Rahatlık, lüks ve kolaylık içerisine gömülerek kendimizi dünyanın zevk ve arzularına kolaylıkla kaptırabilir; sırf bugün için yaşayarak, en verimli yeteneklerimizi bu dünyanın birkaç yıllık sahte güvencelerine harcayabiliriz. Ama böyle yapmakla, aslında canımızı yitirmekte olduğumuzu ne yazık ki bilmeyiz. Böylece, yaşamın gerçek amacından ve bunun yanındaki derin ruhsal bereketlerden yoksun kalırız. Öte yandan, canımızı Kurtarıcımız uğrunda yitirebiliriz de. Kendi bencil arzularımızı bir tarafa atarsak, ilkin Tanrı’nın Egemenliğini ve O’nun doğruluğunu ararsak, kendimizi tamamen O’nun ellerine bırakacak olursak, o zaman insanlar bizim akılsız olduğumuzu düşüneceklerdir. Eğer İsa’yı izlediğimiz için başkaları tarafından terk edi-liyorsak, böyle bir yaşam, işte o zaman gerçek bir yaşamdır. Böyle bir yaşamın sözlerle anlatılamaz bir sevinci, Kutsal bir rahatlığı ve derin bir ruhsal doyumu vardır.

9:25   Kurtarıcı, Onikilerle konuşurken, maddî zenginliklere yönelik hırsın, inanlıların Rab’be tam anlamıyla teslim olmalarını engelleyen çok güçlü bir etki olduğunu fark etmişti. Bu nedenle şuna benzer bir şey söyledi: “Diyelim ki bütün dünyanın altın ve gümüş rezervlerini elde ettiniz, dünyanın bütün mal ve mülklerini üzerinize geçirdiniz ve değeri olan her şeye sahip oldunuz. Yine diyelim ki, bütün bu maddî şeylere sahip olmaya çalışırken yaşamda en önemli olan şeyi kaybettiniz. Bu durumda bütün bu malın, mülkün ve paranın size ne yararı olabilir? Bütün bu şeylere sadece geçici bir zaman için sahip olabilirsiniz ve ondan sonra bu şeyleri sonsuza dek bırakmak zorunda kalacaksınız. Bu kısacık yaşamı birkaç parça tozlu oyuncak karşılığında satmak, akılsızca yapılacak bir pazarlık olurdu.”

9:26   Mesih’e tam olarak bağlanmaya engel olan diğer bir etken de utanmaktan korkmaktır. Bir yaratığın Yaratıcısından, bir günahlının da Kurtarıcısından utanması, tam bir bilinçsizliktir. Ama şimdi sorarım size: Bundan hangi birimiz suçsuzuz? Rab böyle bir utancın gelebileceğini gördüğünden, bizi buna karşı sert bir şekilde uyarma yoluna gitti. Herhangi bir utançla karşılaşmayalım diye ismen Hıristiyanlar gibi yaşayıp bu dünyanın gidişine ayak uyduracak olursak, o zaman İnsanoğlu da kendisinin, Babasının ve kutsal meleklerin görkemi içinde geldiğinde bizden utanacaktır. Rab burada, O’nun uğrunda şimdi çekebileceğimiz herhangi bir utancın ya da aşağılanmanın, O yücelik içinde geldiği zaman, O’nu şimdi inkâr edenlerin duyacağı utanç karşısında bir hiç olarak görüneceğini söylercesine, İkinci Gelişi’nin üç yönlü yüceliği üzerinde duruyor.

9:27   İsa’nın burada gelecekteki yüceliğinden söz etmesi, bundan sonra meydana gelen olayla bir bağ oluşturmaktadır. İsa şimdi orada bulunan öğrencilerinden bazılarının Tanrı’nın Egemenliğini görmeden ölmeyeceklerini bildiriyor. O’nun bu sözleri, İsa’nın Dağ Üzerinde Görünümünün Değişmesi olayının anlatıldığı 28-36’ncı ayetlerde gerçekleşmektedir. Bu öğrenciler, Petrus, Ya-kup ve Yuhanna’ydı. Onlar, İsa yeryüzündeki egemenliği kurduğunda ne gibi şeyler olacağına ilişkin bu sahneye tanık olmuşlardı. Elçi Petrus, ikinci mek-tubunda bu noktaya değinerek şunları yazıyor:

Rabbimiz İsa Mesih’in kudretini ve gelişini size bildirirken düzme masallara uymadık. O’nun görkemini gözlerimizle gördük. Mesih, yüce ve görkemli Olandan kendisine, ‘Benim sevgili Oğlum budur, O’ndan hoşnudum’ diye gelen sesle, Baba Tanrı’dan onur ve yücelik aldı. Kutsal dağda O’nunla birlikte bulunduğumuz için gökten gelen bu sesi biz de işittik (2Pe.1:16-18).

Bu kısımda Rab’bin devam edegelen öğretişlerine dikkat edin. Kendisinin elem çekip reddedileceğini ve öldürüleceğini daha biraz önce söylemişti. Bundan sonra öğrencilerinden Kendisini, kendilerini inkâr eden, elem çeken ve kurban olan hayatlar yaşayarak izlemelerini istemişti. Ama şimdi bir anlamda şöyle diyordu: “Ama şunu unutmayın! Bununla birlikte elem çekerseniz, benimle birlikte saltanat da süreceksiniz. Çünkü çarmıhın ötesinde sizi yücelik bekliyor. Bu size neye mal olursa olsun, buna karşılık olarak alacağınız ödül de kat kat fazla olacaktır.”

Ö. İnsanoğlu’nun Görünümü Değişiyor (9:28-36)

9:28-29   İsa bu sözleri söyledikten yaklaşık sekiz gün sonra yanına Pet-rus, Yuhanna ve Yakup’u alarak dua etmek üzere dağa çıktı. Bu dağın hangi dağ olduğunu kesin olarak bilmiyorsak da, bu, üzeri karla kaplı olan yüksek Hermon dağı olabilir. Rab orada dua ederken, dış görünümü bir anda değişmeye başladı. Duanın değiştirebileceği şeyler arasında insanın görünümünün de değişmesi olayı çok çarpıcı ve ilginç bir gerçektir. Üstündeki giysi ve yüzü, gözleri kamaştıracak kadar parladı, ya da şimşek gibi parıldayan bir beyazlığa büründü. Biraz önce de belirtmiş olduğumuz gibi bu olay, İsa’nın gelecekteki egemenliği sırasında sahip olacağı yüceliğin bir tür öngörünümü niteliğindeydi. O’nun yüceliği, Kendisi bu yeryüzünde bulunduğu günlerde, etten yapılmış olan bedeni içerisinde örtülü olarak bulunmaktaydı. O yeryüzünde Kendisini alçaltıp yüceliklerini bırakmış olarak bir emir kulu görünümünü almıştı. Ama Bin Yıllık Saltanat döneminde O’nun bu yüceliği tamamen açıklanacaktır. O zaman herkes O’nu bütün görkemi ve yüceliği içerisinde görecektir.

Profesör W.H Rogers bu noktayı şu sözlerle açıklıyor:

İsa’nın Görünümünün Değişmesi olayında, gelecekte açıklanacak olan egemenliğin en önemli özelliklerinin bir tür minyatürüyle karşılaşıyoruz. Burada Rab’bi kendisini alçaltmış olarak değil, yücelik içerisinde görüyoruz. Musa’yı ölüm yoluyla egemenliğe giren yeniden doğanların bir temsilcisi olarak yüceltilmiş bir durumda görüyoruz. İlyas’ı da değişim yoluyla egemenliğe giren kurtulmuşların bir temsilcisi olarak, yüceliğe bürünmüş bir durumda görüyoruz. Bin yıllık bir saltanat döneminde bedende bulunan İsraillilerin temsilcileri olarak da, yüceltilmemiş bulunan üç öğrenciyle; Petrus, Yakup ve Yuhanna ile karşılaşıyoruz. Bundan sonraki egemenliğe, saltanat başladıktan sonra getirileceklerin temsilcileri olarak, dağın eteklerinde bulunan kalabalıkları görüyoruz.28

9:30-31   Musa ile İlyas, İsa’nın yakında Kudüs'te gerçekleşecek olan ayrılışını ("çıkış"ını), yani ölümünü konuşuyorlardı. Burada İsa’nın ölümünden, gerçekleştirilecek olan bir şey olarak söz edilişine dikkat edin. Yine ölümün, varlığın son bulması olmadığına, bir yerden başka bir yere ayrılış anlamına gelen bir tür çıkış olduğuna da dikkat edin.

9:32-33   Bütün bunlar olup biterken öğrencilerin üzerine uyku çökmüştü. Ryle bu konuda şöyle diyor:

Bu yücelik görünümü karşısında uykuya dalan öğrencilerin, Getsemani bahçesindeki sıkıntılı anlarda da uykuya yakalandıklarını unutmayın. Et ve kanın cennete girebilmesi için kesinlikle değiştirilmeye ihtiyacı vardır (bkz. 1Ko.15:50-52). Bizim zayıf ve düşkün bedenlerimiz İsa’yla ne sıkıntılı anlarında ne de yüceltil-diği anlarda ayakta durabilir. Gerçekten de fiziksel yapımızın cennetin bereket-lerinin tadına varabilmesi için önceden büyük değişikliklerden geçirilmesi gere-kir.29

Öğrenciler, uykuları iyice dağılınca İsa’nın parıldayan görkemini gördüler. Petrus karşılaşmış olduğu görüntülerin kutsallığını koruyabilmek için ne söylediğini bilmeden biri İsa, diğeri Musa ve bir diğeri de İlyas için olmak üzere üç çardak kurulmasını öneriyordu. Ama aslında ne söylediğinin farkında bile değildi. Onun bu düşünceleri bilgili olmasından değil, sadece hevesli ve atılgan olmasından kaynaklanıyordu.

9:34-36   Bu sözler üzerine Tanrı, onları gölgeleyen bir bulut içerisinden seslenerek İsa’nın Kendisinin sevgili Oğlu olduğunu, bu nedenle de O’nu dinleyip sözüne itaat etmeleri gerektiğini söyledi. Duydukları bu ses geçer geçmez Musa ile İlyas’ın görüntüleri de bir anda kayboluverdi. Orada tek başına sadece İsa’yı gördüler. İsa’nın egemenliğinde de aynen böyle olacak, İsa daima her şeyde en önde gelecek, yüceliğini başka birisiyle asla paylaşmayacaktır. Öğrenciler bu olaydan derin bir şekilde etkilendiklerinden gizli tuttular ve bu konu hakkında hiç kimseyle tartışmadılar.

P. Cine Tutsak Çocuğun İyileştirilmesi (9:37-43a)

9:37-39   Ertesi gün İsa ile öğrencileri yücelik dağından aşağıya, insan ihtiyaçlarıyla dopdolu olan vadiye indiler. Yaşamda ruhsal bereketlerin coşkunlukla yaşandığı anlar vardır; ama Tanrı bunları günlük mücadele ve sıkıntılar ile dengeler. İsa’yı karşılamaya gelen büyük kalabalığın içerisinde, cine tutsak oğlunun iyileştirilmesi için İsa’ya yalvaran dertli bir baba vardı. Çocuk babasının biricik oğluydu ve bu nedenle de onun için çok değerliydi. O halde bu babanın, biricik oğlunun cin tarafından yere vuruluşunu görmesi onun için kim bilir ne büyük bir acı kaynağıydı! Çocuğa gelen nöbetlerin ne zaman geleceği bilinmiyordu ve geldiğinde de ansızın geliyordu. Çocuk cine yakalandığı zaman birden bire bağırmaya başlıyor ve ağzından köpükler çıkarıyordu. Epey mücadeleden sonra cin onun içinden zorlukla ayrılıyor ve ayrıldığında da onu yara bere içinde bırakıyordu.

9:40   Zavallı ve çaresiz baba, bundan önce oğlunu iyileştirmeleri için İsa-nın öğrencilerine getirmişti, ama onlar hiçbir şey yapamamışlardı. Peki öğren-ciler çocuğa niçin yardım edememişlerdi? Belki bu hizmetlerinde profesyonel-leşmemişlerdi. Belki de, düzenli bir ruhsal çalışma yapmadan bile Ruh dolu-luğundaki bu hizmeti sürdürebileceklerini sanmışlardı.

9:41   Rab İsa görmüş olduğu şeyler karşısında oldukça üzülmüştü. Herhangi bir isim vermeden, “Ey imansız ve sapmış kuşak!” diyerek onlara karşılık verdi. Bu sözler öğrencilere, orada toplanan kalabalığa, çocuğun babasına ya da bunların hepsine birden söylenmiş olabilir. Onlar, İsa’daki sonsuz güç kaynağından yararlanabilecekleri halde yararlanmamışlar; bunun yerine ihtiyaç içindeki bu insanın durumuna seyirci kalmışlardı. İsa onlarla daha ne kadar kalıp onlara katlanacaktı? Bundan sonra çocuğun babasına seslenerek, “Oğlunu buraya getir” dedi.

9:42-43   Çocuk daha İsa’ya yaklaşırken cin onu yere vurup şiddetle sarstı. Ama İsa kötü bir ruhun yaptığı bu boy gösterisi karşısında hiç etkilenmemişti bile. Çünkü İsa’ya engel olan şey, cinlerdeki güçten çok, insanlardaki imansızlıktı. İsa kötü ruhu azarladı, çocuğu iyileştirerek babasına geri verdi. Olayı gören insanlar şaşırıp kalmış, herkesin aklı durmuştu. Çünkü gözlerinin önünde gerçekleşen bu mucizede Tanrı’nın yüceliğini görmüşlerdi.

R. İnsanoğlu Kendi Ölümü ile Dirilişini Bildiriyor (9:43b-45)

9:43b-44   Öğrenciler, Efendilerinin bütün ulus tarafından Kral olarak kabul edilinceye dek mucizelerine devam edeceğini sanmış olabilirler. Ama İsa onların düşüncelerindeki bu hayalî beklentiyi aydınlığa kavuşturmak amacıyla onlara İnsanoğlu’nun insanların eline teslim edileceğini, yani öldürüleceğini tekrarladı.

9:45   Peki onlar İsa’nın bu önbildirisini niçin anlamadılar? Anlamadılar, çünkü Mesih’in herkesin gözünde bir numaralı kahraman olduğu yolundaki düşüncelerinden bir türlü sıyrılamamışlardı. Kendi düşüncelerine göre O’nun ölümü, bütün bu bereketlerin sonu demek olurdu ve bu yüzden buna ihtimal dahi vermek istemiyorlardı. Gerçeği onlardan gizleyen Tanrı değil, onların inanmaya kararlı bir şekilde karşı koymalarıydı. Belki de İsa’ya bu sözlerle ilgili soru sor-maya dahi korkuyorlardı. Soracak olurlarsa, belki korktukları başlarına gelecek, duymak istemedikleri gerçekleri duymuş olacaklardı!

S. Egemenlikte En Büyük Kim? (9:46-48)

9:46   Öğrenciler sadece görkemli egemenliğin kısa bir zaman sonra başlayacağını beklemekle kalmamışlar, egemenlikteki boş yerlere çoktan göz dikmişlerdi. Aralarında kimin en büyük olduğunu tartışmaya bile başlamışlardı.

9:47-48   İsa, kendilerini rahatsız eden soruyu bildiğinden, küçük bir çocuğu yanına çekti ve öğrencilerine, bu çocuğu kendi adı uğruna kabul edenlerin Kendisini kabul etmiş olacaklarını söyledi. İlk bakışta bu sözlerin, kimin en büyük olacağı konusunda söylenen sözlerle herhangi bir bağlantısı yokmuş gibi görülüyorsa da, sanırım şöyle bir bağlantıdan söz edilebilir: Gerçek bir üstünlük ya da büyüklük, küçük çocuklara, çaresizlere, ihtiyaç içerisinde bulunanlara ve insanların hiç farkına bile varmadan yanlarından geçip gittikleri zavallılara gös-terilen ilgi ve sevecenlikte görülebilir. Bu nedenle İsa, aranızda en küçük kim ise, işte en büyük odur demekle, hiç önemi olmayan, arka plana itilen inanlı-larla bir arada olacak kadar kendilerini alçaltan kimselerden söz ediyordu.

Matta 18:4’te Rab, Göklerin Egemenliğindeki en büyük kişinin, kendisini bir çocuk gibi alçaltan kimse olduğunu söylemektedir. Luka’da ise, inanlının, kendisini inanlı topluluğundaki en basit ve en sıradan inanlılarla özdeşleştirip birleştirmesinden söz edilmektedir. Her iki durumda da inanlı kişinin, tıpkı Kurtarıcı’nın yaptığı gibi, kendisini alçakgönüllü bir seviyeye indirmesi gerekmektedir.

Ş. İnsanoğlu Tarikatçılığı Yasaklıyor (9:49-50)

9:49   Bu olay, Rab’bin biraz önce öğrencilerine anlattığı kaçınmaları gereken davranışı görüntüler niteliktedir. Öğrenciler, İsa’nın adıyla cin kovan bir adamla karşılaşmışlar, ama adam kendileriyle birlikte bulunmadığı için ona engel olmaya çalışmışlardı. Diğer bir deyişle öğrenciler, Rab’bin bir çocuğunu İsa’nın adında kabul etmeye yanaşmamışlardı. Bölücü bir tutuma sahip ve dar görüşlüydüler. Oysa İsa’nın adında bir insanın içinden cinlerin çıktığına sevinmeleri gerekiyordu. Kendilerinin çıkardığı cinlerden daha çok cin çıkarıyor diye başka bir inanlıyı ya da inanlı grubunu kıskanmamaları gerekirdi. Şu halde her inanlı ruhsal güç ve prestij tekelini elde etmeye yönelik bir ayrımcılık arzusuna karşı uyanık olmalıdır.

9:50   İsa, “Ona engel olmayın” dedi. “Size karşı olmayan, sizden yanadır.” Mesih’in kişiliği ve yaptıkları söz konusu olduğu sürece insanlar için tarafsızlıktan söz edilemez. İnsanlar İsa’dan yana değillerse, o zaman O'na karşıdırlar. Ama konu Mesih İnancı kapsamındaki iman hizmetlerine gelince, A. L. Williams konuyla ilgili onlara şunları söylüyor:

“Samimi ve yürekten bağlı olan Mesih inanlıları, başkalarının Mesih’in adında bir şeyler yapmaları durumunda, bunun bütünüyle İsa’nın yüceliğine ve O’nun adının duyurulmasına yönelik pozitif bir etki olduğunu unutmamalıdırlar... Efendimizin vermiş olduğu yanıt, içerisinde geniş ve uzak yerlere ulaşan bir gerçek içermektedir. Nitekim ne kadar kutsal olursa olsun, yeryüzünün hiçbir toplumu, İsa’nın adını imanla ve gerçek bir şekilde kullanmaktan kaynaklanan göksel yetki ve gücün yalnız kendilerine ait olduğunu iddia edemez!”30

VII. İNSANOĞLU’NA KARŞI ARTAN MUHALEFET (9:51 - 11:54)

A. İnsanoğlu Samiriye’de Reddediliyor (9:51-56)

9:51   İsa’nın göğe alınacağı gün yaklaşmaktaydı. O bunu çok iyi biliyordu. Ancak bu arada çarmıha da gerileceğini bildiğinden, Kudüs'e ve Kendisini orada bekleyen gelişmelere doğru kararlı adımlarla ilerlemeye başladı.

9:52-53   Kudüs yolu üzerinde bulunan Samiriyelilere ait bir köyde İnsanoğlu’nu kabul etmemişlerdi. Samiriyeliler İsa’nın Kudüs’e doğru gittiğini bildiklerinden, bu kendileri açısından İsa’yı kabul etmemelerinin geçerli bir nedeni sayılabilirdi. Çünkü Yahudilerle Samiriyeliler birbirlerini hiç sevmezler, birbirlerinden nefret ederlerdi. Bölücü tutumları, tutuculukları, ırkçı yaklaşımları ve millî gururları nedeniyle yüceliğin Rabbini kabul etmek istemediler.

9:54-56   İsa’nın kabul edilmemesi üzerine öğrencilerden Yakup’la Yuhan-na küplere bindiler ve Rab’den bunların hepsini yok etmek için gökten ateş yağdırmalarına izin vermesini istediler. Ama İsa dönüp onları azarladı. Çünkü İnsanoğlu insanları yok etmeye değil, kurtarmaya geldi. Zira zaman, Tanrı-mızın öç alma günü değil, Rab’bin lütuf yılıydı. Bu nedenle öğrenciler de kinci-likle değil, tam tersine lütufla dolu olmalıydılar.

B. Öğrenciliğe Engel Olan Şeyler (9:57-62)

9:57   Bu ayetlerde, İsa’nın öğrencileri olmaya yönelik isteğimize engel olan temel nedenlerden üçüne bakacağız. Bu üç neden, aynı zamanda İsa’nın üç tipteki sözüm ona öğrencilerini betimlemektedir. Birinci adam, İsa her nereye giderse O’nun ardınca geleceğinden yüzde yüz emin görünüyordu. Bu kişi ilkin çağırılmayı beklemedi. Durup dururken kendisini öne attı. Bu kişi kendisinden emindi, aşırı derecede ve boş yere hevesliydi. Öğrenciliğin kendisine nelere mal olacağını hesaba katmamıştı. Ağzından çıkan sözlerin ne anlama geldiğinden haberi yoktu.

9:58   İsa’nın verdiği yanıt, ilk bakıldığında adamın teklifiyle hiç ilişkili değilmiş gibi görünüyor. Oysa gerçekten çok yakın bir ilişki bulunmaktadır. İsa bir anlamda şöyle diyordu: “Benim ardımca gelmenin ne demek olduğunu gerçekten biliyor musun? Benim ardımca gelmek demek, yaşamın rahatlık ve kolaylıklarından vazgeçmek demektir. Benim dikili bir ağacım; ‘benimdir’ diyebileceğim bir evim dahi yok. Bu dünyada bulundukça rahatım olmayacak. Tilkiler ve kuşlar, doğal rahatlık ve güvenlik konularında benden çok daha ileridirler. Birçok insanın kendilerinin asla vazgeçilemez diye değerlendirdikleri kişisel haklar pahasına da olsa, beni yine izleyecek misiniz?” İnsanoğlu’nun başını yaslayacak yeri yok diye okuduğumuz zaman O’na acımak geliyor içimizden. Bir yorumcu bu noktada şunları yazıyor: “İsa’nın, Kendisine acımamıza ihtiyacı yoktur. Mesih sizi bu dünyanın yüksek yerlerinde beklerken, sizi bundan alıkoyan bir eviniz mi var? Öyleyse o zaman siz kendinize acıyın, daha iyi edersiniz.” Bu adamdan bir daha söz edildiğini duymuyoruz. Öyle anlaşılıyor ki bu adam yaşamın getirdiği rahatlıkları bir yana bırakıp Tanrı’nın Oğlu’nu izlemeye istekli biri değildi.

9:59   İkinci adam, İsa’nın kendisini ardından gelmeye çağırdığını duymuştu. Bu adam İsa’nın ardınca gitmeye istekli olsa da, yaşamında öncelikle yapmak istediği başka şeyler vardı. İlkin gidip babasını gömmek istiyordu. İsa’ya söylediklerine dikkat edin. “Ya Rab, izin ver de önce gidip...” İsa’ya her ne kadar Rab (Sahip, Efendi) diye seslendiyse de, gerçekte İsa’nın istediklerinden çok, önce kendi istek ve heveslerini yerine getirmek istiyordu. “Ya Rab” ile “önce ben” sözleri birbirine kesinlikle zıttır; birinden birini seçmek zorundayız. Babası öldüyse, ya da kendisi, babası ölünceye dek evde beklemeyi tasarlasa da, durum yine değişmeyecekti. Çünkü bu adam önceliği, Mesih’in çağrısına vereceğine başka bir şeye veriyordu. Bir kimsenin ölen ya da ölmek üzere olan babasına saygı göstermesi kesinlikle uygun ve doğru bir şeydir. Ama herhangi bir şey ya da kimse, ortaya Mesih’e rakip olarak çıkarılıyorsa, o zaman bu tutum apaçık bir günah olmaktadır. Bu adamın yapacak başka işleri vardı; başka bir uğraşı ya da görevi olmuş olabilir. İşte bu durum, o kimseyi İsa’nın koşulsuz bir öğrencisi olmaktan kesin bir şekilde alıkoymuştu.

9:60   İsa bu adamın iki yürekliliğini şu sözlerle azarladı: “Ölüleri bırak, kendi ölülerini kendileri gömsünler. Sen gidip Tanrı’nın Egemenliğini duyur!” Ruhsal olarak ölü olanlar, fiziksel olarak ölü olanları gömebilirler; ama İncil’i duyuramazlar. Bu nedenle öğrenciler, kurtulmamış tövbesizlerin imanlılar kadar iyi yapabilecekleri işlere öncelik vermemelidirler. Bir Mesih inanlısı, yaşamın en önemli dürtüsü olarak kendisinin vazgeçilmez bir unsur olduğunu iyice kavramalıdır. Bir inanlının en başta gelen görevi, yeryüzünde Mesih’in etkisini ilerletmek olmalıdır.

9:61   İsa’nın sözüm ona öğrencisi olacak üçüncü adam, İsa’nın ardınca gitmeye gönüllü olması açısından birinci adama benzemektedir. “Ya Rab, önce evimdekilerle” diyerek gösterdiği çelişkiyle de ikinci adama benzemektedir. Bu adam önce ailesiyle vedalaşmak istiyordu. Adamın bu isteği, aslında çok doğru ve uygundu. Ne var ki, yaşamın en genel nezaket davranışları bile, tez-canlılıkla yapılıyor ve Rab’be itaat etme konusu göz önünde bulundurulmuyorsa, yanlış olabilmektedir.

9:62   İsa, adama, bir kez öğrencilik sabanını tutan bir kimsenin geriye bakmamasını; aksi takdirde bu kimsenin Tanrı’nın Egemenliğine layık olamayacağını söyledi. İtaat etmeye isteksiz ve hayalperest kimseler Mesih’in izleyicileri olamazlar! Her ne kadar kendi içlerinde doğru ve uygun olsalar da, aile ya da dostların öncelik sırasında Rab’bin önünde gelmesine, böylece insanların Rab’be koşulsuz bir şekilde boyun eğmelerine engel olacak etkilerin ortaya çıkmasına izin verilmemelidir. Tanrı’nın Egemenliğine layık değil terimi kur-tuluşa değil, Rab için yapılan ruhsal hizmete değinmektedir. Bu bütünüyle, ege-menliğe girme konusuyla değil, egemenliğe girdikten sonra yapılan ruhsal hiz-metler konusuyla ilgilidir. Egemenliğe yaraşmamız bütünüyle Rab İsa Mesih’in kişiliğine ve O’nun yaptıklarına dayalıdır. Biz buna sadece İsa’ya iman ederek sahip olabiliyoruz.

Şu halde özetleyecek olursak, bu adamların tecrübelerinde öğrenciliğe engel olan üç temel neden bulunmaktadır:

1) Maddesel rahatlıklar.

2) Bir iş ya da uğraşı.

3) Aile ve arkadaşlar.

Mesih yüreklerde rakipsiz olarak saltanat sürebilmelidir. Diğer bütün şeylere gösterilen sevgi ve bağlılıklar ise daima ikinci sırada olmalıdır.

C. Yetmişlerin Gönderilmesi (10:1-16)

10:1-12   Rab’bin yetmiş32 öğrenciyi görevlendirerek göndermesi olayına İncil yazarlarından sadece Luka değinmektedir. Burada anlatılanlar, Matta 10’daki Onikilerin gönderilişi olayı ile çok yakın bir benzerlik taşısa bile, Onikiler kuzey bölgelere gönderilirken, yetmişler grubu şimdi Rab’bin Kudüs'e doğru izlemekte olduğu yön boyunca güneye gönderilmişlerdir. Öyle anlaşılıyor ki, bu görev yetmişlere, Rab’bin kuzeyde Filipus Sezariyesi’nden başlayarak Celile ve Samiriye bölgelerinde, Ürdün’ün doğu yakasında Perea bölgesinin güneyinde ve tekrar Ürdün’ün batı yakasında Kudüs'e kadar yapacağı yolculukları hazırlamaları için verilmişti.

Yetmişler grubunun görevi ve yetkisi sadece geçici olmakla birlikte, Rabbi-mizin bu insanlara vermiş olduğu buyruk ve öğretişler, her çağdaki Mesih inan-lısına kolaylıkla uyarlanabilen birçok yaşam ilkesini içermektedir.

Bu ilkelerden bazıları şöylece özetlenebilir:

1) İsa onları ikişer ikişer gönderdi (a.1). Bu, yetkili tanıklık demektir. “Her sav iki ya da üç tanığın tanıklığıyla doğrulanmalıdır” (2Ko.13:1).

2) Rab’bin hizmetçisi, Rab hasadına işçiler göndersin diye durmadan yalvarmalı (10:2). Yapılacak iş o denli çoktur ki, ne kadar çok işçi gelse, işi yine de bitiremezler. İşçiler için dua ederken, tabii ki bizim de Rab için gitmeye ve çalışmaya istekli olmamız gerekmektedir. Yalvarın (10:2) ve gidin (10:3) sözlerine dikkat edin.

3) İsa’nın öğrencileri, kendilerinin hoşgörüyle karşılanmadığı bölgelere gönderildiler (10:3). Onlar, dış görünüşleri açısından kurtların arasındaki savunmasız koyunlar gibidirler. Dünya tarafından saygınlıkla karşılanıp kabul edilmeyi değil; tam tersine, elem çekmeyi ve hatta öldürülmeyi dahi beklemelidirler.

4) Kişisel rahatın gözetilmesine izin verilmemiştir (10:4a): “Ne kese, ne torba, ne de çarık alın.” Para kesesi, yedek olarak saklanmış para demektir. Torba, yedek olarak saklanmış yiyecek; çarık da, ya yedek bir çift çarık ya da özel rahatlığı sağlayan ayakkabılar anlamlarında kullanılmış olabilir. Bütün bunların üçü, elinde hiçbir şey olmamasına rağmen her şeye sahip olan ve birçoklarını zenginleştiren yoksulluktan söz etmektedir (2Ko.6:10).

5) Yolda hiç kimseyle selamlaşmayın! (10:4b). Mesih’in hizmetçileri, doğuda adet olduğu gibi, uzun uzadıya selamlaşmalarla boş yere zaman harcamamalıdırlar. Düşünceli ve nazik olmakla birlikte, ellerindeki zamanı boş sözlerle değil, İncil’i duyurarak değerlendirmelidirler. Çünkü hiç kaybedecek zamanımız yok.

6) Kendilerine her ne zaman konukseverlik gösterilirse, bunu kabul etmeleri gerekecekti (10:5-6). Vermiş oldukları ilk selam olumlu bir şekilde karşılanırsa, bulundukları yerin ev sahibi esenliksever biri (selamet oğlu) olarak kabul edilecektir. Bu kişi barışsever bir kimsedir, barış ve esenlik haberini kabul eden bir kimsedir. Eğer öğrenciler reddedilecek olurlarsa, cesaretlerini yitirmemelidirler. Bu durumda onların dilemiş olduğu esenlik kendilerine geri dönecek, yani hiçbir şey kaybolmayacak ya da boşa gitmeyecek ve daha sonra bundan başkaları yararlanacaktır.

7) Öğrenciler girmiş oldukları ilk evden dışarıya çıkmamalıydılar (10:7). Çünkü bu evden başkasına dolaşmakla kendilerine daha rahat bir yer arıyorlar izlenimini bırakabilirlerdi. Oysa onların basit bir şekilde yaşamaları ve kendilerine verilen her şey için müteşekkir olmaları gerekiyordu.

8) Öğrenciler kendilerine sunulan herhangi bir yiyeceği yemeye ya da içeceği içmeye çekinmemeliydiler (10:7). Rab’bin hizmetçileri olarak ihtiyaçlarını karşılamalarına hakları vardı.

9) Şehirler ve kasabalar da tıpkı bireyler gibi Rab’bi ya kabul edecekler ya da reddedeceklerdi (10:8-9). Eğer duyurulan haber bir bölgede kabul edilirse, öğrenciler o bölgede vaaz etmeli, kendilerine gösterilen konukseverliği kabul etmeli ve İncil’in bereketlerini oraya götürmeliydiler. Mesih’in hizmetçileri önlerine konan yiyeceği yemeli, ev sahibinin sunduğu yemekler konusunda müşkülpesent olmamalı ya da ev sahibine zahmet verdirmemelidir. Çünkü yiyecek, hayatlarındaki en önemli şey değildir. Rab’bin haberini kabul eden kasabalarda yaşayan hasta insanlar öğrencilerin hizmetleriyle şifa bulabileceklerdi. Çünkü Kral onlara yaklaşmaktadır (10:9).

10) Bir kasaba Müjde’yi reddederse, sonra bunu bir daha duyma ayrıcalığından bütünüyle yoksun kalabilir (10:10-12). Tanrı’nın işleyişi açısından haberin son kez duyulduğu bir zaman olabilir. İnsanlar kurtuluş müjdesi ile oyun oynamamalıdırlar. Yoksa iyi haber kendilerinden uzaklaştırılabilir. Işığı reddedenler, ışıktan yoksun kalacaklardır. Kurtuluşun iyi haberini duyma ayrıcalığına sahip olup da bunu reddeden köy ve kasabalar, Sodom kentinin yargılanmasından çok daha çetin bir şekilde yargılanacaklardır. Kendilerine verilen ayrıcalık ne kadar büyük olursa, taşıdıkları sorumluluk da o kadar artacaktır.

10:13-14   İsa bu sözleri söylerken, kendilerine diğerlerine kıyasla çok daha fazla ayrıcalıkların tanındığı Celile’nin üç kentini anımsadı. Bu kentlerin sokakları İsa’nın mucizeler yaratan gücüne tanık olmuş, öğretişlerini duymuşlardı. Ne var ki, bu kentlerde yaşayan insanlar İsa’yı kesin bir tavırla reddetmişlerdi. İsa’nın Horazin ve Beytsayda kentlerinde gerçekleştirmiş olduğu mucizeler eski Sur ve Sayda kentlerinde gerçekleştirilmiş olsaydı, deniz kıyısında bulunan bu kentlerde yaşayan insanlar çoktan çul kuşanıp külde oturarak günahlarından tövbe ederlerdi. Celile bölgesindeki bu kentler İsa’nın yaptıkları karşısında hiçbir tepkide bulunmadıklarından, onlara gelecek olan yargı Sur ve Sayda’ya gelecek olan yargıdan çok daha çetin ve acımasız olacaktır. Nitekim tarihsel bir gerçek olarak Horazin ve Beytsayda kentleri o denli yıkımlara uğramışlardır ki, bugün bu kentlerin kesin yerlerinin neresi olduğu tam olarak bilinememektedir.

10:15   Kefernahum kenti, İsa’nın Nasıra’dan ayrıldıktan sonra sürekli olarak kalmak üzere yerleştiği bir kentti. Bu kent ayrıcalıklar açısından göğe çıkarılmıştı. Ne var ki en önemli Vatandaş’ını gözardı ederek ayağına kadar gelen fırsatı kaçırmıştı. Bu nedenledir ki, yargı gününde ölüler diyarına kadar inecektir.

10:16   İsa, Yetmişler grubuna vermekte olduğu öğretişi, onların Kendisinin elçileri olduğu gerçeğini vurgulayarak sonuçlandırdı. Bu durumda onların reddedilmeleri İsa’nın reddedilmesi, İsa’nın reddedilmesi de Baba Tanrı’nın reddedilmesi demek olacaktı. Ryle şu yorumda bulunuyor:

Yeni Antlaşma’da, sadık bir hizmetçinin görevinin saygınlığı ve İsa’nın haberini duymayı reddedenlerin işlemiş olduğu suçluluk konusu üzerinde belki de bundan daha çetin sözler bulunmamaktadır. Unutmayalım ki, bu sözler Onikiler’e değil, isimlerini ve ondan sonrakilere ne olduğunu bilmediğimiz kimselerden oluşan Yetmişler grubuna söylenmiştir. Scott şu gözlemde bulunuyor: “Bir elçiyi reddetmek ya da küçümsemek, onu görevlendirip gönderen ve Kendisini temsil eden Prens’e yapılan bir hakarettir. Elçiler ile Yetmişler grubu Mesih’in birer elçileriydiler. Onları reddeden ve hor görenler aslında Mesih’i reddedip hor görüyorlardı.33

Ç. Yetmişler Grubu Dönüyor (10:17-24)

10:17-18   Yetmişler görevlerini tamamlayıp döndükleri zaman, cinlerin bile kendilerine itaat edip boyun eğdiklerini söyleyerek sevinçle coşuyorlardı. İsa’nın onlara verdiği yanıt iki biçimde anlaşılabilir. İlkin, İsa onların bu başarısında Şeytan’ın nihai gökten düşüşünün kesinliğini görmüş oldu. Jamieson, Fausset ve Brown İsa’nın bu sözlerini şu şekilde yorumluyorlar:

Sizi yaptığınız hizmet süresince izledim ve hizmetinizin başarısını seyrettim. Sizler cinlerin dahi benim adımı kullandığınızda size boyun eğip itaat etmelerini şaşkınlıkla karşılarken, benim önümdeki görüntüler çok daha geniş bir biçimde yayılıyordu. Gökten yıldırım nasıl düşerse, Şeytan da aynı şekilde gökten öyle düşüyordu.

Şeytan’ın bu düşüşü hâlâ gelecektedir. O göklerden Mikail ile yardımcı melekleri tarafından Büyük Sıkıntı dönemi sırasında ve Mesih’in yeryüzündeki muhteşem saltanatından önce atılacaktır.

İsa’nın sözleri üzerinde yapılabilecek ikinci yorum, gurura karşı bir uyarı olabilir. Bu durumda İsa şöyle söylüyor olabilir: “Evet, cinlerin dahi size boyun eğip itaat etmeleri nedeniyle epey havalara girmiş görünüyorsunuz. Ama şu gerçeği unutmayın ki, gurur birçok günahın babasıdır. Lusifer’in (yani Şeytan’ın) düşmesinin ve cennetten atılmasının nedeni de zaten buydu. Bu tehlike-ye kapılmamak için çok dikkat edin.”

10:19   Rab, öğrencilerine kötü güçler üzerinde yetki vermişti. Hizmetleri süresince hiçbir şey onlara zarar veremeyecekti. Bu gerçek, Tanrı’nın bütün hizmetçileri için de geçerlidir. O’nun hizmetçileri göksel koruma altındadırlar.

10:20   Buna rağmen öğrenciler, kötü ruhlar üzerinde yetkileri olduğu için değil, kurtulmuş oldukları için sevinmeliydiler. İncil kayıtlarında Rab’bin, öğrencilerine sevinmemelerini söylediği tek olay bu olmalıdır. Ruhsal hizmetlerde kazanılan başarılarda bir takım tehlikeler olabilmektedir. Oysa adlarımızın gökte yazılmış olması, bize Tanrı’ya ve O’nun Oğlu Mesih’e olan sınırsız borcumuzu anımsatır. Lütuf yoluyla elde edilen kurtuluş konusunda sevinmek kimseye bir zarar getirmez.

10:21   İnsanların çoğunluğu tarafından reddedilen İsa, Kendisini izleyen öğrencilere bakarak Kutsal Ruh’un etkisiyle coştu ve Baba’ya benzersiz hikmeti için şükretti. Yetmişler bu dünyanın bilge ve akıllı kimseleri değillerdi. Onlar uzman ve zeki kimseler de değildiler. Tam tersine küçük birer çocuk gibiydiler! Ama imanı olan, Rab’bi seven ve her ne pahasına olursa olsun O’na itaat etmeye hazır birer çocuk! Zeki, parlak görüşlü ve uzman kimseler, çok akıllı, her şeyi bilen ve keskin görüşlüdürler; ama bu özelliklerini sadece kendileri için kullanmayı tercih ederler. Onların bu gururu, Tanrı’nın sevgili Oğlu’nun gerçek değerini görmelerine engel olmuştur. Tanrı en etkili olarak küçük çocuklar aracılığıyla işleyebilir. Rabbimiz, Baba’nın kendisine vermiş olduğu herkes için ve Şeytan’ın son düşüşünü önceden bildiren Yetmişler grubunun kazandığı ilk başarı için çok sevinmişti.

10:22   Göktekiler, yerdekiler ya da yer altındakiler olsun, her şey Oğul’a Babası tarafından emanet edilmiştir. Tanrı bütün evreni Oğlu’nun yetkisine bırakmıştır. Oğul’un kim olduğunu Baba’dan başka kimse bilmez. Tanrı’nın beden alıp dünyaya gelmesiyle ilgili bazı sırlar vardır ve bu sırları Baba’dan başka hiç kimse bilemez. Tanrı’nın beden alıp aramızda bir insan olarak yaşaması, bir yaratığın anlayışının çok üstünde bir olaydır. Baba’nın kim olduğunu da Oğul ve Oğul’un O’nu tanıtmayı dilediği kişilerden başkası bilmez. Tan-rı insan anlayışının çok üzerinde bir Varlıktır. Oğul O’nu mükemmel bir şekilde tanır ve kendisine iman eden güçsüz, sıradan ve hor görülen kimselere O’nu açıklar (1Ko.1:26-29). Oğul’u görenler Baba’yı görmüşlerdir. O’nu, Baba’nın bağrında bulunan ve Kendisi Tanrı olan biricik Oğul tanıtmıştır (Yu.1:18).

Kelly şöyle diyor: “Oğul Baba’yı açıklamaktadır. Ne var ki insan, Mesih’in kişiliğinde yatan yüceliğin çözülemeyen bulmacasını çözmeye çalışarak kendisini harap etmektedir.”

10:23-24   Bundan sonra Rab öğrencilerine dönerek, özel olarak kendilerinin çok ayrıcalıklı günlerde yaşadıklarını söyledi. Eski Antlaşma dönemlerinde yaşamış peygamberler ve krallar Mesih’in günlerini görmek istemişler, ama görememişlerdi. Rab İsa burada Kendisinin, Eski Antlaşma peygamberlerinin gelişini bekledikleri Kişi, yani Mesih olduğunu iddia etmektedir. Öğrenciler İsrail’in Umudu olan Kişi’nin gerçekleştirdiği mucizeleri görme, vermiş olduğu öğretişleri de işitme ayrıcalığına sahip olmuş kimselerdi.

D. Kutsal Yasa Uzmanı ve İyi Samiriyeli (10:25-37)

10:25   Musa’nın Şeriatı üzerinde uzman olan Kutsal Yasa uzmanı sormuş olduğu soruda, öyle anlaşılıyor ki samimi değildi. Kurtarıcı’yı bir tür teste tâbi tutarak O’nu kıskıvrak yakalayabilecekleri bir fırsat bekliyorlardı. Belki de Rab’bin Kutsal Yasa'yı yadsıyacağını düşünüyordu. Bu kişiye göre İsa sadece bir öğretmendi. Sonsuz yaşam ise kendi gücüyle kazanabileceği ya da ulaşabileceği bir şeydi.

10:26-28   Rab İsa, bu adama yanıt verirken bütün bunları göz önünde bulundurmuştu. Eğer yasa uzmanı alçakgönüllü ve tövbekâr bir yaklaşımda bulunmuş olsaydı, o zaman İsa’nın ona verdiği yanıt çok daha açık olurdu. Bu koşullar altında İsa adamın dikkatini şeriata, yani Kutsal Yasa’ya çekti. Kutsal Yasa neyi gerekli görüyordu? Kutsal Yasa insanın Rab’bi her şeyden çok, komşusunu da kendisi gibi sevmesini gerekli görüyordu. İsa adama, bunu yaptığı takdirde yaşayacağını söyledi.

İlk bakıldığında İsa, sanki insanın Kutsal Yasa’yı tutmakla kurtulabileceğini öğretiyormuş gibi görünmektedir. Durum hiç de sanıldığı gibi değildi. Tanrı, insanın Kutsal Yasa’yı tutmakla kurtulmasını hiçbir zaman düşünmemiştir. On Emir zaten günahkâr olan insanlara verilmişti. Kutsal Yasa’nın verilmesindeki amaç, insanları günahlarından kurtarmak değil; onları günah konusunda bilgilendirmekti, yani onlarda günah bilgisini ortaya çıkarmaktı. Kutsal Yasa insana ne kadar günahlı birisi olduğunu göstermek için vardır.

Günahlı bir insanın, Tanrı’yı bütün yüreğiyle, komşusunu da kendisi gibi sevmesi kesinlikle mümkün değildir. Eğer bunu doğumundan ölümüne kadar yapabilseydi, o zaman kurtuluşa ihtiyacı olan kayıp biri durumuna düşmezdi. Bunu başarmış olsaydı bile, ona verilecek ödül cennette sonsuz bir yaşam değil, sadece yeryüzünde uzun bir yaşam olurdu. Hiç günah işlemediği sürece, yaşamaya da devam ederdi. Oysa sonsuz yaşam, kendilerinin kayıp olduklarını kabul edenler ve Tanrı’nın lütfuyla kurtarılanlar içindir.

Bu nedenle İsa’nın, “Bunu yap, yaşayacaksın” diye söylediği söz, bütünüyle kuramsal bir sözdü. İsa’nın Kutsal Yasa’nın bu işlevi üzerinde söylemiş olduğu sözler, Yasa yorumcusu üzerinde istenen etkide bulunmuş olsaydı, o zaman onun şuna benzer bir açıklamada bulunması gerekirdi: “Eğer Tanrı’nın istediği buysa, ben o zaman kayıp, çaresiz ve ümitsiz bir durumdayım! Kendimi Senin sevgine ve merhametine bırakıyorum. Beni lütfunla kurtar!”

10:29   Yasa uzmanı bunu yapacağına kendini haklı çıkarmaya çalıştı. Durup dururken neden buna ihtiyaç duymuştu? Kimse onu suçlamamıştı. Kendisinin hatalı ve haksız olduğunu biliyordu. Fakat yüreğindeki gurura engel olamayarak karşı çıkma zorunluluğu hissetti. Böylece İsa’ya “Peki, komşum kim?” diye sordu. Bu soru ona göre kaçamak bir taktikti.

10:30-35   Bu soru üzerine İsa, İyi Samiriyeli öyküsünü anlatmaya başladı. Öyküde geçen ayrıntıları biliyoruz. Olayda, kendisinin Yahudi olduğunu bildiğimiz bir adam, Kudüs’ten Eriha’ya inerken haydutların eline düşüyor. Adamı soyup dövdükten sonra onu yarı ölü halde bırakıp gidiyorlar. Yoldan geçen Yahudi bir kâhin ile bir Levili, komplo olabileceğinden ya da adama yaklaştıklarında kendilerinin de soyulmasından korktuklarından, yardım elini uzatmadan oradan bir an önce geçip gidiyorlar. Daha sonra oradan Yahudilerin hor gördükleri Samiriyelilerden bir adam geçerken yerde yatan bu adamı görüyor. Gereken ilk yardımı uyguluyor ve adamı kendi eşeğinin üzerine bindirerek bir hana götürüyor, bakımı için gereken bütün masrafların sorumluluğunu kendi üzerine alıyor. Bu Samiriyeli’nin komşusu acaba kimdi? Elbette ki, ihtiyaç içerisindeki Yahudi adamdı.

10:36-37   Bundan sonra Kurtarıcı şu kaçınılmaz soruyu yöneltti: “Bu üç kişiden hangisi haydutların arasına düşen adama komşu gibi davranmış?” Elbette ona acıyıp yardım eden. Evet, acıyıp yardım eden adam, bu zavallı adamın gerçek komşusuydu. Sonra İsa, Yasa yorumcusuna dönerek, “Git, sen de öyle yap!” dedi. “Eğer bir Samiriyeli, bir Yahudiye acıyıp yardım etmekle kendisinin gerçek bir komşu olduğunu kanıtlayabiliyorsa, o zaman dünyadaki bütün insanlar birbirlerinin komşusudurlar.”34

Kâhin ile Levili’nin durumlarına baktığımızda, şeriatın ruhsal açıdan ölü bir günahkâra yardım edebilme konusunda ne denli güçsüz olduğunu kolaylıkla görebiliriz. Şeriat, “Komşunu kendin gibi seveceksin” emrini verirken, bu emre uyabilmek için gerekli gücü sağlamaktan bütünüyle yoksun kalmıştır. Yine, Samiriyeli adamın durumuna baktığımızda onda, bulunduğumuz yere kadar gelen, bizi günahlarımızdan kurtaran ve bizim yeryüzünden cennete, oradan da sonsuzluğa dek gidebilmemiz için her şeyi eksiksiz olarak sağlayan Rab İsa’yı görüyoruz. Kâhinler ve Levililer bizi hayâl kırıklığına uğratsalar da, İyi Sami-riyeli hiçbir zaman hayâl kırıklığına uğratmaz!

İyi Samiriyeli öyküsüyle ilgili olarak ilginç bir değişiklik söz konusudur. Bu öykünün anlatılması, “Benim komşum kimdir?” sorusuyla başlamakta; “Kendinizin bir komşu olduğunuzu kime kanıtlıyorsunuz?” sorusuyla da son bulmaktadır.

E. Meryem ile Marta (10:38-42)

10:38-41   Rab İsa bundan sonra dikkatleri, ruhsal bereketlerin iki büyük kaynağı olan Tanrı Sözü ile dua konusuna çekiyor (10:38-11:13).

Meryem, Rab'bin ayakları dibine oturmuş O’nun konuşmasını dinlerken kardeşi Marta, Soylu Misafiri olan İsa’yı ağırlayabilmek için kendisini mutfak işlerine ve telaşa kaptırmıştı. Marta kendisine mutfak işlerinde yardım etmediği için Rab’den kardeşi Meryem’i azarlamasını istediyse de, İsa Meryem’i azarlamadı. Bunun yerine, huysuzluğu yüzünden, tatlı bir dille Marta’yı azarlama yoluna gitti!

10:42   Rabbimiz, bizim O’na yaptığımız hizmetten çok, O’na gösterdiğimiz sevgiye değer vermektedir. Rab’be yapılan bir hizmete insan gururu ve kendini üstün görme duyguları kolayca bulaşabilir. Gerekli olan tek bir şey, O’nun Kendisiyle ilgilenmektir. Bu da insanın kendisinden hiçbir zaman alınmayacak olan iyi payıdır. C. A. Coates şu yorumda bulunuyor: “Rab bizi Yasa uzmanlarından komşulara dönüştürmek istediği kadar, Martalardan Meryemlere de dönüştürmek istiyor.”35

Charles R. Erdman şöyle yazıyor:

Rabbimiz, bizim O’nun için yaptıklarımıza değer verdiği halde, bizim en önemli ihtiyacımızın, ayaklarının dibinde oturup isteğinin ne olduğunu öğrenmemiz olduğunu biliyor. Yaptığımız işlerde ancak bundan sonra sakin, barışçı ve uysal olabiliriz. İşte hizmetimiz o zaman, en azından, daha sonraki bir olayda İsa’nın ayaklarını hoş kokulu yağla mesheden ve dünyayı hâlâ bunun hoş kokusuyla dolduran Meryem’in hizmeti kadar mükemmel bir düzeye ulaşabilir.36

F. Öğrencilerin Duası (11:1-4)

Luka 10 ile 11. bölümler arasında yer alan zaman boşluğu, Yuhanna 9:1–10:21’de anlatılanlarla doldurulmaktadır.

11:1   Bu bölüm, Luka’nın Rabbimizin dua yaşamıyla ilgili vurgular yaptığı bir diğer bölümdür. Bu durum Luka’nın, Mesih’i her şeyde Babası Tanrı’ya bağımlı olan İnsanoğlu olarak tanıtma amacıyla da uyum içerisindedir. Öğrenciler, duanın İsa’nın yaşamında gerçek ve çok önemli bir rol oynadığını sezinlemişlerdi. İsa’yı dua ederken duyup görmeleri onlarda duaya yönelik derin bir istek yaratıyordu. İşte bu nedenle öğrencilerinden biri İsa’ya gelerek, O’ndan dua etmesini kendilerine öğretmesini istedi. Öğrenciler duanın ne olduğunu ve nasıl dua edileceğini öğrenmek istiyorlardı.

11:2   Rab İsa’nın bu dönemde öğrencilere vermiş olduğu örnek dua, Matta bölümünde “Rab’bin Duası” diye bilinen duadan bazı yönlerde ayrılık göstermektedir. Bu ayrılık ya da farklılıkların her birinin bir amacı ve anlamı vardır ve hiç birisi önemsiz değildir.

Her şeyden önce, Rabbimiz öğrencilere, Tanrı’ya Babamız diyerek seslenmelerini öğretti. Tanrı’yla kurulan bu yakın aile ilişkisi, Eski Antlaşma inanlılarınca bilinmiyordu. Ama bundan böyle İsa Mesih inanlıları, Tanrı’ya, göklerdeki sevecen bir Baba’ya seslenircesine seslenebileceklerdi.

Bundan sonra, Tanrı’nın adının kutsal kılınması için dua etmemiz gerektiğini öğreniyoruz. Bu dua, inanlının yüreğindeki Tanrı’nın hürmet görmesine, yüceltilmesine ve O’na tapınılmasına yönelik özlemlerin açığa vuruluşudur. “Egemenliğin gelsin!” şeklindeki yalvarışta, Tanrı’nın bütün kötü güçleri ortadan kaldırarak Mesih’in kişiliğinde yeryüzünde, mutlak bir saltanat süreceği günün yakında gelmesinin istendiği bir duayla karşılaşmaktayız.

11:3   Böylece ilkin Tanrı’nın Egemenliğini ve O’nun doğruluğunu arayan inanlının, bütün kişisel istek ve ihtiyaçlarını Tanrı’ya bildirmesi gerektiği öğretilmektedir. Sürekli olarak hissedilegelen hem fiziksel hem de ruhsal yiyecek ihtiyacı bu ayette betimlenmektedir. Tanrı’yı iyi olan her şeyin kaynağı olarak kabul ederek her gün O’na bağlı bir şekilde yaşamalıyız.

11:4   Bundan sonra, bizim başkalarının hatalarını bağışlamamız koşuluna dayalı olan, günahların bağışlanmasına yönelik edilecek duayla karşılaşmaktayız. Görüleceği gibi burada günahın gerektirdiği cezanın bağışlanmasından söz edilmemektedir. Çünkü bu bağışlama Mesih’in çarmıh üzerinde tamamlamış olduğu ruhsal işlere dayanmaktadır ve bu tür bir bağışlamaya insan sadece iman yoluyla sahip olabilir. Oysa burada Baba-oğul ilişkisi içinde bulunan bağışlamadan söz edilmektedir. Bizler iman edip kurtulduktan sonra Tanrı bizlerle bir babanın çocuklarıyla olan uğraşısı gibi yakından ilgilenir. Yüreklerimizde bağışlama konusunda yetersiz sert bir ruh bulduğu zaman, ta ki bizdeki bu ruhu kırıncaya ve Kendisiyle olan paydaşlığa geri getirinceye kadar disiplin altına alır, terbiye eder. Bu bağışlanma O’nunla ruhsal ilişkiye başlarken yaşadığımız bütün günahlarımızın bağışlandığı ve doğrulukla donatıldığımız genel bağışlanma değil; O’nunla ruhsal paydaşlık içerisinde bulunurken yapmış olduğumuz günahların bağışlanmasıdır.

“Ayartılmamıza izin verme!” şeklindeki bu yakarış, bazıları için birtakım sorunlar ortaya çıkarmaktadır. Bizler Tanrı’nın hiç kimseyi günah işlemekle ayartmadığını biliyoruz. Ancak öte yandan O, yaşamın sıkıntı ve tecrübelerinden geçmemize izin verir. Bu sıkıntı ve tecrübeler bizim iyiliğimiz ve yararımız içindir. Buradan, imandan uzaklaşmaya ve günaha düşmeye eğilimli olduğumuz ve bu konuda her an uyanık durmamız gerektiği anlaşılmaktadır. Kendimiz herhangi bir günahı işlemeyi düşünsek dahi, Rab’den yine de bizi günaha düşmekten alıkoymasını istemeliyiz. Günah işleme fırsatı ile günah işleme arzusunun asla bir arada bulunmamaları için dua etmeliyiz. Bu dua, karşılaştığımız ayartıların önünde kendi gücümüz ve yeteneğimizle duramayacağımızın sağlıklı bir göstergesidir. Bu dua kötü olandan kurtarılmaya yönelik bir dileğin Rab’be götürülmesiyle son bulmaktadır.37

G. Dua konusunda Verilen İki Benzetme (11:5-13)

11:5-8   Rabbimiz dua konusundaki konuşmasını sürdürerek Tanrı’nın, çocuklarının yakarışlarını dinlemeye ve yanıtlamaya ne denli istekli olduğunu gösteren bir benzetme anlattı. Hikâyede gece yarısı evine misafir gelen bir adamın yaptıkları anlatılmaktadır. O gece bu adamın evinde misafirine yetecek kadar yiyecek yoktu. Bu nedenle yan komşularından birine gitti, kapılarını çaldı ve komşusundan üç ekmek ödünç istedi. İlkin komşusu uykusundan uyandırıldığı için kızdı ve yatağından kalkmak istemedi. Ne var ki endişeli ev sahibinin süregelen seslenişleri ve kapıyı vuruşu nedeniyle yatağından kalktı ve ona ihtiyacı olan şeyi verdi.

Bu benzetmeyi yaşamımızda uygulamaya sokarken birtakım yanlış sonuçlara varmamak için dikkat etmemiz gerekmektedir. Bu benzetme, Tanrı’nın bizim ısrarlı dileklerimize kızdığı anlamına gelmez. Yine bu benzetmenin ışığında, dualarımızın yanıtlanabilmesi için tek yolun ısrarlı ve inatçı bir şekilde dua etmek olduğu da ileri sürülemez.

Burada anlatılmak istenen gerçek şudur: Eğer bir adam, komşusuna yüzsüzlüğü nedeniyle yardım edebiliyorsa, Tanrı’mız Kendi çocuklarının yakarış ve seslenişlerine çok daha fazla kulak verecektir!

11:9   Bu benzetme bize dua hayatımızda yılgınlığa kapılıp cesaretimizi yitirmememiz gerektiğini öğretmektedir. “İstemeye devam edin... aramaya devam edin... kapıyı çalmaya devam edin...”38 Tanrı bazen dualarımızı O’ndan dilekte bulunduğumuz ilk sefer; bazen de sadece, isteklerimizi ısrarlı bir şekilde uzun bir zaman Kendisine götürdüğümüz zaman yanıtlamaktadır.

Tanrı yanıtlar duaları:

Zayıfken bazen inanlıların yürekleri,

Verir onlara aradıkları armağanları;

Ama çoğu kez daha derin bir huzuru öğrenmelidir iman,

Tanrı’nın sessizliğine de güvenmelidir O konuşmadığı an;

Çünkü, en iyiyi gönderecektir adı Sevgi olan.

Yanıp kül olsa da yıldızlar; sarsılsa da duvarlar,

Gerçektir Tanrı; kesindir bütün sözleri.

Evet, gücümüz O’dur; Tanrı’nın ta Kendisi.

- M.G.P.

Bu benzetme ısrarın derecelerini –ilkin istemeyi, sonra aramayı, son olarak da kapıyı çalmayı– öğretmektedir.

11:10   Bu benzetme her dileyenin alacağını, her arayanın bulacağını ve kapıyı çalan herkese kapının açılacağını öğretmektedir. Bu, dua ettiğimizde Tanrı’nın her zaman O’ndan istediklerimizi ya da istediklerimizden daha iyilerini vereceğine ilişkin kesin bir vaattir. Eğer Rab duamıza “Hayır” şeklinde bir yanıt vermişse o zaman O, kendisinden dilekte bulunduğumuz şeyin bizim için en iyi şey olmadığını biliyor demektir. Bu durumda O’nun isteğimizi geri çevirmesi bizim yalvarışlarımızdan çok daha iyidir.

11:11-12   Bu benzetme aynı zamanda Tanrı’nın bizi Kendisinden ekmek istediğimizde taş vererek asla aldatmayacağını öğretmektedir. O günlerde ekmek, bugün birçok köyde olduğu gibi evlerde yapılırdı. Bir taş görünümüne benzer –yuvarlak ve yassı– bir görünüm verilirdi. Tanrı Kendisinden yenilecek bir şey istediğimizde bize yenmeyecek bir şey vererek bizimle alay etmez. Eğer balık istersek bize yılan, yani bizi yıkıma götüren bir şey vermeyecektir. Yine, Kendisinden yumurta istersek bize akrep, yani çok aşırı derecede acı çekmemize neden olacak bir şey vermeyecektir.

11:13   Her ne kadar dünyasal bir babanın günahlı bir tabiatı varsa da, bu baba çocuklarına güzel armağanlar vermesini bilir: Hiçbir zaman kötü armağanlar vermek istemez! Bu durumda göksel Babamızın kendisinden dileyenlere Kutsal Ruh’u vereceği çok daha kesindir. J.G. Bellet şunları yazıyor: “Tanrı’nın bizim en çok ihtiyaç duymamız için seçtiği ve Kendisinin en çok vermek istediği armağanın Kutsal Ruh oluşu çok önemlidir.” İsa bu sözleri söylerken Kutsal Ruh henüz verilmemişti (Yu.7:39). Bugün bizler Kutsal Ruh’un bize içimizde yerleşen bir Kişi olarak verilmesi için dua etmemeliyiz. Çünkü Kutsal Ruh biz tövbe edip iman ettiğimizde yaşamımıza gelerek zaten bir kez yerleşmiştir (bkz. Rom.8:9b; Ef.1:13-14).

Bununla birlikte Kutsal Ruh’a ilişkin diğer yönlerde dua etmemiz yerinde olur. Çünkü bu gereklidir. Kutsal Ruh tarafından eğitilebilmek, Kutsal Ruh tarafından yönlendirilmek ve Mesih için yapmış olduğumuz hizmetlerde ihtiyaç duyduğumuz gücün karşılanmasında Kutsal Ruh’un gücüyle dolmak için dua etmemiz gerekir.

İsa Mesih, öğrencilerini Kutsal Ruh’u alma konusunda eğitirken, daha önceki bölümlerden itibaren öğretmeye başladığı öğrencilik biçimini yaşayabilmeleri için gerek duydukları Ruh’un gücünden söz ediyor olması olasıdır. Çünkü o sıralarda öğrenciler, öğrencilik sınavına kendi güçleriyle girmenin ne kadar imkânsız bir şey olduğunu herhalde hissediyorlardı. Durum gerçekten de böy-leydi. Bir Mesih inanlısının iman yaşamını sürdürebilmesini olanaklı kılan güç Kutsal Ruh’tur. Bu nedenle İsa, Tanrı’yı bu gücü Kendisinden isteyenlere ver-meye hazır ve istekli olarak tanımlıyor.

13’ncü ayet, orijinal Grekçe’de Tanrı’nın Kutsal Ruh’u, yani Kutsal Ruh denen Kişi’yi vereceğini değil, “Kutsal Ruh” vereceğini söylemektedir. Profesör H.B. Swete bu nokta üzerindeki düşüncesini şu sözlerle açıklıyor: “Kutsal Ruh denen Kişi, adından da anlaşılabileceği gibi Üçlübirlik’in üçüncü kişisidir. Bu, aynı zamanda Kutsal Ruh’un bizim yararımıza ortaya koyduğu armağanları ya da işleyişleri anlamlarına da gelmektedir. Bu nedenle bu ayetteki dua Kutsal Ruh denen Kişi’nin gelmesinden değil; daha çok Kutsal Ruh’un yaşamımızdaki hizmetleri ve armağanlarından söz etmektedir. Bu nokta Matta 7:11’deki paralel sözlerde daha belirgindir: “... göklerde olan Babanız, kendisinden dileyenlere güzel şeyler vereceği çok daha kesin değil mi?”

Ğ. İsa Kendisini Eleştirenleri Yanıtlıyor (11:14-26)

11:14-16   İsa, içine yerleşmiş olduğu kurbanın dilsiz olmasına neden olan bir cini kovarak halk arasında büyük bir şaşkınlık yarattı. Halktan bazıları hayretler içinde kalırken bazıları Rab’be açık bir şekilde karşı geldi. Bu karşı gelme olayı kendisini iki ayrı biçimde gösterdi. Bazıları O’nu cinleri, cinlerin reisi olan Beelzebub’un gücüyle çıkardığı için suçladılar. Bazıları da O’nun gökten bir belirti göstermesini istediler. Bunu, Kendisine karşı yöneltilen suçlamayı haksız çıkarsın diye istemiş olabilirler.

11:17-18   İsa’nın cinleri, içerisine yerleşmiş olan cinlerin başkanı Beelze-bub’un gücüyle çıkardığı yolunda yapılan suçlama, 17-26’ncı ayetlerde yanıt-lanmaktadır. İsa’dan bir belirti göstermesi için bulunulan istek, 29’ncu ayette yanıtlanmaktadır. Rab İsa onlara ilkin, kendi içinde bölünmüş her ülkenin yı-kıma uğrayacağını ve kendi içinde bölünmüş her evin yıkılacağını anımsattı. Eğer İsa onları Şeytan’ın gücüyle çıkardıysa o zaman bu, Şeytan’ın kendi em-rindekilere karşı savaştığı anlamına gelecekti. Bu nedenle İblis’in kendi ken-disine karşı gelip kendi amaçlarına engel olacağını düşünmek hiç de akla yatkın değildir.

11:19   İkinci olarak Rab, Kendisini eleştirenlere, vatandaşlarından bazılarının da aynı günlerde kötü ruhları kovduğunu anımsattı. Eğer İsa cinleri Şeytan’ın gücüyle kovduysa, o zaman bu kimseler de cinleri aynı güçle kovuyorlardı. Ne var ki Yahudiler böyle bir görüşü hiçbir zaman kabul etmeyeceklerdi. Ama bununla birlikte böyle bir iddia karşısında direnebilecekler miydi? Cinleri kovma gücü ya Tanrı’dan ya da Şeytan’dan kaynaklanmalıydı. Gerçekten de ya birinden ya da diğerinden geliyordu. Aynı anda her ikisinden birden gelmiş olamazdı! Eğer İsa, Şeytan’ın gücüyle hareket ettiyse, bu durumda cin kovan Yahudiler de bu işi aynı güçle yapıyorlardı anlamı çıkarılabilirdi. Bu nedenle İsa’yı suçlamak, aynı anda onları da suçlamak olurdu.

11:20   Bunun gerçek açıklaması, İsa’nın, cinleri Tanrı’nın eliyle kovuyor olmasıdır. İsa burada Tanrı’nın eliyle derken acaba ne demek istemişti? Mat-ta’da (12:28) şunları okumaktayız: “Ama ben cinleri Tanrı’nın Ruhu’yla ko-vuyorsam, Tanrı’nın Egemenliği üzerinize gelmiş demektir.” Bu nedenle, Tan-rı’nın eli demek; anlaşılacağı gibi, Kutsal Ruh demektir. İsa’nın, cinleri Tan-rı’nın Ruhu’yla kovuyor olması, Tanrı’nın Egemenliğinin o zamanki kuşağın üzerine gerçekten geldiğini göstermektedir. Egemenlik, Egemen Olan Kral’ın kendisiyle birlikte gelmiştir. Rab İsa Mesih’in orada bulunup bu tür mucizeler yapması, Tanrı’nın meshedilmiş Yöneticisi’nin tarih sahnesinde ortaya çıkmış olduğunu açık bir şekilde kanıtlamaktadır.

11:21-22   O ana kadar Şeytan, kendi evini koruma altında tutan, tepeden tırnağa silahlanmış güçlü bir adama benziyordu. İçlerine cinlerin yerleştiği insanlar Şeytan’ın pençesi altındaydı ve ona karşı gelecek bir babayiğit bulunmuyordu. Mallarının güvenlik içinde bulunması, onun bu yetkisini sorguya çekecek kimsenin bulunmadığını göstermektedir. Rab İsa geldiği zaman, Şeytan’dan daha güçlü biri olarak gelmiş, ona saldırıp onu alt etmiş, güvendiği bütün silahları elinden almış ve mallarını yağmalayarak bölüştürmüştür.

Kötü ruhların İsa’nın gücüyle kovulduklarını, İsa’yı eleştirenler bile inkâr etmiyordu. Bunun tek anlamı şu olabilir: Şeytan ele geçirilmişti ve tutsak aldığı insanlar da özgürlüklerine geri kavuşturuluyordu. Bu ayetlerde belirtilmek istenen gerçekler bunlardır.

11:23   Bundan sonra İsa, Kendisinden yana olmayanın Kendisine karşı olduğunu, Kendisiyle birlikte toplamayanın dağıttığını ekledi. Birisinin dediği gibi, “İnsan ya yoldadır ilerliyordur ya da yolun ortasında durmuş yolu kapamaktadır.” Bu ayet ile 9:50 arasındaki çelişkili gözüken noktaya değinmiştik. Eğer İsa Mesih denilen Kişi ve bu Kişi’nin yaptığı işler söz konusu olacak olursa, hiç kimse tarafsız olamaz. Mesih’in taraftarı olmayan bir kimse, O’nun karşısındadır. Ama iman hizmetleri söz konusu olacak olursa, bu durumda Mesih’in hizmetçilerine karşı durmayan bir kimse, onlardan taraftadır demektir. 11’inci bölümdeki bu ayet daha çok kurtuluş konusuna; 9’uncu bölümdeki ayet ise iman hizmetlerine değinmektedir.

11:24-26   Bu ayetlerde Rab’bin, Kendisine uzatılan namluyu bu kez Kendisini eleştirenlere geri çevirdiği anlaşılmaktadır. Anımsanacağı gibi O’nu cine tutsak olmakla suçlamışlardı. Şimdi ise İsa bütün İsrail ulusunu, içindeki cinlerden geçici bir süreyle kurtarılan bir adama benzetiyor. Bu, onların tarihinde gerçek bir olay olarak yaşanmıştı. İsrail ulusu sürgünden önce putperestlik ruhuna yakalanmıştı. Sürgüne gitmeleri onlardaki bu ruhu uzaklaştırmıştı ve o zamandan beri İsrail ulusu putperestliğe sapmamıştı. Evleri süpürülmüş ve düzeltilmişti, ama kendileri Rab İsa’nın evi denetim altına alması için içeriye girmesine izin vermemişlerdi. Bu nedenle İsa yakın bir gelecekte kötü ruhun kendisinden kötü yedi ruh daha alarak hep birlikte gelip evlerine yerleşeceklerini söyledi. Bu sözler, İsrail ulusunun Büyük Sıkıntı döneminde kendilerini kaptıracağı korkunç putperestliği tanımlamaktadır. Nitekim o zaman onlar Mesih Karşıtı’nı Tanrı olarak kabul edecekler (Yu.5:43) ve bu günah yüzünden İsrail ulusu üzerine gelecek olan ceza, onlara verilen cezaların en büyüğü olacaktır.

Bu benzetme temel olarak İsrail’in ulusal tarihiyle ilgiliyse de, aynı zamanda bir bireyin yaşamındaki yetersiz ve basit nitelikli tövbe ya da yenilgiyle de ilgilidir. Yaşamda gelecek için yeni bir sayfa açmak yeterli değildir. İsa Mesih’in insanın yüreğine ve yaşamına çağırılması, davet edilmesi gerekmektedir. Yoksa yaşam, daha önce keyif sürdüğü günahların çok daha büyüklerine, çok daha tehlikelilerine açık bir duruma gelebilecektir.

H. Meryem’den Daha Mutlu Olanlar (11:27-28)

11:27-28   İsa bu sözleri söylerken kalabalığın içinden bir kadın İsa’yı şu sözlerle övmeye başladı: “Ne mutlu seni taşımış olan rahme, seni emzirmiş olan memelere!” İsa’nın bu kadına vermiş olduğu yanıt çok önemlidir. İsa, annesi Meryem’in mutluluğunu inkâr etmedi, ama bundan da öteye giderek asıl önemli olan şeyin Tanrı’nın Sözü’nü dinleyip uygulamak olduğunu söyledi. Diğer bir deyişle Meryem Ana bile, Mesih’e iman edip O’nu izlemekle, O’nun annesi olmanın verdiği mutluluktan çok daha büyüğüne sahip oldu. Doğal akrabalık, ruhsal akrabalık kadar önemli değildir. Bu nedenle, Meryem Ana’yı bugün Tanrı düzeyine çıkararak ona dua edip tapınanlar, bu sözlerden ders almalı ve İsa’nın sözüne kulak vermeliler.

I. Yunus’un Belirtisi (11:29-32)

11:29   16’ncı ayette bazıları Rab’bi deneyerek O’ndan bir belirti göstermesini istemişlerdi. İsa bu soruyu şimdi kötü bir kuşağa mal ederek yanıtlıyor. İsa bu sözleri söylerken, o zamanda yaşayan Yahudi Kuşağından söz ediyordu. İnsanlar Tanrı’nın Oğlu’nun aralarında bulunma ayrıcalığına sahip olmuşlardı. O’nun sözlerini duymuşlar, yaptığı mucizeleri gözleriyle görmüşlerdi. Ama onlar bununla yetinmediler. Bu olayda ise yapmacık bir tavırla, gökten doğaüstü bir belirti görseler –bu sadece küçücük bir belirti de olsa– o zaman Kendisine inanacaklarını söylediler. İsa ise onları, kendilerine Yunus’un belirtisinden başka bir belirtinin gösterilmeyeceğini söyleyerek yanıtladı.

11:30   İsa bu sözlerle Kendisinin ölümden dirileceğinden söz ediyordu. Yunus, balığın karnında üç gün üç gece kaldıktan sonra denizden nasıl kurtarıldıysa, Rab İsa da üç gün üç gece mezarda yattıktan sonra ölüler arasından dirilecekti. Diğer bir deyişle Rab İsa’nın yeryüzündeki hizmetinde gerçekleştireceği en son ve bütünleyici mucize, O’nun ölümden dirilişi olacaktı. Yunus, Ninova halkına bir belirti olmuştu. Yunus, Yahudi olmayan uluslardan gelen insanların yaşadığı büyük kente kurtuluş haberini vaaz etmeye gittiği zaman onlara en azından ölümden dirilmiş biri niteliğinde gitmişti.

11:31-32   Saba ülkesinin kraliçesi olan Güney’in kraliçesi, Süleyman’ın bilgece sözlerini dinlemek için dünyanın ta öbür ucundan çıkıp gelmişti. Bu kraliçe tek bir mucize dahi görmemişti o günlerde. Ama Rab İsa’nın yeryüzünde yaşadığı günlerde yaşasaydı, O’nu hemen kabul edecek ve Kendisine iman edecekti! Bu nedenle Saba kraliçesi yargı gününde, Rab İsa’nın doğaüstü güçlü işlerini görme ayrıcalığına sahip oldukları halde O’nu reddetmiş olan bu kötü kuşağın insanlarına karşı tanıklık etmek amacıyla, onlarla birlikte kalkacaktır. Evet, İsa şimdi tarih sahnesinde Yunus’tan ve Süleyman’dan daha üstün olan adımını atıyordu. Ninova halkı Yunus’un çağrısı üzerine tövbe ederken, Yunus’tan daha üstün olan İsa’nın vaazları karşısında İsrail halkı tövbe etmeye yanaşmıyordu.

Bugün imansız çevreler Yunus’un hikâyesine bir Yahudi masalı gözüyle bakarak gülüp geçiyorlar. İsa, tarihte gerçekten yaşamış bir kişi olarak Süleyman’dan nasıl söz ettiyse, Yunus’tan da aynı şekilde söz etti. Tek bir mucize bile görseler inanacaklarını söyleyenler yanılıyorlar. İman, duyguların verdiği heyecana değil, Tanrı’nın diri sözlerine dayalıdır. Eğer bir kimse Tanrı’nın diri Sözü olan İncil’e iman etmiyorsa, o kişinin gözleri önünde ölüleri diriltin, yine inanmayacaktır. Tanrı bir belirti ve mucize bekleme tutumundan hoşnut değildir. Çünkü o zaman bu iman değil, sadece gözlerin gördüğü bir olay olacaktır. İmansızlık, “ilkin göreyim, sonra inanırım” der; Tanrı ise “ilkin iman et, sonra görürsün” der.

İ. Bedenin Işığı (11:33-36)

11:33   İlk başta bu ayetlerin öncekilerle hiçbir bağıntısı yokmuş gibi görünebilir. Ama yakın bir incelemede bulunduktan sonra, çok geçerli ve önemli bir bağlantı olduğu görülecektir. İsa Kendisini dinleyenlere, hiç kimsenin kandil yakıp onu gizli bir yere ya da tahıl ölçeğinin altına koymadığını söyledi. Kandili yakan kişi bunu içeri giren herkes görsün ve onlara ışık versin diye kandilliğe (şamdana) koyar.

Buradan şu dersi çıkarıyoruz: Kandil, burada Tanrı tarafından yakılmıştır. Tanrı, Rab İsa Mesih’in kişiliği ve O’nun işleri aracılığıyla dünyaya aydınlık saçan bir ışık sunmuştur. Eğer bir kimse Işık’ı görmüyorsa, bu Tanrı’nın suçu değildir. Anımsanacağı gibi İsa, 8’inci bölümde öğrencilerinin iman haberini bütün dünyaya yaymaları ve bunu bir kabın altına saklamamaları yönünde taşıdıkları sorumluluktan söz etmişti. Burada 33’üncü ayette de, belirti isteyen eleştiricilerin imansızlığının açgözlülüklerinden ve utanca düşme korkularından kaynaklandığını ortaya koyuyor.

11:34   Onların imansızlığı, temiz olmayan niyetlerinin bir sonucuydu. Fiziksel açıdan değerlendirildiğinde, bütün bedene ışığı veren gözdür. Eğer göz sağlıklı ise, o zaman bu kişi ışığı kolaylıkla ve berrak bir şekilde görebilir. Ama göz hastalıklıysa, yani körse o zaman ışık içeriye giremeyecektir.

Bu durum ruhsal alanda da aynıdır. Eğer bir kimse İsa’nın Tanrı olup olmadığını bilmeye yönelik isteğinde samimi ise, o zaman Tanrı bunu o kişiye açıklayacaktır. Yok, eğer bu kişinin niyeti başkaysa –kötüyse, kendi gururuna kapılmışsa, başkaları ne diyecek diye korkmaya devam ediyorsa– o zaman bu kişi Kurtarıcı İsa Mesih’in gerçek değerini göremeyecek kadar körleşmiş demektir.

11:35   İsa’nın konuştuğu bu kimseler kendilerini çok akıllı sanıyorlardı. Kendilerinde çok fazla ışık olduğunu düşünüyorlardı. Ama Rab İsa onları, kendilerince ışık sandıkları şeyin aslında karanlık olduğunu düşünmeleri konusunda uyardı. Bu adamlar kendilerini akıllı sanıp İsa’dan daha üstün gördükleri için O’na yaklaşamıyorlardı.

11:36   Niyetleri ve yaklaşımları temiz olan, bütün varlığını dünyanın Işığı olan İsa’ya açan kimse ruhsal aydınlığa kavuşturulacaktır. Bir lambanın karşısında dururken bu kimsenin vücudu ışığın ışınlarıyla nasıl aydınlanıyorsa, ruhsal yaşamı da Mesih’in Varlığıyla aydınlanacaktır.

J. İç ve Dış Temizlik (11:37-41)

11:37-40   İsa bu konuşmaları yaparken bir Ferisi O’nu evine yemeğe davet etmişti. Yemek yerlerken ev sahibi, İsa’nın önce ellerini yıkamadığını görerek çok şaşırdı. İsa, bu Ferisi’nin aklından geçeni kolayca okuyabildiğinden, ikiyüzlülüğü ve şekilciliği nedeniyle Ferisi’yi çok ağır bir dille azarladı. İsa ona gerçekten de önemli olan şeyin kabın dışının temiz olması değil, asıl içinin temiz olması olduğunu anımsattı. Dışarıdan bakıldığında Ferisiler gerçekten doğru ve dürüst görünüyorlar, fakat içeriden bütünüyle ikiyüzlülük ve kötülük üre-tiyorlardı. Bir insanın dışını yapan Tanrı, onun içini de yapmıştır. Tanrı insanın iç yaşamının temiz olmasını ister ve bu konuyla ilgilenir. “İnsan dış görünüşe, fakat Tanrı yüreğe bakar” (1Sa.16:7).

11:41   Rab, bu Ferisilerin ne kadar açgözlü ve bencil olduklarını bildiğinden, ev sahibine elinde olan şeylerden, içindekini (içtekileri) yoksullara vermesini söyledi. Eğer bu Ferisi, başkalarını sevip sevmediğini gösterecek olan bu temel sınavı başarıyla atlatabilirse, o zaman her şeyin kendisi için temiz kılınacağına tanık olabilecekti. H.A. Harrison bu noktayı şöyle yorumluyor:

İnsan başkalarının ihtiyaçlarını giderme konusuna ilgi göstersin diye Tanrı sevgisi yüreği doldurduğu zaman, evet ancak o zaman, bütün bu dıştaki uygulamaların gerçek bir değeri olabilir. Yoksullara ve bunların ihtiyaçlarına tamamen kayıtsız kalarak hep kendisine biriktiren bir kimse, Tanrı sevgisinin yüreğinde bulunmadığını açık bir şekilde göstermektedir.39

Yine adını bilmediğimiz bir yazar da bu konuyu şu sözlerle özetliyor:

39 ile 52’nci ayetler arasında bulunan ve Ferisilerle Kutsal Yasa uzmanlarına karşı söylenen bu çetin sözler, unutulmamalıdır ki yine bir Ferisi’nin sofrasında oturulurken söylenmiştir (37’nci ayet). Ağzımızın tadı kaçmasın diye gerçeği göz göre göre geri çeviriyoruz. Utanıp yerin dibine gireceğimize sırıtıp gülüyoruz. Konuşacağımıza, dilimizi bıçak açmıyor. Tanrı’ya olan imanımızı bozacağımıza, yemek ziyafetinin tadını bozarsak kötü mü yapmış oluruz?

K. İsa Ferisileri Azarlıyor (11:42-44)

11:42   Ferisiler, insanın dışına bakan şekilci kimselerdi. Bunlar, şeriatın nanenin ondalığını verme konusuna kadar giden ayrıntılarında aşırı derecede titizdiler. Ancak, bunu yaparlarken öte yanda Tanrı’yla ve insanlarla olan ilişkilerinde bütünüyle dikkatsizdiler. Yoksulları ezerler, Tanrı’yı sevme görevlerini yerine getirmezlerdi. Rab İsa onları nanenin, sedef otunun ve her türlü sebzenin ondalığını verdikleri için kınamadı; tam tersine bu tür ayrıntılarda bu denli işgüzar olup yaşamın adalet ve Tanrı sevgisi gibi temel sorumluluklarını ihmal ettikleri için kınadı. Bunlar incir çekirdeğini bile doldurmayacak şeylere önem veriyorlar, ama asıl önemli konuları görmezlikten geliyorlardı. Başkaları tarafından görülebilecek işlerde mükemmel bir aşamaya ulaşmış olmalarına karşın, sadece Tanrı’nın görebileceği şeylerde bütünüyle sorumsuz ve kayıtsızdılar.

11:43   Bunlar kendilerini göstermeye, havralarda baş köşelere, en seçkin yerlere kurulmaya ve meydanlarda mümkün olduğu kadar çok ilgi çekmeye adeta bayılırlardı. Bu yüzden sadece biçimci oldukları için değil, aynı zamanda gururlarından dolayı da suçluydular.

11:44   Son olarak Rab onları mezarlara benzetti. Musa Peygamberin Şeriatına göre, bir mezara dokunan kimse yedi gün boyunca murdar sayılırdı (Say. 19:16). Dokunduğu anda bu şeyin bir mezar olduğunu bilmiyor olsa bile durum değişmez ve bu kişi murdar sayılırdı. Ferisiler dıştan kendilerinin çok dindar bi-rer Tanrı adamı oldukları görünümünü verirlerdi. Ama üzerlerine bir levha asıp kendilerine yaklaşanların murdarlaşacaklarını belirtselerdi daha iyi olurdu. Çün-kü bunlar gerçekten de mezarlar gibiydiler. İçleri çürüklük ve pislik doluydu. Kendilerindeki bu pis özellikleri, biçimciliği, dinciliği ve gururu başkalarına da bulaştırıyorlardı.

L. İsa Yasa Yorumcularını Azarlıyor (11:45-52)

11:45   Yasa uzmanları, Yasa’yı yorumlama ve açıklama alanlarında uzmanlaşmış yazıcılardı. Ne var ki bunların becerileri, başkalarına yapmaları gereken şeyleri söylemekle son buluyordu. Başkalarına söyledikleri bu şeyleri kendileri yerine getirmiyorlardı. Yasa yorumcularından birisi İsa’nın bu çetin sözlerinden gocunarak O’na, Ferisileri eleştirmekle kendilerini de eleştirmiş olduğunu anımsattı.

11:46   İsa bu durumu, yasa uzmanlarının bazı günahlarını yüzlerine çarpacağı bir fırsat olarak değerlendirdi. Her şeyden önce bunlar, insanlara taşınması güç her çeşit yükler yüklerler, ama onların bu yükleri taşımalarına asla yardımcı olmazlar, parmaklarını dahi kıpırdatmazlardı. Kelly’nin de ifade ettiği gibi, “Bunlar, taşımış oldukları önem için kendilerine borçlu oldukları insanları küçümsemekle ün salmışlardı.”40 Tanıtmış oldukları kuralların birçoğu insan uydurması olup gerçek değeri ve anlamı olmayan konularla ilgiliydi.

11:47-48   Yasa yorumcuları iki yüzlü katildiler. Tanrı’nın peygamberlerine hayran kalmış gibi görünürlerdi. Gerçekten de bu konuda öylesine ileriye gitmişlerdi ki, Eski Antlaşma’nın peygamberleri için türbeler dahi yapmışlardı. Bu durum kuşkusuz onların eski peygamberlere değer vermiş olduklarını gösteriyordu göstermesine; ama Rab İsa bu görünümü başka bir gözle değerlendiriyordu. Dışta kendilerini İsrail’in peygamberlerini öldüren büyük dedelerinden ayrı tutuyor olsalar da, aslında kendilerinin de onlardan hiçbir farkı yoktu. Bir tarafta eski dönemde öldürülen peygamberleri için türbeler ve mezarlar yapmaya çalışıyorlar; ama öte taraftan Rab İsa’nın kendisini öldürmeyi tasarlıyorlardı. Bu tip kimseler Tanrı’nın sadık ve imanlı peygamberlerini ve elçilerini öldürmeye devam edeceklerdi. Nitekim bunun böyle olduğunu İncil’in Elçilerin İşleri kısmında ve Hıristiyanlık tarihinde açıkça görmekteyiz.

11:49   Bu ayet Matta 23:34 ile karşılaştırıldığında Tanrı’nın Bilgeliğinin gerçekten de İsa’nın Kendisi olduğu görülecektir. İsa burada, Tanrı’nın bilgeliğinin, “Ben onlara peygamberler göndereceğim...” dediğini aktarıyor. Matta’da ise bunu Eski Antlaşma’dan ya da diğer herhangi bir kaynaktan bir alıntı olarak değil; basitçe Kendisinin söylemiş olduğu bir söz olarak tanıtıyor (ayrıca Mesih'in "Tanrısal bilgelik" diye açıklandığı 1Ko. 1:30'a bkz.). Rab İsa, çağdaşı bulunduğu insanların arasına peygamberler ve elçiler göndereceğini söylerken, bu insanların gönderilecek olan peygamberler ve elçilere zulmedip onları öldüreceklerini de belirtti.

11:50-51   İsa, Habil’in kanından başlayarak sunakla tapınak arasında katledilen Zekeriya’nın kanına (2Ta.24:21) değin dünyanın kuruluşundan beri akıtılan bütün peygamberlerin kanının hesabını, çağdaşı olan insanlardan (bu kuşaktan) soracaktı (Yahudilere göre Eski Antlaşma kitaplarının diziliş sırasında son kitapçık Malaki değil, 2. Tarihler’dir. Buna göre İsa, Habil ve Ze-keriya’dan söz ederek, o zamana kadar öldürülen bütün peygamberlerin kimler olduğunu anımsatıyordu. İsa bu sözleri söylerken, o zaman yaşayan kuşağın Kendisini çarmıh üzerinde ölüme mahkûm edeceğini, böylece Tanrı adamlarına eskiden beri yapageldikleri zulmü korkunç bir doruğa çıkaracağını çok iyi bi-liyordu. Tüm peygamberlerin kanından İsa’nın zamanında yaşayan kuşağın sorumlu tutulması, onların İsa’yı da öldürmeleri nedeniyledir.

11:52   Son olarak Rab İsa, Yasa uzmanlarını bilgi kapısının anahtarını alıp götürmekle, yani Tanrı bilgisini insanlardan gizlemekle suçladı. Bunlar Kutsal Yazılara sadık olduklarını ağızlarıyla söyledikleri halde, Kutsal Yazıların sözünü ettiği Kişi’yi kabul etmeye yanaşmıyorlardı. Böylece başkalarının da Mesih’e gelmesine engel oluyorlardı. İsa’yı kendileri kabul etmedikleri gibi, başkalarının da kabul etmesini istemiyorlardı.

M. Yasa Yorumcuları ile Ferisilerin Tepkisi (11:53-54)

11:53-54   Yazıcılarla Ferisiler, hiç kuşkusuz İsa’nın bu çetin Sözleri ve kınamaları karşısında küplere binmişlerdi. Bunun üzerine O’nu şiddetle sıkıştırarak birçok konuda suçlayabilmek amacıyla ağzını aramaya başladılar. O’nu yanıltarak, ölüm cezasına çarptırmaya yetecek kadar bir söz söyletebilmek amacıyla olası her yola başvurdularsa da, bunu başaramadılar. Böyle yapmakla sadece, ne tür bir karaktere sahip olduklarını İsa’nın ne kadar da iyi bilmiş olduğunu kendileri de onaylamış oluyorlardı.

VIII. KUDÜS YOLUNDA VERİLEN ÖĞRETİŞ VE ŞİFA HİZMETLERİ (12-16. Bölümler)

A. Uyarılar ve Teşvikler (12:1-12)

12:1   İsa, yasa yorumcularıyla Ferisileri çetin sözlerle azarlarken, etrafta halktan binlerce kişi birbirlerini ezercesine bir araya toplanmıştı. İki insan arasındaki tartışma ya da çekişme, genelde başkalarının dikkatini çekerek etrafta hemen büyük bir kalabalık oluşturur. Ama buradaki kalabalıklar, bunun yanı sıra hiç kuşkusuz İsa’nın bu iki yüzlü din adamlarını çetin sözlerle korkusuzca eleştirmesi sonucu toplanmış olmalı. Günaha göz yummayan bir tutum her ne kadar insanların pek hoşuna gitmese de, insanın yüreğine kendisini doğru olarak gösterir. Gerçek, kendisini her zaman doğru çıkarır. Diğer bir deyişle gerçek, her zaman gerçektir. İsa öğrencileriyle konuşmaya başlayarak, onları Ferisile-rin mayasından kaçınmaları konusunda uyardı. Burada sözü edilen mayanın, insanların iki yüzlülüğü olduğunu açıkladı. İki yüzlü kimse demek, yüzüne bir maske takan, dışarıya içinde olduğundan bütünüyle farklı gözüken kimse de-mektir. Ferisiler, ilk bakıldığında mükemmel, dört dörtlük bir insan görünümü sergilemelerine karşın, aslında kendileri bütünüyle birer maske uzmanıydılar.

12:2-3   Onların açığa çıkarılacağı gün gelecektir. Örtmüş oldukları bütün şeyler açığa çıkarılacak, karanlıkta yapmış oldukları bütün şeyler ışığa getirileceklerdir.

İki yüzlünün bu durumu suratına vurulacağı gibi, gerçek de zafer kazanacaktır; bu kaçınılmazdır. O ana kadar, öğrenciler tarafından duyurulan haber bir ün kazanmamıştı ve sadece sınırlı sayıda bir kalabalığa söyleniyordu. Ancak, Mesih’in İsrail ulusunca reddedilmesinden ve Kutsal Ruh’un gönderilmesinden sonra, öğrenciler Rab İsa’nın adında korkusuzca ilerleyecek ve kurtuluş müjdesini dünyanın bütün uçlarına dek duyuracaklardı. İşte o zaman bu haber damlardan duyurulacaktı. Godet bu doğrultuda şu gözlemde bulunuyor: “Şu anda seslerini sınırlı ve belirsiz çevrelerin ötesine duyuramayanlar, yarın ortaya dünyanın öğretmenleri olarak çıkacaklardır.”41

12:4-5   İsa, öğrencilerine ‘Dostlarım’ diyerek bu paha biçilemez dostluktan hiçbir sıkıntı ve elem altında utanmamaları konusunda onları uyardı. Mesih inancıyla ilgili haberin bütün dünyaya duyurulması, İsa’nın sadık öğrencilerine elem ve ölümü de beraberinde getirecektir. Ancak Ferisiler gibi insanların onlara yapabilecekleri şeylerin belirli bir sınırı vardır. Bu sınır, fiziksel ölümdür. Öğrenciler bundan korkmamalıdırlar. Tanrı, Mesih inanlılarına elem çektiren ve onları öldürenleri çok daha kötü bir şekilde cezalandırarak cehennemde sonsuz ölüme terk edecektir. Bu nedenle öğrenciler, insanlardan değil, daha çok Tan-rı’dan korkmalıdırlar.

12:6-7   İsa, Tanrı’nın öğrencilerinin korunmasıyla ne denli yakından ilgilendiğini vurgulamak amacıyla, Baba’nın serçeleri bile kayırdığını söyledi. Matta 10:29’da iki serçenin bir bakır paraya, bir kuruşa (bir meteliğe) satıldığını okuyoruz. Bu ayette ise beş serçenin iki meteliğe satıldığını görmekteyiz. Yani, dört serçe kuşu satın alındığı zaman, beşincisi parasız olarak salıveriliyordu. Ama bununla birlikte, hiçbir ticarî değeri olmayan bu serçeler bile Tanrı katında unutulmuş değildir. Eğer Tanrı bu küçücük ve değersiz kuşlara bu denli değer verip bakıyorsa, Oğlu’nun kurtuluş müjdesini dünyaya yayan Mesih inanlılarını çok daha büyük bir koruma altına alacağı daha kesindir! O, inanlıların başındaki saçları bile saymaktadır.

12:8   Kurtarıcı bu ayette öğrencilerine, Kendisini insanların önünde açıkça kabul eden herkesin, Tanrı’nın melekleri önünde, Kendisi tarafından kabul edileceğini söyledi. İsa burada bütün gerçek inanlılardan söz etmektedir. İsa’yı açıkça kabul etmek, O’nu yüreğe tek Rab ve Kurtarıcı olarak almak demektir.

12:9   İsa’yı insanlar önünde inkâr edenler de, Tanrı’nın melekleri önünde inkâr edileceklerdir. Bu sözlerin temel olarak o zamanki Ferisilerden söz ettiği anlaşılıyorsa da, bu sözler Mesih’i inkâr eden ya da O’nu açıkça kabul etmekten utanan bütün insanları kapsamı içerisine almaktadır. İsa Kendisini kabul etme-yenlere o gün geldiğinde, “Ben sizi asla tanımadım!” diyecek.

12:10   Bundan sonra Kurtarıcı öğrencilerine açıklamalarda bulunmaya devam ederek, Kendisinin eleştirilmesi ile Kutsal Ruh’a küfredilmesi arasında bir fark olduğunu söyledi. İnsanoğlu’na karşı söz söyleyip konuşanlar, günahlarından dönüp iman ettikleri takdirde bağışlanabilirler. Ama Kutsal Ruh’a küfreden bir kimse asla bağışlanamaz bir günah işlemiştir; bu nedenle de ba-ğışlanamaz! Ferisiler bu günahı işlemekle suçluydular (bkz. Mat.12:22-32). Nedir asla bağışlanmayacak olan bu günah? Bu, Rab İsa’nın gerçekleştirmiş olduğu mucizelerin İblis’e mal edilmesi günahıdır. İsa Mesih bütün mucizelerini Kutsal Ruh’un gücüyle gerçekleştirdiğinden, bu aynı zamanda Kutsal Ruh’a karşı edilen bir küfür olmaktadır. Bu bir yerde, Tanrı’nın Kutsal Ruhu’nun İblis olduğunu söylemek oluyordu. Bu günahın ne şimdi ne de bundan sonraki çağda affı yoktur.

Bazıları imandan soğumakla bu günahı işlemiş olduklarını sanarak büyük üzüntü içerisinde bulundukları halde, aslında gerçek bir Mesih inanlısı böyle bir günah işleyemez. İmandan soğumak ya da iman yürüyüşünden düşmek, affedilemeyecek bir günah değildir. İmandan düşen bir inanlı, Rab ile olan ruhsal paydaşlığına geri getirilebilir. Bir insanın bundan endişe ediyor olması, bu kimsenin affedilmeyen bu günahı işlemediğinin bir göstergesidir.

Yine, imansız bir kimsenin İsa’yı reddetmesi de affedilmeyen günah değildir. Bir insan çok kereler Kurtarıcı’yı geri çevirmiş olduğu halde, hâlâ bir gün günahlarından dönerek Rab’be gelebilir. Bunun örnekleri inanlılar arasında oldukça çoktur. Tabii, Rab’bi reddeden bu kimse henüz iman etmeden ölecek olursa, o zaman doğal olarak günahlarından dönerek Rab’be bir daha gelemeyecektir. İşte o zaman onun günahı, gerçekten de bağışlanmayan günah durumuna gelmiş olacaktır. Ama Rabbimizin bağışlanamaz diye tanımlamış olduğu günah, Ferisilerin, İsa’nın bütün bu mucizeleri cinlerin başkanı olan Beelzebub’un gücüyle gerçekleştirdiğini söylemeleri nedeniyle işlemiş oldukları günahtır.

12:11-12   Öğrencilerin, yargılanmak için yöneticiler ve yetkililerin önüne çıkarılmaları kaçınılmaz bir şeydi. Rab İsa onlara, mahkemelere çıkarıldıklarında ne söyleyeceklerinin önceden bir provasını yapmalarının gereksiz olduğunu söyledi. Gerektiği anda Kutsal Ruh uygun sözleri ağızlarına koyacaktı. Ne var ki bu, Rab’bin hizmetçilerinin İncil’i vaaz etmeden ya da Tanrı Sözü’nü öğretmeden önce dua edip hazırlık yapmalarının gereksiz olduğu anlamına gelmez. Bu ayet, tembelliğe bir gerekçe olarak kullanılmamalıdır! Burada, Mesih’e olan tanıklıkları nedeniyle yargı kürsüsüne çıkarılanlara Kutsal Ruh tarafından özel bir yardımda bulunulacağına ilişkin Rab’bin kesin bir vaadi bulunmaktadır. Eğer Tanrı halkı olan inanlılar Ruh’ta yürürlerse, yaşamın sıkıntılı anlarında, kendilerine konuşacakları uygun sözler verileceği de genel bir kapsamda vaat edilmektedir.

B. Açgözlülüğe Karşı Uyarılar (12:13-21)

12:13   Tam bu arada kalabalığın içinden bir adam gelerek, İsa’dan, kendisiyle kardeşi arasındaki miras sorununa bir çözüm bulmasını istedi. Sık sık söylendiği gibi, “Nerede bir vasiyetname okunacak olsa, akrabaların sayısı birden artıverir.” Bu ayette herhalde böyle bir durumdan söz edilmektedir. Bununla birlikte burada açıkça anlatılmadığından, bu adamın kendi üzerine düşen yasal payından yoksun bırakılıp bırakılmadığını ya da kendi payına düşenden çok daha fazlasını elde etmeye çalışıp çalışmadığını bilemiyoruz.

12:14   Kurtarıcı bu adama ilk olarak, Kendisinin bu dünyaya bu tür anlaşmazlıkları çözüme kavuşturmak amacıyla gelmediğini anımsattı. O’nun gelmesindeki amaç, günahlı insanları günahlarından kurtarmaktı. O böylesine yüce ve büyük bir görevden alıkonularak, miras bölüştürmek gibi basit bir işle uğraştırılamazdı (Buna ek olarak O’nun, başkalarının mal varlığını bölüştürmek gibi yasal bir yetkisi bulunmuyordu. Bu nedenle vereceği kararlar kimseyi bağlayıcı nitelikte olmayacaktı).

12:15   Ama Rab bu olayı, Kendisini dinleyenleri insan yüreğinin en sinsi düşmanı olan açgözlülüğe karşı uyarmak için kullandı. Tüm yaşamın en güçlü dürtülerinden birisi, mal edinmeye yönelik doymak bilmez arzulardır. Ne var ki bu tür bir arzu, insan varlığının amacının bütünüyle gözden kaçırılmasına neden olmaktadır. Nitekim, “insanın yaşamı, malının çokluğundan ibaret değildir.” J. R. Miller’in de belirtmiş olduğu gibi:

Bu, Rabbimizin astığı ancak bugünlerde birçok insanın görmezlikten geldiği kırmızı bayraklardan birisidir. Mesih zenginliğin getireceği tehlikeler konusunda epey şeyler söylediği halde, birçokları zenginlikten korkmamaktadır. Açgözlülük bugünlerde pratik açıdan bir günah olarak görülmemektedir. Eğer bir adam On Emir’den altıncısı ya da sekizincisini çiğneyecek olsa, hemen parmak izi alınıp sabıkalılar dosyasına işlenir ve utansın diye fotoğrafları boy boy gazetelerde yayınlanır. Ama gel gelelim, onuncu emri çiğneyecek olsa, sadece uyanıklık yapıyor denilir. Kutsal Kitap para sevgisinin bütün kötülüğün kökü olduğunu söyler; ama bu ayetten söz eden herkes, her nedense buradaki “sevgi” sözcüğü üzerine büyük bir ağırlık koyarak, böylesine tehlikeli işler doğuran şeyin paranın kendisi değil de, sadece sevgisi olduğunu açıklama yoluna giderler.

Genel olarak insan bir kimsenin yaşamının, malının çokluğundan ibaret olduğunu düşünür. İnsanlar, varlıkları çoğaldıkça kendilerinin de buna paralel olarak büyüdüklerini zannederler. Bu nedenle dünyanın, insanları bankadaki hesap tutarlarına göre ölçtüğü ortaya çıkmaktadır. Oysa bundan daha büyük başka bir hata olamaz. Gerçek anlamda bir insan, elindekilerle değil kişiliğiyle ölçülür.42

12:16-18   Zengin ve akılsız adam benzetmesi, mal ve mülk edinmenin insan yaşamındaki en önemli şey olmadığını açıkça betimlemektedir. Bu zengin çiftçi, tarlasından hiç beklemediği kadar çok ürün aldığından, bütün bu ürününü nereye koyacağını bilemiyor, bu durum ona büyük bir sorun gibi geliyordu. Çünkü bütün ambar ve depoları ağzına kadar doluydu. Sonra, “Ne yapmalıyım?” dedi. Soruna bir çözüm bulmuştu. Ambarlarını yıkıp daha büyüklerini yapmaya karar verdi. Eğer bu adam etrafındaki ihtiyaç içerisinde kıvranan insanları görerek, elindekileri hem fiziksel hem de ruhsal olarak açlık çekenleri doyurmak için kullansaydı, o zaman büyük bir ambar yapma zahmetinden, aynı zamanda bunun masrafından da kurtulmuş olacaktı. İlk çağda yaşamış Mesih inanlısı yazar Ambros, bu doğrultuda şu anlamlı sözleri yazmış: “İşte, yoksulların sinesi, dul kadınların evleri ve çocukların ağzı, sonsuz çağlar boyunca kalıcı olan ambarlardır.”

12:19   Bu adam yeni ambarlarının yapımı biter bitmez emekli olmayı, bir daha hiç çalışmamayı tasarlamıştı. İçindeki kendi başına buyruk ruhun ona söylettirdiği şu sözlere dikkat edin: ambarlarım,... tahıllarım,... mallarım,... canım,... Bütün geleceği şimdiden tasarlamıştı. Sözde, rahatına bakacak, yiyip içecek ve yaşamın tadını çıkaracaktı.

12:20-21   Ne var ki bu adam zamanın kendi elinde olduğunu düşünmeye başladığı zaman, kendisini bir anda, kendisinin sonsuz yıkımı olacak olan Tan-rı’nın ellerinde buluverdi. Tanrı ona o gece öleceğini söylemişti. Bu durumda elindeki bütün mallar üzerindeki haklarını kaybedecek; bunlar başkalarının eline geçecekti. Birisi aptalı, “planları mezarda biten kimse” olarak tanımlamış. Bu adam sözün tam anlamıyla aptalın tekiydi.

Tanrı bu adama, “Hazırladığın bu şeyler kime kalacak?” diye sordu. Bizler de kendimize şu soruyu soralım: “Eğer Mesih bugün gelecek olsa, elimdeki bütün bu mallar kime kalacak?” Bunları yarın Şeytan’ın eline terk edeceğimize, bugün Tanrı için değerlendirmek daha iyi olmaz mı!? Elimizdekileri şimdi Rab için kullanarak göklerde servet biriktirebilir, böylece Tanrı katında zengin olabiliriz. Ya da bunları bedenlerimizin hevesleri doğrultusunda kullanarak bedenden ölüm biçebiliriz.

C. Kaygı İmanın Karşıtıdır (12:22-34)

12:22-23   İman yaşamımızın en büyük tehlikelerinden bir tanesi, yiyecek ve giyecek artırmaya yönelik isteğimizin, var olmamızın en önemli amacı haline gelmesidir. Bu şeyleri elde edebilmek için para kazanma işine kendimizi öylesine kaptırırız ki, sonuçta Rab’bin işi ikinci sıraya düşer. Yeni Antlaşma’nın önemle üzerinde durduğu nokta, yaşamımızdaki ilk ve en önemli yeri Mesih’in ve Mesih’i duyurmaya yönelik etkinliklerin almasıdır. Yiyecek ya da giyecekler daima daha sonra gelmelidir. Günlük gereksinimlerimizi karşılayabilmemiz için gayretle çalışmalı, sonra kendimizi O’nun hizmetine verdikçe, gelecekteki gereksinimlerin karşılanması için Tanrı’ya güvenmeye devam etmeliyiz. İşte bu, imanla yaşamak demektir.

Rab İsa yiyecek ya da giyecek konularında kaygılanmamamızı söylerken bunu, yan gelip yatmamız ve bu şeylerin ayağımıza kadar getirilmesini beklememiz gerektiği anlamında söylememiştir. Mesih inancı tembelliği desteklemez! Ama Mesih bunu söylemekle, bu gereksinimleri karşılayabilmek amacıyla para kazanmanın, yaşamımızda en önemli sıraya oturmaması gerektiğini vurgulamış-tır. Bundan başka, yaşamda yiyecek ya da giyeceklerimizden çok daha önemli bir şey vardır. Bizler burada, yeryüzünde Kral’ın elçileriyiz. Bu nedenle kişisel rahatlık ve görünüm konularındaki bütün tasarılarımız, Mesih’i tanıtmak gibi yüce görevimiz karşısında daima ikinci sırada olmalıdır!

12:24   İsa kargaları örnek göstererek, Tanrı’nın yaratmış olduğu yaratıkları nasıl kayırdığını anlattı. Kargalar gelecekteki gereksinimlerini karşılayabilmek ve yiyeceklerini elde edebilmek için gece gündüz çalışmazlar. Her bir saat için Tanrı’ya güvenerek yaşarlar. Ne eker, ne biçerler sözü, insanların günlük dünya işlerinden ellerini ayaklarını çekmeleri gerektiğini öğretmek için kullanılmamalıdır. Bütün bu sözler, Tanrı’nın yaratmış olduğu yaratıkların gereksinimlerini bildiği, ve O’na güvenerek yaşadığımızda, bütün bu şeyleri bize sağlayacağı anlamına gelir. Eğer Tanrı kargaları beslerse, Kendisinin yaratmış ol-duğu, lütfuyla kurtardığı ve hizmetçileri olmaya çağırdığı insanları besleyeceği çok daha kesindir! Kargaların kilerleri ve ambarları olmadığı halde, Tanrı yine de onları her gün doyurmaktadır. Durum böyleyken bizler yaşamlarımızı daha büyük ambarlar ve depolar kurmak için neden harcayalım?

12:25-26   İsa onlara, “Hangi biriniz kaygılanmakla boyunu bir arşın (ya da, Ömrünü bir anlık) uzatabilir?” diye sordu. Bu söz, gelecek gibi denetleyemediğimiz şeyler konusunda kaygılanmanın ne denli akılsızca bir şey olduğunu göstermektedir. Hiç kimse kaygılanmakla ne boyunu ne de ömrünü uzatabilir (Burada geçen “boy” sözcüğü, bazı çevirilerde “ömür” anlamında da çevrilmiştir). Eğer durum böyleyse, gelecek konusunda neden kaygılanalım? Bunun yerine, geleceğimizi Rab’bin ellerine bırakarak bütün gücümüzle Mesih’e hizmet etmeye bakalım.

12:27-28   İkinci olarak tanıtılan zambaklar, insanın en iyi yeteneklerinin sırf giyecek elde edebilmek için harcanışının ne denli akılsızca bir şey olduğunu göstermektedir. Burada sözü edilen zambaklar, kırmızı dağ lâlesi olabilir. Ne çalışırlar, ne de iplik eğirirler, ama öyle doğal bir güzellikleri vardır ki, tüm görkemine rağmen Süleyman bile bunlardan biri kadar güzel giyinmiş değildi. Eğer Tanrı bugün açan ve yarın kuruyacak olan kır otunu bu kadar güzel bir görünüme sokabiliyorsa, çocuklarının temel gereksinimlerinin karşılanmasına bundan daha fazla ilgi göstermeyecek midir? Bitmek bilmez bir uğraşı içerisinde daha fazla maddesel şeyler elde edebilmek amacıyla endişeleniyor, içimizi yiyor ve koşuşturuyorsak, o zaman kendimizin imanı kıt olanlar olduğumuzu açıkça kanıtlamış oluyoruz. Sadece zamanımızı ve yeteneklerimizi Rab’bin hizmetine daha çok bıraktığımızda O’nun bizim için doğal bir şekilde yapacak-larını biz kendimiz yapmaya kalkışarak, yaşamımızı boş yere harcamış oluruz.

12:29-31   Gerçekten günlük gereksinmelerimiz azdırlar. Çok az şeylerle bile yaşayabildiğimizi görünce çok şaşıracağız. O halde yaşamımızda yiyecek ve giyeceğe neden bu kadar öncelikli bir yer veriyoruz? Gelecek konusunda tasalanarak düşüncelerimizi neden bozuyoruz? Ancak imansızlar böyle yaşarlar. Tanrı’yı Baba olarak tanımayan dünya ulusları her şeyden önce yiyeceği, giyeceği ve zevki düşünürler. Diğer bir deyişle onlar bu dünyada sırf bu şeyler için vardırlar ve sırf bu şeyler için yaşarlar. Ama Tanrı, çocuklarının yaşamlarını dünyanın rahatlık çamuruna batmış bir durumda geçirmelerini asla amaçlamamıştır. O’nun yeryüzünde yerine getireceği bir iş vardır ve kendisi, yaşamlarını tam anlamıyla denetimi altına bırakanları kayıracağını vaat etmiştir. Eğer biz her şeyden önce Tanrı’nın Egemenliğini ararsak, O hiçbir zaman bizim aç ya da çıplak kalmamıza izin vermeyecektir. Yaşamın sonuna gelip de, yaşamımızın büyük bir bölümünün, zaten cennet biletimize dahil edilmiş olan şeylere tutsak olarak geçirilmiş olduğunu görmek bizi kim bilir ne kadar çok üzecektir!

12:32   Öğrenciler savunmasız küçük bir sürü gibi, kendilerine pek taraftar olmayan bir dünyanın ortasına gönderilmişlerdi. Gerçekten de kendilerini koruyabilecekleri ya da destekleyebilecekleri hiçbir şeyleri yoktu. Ne var ki, gençlerden oluşan bu çelimsizler grubu Mesih’le beraber egemenliği almaya atanmışlardı. Onlar bir gün Mesih’le birlikte tüm yeryüzünde egemenlik süreceklerdi. Rab İsa bu gerçeği göz önünde bulundurarak, onlara korkmamalarını söyledi. Çünkü eğer Baba onlara böylesine görkemli saygınlıklar hazırlamışsa, bu durumda onların önlerinde uzanan yoldan korkmamaları ya da bu yoldan giderken endişelenmemeleri gerekiyordu.

12:33-34   Maddesel varlık edinmeye ve yarın için planlar yapmaya çalışacaklarına bütün bu ellerindekileri Rab’bin işine yatırmalılar. Böylece bunlar şimdiden cennete ve sonsuzluğa yapılan birer yatırım olmuş olurlar. Çağlar geçse de bunlar hiçbir zarara uğramazlar. Gökteki hazineler hırsızlığa ve bozul-maya karşı tam olarak sigorta edilmişlerdir. Maddesel zenginlikteki sorun, genel olarak, buna kendinizi kaptırmadan, kölesi olmadan sahip olamamanızdır. İşte, Rab İsa’nın, “Hazineniz neredeyse, yüreğiniz de orada olacaktır,” demesi bu nedenledir. Eğer paramızı yukarıya gönderecek olursak, o zaman tutkularımız bu dünyanın yok olup giden şeylerinden de kurtulacaktır.

Ç. Uyanık Hizmetçi Benzetmesi (12:35-40)

12:35   Öğrenciler gereksinimlerinin karşılanması için sadece Rab’be güvenmemeli; aynı zamanda Rab’bin İkinci Gelişi’ni sürekli olarak bekler bir durumda da yaşamalıydılar. Kuşakları bellerinde bağlı, kandilleri de yanar durumda hazır olmalıydılar. Doğu ülkelerinde yaşayan insanlar, hızlı yürüyecekleri ya da koşacakları zaman uzun giysilerini toplamak için bellerine bir kuşak bağlarlardı. Kuşanmış bel yapılacak bir görevi, yanar durumda kandil ise sürdürülecek bir tanıklığı temsil edebilir.

12:36   Öğrenciler Rab’bin dönüşünü, sanki düğün şenliğinden dönen bir adamı bekler gibi her an hazır beklemeliydiler. Kelly şu yorumda bulunuyor:

Öğrenciler, efendi benzerliğindeki Rab kapıyı çaldığında, kapıyı hazırlanmaya gerek kalmadan ya da şaşkınlığa kapılmadan hemen açabilmeleri için herhangi bir dünyasal şeyin yükümlülüğü altına girmekten bütünüyle özgür olmalıdırlar. Yürekleri Rablerini bekliyor. O’nu seviyorlar ve bekliyorlar. O gelip kapıyı çaldığında hemen kapıyı açabileceklerdir.43

Düğün şenliğinden dönen adamın hikâyesindeki ayrıntılar, gelecekle ilgili peygamberlikler açısından büyük bir dikkate alınmamalıdırlar. Burada sözü edilen düğünü, Kuzu’nun Düğün Ziyafeti ile ya da Rab’bin inanlılar topluluğunu almak için geri gelişiyle karıştırmamalıyız. Rab’bin anlattığı benzetmede temel bir ders vardır; o da, Rab’bin gelişine her an hazır olmamız gerektiğidir. Bu benzetme Rab’bin ikinci gelişiyle ilgili gelişmeleri sıraya koymak amacıyla verilmemiştir.

12:37   Efendi düğünden geri döndüğü zaman, köleleri onun gelişini uyanık bir şekilde bekler durumdaydılar ve vereceği emirleri hemen yerine getirebilmek için harekete geçmeye her an hazırdılar. Efendi onların bu şekilde uyanık beklemelerinden öylesine hoşnut kalacaktır ki, bu kez rolleri değiştirerek, Kendisi beline kuşağını bağlayacak, onları masaya oturtacak ve sonra gidip onlara hizmet edecektir. Dünyamıza bir zamanlar bir köle olarak gelen Kral’ın, Kendi halkına göksel evlerinde de lütuf doluluğuyla hizmet edeceği konusu gerçekten de çok dokunaklı bir konudur. Alman Kutsal Kitap uzmanlarından Bengel, 37’nci ayeti Tanrı Sözü’nde yer alan en büyük vaat olarak nitelemektedir.

12:38   Gecenin ikinci nöbeti, saat 21’den gece yarısına kadar geçen süreydi. Üçüncü nöbet ise, gece yarısından saat 03’e kadar geçen süre oluyordu. Efendi döndüğünde, zaman gecenin hangi nöbeti olursa olsun, köleleri uyanık bir şekilde O’nun gelişini bekliyorlardı.

12:39-40   Rab konuyu bu kez, uyanık bir şekilde beklemediği için evi soyulan bir ev sahibine getiriyor. Hırsızın gelişi hiç beklenmedik bir olaydı. Eğer ev sahibi hırsızın hangi saatte geleceğini bilseydi, o zaman evinin soyulmasına fırsat vermezdi. Buradan çıkarılacak ders ortadadır: Mesih’in geleceği zaman belirsizdir; O’nun ortaya çıkacağı zamanı ya da günü hiç kimse bilmemektedir. O geldiği zaman, hazinelerini bu dünyada biriktirmiş olan inanlılar bütün bu ellerindekileri kaybedeceklerdir. Birisinin dediği gibi, “Bir imanlı ya zenginliğini bırakır ya da zenginliğine gider.” Eğer Mesih’in gelişini gerçekten gözlüyorsak, o zaman bütün malımızı ve mülkümüzü satacak ve hiçbir hırsızın girip çalamayacağı gökte kendimize hazineler biriktireceğiz.

D. Güvenilir Hizmetçi ile Güvenilmez Hizmetçi (12:41-48)

12:41-42   Bu noktada Petrus İsa’ya uyanık olmayla ilgili bu benzetmeyi sadece öğrenciler için mi, yoksa herkes için mi anlatmış olduğunu sordu. Rab bu sözü, kendilerinin Tanrı’nın kâhyaları olduğunu söyleyen herkes için söylemiş olduğunu belirtti. Güvenilir ve akıllı kâhya, Efendisinin ev halkı üzerinde yetkilendirilen ve her birine yiyeceklerini paylaştıran kimsedir. Buradaki kâhyanın başlıca sorumluluğu maddesel şeyler üzerinde değil, insanlar üzerindedir. Bu nokta bütün bölümde vurgulanagelen, öğrencilerin materyalizme ve açgözlülüğe karşı uyarılışıyla uyum içerisindedir. Önemli olan, maddesel şeyler değil; insanlardır.

12:43-44   Rab döndüğü ve hizmetçisinin insanların ruhsal sağlığıyla gerçek bir anlamda ilgilendiğini gördüğü zaman, onu gönlünden koptuğu gibi cömertçe ödüllendirecektir. Bu ödül bir olasılıkla, Bin Yıllık Egemenlik döneminde Mesih’le beraber yönetimde yer almak olabilir (1Pe.5:1-4).

12:45   Köle kendisinin Mesih’e hizmet ettiğini söylüyorsa da, aslında bir imansızdır. Tanrı halkının gereksinmelerini karşılayıp onlara hizmet edeceğine, onları tartaklamakta, soymakta ve kendi bedensel tutkularını tatmin etmek için yaşamaktadır (Burada Ferisilerden söz ediliyor olabilir).

12:46   Rab’bin gelişi bu hizmetçinin sahtekârlığını ortaya koyacak, böylece diğer bütün imansızlarla bir tutularak cezalandırılacaktır. Buradaki, “onu iki parça edecek” (KM eski çevirisi) ya da “onu parça parça edecek” (KM yeni çevirisi) terimleri, aynı zamanda “onu şiddetle cezalandıracak” şeklinde de çevrilebilir.

12:47-48   Bu iki ayet bütün hizmetlerle ilgili temel bir ilke ortaya koymaktadır. Bu ilkeye göre, eğer tanınan ayrıcalıklar büyükse, bunun karşılığında beklenen sorumluluk da büyük olacaktır. İmanlılar açısından bu, cennette çeşitli ölçülerde ödüller olacağı anlamına gelir. İmansızlar içinse, cehennemde çeşitli ölçülerde cezalar olacağı anlamına gelmektedir. Tanrı’nın Kutsal Yazılarda açıklanan isteğini bilenler, bu isteğe itaat etme sorumluluğunu taşırlar. Bu sorumluluk çok büyüktür. Kendilerine çok verilenden çok istenecektir. Kendilerine fazla ayrıcalık tanınmayanlar da yanlış işlerinden dolayı cezalandırılacaklar, ama onların cezası daha az olacaktır.

E. Mesih’in Birinci Gelişinin Etkileri (12:49-53)

12:49   Rab İsa, Kendisinin dünyaya gelişinin herhangi bir barış getirmeyeceğini baştan beri biliyordu. O’nun gelişi ilkin bölünmelere, çekişmelere, sıkıntılara ve kan dökülmesine neden olmalıydı. İsa dünyaya ateş yağdırmak amacıyla gelmemişti; ama gelişinin etkisi ya da sonucu böyle olacaktı. Yeryüzündeki hizmeti sırasında zaman zaman çeşitli sorunlar ve anlaşmazlıklarla karşı karşıya gelindiyse de, insanın yüreğindekiler gerçek anlamda İsa çarmıh üzerinde ölünceye dek açığa vurulmamıştı. Rab bütün bunların gerçekleşmesi gerektiğini biliyordu ve bu elem ateşinin mümkün olan en kısa zamanda Kendisine karşı alevlenmesine hazırdı.

12:50   İsa’nın vaftiz edileceği ya da katlanması gereken bir vaftizi vardı. Bu O’nun çarmıh üzerinde ölümüne kadar varan vaftizidir. İsa çarmıha gidip kaybolan insanlığın kurtuluşunu gerçekleştirmek için hazırdı. Utanç, elem ve ölüm, Babası’nın O’nun için belirlediği şeylerdi ve O bu şeylere itaat etmeye hazır ve istekliydi.

12:51-53   Rab İsa Kendisinin yeryüzüne gelişinin, o dönemde yeryüzüne barış getirmeyeceğini çok iyi biliyordu. Bu nedenle öğrencilerine, insanların Kendisine iman ettikleri zaman aileleri tarafından zulüm göreceklerini ve evlerinden atılacaklarını anımsattı. Örneğin Mesih inancının tanıtılışı beş kişilik bir aileyi ikiye bölecektir. İman etmeyen ana babaların, sık sık imanlı oğullarının ya da kızlarının, Rab İsa’nın sadık birer izleyicisi olacaklarına, birer ayyaş ya da fahişe olmalarını yeğlemeleri insanın çarpık doğasının ilginç bir özelliğidir! Bu ayetler İsa’nın, imanlı olsun ya da olmasın bütün insanları tek bir evrensel kardeşlik kapsamında bir araya getirmek için gelmiş olduğu yolunda öne sürülen görüşü, görüleceği gibi açıkça çürütmektedir. Tam tersine İsa, insanları birbirlerinden daha önce hiç ayrılmadıkları bir biçimde ayırmıştır.

F. Dönemlerle İlgili Belirtiler (12:54-59)

12:54-55   Bundan önceki ayetler öğrencilere hitaben söylenmişti. Şimdi ise Kurtarıcı konuşmasını bu kez halka yöneltmeye başladı. Onlara hava durumunu tahmin etme konusunda epey başarılı olduklarını söyledi. Onlar Batıda (Akdeniz üzerinde) bir bulut oluştuğunu gördükleri zaman hemen, “sağanak geliyor,” derlerdi. Öte yandan yel güneyden esince “Çok sıcak olacak,” derlerdi. İnsanların bu şeyleri bilebilecek kadar düşünceleri vardı. Ama düşünceden daha önemli bir şey vardı. Bu kişiler bu gibi şeyleri bilmeye istekliydiler.

12:56   Buna karşın ruhsal konularda bunun aksi bir davranış sergiliyorlardı. Normal insan düşüncesine sahip oldukları halde insanlık tarihinin ulaşmış olduğu önemli vaktin farkına varmamışlardı. Tanrı’nın Oğlu yeryüzüne inmişti ve kendileriyle birlikte yaşıyordu. Cennet ve göksel alemler kendilerine hiç bu kadar yakın olmamıştı. Ama ne var ki onlar kendilerinin ziyaret edildiği zamanın farkına bile varmadılar. Bilmek için yeterince düşünceye sahiptiler; ancak bilmeye istekli olmadıkları için kendilerini aldattılar.

12:57-59   Eğer içinde yaşamış oldukları günün önemini kavramış olsalardı, kendilerinden davacı olanla bir an önce uzlaşmaya bakarlardı. Burada dört hukuk terimi  –davacı olan kişi, hükümet (KM eski çevirisi), yargıç, gardiyan – kullanılmaktadır ve bunların her biri Tanrı’yı simgeliyor olabilir. O dönemde Tanrı onların arasında bulunuyor, onlar için yalvararak onlara kurtulabilmeleri için bir kurtuluş fırsatı veriyordu. Tövbe edip O’na güvenmeleri, iman etmeleri gerekiyordu. Bunu reddederlerse, bu kez kendilerinin Yargıcı olacak olan Tanrı’nın önünde durmaları gerekecekti. Tabii mahkeme kesinlikle kendilerinin aleyhine sonuçlanacaktı. Suçlu bulunacaklar ve imansızlıkları nedeniyle hüküm giyeceklerdi. Hapse, yani sonu olmayan cezaların çekildiği cehenneme atılacaklardı. Son kuruşu ödemedikçe oradan çıkamayacaklardı. Yani, bu kadar büyük bir borcu hiçbir zaman ödeyemeyeceklerinden, o yerden hiçbir zaman dışarı çıkamayacaklardı.

Böylece İsa onlara içinde yaşadıkları zamanın farkına varmalarını, uyumamalarını söylüyordu. Bunun farkına varacak olurlarsa, o zaman günahlı yollarından dönüp kendilerini bütünüyle O’nun denetimi altına bırakarak Tanrı önünde doğru bir aşamaya gelebileceklerdi.

G. Tövbenin Önemi (13:1-5)

13:1-3   On ikinci bölüm, Yahudi ulusunun içinde yaşadıkları dönemin önemini fark edememeleriyle ve Rab’bin insanlara hemen tövbe etmeleri, yoksa sonsuzlarca yok olacakları şeklindeki uyarısıyla son bulmuştu. 13’üncü bölüm bu genel konular üzerindeki öğretiş ve uyarılarla devam etmektedir. Bu uyarı ve öğretişler her ne kadar İsrail ulusuna yönelik olarak söylenmişse de, bunların içinde yer alan ilkeler tek tek her bireyi de ilgilendirmektedir. Bundan sonra başlayan karşılıklı konuşmaların temelini, o günlerde yaşanan iki ulusal felaket oluşturmaktadır. Birincisi, tapınmak amacıyla Kudüs’e giden bazı Celilelilerin orada katledilmesiydi. Yahudiye bölgesinin valisi Pilatus, bunların tapınakta kurban sunarlarken öldürülmesini emretmişti. Bu canavarlıkla ilgili herhangi ek bir şey bilinmemektedir. Bu olaya kurban gidenlerin Celile bölgesinde yaşayan Yahudiler olduğu sanılmaktadır. Kudüs’teki Yahudiler, belki de, bu Celi-lelilerin büyük günahlar işlediğini, öldürülmelerinin de Tanrı’nın onların bu gü-nahlarından hoşnut kalmaması nedeniyle olması gerektiğini düşünüyorlardı. Ama Rab İsa onları, tövbe etmezlerse kendilerinin de böyle mahvolacaklarını söyleyerek uyardı.

13:4-5   İkinci felaket, Şiloha’da on sekiz kişinin ölümüne yol açan kulenin yıkılmasıydı. Bu kazayla ilgili olarak, burada yazılanların dışında herhangi bir şey bilinmemektedir. Zaten bu konudaki diğer ayrıntıları bilmemiz gerekmiyor. Rab’bin burada vurgulamak istediği nokta, bu felaketin Tanrı’nın büyük günahlar nedeniyle gönderdiği özel bir yargı olarak yorumlanmaması gerektiğidir. Tersine bu olay, tövbe etmezlerse tüm İsrail ulusunun başına benzer felaketlerin de gelebileceği konusunda bir uyarı olarak görülmelidir. Gelebileceği uyarısı yapılan bu felaket, onların başına Titus İ.S. 70’te Kudüs'ü ele geçirdiği zaman gelmiştir.

Ğ. Meyvesiz İncir Ağacı Benzetmesi (13:6-9)

13:6-9   Rab İsa bundan sonra yanındakilere, bir önceki olayla yakın bir bağlantı içerisinde bulunan incir ağacı benzetmesini anlattı. İncir ağacının Tanrı’nın bağına, yani dünyaya dikilmiş olan İsrail ulusu olduğunu anlamak o kadar zor olmasa gerek. Tanrı bu ağaç üzerinde meyve aramış, ama bulamamıştır. Bunun üzerine bağcıya (Rab İsa’ya) üç yıldır gelip bu incir ağacında boşu boşuna meyve aradığını söylemiştir. Üç yıllık bu zamanın en kolay yorumu, Rabbimizin halka yönelik açık hizmetinin ilk üç yılıdır. Bu metinde yatan düşünceye göre, bu ağaca meyve çıkarması için yeterli bir zaman tanınmıştır. Kendisine tanınan bu üç yıl içerisinde herhangi bir meyve çıkaramamışsa, bundan sonra da bir meyve çıkaramayacağı gayet mantıklıdır. Hiçbir meyve ortaya koyamadığı için, Tanrı bu ağacın kesilmesini emretti. Çünkü daha verimli bir şekilde kullanılabilecek olan toprağı boşu boşuna işgal ediyordu. Bağcı, bağ sahibine yalvararak ağaca bir yıl daha zaman tanımasını rica etti. Bu zaman sonunda yine herhangi bir meyve vermezse, o zaman onu kesebileceğini söyledi. Gerçekten de öyle oldu. Çünkü dördüncü yıl başladığında, İsrail ulusu Rab İsa’yı reddederek çarmıha germişti. Bunun bir sonucu olarak da başkentleri yerle bir edilmiş, bütün İsrail ulusu da dünyanın dört bir köşesinde sürgün olarak yaşamaya başlamıştı. G.H. Lang, bu noktayı şu sözlerle açıklıyor:

Tanrı Oğlu, bağın Sahibi olan Babası’nın düşüncesini, ve “Onu kesin!” şeklindeki korkunç emrin verilmiş olduğunu; İsrail’in, Tanrı’nın sabrını yine taşırdığını biliyordu. Tanrı’nın yüceliği ve övgüsü için doğruluk meyvelerini ortaya çıkarmadıkça, yeryüzündeki hiçbir ulus ya da insanın, Tanrı’nın gözetimi ve bakımı altında kalmasının hiçbir nedeni yoktur. İnsan, Yaratıcısı’nın saygınlığı ve beğenisi için vardır. Eğer insan bu adil amaç uğrunda yaşamıyorsa, günahlı durumundan dolayı ölüm cezasına çarptırılmaması ve bu ayrıcalıklı yerden uzaklaştırılmaması için ortada herhangi bir neden kalıyor mu?44

H. Beli Bükük Kadının İyileştirilmesi (13:10-17)

13:10-13   İsrail ulusunun İsa’ya karşı takındığı gerçek tutum, havra yöneticisinin durumunda açıkça görünmektedir. Bu yönetici, Kurtarıcı’nın Sept günü bir kadını iyileştirmesine karşı çıkmıştı. Kadın on sekiz yıldır içindeki hastalık ruhunun etkisiyle sırtını doğrultamıyordu. Sakatlığı büyüktü. Daha İsa’dan kendisini iyileştirmesini istemeden, İsa ona şifa veren sözler söyledi. Ellerini onun üzerine koydu ve kadının omurgasını bir anda düzeltiverdi.

13:14   Bu olay karşısında havra yöneticisi büyük bir kızgınlıkla, halka şifa bulmak için haftanın altı günü gelmelerini, ama yedinci günde gelmemelerini söyledi. Bu adam insanların sorunlarının çözüm bulabilmesi için herhangi bir sorumluluk hissetmeyen ve işini mesleğinin gereği olarak yerine getiren profesyonel bir din adamıydı. İnsanlar ona haftanın ilk altı gününde gelseler bile, bu adam onlara yine de herhangi bir yardımda bulunamayacaktı. Şeriatın teknik noktalarında oldukça titiz olduğu halde, yüreğinde herhangi bir sevgi ya da acıma duygusundan tamamen yoksundu. Eğer kendisi bu kadın gibi on sekiz yıldır hasta olmuş olsaydı, hangi günde şifa bulursa bulsun, onun için hiç fark etmeyecekti. Yeter ki iyileşsin!

13:15-16   Rab onun ve diğer liderlerin iki yüzlülüğünü kınadı. Onlara, kendi öküz ya da eşeklerini su içmeleri için yemlikten çözüp suya götürdüklerini, bunu yaparken hiç tereddüt etmediklerini anımsattı. Eğer bunlar Sept gününde bu akılsız hayvanlara böylesine ilgi gösterebilirlerse, İsa’nın İbrahim’in bir kızı olan bu kadına şifa veren bir mucizeyi Sept gününde gerçekleştirmesinin neresi hatalıdır? “İbrahim’in bir kızı” terimi, kadının sadece bir Yahudi değil, aynı zamanda gerçek imanlı bir kadın olduğunu da göstermektedir. Kadının belindeki büküklük Şeytan’dan kaynaklanmaktaydı. Kutsal Kitap’ta adı geçen bazı hastalıkların Şeytan’ın işlemesiyle yakın ilişki içerisinde oldu-ğunu biliyoruz. Eyüp’ün bedenindeki çıbanları ona Şeytan vermişti. Pavlus’un bedenindeki diken, onu tokatlamakla görevlendirilen Şeytan’ın bir tür haber-cisiydi. Rab izin vermedikçe, İblis’in bir imanlı üzerinde bu tür bir şey yapmaya izni yoktur. Sonuç olarak Tanrı, imanlının çektiği bu tür bir hastalık ya da elemi Kendi yüceliği yararına dönüştürmektedir.

13:17   Rabbimizi eleştirenlerin hepsi, O’nun Sözleri karşısında utancından yerin dibine girdi. Diğer sıradan insanlar ise görmüş oldukları bu görkemli mucize karşısında seviniyorlar ve bunun gerçek bir mucize olduğunu biliyorlardı.

I. Egemenlikle İlgili Benzetmeler (13:18-21)

13:18-19   İnsanlar bu büyük mucizeyi gördükten sonra egemenliğin çok yakın bir zamanda kurulacağını düşünmüş olabilirler. Rab İsa onların düşüncelerinden geçen bu hayalleri, Tanrı’nın Egemenliğiyle ilgili olarak vermiş olduğu iki benzetmeyle işe yaramaz bir duruma getirdi. Bu benzetmelerde geçen Tanrı Egemenliğinin, Kral’ın reddedildiği ve yeryüzüne saltanat sürmek için geri geleceği zaman arasında olacağı tanımlanmaktadır. Bu benzetmeler Hıristiyanlığın gelişimini görüntülemekte ve gerçek imanlılarla birlikte, kendilerinin Hıristiyan olduklarını söyleyen insanları da kapsamı içinde tutmaktadır (8:1-3’teki notlara bakınız).

İsa, Tanrı’nın Egemenliğini yeryüzündeki en küçük tohumlardan biri olan hardal tanesine benzetti. Bu tohum toprağa atıldığı zaman bir ağaç değil, bir çalı olarak ortaya çıkar. Bu nedenle İsa bu tohumun gelişip büyük bir ağaç olduğunu söylerken, bunun anormal bir gelişim geçirdiğini belirtmektedir. Bu ağaç, gökte uçuşan kuşların yuvalarını üzerinde yapabileceği dalları olan büyük bir ağaçtı. Burada belirtilmek istenen nokta şudur: Hıristiyanlık ortaya ilk çıktığı zaman hardal tanesi kadar küçük bir görünüm içindeydi, yani alçakgönüllülükle başlamıştı. Ama zamanla büyüyüp görünür hale geldi ve sonuçta bugün bildiğimiz Hıristiyanlık ortaya çıktı. Yeniden doğsunlar ya da doğmasınlar, Rab İsa’ya taraftar olanların hepsi Hıristiyanlık dinini meydana getirirler. Göğün kuşları ya akbabalardır ya da çayır kuşlarıdır. Bütün bunlar kötüyü temsil ederler.

13:20-21   İkinci benzetmede Tanrı’nın Egemenliği, bir kadının tüm hamuru kabartması için üç ölçek una karıştırdığı mayaya benzetilmektedir. Kutsal Yazılarda maya sözcüğünün daima kötülüğü simgelediğine inanıyoruz. Burada yatan düşünce şudur: Tanrı halkı olan inanlıların yiyeceği saf yemeğe kötü ve bozuk öğretişler karıştırılmıştır. Bu kötü öğretişler, olduğu yerde duran durgun öğretişler değil, sinsi bir şekilde yayılma gücü olan tehlikeli öğretişlerdir.

İ. Egemenliğe Götüren Dar Kapı (13:22-30)

13:22-23   İsa Kudüs'e doğru yol alırken, kalabalıkların içinden biri O’na kurtulanların sayısının az olup olmayacağını sordu. Bu soru sırf merak yüzünden sorulmuş gereksiz bir soru olabilir.

13:24   Rab İsa tasarlanarak ortaya sürülen soruyu dolaysız bir emirle yanıtladı. İsa soruyu yönelten adamın dar kapıdan girmeye özellikle gayret göstermesini söyledi. İsa dar kapıdan girmeye gayret gösterin ya da çalışın dediği zaman, kurtuluş için bizim çaba göstermemiz gerektiğini belirtmemiştir. Buradaki dar kapı, iman yoluyla, lütuf aracılığıyla gelen kurtuluş, yani yeniden doğuş demektir. İsa bu adamı, bu kapıdan içeriye girmesinden emin olması konusunda uyarıyordu. Kapı kapandığı zaman “Çok kişi içeriye girmek isteyecek, ama giremeyecektir.”

Bu onların tövbe edip iman yoluyla kurtulmayı özledikleri için içeriye girmek istedikleri anlamına değil, tam tersine Mesih’in güç ve yetkiyle saltanat süreceği günde O’nun egemenliğine alınmayı talep edecekleri, ne var ki onların çok geç kalmış olacakları anlamına gelmektedir. İçinde yaşadığımız lütuf çağı hep böyle devam etmeyecek, bir gün son bulacaktır.

13:25-27   Ev sahibi kalkıp kapıyı kapayacaktır. Burada o zamanki Yahudiler kapıyı vuran ve Rab’den açmasını isteyen insanlar olarak resimlenmektedir. O da onların bu isteğini, onları hiçbir zaman tanımadığını söyleyerek geri çevirecektir. Bunun üzerine onlar, Kendisiyle çok yakın ilişkiler içerisinde bulunduklarını söyleyerek O’nu protesto edeceklerdir. Ama Rab onların bu yapmacık davranışlarına kapılarak kapıyı açmayacaktır. Bunların hepsi kötülük yapanlar olduğundan, içeriye girmelerine asla izin verilmeyecektir.

13:28-30   İsa’nın onları geri çevirmesi, ağlayış ve diş gıcırtısına neden olacaktır. Ağlayış, pişmanlığı; diş gıcırtısı da Tanrı’dan duyulan şiddetli bir nefreti dile getirir. Bu görünüm, cehennemde çekilen elemlerin insanın yüreğini değiştirmediğini gösterir. İman etmeyen Yahudiler, İbrahim’i, İshak’ı, Yakup’u ve tüm peygamberleri Tanrı’nın Egemenliğinde göreceklerdir. Sırf İbrahim, İshak ve Yakup’un soyundan gelmekle egemenliğe alınacaklarını sananlar dışarıya atılacaklardır. Buna karşılık, dünyanın dört bir köşesindeki uluslardan gelen insanlar Mesih’in egemenliğinin ışığı altına gelecek ve bu egemenliğin ruhsal nimetlerinin tadını çıkaracaklardır. Böylece, Tanrı’nın bereket tasarılarında ilk sırada yer alan birçok Yahudi geri çevrilecek, öte yandan bir zamanlar köpek kadar değeri olmayan uluslar, Mesih’in Bin Yıllık saltanatının bereketlerinden yararlanacaklardır.

J. Peygamberler Kudüs'te Katledilirler (13:31-35)

13:31   Öyle anlaşılıyor ki, İsa bu dönemde Kral Hirodes’in yönetimi altındaki bölgede bulunuyordu. O sırada bazı Ferisiler gelip İsa’ya, Hirodes’in Kendisini öldürmek istediğini, bu nedenle bir an önce ayrılıp gitmesini söylediler. Ferisiler İsa’nın canını kayırıyor gözükmekle, kendilerine özgü olmayan biçimde davranıyorlardı. Kim bilir, belki de Hirodes ile iş birliği yapıp İsa’yı, büyük bir olasılıkla yakalanabileceği Kudüs'e doğru gitmesi için korkutmayı tasarlamış olabilirler.

13:32   Fiziksel şiddete dayanan bu korkutma olayı karşısında Rabbimiz kılını bile kıpırdatmamıştı. Bunun Hirodes tarafından düzenlenen bir komplo olduğunu bildiğinden, Ferisilerden o tilkiye bir haber iletmelerini istedi. Rab İsa’nın burada Hirodes’ten söz ederken, Grekçe’nin dilbilgisi uyarınca ona “dişi tilki” demesinin nedenini birçokları anlamakta güçlük çekiyor. Halkın bir yöneticisi hakkında kötü sözler söylemenin yasaklandığı (Çık.22:28) Kutsal Yazıların da böylece çiğnendiğini düşünüyorlar. Ne var ki bunda herhangi bir kötülük yoktu. İsa’nın söyledikleri tamamen doğruydu. İsa tarafından gönderilen haberin özünde, O’nun kısa bir zaman da olsa, yapacak bazı şeyleri olduğu yatıyordu. Geri kalan birkaç gün içerisinde cinleri kovup hastaları iyileştirecekti. Üçüncü gün, yani son günde, yeryüzünde sürdüregeldiği hizmetlerini tamamlayarak hedefine ulaşacaktı. O’nun bu görevlerini yerine getirmesine hiç kimse engel olamazdı. Yeryüzünde hiçbir güç tayin edilen zamana kadar O’na bir zarar veremezdi.

13:33   Dahası, İsa Celile bölgesinde öldürülemezdi. Bu şeref Kudüs kentine ayrılmıştı. Çünkü bu kent, Yüce Tanrı’nın gönderdiği peygamberleri öldürmekle ün kazanmıştı. Benzetme yerinde olursa, Kudüs kenti Tanrı habercilerinin öldürülmesini tekeli altında tutuyordu. İşte İsa, “bir peygamberin Kudüsün dışında ölmesi düşünülemez!” derken, bunu söylemek istiyordu.

13:34-35   İsa bu kötü kentle ilgili gerçekleri böylece dile getirdikten sonra, Kudüs için acı acı ağlamaya başladı. Peygamberleri öldüren ve kendisine gönderilen Tanrı habercilerini taşlayan Kudüs'ü aslında çok seviyordu. Bir tavuğun, civcivlerini kanatları altına topladığı gibi Kendisi de bu kentin insanlarını kaç kez toplamak istemiş; ama onlar bunu istememişti. Buradaki güçlük, onların inatçı iradesinde yatmaktaydı. Bunun kaçınılmaz bir sonucu olarak da kentleri, tapınakları ve evleri ıssız bırakılacaktı. Uzun bir süre sürgünde yaşayacaklardı. Gerçekten, İsa’ya karşı olan tutumlarını değiştirmedikçe O’nu bir daha hiç göremeyeceklerdi. 35’inci ayetin ikinci kısmı, Mesih’in İkinci Gelişine değinmektedir. Yahudi ulusunun bir kısmı o zaman tövbe ederek, “Rab-bin adıyla gelene övgüler olsun!” diyecektir. O zaman, O’nun halkı olan inan-lılar, O’nun tam olarak egemenlik süreceği günlerde yaşayacaklardır.

K. Vücudu Su Toplamış Adamın İyileştirilmesi (14:1-6)

14:1-3   Bir Sept günü İsa, Ferisilerin ileri gelenlerinden biri tarafından evine, yemek yemeye çağrılmıştı. Bu davet samimi bir yürekle, misafirperverlikle değil, din liderlerinin Tanrı’nın Oğlu’nun yaşamında hata bulma umuduyla yapılmıştı. İsa’nın bulunduğu yerde istiskali, yani bütün vücudu su toplamış bir adam vardı. İsa onlara Sept gününde bir hastaya şifa vermenin Kutsal Ya-sa'ya uygun olup olmadığını sorarak, Kendisini eleştirenlerin neler düşündük-lerini bir bir ortaya çıkardı.

14:4-6   Onlar İsa’nın bu sorusuna her ne kadar ‘hayır, uygun değildir’ demeye can atıyorlardıysa da, bu görüşlerini destekleyen bir nedenleri olmadığından ses çıkaramadılar. Bunun üzerine İsa, hasta adamı iyileştirerek salıverdi. İsa’ya göre bu bir merhamet işiydi. Tanrısal sevgi, etkinliklerine Sept günü de olsa, hiçbir zaman ara vermez (Yu.5:17). Sonra Yahudilere dönerek, içlerinde herhangi birinin oğlu ya da öküzü kuyuya düştüğü zaman, Sept günü bile olsa onu hemen oradan çıkardıklarını anımsattı. Böyle yapmaları kendi yararlarınaydı. Hayvan onlar için para demekti. Oysa hasta adamın durumuyla onlar hiç ilgilenmemişlerdi ve Rab İsa’yı bu adamı iyileştirdiği için yargılayacaklardı. Onlar Kurtarıcı’nın öne sürdüğü mantığı yanıtlayamasalar da, O’na olan kızgınlıklarında bir o derece daha ileriye gittiklerinden emin olabiliriz.

L. Yemeğe Çağrılan Hırslı Konuk Benzetmesi (14:7-11)

14:7-11   İsa Ferisi’nin evine girerken, belki de misafirlerin sofradaki en iyi yerleri kapmak için sağa sola koşuşturduklarını görmüştü. Bunlar saygınlık ve önem yerlerine oturmaya çalışıyorlardı. İsa’nın o evde Kendisinin de bir misafir olması, O’nun dürüst ve doğru bir şekilde konuşmasını engellemiyordu. İsa onları kendini öne sürme türündeki bu çabaya karşı uyardı. Yemeğe davet edildikleri zaman, baş köşe yerine arkada bir yere oturmalıydılar. Kendimize yüksek yerler arayacak olursak, önümüzde her zaman utanç içinde kalkıp en düşük yere kovulma olasılığı vardır. Eğer bizler Tanrı önünde gerçekten alçakgönüllüysek, o zaman bizim için gidecek tek bir yön kalmaktadır – o da yukarıya yüceltilmektir. İsa şeref yerine yavaş yavaş yaklaştırılmanın bunu hemen ele geçirip de sonra elden kaçırarak rezil olmaktan çok daha iyi olduğunu öğretti. İsa kendi haklarından vazgeçen canlı bir örnektir (Flp.2:5-8). O Kendisini alçalttı, ama Tanrı O’nu yükseltti. Kendisini yücelten herkes, Tanrı tarafından alçaltılacaktır.

M. Tanrı’nın Onurlandırdığı Konuklar (14:12-14)

14:12-14   Ferisilerin yöneticilerinden biri olan bu adam hiç kuşkusuz bu yemeğe toplumun önde gelenlerini de çağırmıştı. İsa bunu hemen fark etmişti. Toplumun sıradan insanlarından hiç birisi içeriye alınmamıştı. Bunun üzerine İsa, Mesih inancının en önemli ilkelerinden birisi olan sevimsizleri ve bize geri ödemeye güçleri olmayanları sevmemiz gerektiği ilkesini tanıttı. İnsanlar genellikle bu gibi durumlarda daima, sonuçta karşılık olarak kendilerini de çağırabilecek ve böylece kendilerine karşılığını verebilecek olan dostlarını, kardeşlerini, akrabalarını ve zengin komşularını çağırırlar. İnsanın bu şekilde davranabilmesi için göksel bir yaşama sahip olması gerekmez. Ama yoksullara, kötürümlere, sakatlara ve körlere sevgi gösterebilmek, gerçekten de doğaüstü bir olaydır. Tanrı bu sınıflardaki insanlara sevgi ve yakınlık gösterenlere vermek üzere özel bir ödül hazırlamıştır. Bu tür misafirlerin bize geri ödeyebilecek hiçbir şeyi olmadığı halde, Tanrı bunun karşılığının bize doğru kişiler dirildiği zaman verileceğine söz vermiştir. Bu tanımlama Kutsal Yazılarda bütün gerçek inanlıların da ölümden dirileceği ilk diriliş denen olaydır. Bu diriliş, hem inanlılar topluluğu olan kilise göğe alındığı zaman; hem de, bize göre Sıkıntı Döneminin sonunda olacaktır. Yani ilk diriliş sadece bir kez yaşanan bir olay değil, aşamalı olarak gerçekleşen bir olaydır.

N. Özürler Benzetmesi (14:15-24)

14:15-18   İsa’yla birlikte sofrada oturan misafirlerden biri, İsa’nın bu sözleri üzerine, Tanrı’nın Egemenliğinde yemek yiyecek bir kimsenin kim bilir ne kadar çok mutlu olacağını söyledi. Belki de bu adam İsa’nın biraz önce tanıtmış olduğu davranış ilkeleri karşısında gerçekten etkilenmişti. Ya da bu sözleri belki üzerinde hiç düşünmeden sadece laf olsun diye söylemiş de olabilir. Bunu tam olarak bilmiyoruz. İsa bu adamın sözlerini, Tanrı’nın Egemenliğinde yemek yemenin çok şahane bir şey olacağını; ancak yemeğe çağrılanların birçoğunun gelmemek için çeşitli özürler öne süreceklerini söyleyerek yanıtladı. İsa, Tanrı’yı burada büyük bir şölen hazırlayan ve şölene birçok konuk çağıran bir adama benzetiyor. Adam, yemek hazır olduğu zaman, davetlilere yemeğin hazır olduğunu duyurması için kölesini gönderdi. Bu bize Rab İsa’nın insanlığı kurtarmak için çarmıh üzerindeki görevini başarıyla tamamlamış olduğunu ve İncil çağrısının tamamlanmış olan bu işe dayalı olarak süregeldiğini anımsatmaktadır. Çağrılanlardan birisi özür olarak, bir tarla satın aldığını, bu nedenle gidip onu görmesi gerektiğini söyledi. Normal şartlarda bu adamın, tarla satın almadan önce, gidip bu tarlayı görmesi gerekirdi. Bunu yapmış olsa bile, bu sözleri söylemekle maddesel şeylere kendisine gelen lütuf çağrısından daha fazla önem verdiğini göstermiş oluyordu.

14:19-20   Bir diğeri beş çift öküz satın aldığını, bu nedenle de gidip onları denemesi gerektiğini söyledi. Bu adam, Rab’bin çağrısına verecekleri önceliği, işe, ticarete ya da mesleğe verenleri betimler. Üçüncüsü de kendisine bir eş aldığını (evlendiğini), bu nedenle de gelemeyeceğini söyledi. Aile bağları ve sosyal ilişkiler sık sık insanların İncil’in çağrısını kabul etmelerine engel olurlar.

14:21-23   Köle geri dönüp bütün bu gelişmeleri efendisine bildirince, efendisi bu kez onu kentin caddelerine, sokaklarına göndererek yoksulları, kötürümleri, körleri ve sakatları şölene davet etmesini söyledi. Bengel şöyle diyor: “Hem doğa, hem de Tanrı lütfu boş yerleri doldurmayı sever.” İlk çağrılanlar belki Yahudi halkının önderlerini betimliyor olabilir. Onlar İncil’in çağrısını reddedince, Tanrı aynı çağrıyı bu kez Kudüs kentindeki sıradan halka göndermiştir. Bunlardan birçoğu çağrıyı kabul edip geldikleri halde, efendinin evinde daha boş yer vardı. Bu nedenle efendi, uşağına yolları ve çit boylarını dolaşmasını, bulduklarını zorla getirmesini söyledi. Bu kuşkusuz İncil’in çağrısının uluslara duyuruluşunu betimlemektedir. Ancak uluslara götürülen bu çağrı, tarihteki haksız haçlı seferlerindeki gibi silah zoruyla değil, tartışma yoluyla yapılmalıdır. Efendinin evinin dolması için, onların içeriye sevgi dolu bir ikna gücüyle getirilmeleri gerekiyordu.

14:24   Sonuçta, ilk yapılan davetliler listesi, yemek yendiği zaman artık işe yaramaz bir durumdaydı. Çünkü başta çağrılanlardan hiç biri şölene gelmemişti.

O. Gerçek Öğrenciliğin Bedeli (14:25-35)

14:25   Büyük topluluklar Rab İsa’ya yoldaşlık ediyordu. Dünyanın önde gelen liderlerinin birçoğu böylesine aşırı bir ilgi görecek olsaydı, sevinçlerinden havaya uçarlardı. Ancak Rab, yürekte gerçek bir ilgiden yoksun olan ve sırf merak yüzünden peşine takılan insanlar istemiyordu. O, Kendisine bağlı ve ateşli bir şekilde yaşamaya istekli, gerektiğinde Kendisi uğrunda ölmeye hazır insanlar arıyordu. Bu nedenle şimdi öğrenciliğin çetin koşullarını tanıtarak kalabalığı elekten geçirmeye başlayacaktı. Rab İsa, ilkin insanları peşinden gelsinler diye Kendisine çekmiş, onlar Kendisini izlemeye başladıktan sonra da onları elekten geçirerek işe yaramayanı işe yarayandan ayıklamıştır. Gerçekten de burada olan şey budur.

14:26   Her şeyden önce İsa, peşinden gelenlerin gerçek birer öğrenci olabilmeleri için, Kendisini her şeyden çok sevmelerini söyledi. O hiçbir zaman bir insanın yüreğinde babasından, annesinden, karısından, çocuklarından, erkek kardeşleri ya da kız kardeşlerinden acı bir şekilde nefret etmesi (bkz. Müjde'deki dipnot) gerektiğini söylememiştir. Tam tersine, Mesih’e olan sevginin çok büyük olması gerektiğini, böylece (Mesih’in sevgisiyle karşılaştırıldığında) diğer bütün sevgilerden nefret edileceğini söylüyordu (bkz. Mat.10:37). Aile bağlarının, bir Mesih inanlısını, Rab’be tam bir bağlılıkla yürüyeceği yoldan saptırmasına izin verilmemelidir.

Gerçekten de, öğrenciliğin bu birinci koşulunun en zor yanı, “Hatta kendi canını bile gözden çıkarmazsa...” sözünde yatmaktadır. Bundan böyle, akrabalarımızı sadece daha az sevmemiz değil; kendi canımızdan bile nefret etmemiz gerekecektir! Kendi benliğimizin isteklerine göre yaşayacağımıza, Mesih’in isteklerine göre yaşamalıyız. Her davranışımızın bizi nasıl etkileyeceğini düşüneceğimize, davranışımızın Mesih’i ve O’nun yüceliğini nasıl etkileyeceğini büyük bir özenle hesaplamalıyız. Kişisel rahatımız ve güvenliğimiz konularındaki bütün düşüncelerimiz, Mesih’i yüceltmek ve adını duyurmak gibi büyük bir görev karşısında geri plana bırakılmalıdır. Kurtarıcımızın bu yöndeki sözleri çok kesindir. O, Kendisini ailemizden ve hatta kendi canımızdan bile daha çok sevmedikçe, O’nun öğrencisi olamayacağımızı söyledi. Bunun başka yolu yoktur.

14:27   İkinci olarak İsa, gerçek bir öğrencinin kendi çarmıhını yüklenip arkasından gelmesi gerektiğini öğretti. Burada sözü edilen çarmıh hastalık, üzüntü veya herhangi bir acı değildir. İsa’nın sözünü ettiği çarmıh, imanlı bir kimsenin Mesih’in adı uğruna gönüllü bir şekilde seçtiği utanç, elem, yalnızlık ve hatta ölüm gibi sıkıntılı yollardır. Çarmıhı bütün imanlılar taşıyamaz. Bir insan ismen Hıristiyan hayatı yaşayarak kendisini çarmıhın bu çetin yönlerinden kurtarabilir. Ama her şeyde Mesih için yaşamaya kararlı olursak, o zaman bizler de Tanrı Oğlu’nun yeryüzündeyken karşılaşmış olduğu şeytanî saldırılara hedef olacağız. İşte, çarmıh budur! Öğrenci, Mesih’in ardından gitmelidir. Yani kendisi de, Mesih’in yeryüzündeyken yaşadığı yaşama benzer bir yaşam yaşamalıdır. Öyle bir yaşam ki, kendini alçaltan, elem ve utanç çeken, denenme altında olan bir yaşam.

14:28-30   Bundan sonra Rab İsa, insanların kendi peşinden gelmeye koyulmalarından önce, bunun onlara neye mal olacağının hesabını yapmaları gerektiğini vurgulayan iki benzetme kullandı. İman yaşamını bir kule yapımına ve savaşa benzetti. Kule yapmak isteyen bir kimse önce oturur ve yapacağı masrafı hesaplar. Bunu tamamlayacak kadar parası yoksa, işe hiç girişmez. Yoksa temel atıp da işi devam ettiremeyip yarıda bırakırsa, durumu gören herkes, “bu adam inşaata başladı, ama bitiremedi” diyerek onunla eğlenmeye başlar. Durum, öğrencilik konusunda da böyledir. Öğrenciler, yaşamlarını Mesih’e bütün yürekleriyle adamak isteyip istemediklerine karar vermeli; bunun ilkin onlara neye mal olacağının hesabını yapmalıdırlar. Yoksa büyük bir hararet ve istekle başlayacaklar, ama çok geçmeden balon gibi sönüvereceklerdir. Onların bu durumlarını görenler de, iyi başlayıp fiyaskoyla bitirdiler diyerek onlarla alay edeceklerdir. Dünya yarım yürekli inanlılara sevgisizlik ve anlayışsızlıktan başka bir şey veremez!

14:31-32   Kendi ordusundan sayıca üstün bir orduya karşı savaşmaya gitmeyi düşünen bir kral, elinde bulunan az sayıdaki askerle düşmanı yenip yenemeyeceğini savaşa girmeden iyice hesaplamalıdır. Ya yenecekler ve karşı tarafı esir alacaklar, ya da yenilip kendileri esir düşeceklerdir. Durum öğrencilik yaşamında da aynıdır. Bunun üçüncü bir şıkkı yoktur. Ya biri, ya da diğeri olacaktır.

14:33   Herhalde 33’ncü ayet, bütün Kutsal Kitap’ın hiç sevilmeyen ayetlerinden biri olsa gerek. Şöyle diyor: “Aynı şekilde sizden kim varını yoğunu gözden çıkarmazsa, benim öğrencim olamaz.” Bu sözlerde yatan anlam gün gibi ortadadır. Bu sözler bir kimsenin her şeyi gözden çıkarmaya istekli olması gerektiğini değil; tersine, kesinlikle gözden çıkarması gerektiğini belirtirler. Rab İsa’ya, ne söylediğini bildiği konusunda hak vermeliyiz. Çünkü O, işin başka bir yolla asla yapılamayacağını anlamıştı. O, kendisine dünyadaki her şeyden çok değer verecek olan insanlar arıyor. Ryle şu gözlemde bulunuyor:

Kendisine iyilik yapan bir insan, Mesih uğrunda her şeyinden vazgeçen insandır. Bu insan pazarlıkların en iyisini yapan; bu dünyada birkaç yıl haçını taşıyan; ve gelecek dünyada sonsuz yaşama kavuşan insandır. Malların en iyisine sahiptir ve öldüğünde tüm zenginliğini kendisiyle birlikte mezarın ötesine de götürür. Şimdi burada lütuf altında nasıl zenginse, yarın öbür dünyada yücelik altında da zengin olacaktır. Ama en güzeli, Mesih’e iman etmekle elde ettiklerini hiçbir zaman kaybetmeyeceğidir. “Kendisinden alınmayacak olan iyi pay” işte budur.45

14:34-35   Tuz, bir öğrenciyi simgeler. Rab için özverili ve inancına bağlı bir şekilde yaşayan kimselerin yararlı ve beğenilir bir özelliği vardır. Ama bu ayette tadını yitiren tuzdan söz edilmektedir. Bugün sofralarımızda kullandığımız tuz, saf tuz olduğu için tadını kaybetmez. Ama Kutsal Kitap’ın yazıldığı dönemlerde tuza çeşitli maddeler karıştırılırdı ve saf tuz bulmak hemen hemen olanaksızdı. Bu nedenle tuz kaybolabilir, kabın dibinde de işe yaramayan maddeler kalabilirdi. Bu işe yaramayan maddeler, adından da anlaşılacağı gibi işe yaramadığından, beş para etmezdi. Toprağı gübrelemeye bile yaramazdı. Atılması, ayaklar altında ezilmesi gerekirdi.

Bu, iman yürüyüşünde parlak bir başlangıç yapan, ancak daha sonra Rab’be vermiş olduğu sözlerden cayan bir öğrenciyi göstermektedir. Öğrencinin var olmasının tek temel nedeni vardır; eğer bu nedenin gerektirdiklerini yerine getiremeyecek olursa, o zaman bu kişi acınacak bir duruma düşebilir. Tuzun kaldırılıp sokağa atıldığını okuyoruz. Bu görünüm, kule kurmaya kalkışan, ancak sonuna kadar tamamlayamayan adamın tanıklığının ayaklar altında ezileceğini göstermektedir. Kelly, bu noktada şu gözlemde bulunuyor:

Başta iyi başlayıp da sonuçta fiyaskoyla bitirme tehlikesini gördük. Dünyada, kendisine değerini kazandıran özelliğini yitirdiğinde, tuz kadar işe yaramaz bir duruma düşen başka bir şey daha var mıdır? Tadını kaybeden tuz artık hiçbir işe yaramaz. Mesih’in öğrencisi olmaktan çıkan bir öğrenci de aynen böyledir. Bu kimse artık dünyanın amaçlarına uygun değildir ve Tanrı’nın amaçlarına yüz çevirmiş bir durumdadır. Dünyanın boşluk ve günahlarına girmek için yeterinden fazla ışık ve bilgiye sahiptir; ve kendisini Mesih’in yolunda tutacak olan gerçekten ve lütuftan yararlanamaz. Tuzluluğunu kaybeden tuz, hor görülmeye ve yargılanmaya mahkûmdur!46

Rab İsa öğrencilik konusunda söylediklerini şu sözlerle noktaladı: “İşitecek kulağı olan işitsin!” Bu sözler, öğrenciliğin bu zor koşullarını herkesin dinlemeye istekli olmadığını göstermektedir. Ama bir kimse, ne pahasına olursa olsun İsa’nın peşinden gitmeye istekliyse, o zaman O’nu işitmeli ve peşinden gitmelidir.

John Calvin bir defasında şöyle demişti: “Mesih uğrunda her şeyden vazgeçtim; ve ne buldum, biliyor musunuz? Her şeyi! Evet, her şeyi Mesih’te buldum!” Henry Drummond da şu yorumda bulunmuştur: “Göklerin Egemenliğine giriş ücretsizdir, ama yıllık abone ücreti her şeyindir.”

Ö. Kaybolan Koyun Benzetmesi (15:1-7)

15:1-2   Rabbimizin 14’üncü bölümde yapmış olduğu öğretişler, açıkça vergi görevlileriyle günahkârların dikkatini çekmişti. Her ne kadar İsa onların günahlarını yüzlerine vurduysa da, içlerinden birçoğu O’nun bu sözleri söylemekte bütünüyle haklı olduğunu kabul ediyordu. Bir anlamda, kendilerine karşı konuşan Mesih’in tarafını tutuyorlardı. Gerçek anlamda tövbe ederek O’nun Rab olduğunu kabul etmişlerdi. İsa her nerede günahlarını kabul etmeye istekli tövbekâr insanlarla karşılaşmışsa, onlara yaklaşmış ve üzerlerine ruhsal yardım ve bereketler yağdırmıştır.

Ferisilerle din bilginleri, İsa’nın açıkça günahkâr olan bu kimselerle bir arada bulunmasından çok büyük rahatsızlık duyuyorlardı. Toplumsal ve ahlâki açıdan dışlanmış olan bu kimselere kendileri lütuf göstermedikleri gibi, onlara bu lütfu gösteren İsa’yı kınama yoluna gittiler. Böylece “Bu adam günahkârları kabul ediyor, onlarla birlikte yemek yiyor” diyerek İsa’yı suçladılar. Bu suçlama doğruydu tabii. Onlar İsa’nın günahkârlarla bir arada bulunmasının O’nu suçlamaya yetecek kadar güçlü bir neden olduğunu düşünüyorlardı. Ama öte yandan bu durum, Rab İsa’nın yeryüzüne gelmesindeki en önemli amaçların gerçekleşmesi demek oluyordu!

İsa onların bu suçlaması üzerine kaybolan koyun, kaybolan gümüş para ve kaybolan oğul benzetmelerini anlatmaya başlıyordu. Bu benzetmeler doğrudan doğruya, Tanrı önünde kendi günahlı durumlarını kabul edebilecek kadar hiçbir zaman kırılmamış olan Ferisilerle Yazıcılara yöneltilmiştir. Aslında kendileri de vergi görevlileri ve günahkârlar kadar kayıp oldukları halde, bu gerçeği kabul etmeye asla yanaşmıyorlardı. Bu üç benzetmede de aynı konu işlenmiştir: Günahlıların tövbe edip kendisine doğru yaklaşmakta olduğunu gören Tanrı bundan çok büyük bir sevinç ve mutluluk duyar. Öte yandan, kendilerini doğru gören ve kendi berbat günahlarını kabullenemeyecek kadar kibirli olan iki yüzlülerden ise hiçbir zaman hoşnut değildir.

15:3-4   Rab İsa burada bir Çoban olarak görünmektedir. Doksan dokuz koyun yazıcılarla Ferisileri simgeler. Kaybolan koyun, bir vergi memurunu ya da herkesin tanıdığı bir günahkârı betimler. Çoban koyunlarından birinin kaybolduğunu anlayınca, doksan dokuzu (ağılda değil de) bozkırda bırakarak, kaybolanı bulana dek onun ardından gitmiş. Rabbimizin durumunda bu arayış, O’nun yeryüzüne inmesini, halka yönelik vermiş olduğu öğretiş ve hizmetlerini, reddedilişini ve elem çekip öldürülüşünü kapsamaktadır. “Kaybolan Koyun” ilahisindeki şu sözler ne kadar da doğrudur:

- Ey Çoban, nedir sende tüm bu kan izleri?

- Döktüm kanımı bulmaya koyunumu.

- Neden ellerin böyle yaralı?

- Taş ve çalı, diken kanattı beni.

- Çobanı duydu koyun, Çoban da koyunu.

- Sevinç ile omzuna kaldırdı.

- Gelin komşular, hep sevinelim;

- Buldum yitirilen bu koyunumu.

15:5   Koyununu bulunca onu sevinç içinde omuzlarına aldı ve evine getirdi. Bu görünüm bize, kurtarılan koyunun, diğerleriyle birlikte sayılmaya devam ettiği sürece asla bilemeyeceği bir yakınlığa ve ayrıcalığa kavuşmuş olduğunu göstermektedir.

15:6   Çoban, kaybolan koyunu bulunup kurtarıldığı için kendisiyle birlikte sevinsinler diye arkadaşları ve komşularını bir araya topladı. Bu görünüm bize, Kurtarıcı’nın bir günahkârın tövbe edişine ne kadar çok sevindiğini göstermektedir.

15:7   Buradaki ders açıktır: Tövbe eden tek bir günahkâr için gökte, günahlı ve kayıp durumlarını görüp tövbeye olan gereksinmelerini hissetmeyen doksan dokuz günahkâr için duyulandan daha büyük bir sevinç duyulur. Bu ayet, bazılarının sandıkları gibi yeryüzünde hiç tövbeye gereksinmesi olmayan bazı doğru insanların bulunduğunu söylememektedir. Bütün insanlar günahlıdırlar ve kurtulmaları için hepsinin tövbe etmesi gerekmektedir. Bu ayet, bu tür kimselerin kendi kendilerini tövbeye gereksinimi olmayan kimseler olarak değerlendirdiklerini söylemektedir. Bazı insanlar kendilerinin günahsız olup tövbe etmeye gereksinmeleri olmadığını düşünseler de, Tanrı her insanı günahlı ve kendisinden uzak bir durumda görmektedir.

P. Kaybolan Gümüş Para Benzetmesi (15:8-10)

15:8-10   Bu benzetmedeki kadın, Tanrı Sözü’nün kandiliyle kaybolan insanı arayan Kutsal Ruh’u simgeliyor olabilir. Dokuz gümüş para, tövbe etmek istemeyenleri, kaybolan bir gümüş para ise, Tanrı’dan uzak ve kopuk olduğunu itiraf etmeye istekli bir insanı simgelemektedir. Bir önceki olayda gördüğümüz koyun, sürüden kendi isteğiyle sürüklenerek kaybolmuştu. Burada geçen gümüş para cansız bir nesne olduğundan, günahlı bir kimsenin cansız durumunu yansıtıyor olabilir. Günahlı insan, günahları içinde ölüdür.

Kadın parayı bulana dek her tarafı dikkatle aramaya devam etti. Bulunca da arkadaşlarını, komşularını çağırarak kendisiyle birlikte sevinmelerini istedi. Bulmuş olduğu bu bir tek gümüş para, sahibine, hiç kaybolmamış dokuz paraya kıyasla çok fazla sevinç getirmişti. Tanrı da aynen böyledir. Kendisini alçaltarak günahlarını kabul eden ve günahlı yollarından dönen bir günahkâr için Tanrı’nın yüreğinde büyük bir sevinç olur. Buna karşılık, tövbeye olan gereksinimlerini hiçbir zaman hissetmeyen insanlardan bu denli bir sevinç duymamıştır.

R. Kaybolan Oğul Benzetmesi (15:11-32)

15:11-16   Baba Tanrı, bu benzetmede iki oğlu olan bir adama benzetilmektedir. Küçük oğul tövbe eden günahkârı, büyük oğul ise yazıcılarla Fe-risileri simgeler. Bu sonrakiler kurtuluş yoluyla değil, yaratılış yoluyla Tan-rı’nın oğullarıdır. Benzetmede sözü edilen küçük oğul, aynı zamanda “müsrif oğul” adıyla da bilinmektedir. Müsrif bir kimse, her şeyini düşüncesizce harcayan savurgan bir kimsedir. Bu oğul babasının evinde yaşamaktan bıktığından, ayrılıp kendi başına yaşamaya karar vermişti. Babasının ölmesini bekleyemediği için de, mirastan payına düşenin kendisine hemen o anda verilmesini istedi. Bunun üzerine baba mirasını adil bir şekilde oğulları arasında bölüştürdü. Kısa bir zaman sonra küçük oğul, uzak bir ülkeye gitmek için yola koyuldu ve oraya vardığında tüm parasını kötü ve günahlı ilişkilere harcadı. Parası biter bitmez, bulunduğu ülkede büyük bir kıtlık yaşanmaya başladı ve kendisini yokluk içinde buluverdi. Bulabildiği tek iş domuz güdücülüğüydü ve bu iş Yahudilerin çoğu için iğrenç bir şey olarak kabul edilirdi. Karnını doyurmak için domuzların yediği keçi boynuzlarına bile özlem duyuyor, ama hiç kimse ona yardımcı olmuyordu. Paralarını kendilerine düşüncesizce ve bol keseden dağıttığı iyi gün dostlarının hiç biri artık ortalarda görünmüyordu.

15:17-19   Yaşanan bu kıtlık çaresiz kalan küçük oğul için bir bereket nedeni oluyordu. Kıtlık aklını başına getirmişti. Babasının nice işçisinin kendisinden çok daha iyi bir durumda yaşadıklarını anımsadı. Kendisi orada açlıktan ölürken onların birçok yiyeceği vardı. Bu şeyleri düşünürken, bu konularda bir şeyler yapmaya karar verdi. Günahlarını kabul edip bunlardan tövbe edecek ve bağışlanabilmek umuduyla babasının yanına dönecekti. Kendisinin artık babasının oğlu olarak anılmaya layık olmadığını fark ettiğinden, babasından kendisini işçilerinden biri gibi kabul etmesini isteyecekti.

15:20   Daha evine varmadan, babası onu uzaktan gördü ve ona acıdı. Koştu, oğlunun boynuna sarıldı ve onu öptü. Kutsal Kitap’ta Tanrı’nın aceleciliğinin iyi bir anlamda kullanıldığı tek ayet belki de bu ayettir. Stewart bu noktayı şöyle canlandırıyor:

İsa büyük bir cesaretle Tanrı’yı, utanç içindeki oğlunun gizlice evine girmesini bekleyen, eve geldiğinde de kendi görkemiyle onu karşılayan biri olarak değil; utandığı, üstü yırtık pırtık ve çamurlu olduğu halde oğlunu kucaklamak için koşan biri olarak görüntülemiştir. “Baba” ismi, hem günahın rengini bir anda ağartmış hem de bağışlamanın üstün yüceliğini çok daha belirgin bir şekilde artırmıştır.47

15:21-24   Oğul daha önce söylemeyi kararlaştırdığı bütün sözleri babasına söyledi. Son olarak babasından kendisini işçilerinden biri gibi kabul etmesini isteyecekken, Babası müdahale ederek hizmetçilerine, oğluna en iyi kaftanı giydirmelerini, parmağına bir yüzük takmalarını, ayaklarına çarık giydirmelerini emretti. Aynı zamanda bir zamanlar ölmüş olan, ama artık yaşama dönen bu oğlunun geri dönüşünü kutlamak için bir şölen düzenlemelerini de emretti. Adını bilmediğimiz inanlı birisi, bu noktada şöyle bir yorumda bulunmuş: “Delikanlı iyi bir vakit geçirip yaşamın tadına varmayı hayâl etmişti. Ama gitmiş olduğu o uzak ülkede aradığı bu şeyi bulamadı. Sonunda aradığı şeyi ancak kendine gelip babasının evine geri dönmeye karar verdiği zaman bulabildi.” Her ne kadar burada onların eğlenmeye başladıkları yazılı ise de, onların bu eğlencesinin sona erdiği kayıtlarda yazılı değildir. Bir günahkârın tövbesi de aynen böyledir. Tövbenin getirdiği sevinç kutlamaları göklerde hiç bitmeden devam eder durur.

15:25-27   Büyük oğul tarladan dönüp yapılan kutlamalarla oyun seslerini duyunca uşaklardan birini yanına çağırarak ona orada neler olup bittiğini sormuş. Uşak da ona, küçük kardeşinin eve döndüğünü, babasının da onun sağ salim gelmesi nedeniyle evde büyük bir kutlama düzenlemiş olduğunu anlatmış.

15:28-30   Büyük oğul kıskançlıktan çatlayacak gibi olmuştu. Babasının düzenlediği kutlamaya katılmak istemedi. J.N. Darby bunu şu sözlerle anlatıyor: “Tanrı’nın sevincinin ve mutluluğunun bulunduğu yere, kendini doğru gören giremez. Eğer Tanrı günahkârlara karşı iyi ise, benim doğruluğumun ne önemi vardır?” Babası dışarı çıkıp onu eğlenceye katılması için ikna etmeye çalıştığı zaman, bunu babasının kendisini büyük bir bağlılıkla yaptığı hizmetlerinden ve itaatinden dolayı asla ödüllendirmediğini söyleyerek reddetti. Besili dana şöyle dursun, eğlenmesi için bir oğlak bile verilmemişti. Oysa babasının bütün parasını fahişelerle yiyen bu müsrif oğul geri döndüğünde babasının hiç tereddüt etmeden büyük bir şölen düzenlediğini söyleyerek yakınmaya devam etti. Büyük oğulun burada “benim kardeşim” yerine babasına, “senin şu oğlun” deyişine dikkat edin.

15:31-32   Baba büyük oğulun bu tutumuna karşılık olarak, kaybolanın geri gelmesiyle ilgili büyük bir sevinç olacağını; oysa inatçı, nankör ve uzlaşma yanlısı olmayan bir oğulun sevinmek ve bir şölen yapmak için geçerli bir nedeni olamayacağını söyledi.

Büyük oğul, Ferisiler ile Yazıcıları çok güzel bir şekilde resmetmektedir. Bunlar Tanrı’nın günahkârlara merhamet göstermesine karşı çıkmışlardı. Tan-rı’nınkine olmasa bile, kendi düşüncelerine göre, O’na büyük bir bağlılıkla hiz-met ediyorlar, emirlerini hiçbir zaman çiğnemiyorlar; ama bütün bunlara rağ-men hiçbir zaman adil bir şekilde ödüllendirilmiyorlardı. Aslında onlar birer iki yüzlü ve suçlu günahkârlardı. Yüreklerindeki gurur onları, kendilerinin Tan-rı’dan uzaklaşmış olduklarını, Tanrı’nın da kendilerini ne çok bereketlemiş olduğunu görmelerine engel oluyordu. Sadece tövbe edip günahlı olduklarını kabul etmeye istekli olsalardı, o zaman Baba’nın yüreği büyük bir sevinçle coşacak ve onlar da büyük bir kutlamanın nedeni olabileceklerdi.

S. Açıkgöz Kâhya Benzetmesi (16:1-13)

16:1-2   Rab İsa şimdi Ferisiler ile yazıcılardan öğrencilerine dönerek, onlara kâhyalık konusunda bir ders vermeye başlıyor. Bu metin, açıkça söylemek gerekirse, Luka’nın en zor metni olarak kabul edilmektedir. Bu zorluk, açıkgöz kâhya hikayesinin sahtekârlığı teşvik ediyor görünümünde olmasındandır. Ancak konumuz ilerledikçe durumun hiç de sanıldığı gibi olmadığını hep birlikte göreceğiz. Bu hikâyedeki zengin adam Tanrı’nın kendisini simgelemektedir. Bir kâhya, kendisine başka bir kişiye ait olan para ya da mal mülk gibi şeyleri işletme ve yönetme sorumluluğu verilen kimsedir. Bu hikâye kapsamında, Rab’bin herhangi bir öğrencisi de bir kâhya olarak nitelendirilebilir. Hikâyede sözü edilen kâhya, efendisinin mallarını zimmetine geçirmekle suçlanmıştı. Yaptıklarının hesabını vermeye çağrılarak, kendisine artık kâhyalık edemeyeceği, yani işten çıkarıldığı bildirildi.

16:3-6   Kâhya kendi kendine hemen bazı şeyler düşündü. Geleceğini garanti altına alması gerektiğini fark etmişti. Ne var ki kendisi artık amelelik yapamayacak kadar yaşlanmıştı ve dilencilik yapmaktan utanacak kadar da gururluydu (ama hırsızlık yapmayacak kadar gururlu değildi). Eğer bu şeyleri yapamıyorsa, sosyal güvenliğini nasıl karşılayabilecekti? İhtiyaç içerisinde kaldığında kendisine yardımcı olabilecek dostlar kazanabileceği bir yola başvurdu. Bunu şöyle yaptı: Efendisinin müşterilerinden birisini yanına çağırıp efendisine ne kadar borcu olduğunu sordu. Adam yüz ölçek zeytinyağı borcu olduğunu söyleyince, kâhya ona bunun elli ölçeğini ödemesini, geri kalan ellisinin ödenmeyeceğini, hesabın kapandığını söyledi.

16:7   Başka bir müşterinin yüz ölçek buğday borcu vardı. Kâhya adama seksen ölçeğin karşılığını ödemesini, böylece senedin ödenmiş sayılacağını söyledi.

16:8   Efendinin dürüst olmayan kâhyayı akıllıca davrandığı için övmesi, hikâyede karşımıza şaşırtıcı bir nokta olarak çıkmaktadır. Bir insan böyle bir sahtekârlığı nasıl övebilir? Kâhya burada düpedüz bir haksızlık yapmıştı. Daha sonraki ayetlerde anlatılanlara baktığımızda kâhyanın yaptıklarından dolayı değil, geleceğini düşündüğü için övülmüş olduğunu göreceğiz. Kâhya çok dikkatli bir şekilde hareket etmişti. Geleceğe bakmış, gelecekte ihtiyaç duyacağı şeyleri şimdiden sağlama yoluna gitmişti. Gelecekte elde edecekleri uğruna, şimdi elinde olan kazancı feda ediyordu. Bu olaydan kendimiz için bir ders çıkarırken, bu noktada çok dikkatli olmamız gerekmektedir. Çünkü Tanrı çocuğunun geleceği bu dünyada değil, cennettedir. Hikâyedeki kâhya burada, yeryüzündeki emekliliği süresince bazı dostlarının olmasını garanti altına alabilmek için nasıl birtakım adımlar attıysa, bir inanlı da, Efendisinin mallarını kendisi cennete vardığında bir “hoş geldin” partisinin düzenlenmesini garanti altına alacak bir şekilde kullanmalıdır. Rab, kâhyanın bu tutumu karşısında şu yorumda bulundu: Gerçekten bu çağın insanları, kendilerine benzer kişilerle ilişkilerinde, ışıkta yürüyenlerden daha akıllı oluyorlar. Bu, yeniden doğmamış tövbesiz insanların bu dünyadaki geleceklerini güvence altına alabilmek için gösterdiği hikmetin Mesih inanlılarının göklerde hazine biriktirmek için gösterdikleri hikmetten çok daha fazla olduğu anlamına gelmektedir.

16:9   Dünyanın aldatıcı serveti aracılığıyla kendimize dostlar edinmeliyiz. Yani para ve diğer maddi şeyleri, canları Mesih’e kazandırmak ve böylece sonsuzluğa dek sürecek olan dostlukları oluşturmak için kullanmalıyız. Pierson bu noktayı açıklıkla belirtiyor:

Para; Kutsal Kitap, çeşitli kitap ve broşürlerin satın alınmasında, dolaylı olarak da, insanların canlarının satın alınmasında kullanılabilir. Böylece maddesel ve geçici olan şeyler maddesel olmaktan çıkarlar, ruhsal ve sonsuz olurlar. Diyelim ki, elinde yüz bin lirası olan bir adam var. Bu adam bu parayla bir lokantaya gidip karnını güzelce doyurabilir ve bu durumda ertesi güne bu paradan hiçbir şey kalmaz. Ya da elindeki bu parayı tanesi bin lira olan İncil parçalarını satın almak için kullanır. Bu parayla yüz adet Tanrı Sözü olan kitap satın almıştır. Bu satın aldığı kitaplar egemenliğin tohumlarıdır ve bu tohumlar yarın bir gün Kutsal Kitap olarak değil, ama insan canı olarak ürün verecektir. Bu kişi, haksız zenginlik ilahı olan parayla ölümsüz dostlar edinmiştir. Bu dostlar, kendisini sonsuza dek kalacak konutlara kabul edecek olan inanlılardır.48

Rabbimiz bunu böyle öğretiyor. Maddesel varlıklarımızı akıllı bir şekilde değerlendirerek, insanların sonsuzluktaki bereketlerine ortak olabiliriz. Cennetin kapılarına vardığımızda, cömertçe verdiğimiz paralar ve ettiğimiz duaların sonucunda kurtulanların oluşturduğu bir karşılama komitesinin bulunacağından kesinlikle emin olabiliriz. Bu insanlar bize, “Beni buraya siz davet ettiniz,” diyerek teşekkür edeceklerdir.

Darby şu yorumda bulunuyor:

Genel olarak Tanrı’nın kâhyası insandır; ama başka bir anlamda ve biçimde Tanrı’nın kâhyası İsrail’di. Tanrı’nın bağına konmuş, kendilerine şeriat, vaatler, antlaşmalar ve tapınma ayrıcalığı emanet edilmişti. Ama İsrail bütün bunlarda Tanrı’nın verdiklerini çarçur etti. Bir kâhya, kendisinin bütünüyle güvenilmez olduğu anlaşıldığında çevrede ne gibi bir izlenim bırakmışsa, insan da Tanrı’nın önünde böyle bir izlenim bırakmıştır. Peki, bu durumda ne yapılmalıdır? Tanrı ortaya çıkıyor ve lütfunun özgürce yönetimiyle, insanların yeryüzünde bozup işe yaramaz hale getirdiği şeyleri göksel birer ürün haline getiriyor. İnsan, elinde bulunan bu dünyaya ait şeyleri, Tanrı’dan bütünüyle ayrı olan bu dünyanın şimdiki zevklerine yatırarak değil, geleceği göz önünde bulundurarak değerlendirmelidir. Şimdi elimizdeki malları arttırmaya değil, bu şeyleri doğru bir şekilde kullanarak başka zamanlarda yararlanabileceğimiz şeyler durumuna getirmeye çalışmalıyız. Elimizdeki her şeyi, şu anda para olacağına, yarın ihtiyaç içinde olduğumuzda yardımımıza koşacak dostların ortaya çıkabilmesi için kullanmamız çok daha akılcı olacaktır. Bu noktada yıkıma doğru giden insan, bu yüzden artık hiçbir yerde kâhyalık yapamaz bir duruma gelmiştir.49

16:10   Eğer bizler küçücük bir işte (para konularında) güvenilir isek, o zaman büyük işte de (ruhsal hazinelerde) güvenilir olacağız. Öte yandan, Tanrı’nın kendisine emanet ettiği parayı değerlendirme konusunda dürüst davranmayan bir kimse, daha büyük şeyler söz konusu olduğunda da dürüst davranmayacaktır. Paranın değersiz olduğu, burada küçük bir iş ya da az şey sözüyle vurgulanmaktadır.

16:11   Dünyanın aldatıcı servetini, Rab için dürüst bir şekilde kullanmayan bir kimse, Rab’bin kendisine gerçek serveti emanet etmesini bekleyemez. Para burada dünyanın aldatıcı serveti (Grekçe’de, "haksızlık mamonu") olarak adlandırılmaktadır. Aslında bu tamamen kötü bir şey değildir. Eğer dünyamıza günah girmemiş olsaydı, o zaman herhalde paraya da herhangi bir gereksinim olmayacaktı. Para gerçekten de haksız bir ilah olabilir; çünkü özellik olarak, Tanrı’nın yüceliğinin dışındaki amaçlar için kullanılmaktadır. Bu ayette para gerçek servetle karşılaştırılmaktadır. Paranın değeri belirsiz ve geçicidir; ruhsal gerçeklerin değeri ise sabit ve süreklidir.

16:12   On ikinci ayet başkasının malı ile kendi malınız arasında bir ayırımda bulunuyor. Neyimiz varsa; paramız, zamanımız, yeteneklerimiz Rab’be aittirler ve bu şeyleri O’nun için kullanmamız gerekmektedir. Kendi malımız, Mesih için sadık bir şekilde yaptığımız hizmetlerin bir sonucu olarak hem bu yaşamda, hem de gelecekte biçeceğimiz ödüller demektir. Eğer biz, Tanrı’ya ait olan şeylerde güvenilir olmamışsak, kendimize ait olacak bir şeyi O bize nasıl verebilir?

16:13   Aynı anda hem bu dünya, hem de Tanrı için yaşamak kesinlikle mümkün değildir. Eğer bizim her davranışımıza para yön veriyorsa, Rab’be gerçek anlamda asla hizmet edemeyiz. Zenginliği artırmak için en gelişmiş yeteneklerimizi devreye sokmamız gerekmektedir. Bu işi yaparken, aslında bütünüyle Tanrı’ya ait olan şeyleri çalıyoruz. Bağlılığımız ikiye bölünmüştür. Niyetler karışmıştır. Aldığımız kararlar tarafsız değildir. Hazinemiz nerede ise, yüreğimiz de oradadır. Zengin olmak yönünde yaptığımız bütün şeylerde paraya (Grekçede: "mamon," yani haksız zenginlik ilahına) hizmet ediyoruz. Bunu yaparken aynı zamanda Tanrı’ya hizmet etmek kesinlikle mümkün değildir. Mamon, her şeyimizi ve varlığımızı, gecelerimizi, hafta sonlarımızı ve Rab’be vereceğimiz bütün zamanı kendi eline geçirmek istemektedir.

Ş. Aç Gözlü Ferisiler (16:14-18)

16:14   Ferisiler sadece gururlu ve iki yüzlü değil, ama aynı zamanda aç gözlüydüler. Tanrısayarlığın bir kazanç yolu olduğunu sanıyorlardı. Bir insanın bol kazançlı bir mesleği seçişi gibi, bunlar da dini seçiyorlardı. Yapmış oldukları hizmetler Tanrı’yı yüceltmek ve komşularına yardımcı olmaktan öte, kendilerini zenginleştirmek içindi. Rab İsa’nın bu dünyada zengin olmaktan vazgeçerek göklerde hazine biriktirmek konusundaki öğretişlerini duydukları zaman O’nunla alay etmeye başladılar. Onlara göre para, Tanrı’nın vaatlerinden çok daha gerçekçiydi. Onları bu zengin olma hevesinden hiç kimse caydıramazdı. Çünkü parayı çok seviyorlardı.

16:15   Ferisiler dışardan bakıldığında çok dindar ve ruhsal görünürlerdi. Kendilerini insanların gözünde doğru (salih) kimseler olarak kabul ederlerdi. Ne var ki Tanrı, onların bu yanıltıcı kabuğunun altındakileri, yani yüreklerinde bulunan şeyleri çok iyi görüyordu. İnsanları kolayca aldatabilen Ferisiler, Tan-rı’yı aldatamadılar. Bunların yaşamış olduğu ve başkalarının onaylamış olduğu yaşam biçimi (Mez.49:18), Tanrı’nın gözünde tiksindiricidir. Bunlar din alanın-da bir meslek sahibi olmalarının yanı sıra, parasal açıdan da söz sahibi olduk-larından, kendilerini başarılı olarak değerlendirirlerdi. Oysa bunlar Tanrı’nın değerlendirmesi açısından ruhsal anlamda apaçık zina işlerlerdi. Ağızlarıyla Rab Yehova’yı (yani Tanrı’yı) sevdiklerini söylerlerken, aslında yüreklerinde paraya kulluk ederlerdi.

16:16   16 ile 18’inci ayetler arasında anlatılanların bağlantısını anlamak oldukça zordur. İlk okunduklarında, burada anlatılanların ne önceki ayetlerle ne de sonraki ayetlerle herhangi bir bağlantısı olmadığı anlaşılır. Bununla birlikte, bu sözlerin en iyi şekilde, 16’ncı bölümün ana temasının Ferisilerin iki yüzlülüğü ve imansızlığı olduğunun akılda tutulmasıyla anlaşılabileceğini düşünüyoruz. Kendilerinin şeriatın kurallarını yerine getirme konusunda çok dikkatli olduklarıyla övünenler, hırslı birer iki yüzlü olarak açığa çıkarılırlar. Yasanın ruhu, Ferisilerin ruhuyla kesin bir zıtlık içerisindedir.

Kutsal Yasa ve peygamberlerin devri Yahya’nın zamanına dek sürdü. Rab bu sözlerle, yasal şeriat döneminin Musa ile başlayıp Vaftizci Yahya ile son bulduğunu belirtiyordu. Ama şimdi yeni bir dönem başlayacaktı. Yahya’nın ortaya çıktığı günlerden beri Tanrı’nın Egemenliğiyle ilgili iyi haber insanlara müjdeleniyordu. Vaftizci Yahya İsrail’in adil Kralı’nın geldiğini müjdeleyerek dolaşmıştı. Tövbe ettikleri takdirde, Rab İsa’nın onların üzerinde egemenlik süreceğini anlatmıştı. Yahya’nın vaazlarının ve daha sonra Rab’bin kendisi ile öğrencilerinin verdiği vaazların sonucu olarak birçokları olumlu ve istekli yaklaşımlarda bulunmuşlardır.

“Herkes oraya zorla girmeye çalışıyor” sözü, bu müjdeye olumlu yanıt verenlerin egemenliğe çok kararlı bir şekilde girdiklerini gösterir. Örneğin vergi görevlileriyle günahkârlar, Ferisiler tarafından dikilen barikatları geçebilmek için var güçleriyle bunların üzerinden atlamak zorunda kalıyorlardı. Diğerleri de, yüreklerindeki para sevgisine karşı çetin bir mücadele yapmak durumundaydılar. Bütün ön yargıların yenilerek saf dışı bırakılmaları gerekiyordu.

16:17-18   Ama bu yeni çağ, temel ahlâk değerlerinin artık bir tarafa bırakıldığı anlamına gelmiyordu. Çünkü göğün ve yerin ortadan kalkması, Kutsal Yasa'nın ufacık bir noktasının yok olmasından daha kolaydır. Kutsal Ya-sa'nın ufacık bir noktası ya da Kutsal Yasa’dan bir tek çizgi, “i” harfinin üze-rindeki noktaya da “ç” harfindeki çengele benzetilebilir. Bu kadar küçük de ol-salar, Kutsal Yasa’dan hiçbir şey değişmeyecektir.

Ferisiler kendilerinin Tanrı’nın Egemenliğinde bulunduklarını sanıyorlardı. Oysa Rab onlara şuna benzer bir söz söylüyordu: “Tanrı’nın büyük ahlâk yasalarını görmezlikten gelerek egemenlikte hâlâ bir yer sahibi olduğunuzu iddia edemezsiniz.” O zaman onlar şöyle sorabilirlerdi: “Peki, neymiş bizim görmezlikten geldiğimiz yasalar?” Bunun üzerine Rab onlara, hiçbir zaman yürürlükten kalkmayacak olan bir yasa olarak evlilik yasasını gösterdi. Buna göre, karısını boşayıp başkasıyla evlenen her adam zina etmiş olur; yine, kocasından boşanmış bir kadınla evlenen de zina etmiş olur. Ferisiler ruhsal anlamda gerçekten de böyle yapıyorlardı. Yahudi ulusu, Tanrı’yla bir antlaşma içerisine sokulmuştu. Ama bu Ferisiler şimdi, para kazanma ve zengin olma hevesine kapıldıklarından, Tanrı’ya sırtlarını çevirmişlerdi. Ayet aynı zamanda Ferisilerin ruhsal zinayla olduğu kadar fiziksel zinayla da suçlu olduklarını belirtiyor olabilir.

T. Zengin Adam ile Yoksul Lazar’ın Öyküsü (16:19-31)

16:19-21   Rab maddesel şeyler üzerindeki sorumluluğumuzla ilgili sözlerini iki kişinin yaşamı, ölümü ve öldükten sonraki yaşamlarını anlatan bu hikâyeyle sona erdirmektedir. Bu hikâyenin bir benzetme olarak anlatılmamış olduğuna dikkat edilmelidir. Çünkü bazı eleştirmenler bunun sadece bir benzetme olduğunu, bu nedenle de buradan çıkarılacak derslerin pek o kadar ciddiye alınmaması gerektiğini söylemektedirler.

Başta şunu hemen belirtmek gerekir ki, adı verilmeyen bu zengin adam Hades’e, yani ölüler diyarına zengin olduğu için atılmamıştı. Kurtuluşun temeli Rab İsa’ya olan imandır. Eğer insanlar O’na iman etmeyi reddederlerse, yargılanıp cehenneme gönderilmelerinden başka bir sonuçla karşılaşamazlar. Ama bu olayda sözü edilen zengin adam, kapısının önüne bırakılan yoksul dilenci Lazar’a göstermiş olduğu sevgisizlik ve ilgisizlikle kendisinde iman olmadığını gösteriyordu. Eğer bu adamın yüreğinde Tanrı sevgisi olsaydı, o zaman kapısının önünde yatan bu yoksul adamın onun sofrasından dökülen yemek kırıntılarıyla karnını doyurmayı hayâl ettiği bir zamanda bu denli lüks, rahatlık ve kolaylık içerisinde yaşamazdı. Paraya olan tutkusundan vazgeçebilseydi, o zaman egemenliğe zorla girmiş olurdu.

Aynı bunun gibi, Lazar da kendisi yoksul olduğu için kurtulmamıştı. Bunun yerine canının kurtuluşu için sadece Rab’be güven bağlamıştı.

Zengin adamın çizilen portresine dikkat edin. Bu adam mor renkli ve ince ketenden giysiler giyer ve sofrası binbir çeşit yiyeceklerle dolu olurdu. Kendi benliği için yaşayan bu zengin adamın tek düşüncesi bedensel zevklerini ve arzularını tatmin etmekti. Tanrı’ya karşı gerçek bir sevgiden yoksundu ve kapı komşusu olan insan kardeşinin gereksinmelerine bütünüyle ilgisiz kalıyordu.

Lazar bunun tam tersini görüntülemektedir. Bu adam zavallı bir dilenciydi; her gün bu zengin adamın kapısının önüne bırakılırdı, her tarafı yara içindeydi, açlık çekerdi ve köpekler de açıktaki yaralarını yalarlardı.

16:22   Yoksul dilenci öldüğü zaman melekler tarafından İbrahim’in yanına götürüldü. Birçokları meleklerin inanlıların ruhlarının cennete götürülmesinde gerçekten yer alıp almadıklarını merak ederler. Bu sade sözlerde açıklanan gerçeklerden şüphe duymamızı gerektirecek hiçbir neden yoktur. Melekler bu yaşamda inanlılara hizmet ettikleri gibi, sonraki yaşamda da bu hizmetlerini sürdürmemeleri için herhangi bir neden olmasa gerek. İbrahim’in yanı ya da İbrahim’in kucağı terimi, mutluluk yeri anlamına gelene simgesel bir terimdir. İbrahim ile ruhsal bir paydaşlık içinde bulunma düşüncesi herhangi bir Yahudi için tarifi imkânsız bir mutluluk demek olurdu. Burada geçen "İbrahim’in kucağı" teriminin cennet ile aynı anlama geldiğini kabul ediyoruz. Zengin adam öldüğünde, daha önceleri sürekli olarak arzularını tatmin etmek için çaba gösterdiği ve üzerine birçok masraf yaptığı bedenini diğerleri gibi toprağa gömdüler.

16:23-24   Ama her şey burada bitmemişti. Canı ya da bilinçli olan varlığı ölüler diyarına gitmişti. Eski Antlaşma’daki Şeol sözcüğü, yani ayrılan ruhların kaldığı yer olan ölüler diyarı, Grekçe’deki Hades sözcüğünün karşılığıdır. Eski Antlaşma dönemlerinde, hem kurtulanların hem de kurtulmayanların gittikleri yer olarak kullanılan bu sözcük, burada kurtulmayanların gittiği yer olarak kullanılmıştır, zira zengin adamın orada azap çektiğini okumaktayız.

İsa’nın, bu zengin Yahudi’nin ölüler diyarına gittiğini söylemesi öğrencilerinde şok etkisi yaratmış olmalı. Çünkü Eski Antlaşma’dan kendilerine zenginliğin Tanrı’nın bereketlerinin ve hoşnutluğunun bir belirtisi olduğu öğretilmişti. Rab’be itaat eden bir Yahudi’ye maddesel imkanlarının artacağı, zenginleşeceği vaat edilmişti. O halde nasıl oluyor da zengin bir Yahudi ölüler diyarına gidebiliyordu? Rab İsa, Yahya’nın vaazıyla birlikte yeni bir düzenin başladığını biraz önce hatırlatmıştı. Artık zenginlik, Tanrı’nın bereketlerinin bir simgesi olmayacaktı. Zenginlik, insanın kâhyalık görevindeki sadakatinin bir sınavıdır. Kendisine çok verilenden, tabii ki çok istenecektir.

23’üncü ayet, canın ölüm ile diriliş arasında bilinçli olmadığı şeklindeki “canın uyuması” teorisini çürütmektedir. Bu ayet tam tersine, mezardan sonra canın bilinçliliğinin devam ettiğini öğretmektedir. Gerçekten de zengin adamın ne kadar da bilinçli ve bilgili olduğunu görünce şaşırıyoruz: Başını kaldırıp uzakta İbrahim’i ve yanında Lazar’ı gördü. Dahası var; İbrahim’le bile konuşabiliyordu. İbrahim’e, İbrahim baba diye hitap ederek, ondan Lazar’ı göndermesini, parmağının ucunu suya batırıp dilini serinletmesini rica etti. Tabii, beden içerisinde bulunmayan ruhun alevler içerisindeyken nasıl susayıp bağırabildiği sorusu sorulabilir. Bu soruyla ilgili şunu söyleyebiliriz: Burada simgesel bir dil kullanılmıştır. Ancak bu, çekilen elemlerin de simgesel olduğu anlamına gelmez.

16:25   İbrahim ona, ruhsal anlamda olmadığı apaçık belli oluyorsa da, fiziksel anlamda kendisinin soyundan gelmesi nedeniyle “oğlum” diye hitap etti. Bu büyük iman babası, ona yaşamı boyunca lüks, rahatlık ve zevkler içerisinde yaşamış olduğunu anımsattı. Ayrıca ona Lazar’ın da ne gibi bir yaşam sürmüş olduğunu ve şimdi nelere sahip olduğunu bildirdi. Artık mezarın ötesinde kartlar el değiştirmişti. Dünyadaki eşitsizlikler şimdi tam tersine dönüştürülmüştü.

16:26   Bu ayetten, yaşamımızdaki seçimlerimizin bizim sonsuz geleceğimizi belirlediğini, öldükten sonra da bu geleceğin bir daha asla değişmez bir şekilde kesinlik kazandığını öğrenmiş bulunuyoruz. İmanlı ölülerin beklediği yer ile imansız ölülerin beklediği yer arasında herhangi bir köprü ya da bağlantı bulunmamaktadır.

16:27-31   Zengin adam öldükten sonra, birden İncil yanlısı oldu çıktı. Birisinin (Lazar’ın) dünyaya geri gönderilmesini, orada yaşayan beş kardeşinin bu ıstırap yerine düşmemeleri için uyarılmalarını istedi. İbrahim onun bu isteğine yanıt olarak, bu beş kardeşin Yahudi olduklarını, bu nedenle de ellerinde Eski Antlaşma’nın bulunduğunu; bunun onları uyaracak kadar yeterli olduğunu söyledi. Zengin adam ise İbrahim’e, eğer ölüler arasından biri onlara giderse, onların kesinlikle tövbe edeceklerini söyleyerek karşılık verdi. Ne var ki İbrahim son sözünü söylemişti. Tanrı Sözü’nü dinlememek insana sonsuz yargıyı getirecekti. Eğer insanlar Kutsal Kitap'ta yazılı olanlara kulak vermemeye, (veya bu kitabı lekeleyip “bozulmuştur” diyerek kabul etmemeye) devam ederlerse, onlara ölüler arasından biri gitse bile, yine de inanmayacaklardır. Bu gerçek, Rab İsa’nın durumunda açık bir şekilde kanıtlanmıştır. İsa ölümden dirildiği halde, insanlar O’na yine iman etmemektedirler.

Yeni Antlaşma’ya baktığımızda, bir Mesih inanlısı öldüğü zaman bedeninin mezara gittiğini ancak ruhunun cennete, Mesih’in yanına gittiğini görüyoruz (2Ko.5:8; Flp.1:23). Bir imansız da öldüğü zaman, bedeni tıpkı bunun gibi mezara gider; ama ruhu ölüler diyarına iner. Bu kişi için ölüler diyarı elem ve pişmanlık yeridir.

Mesih, inanlılar topluluğunu almaya geldiğinde imanlıların bedenleri mezardan kalkacak ve tekrar kendi ruh ve canlarıyla birleşeceklerdir (1Se.4:13-18). Bundan sonra onlar sonsuza dek Mesih’le birlikte, O’nun yanında bulunacaklardır. Büyük beyaz tahtın önündeki Yargılamada, imansızların bedenleri, ruhları ve canları yeniden bir araya gelecektir (Esi.20:12-13). Bundan sonra da sonsuz ceza yeri olan ateş gölüne atılacaklardır.

Böylece 16’ncı bölüm Ferisilere ve parayı sevip paranın kölesi olan bütün insanlara yöneltilen çetin uyarılarla kapanmaktadır. Zenginler böyle yapmakla canlarını sonsuz felakete sürüklüyorlar. Oysa ölüler diyarında bir damla su dileneceğinize, bu dünyada birkaç ekmek kırıntısı dilenseniz sizin için çok daha iyi olacak.

IX. İNSANOĞLU, ÖĞRENCİLERİNE ÖĞRETİDE BULUNUYOR (17:1 - 19:27)

A. Tökezlerin Gelmesi Konusu (17:1-2)

Bu bölümde işlenen düşüncelerin akışı ya da devamı belirsizdir. Öyle anlaşılıyor ki, sanki Luka burada birbirleriyle ilişkisiz konuları bir araya getirmektedir. Bununla birlikte Mesih’in, tökezlerin gelmesi konusu üzerinde yapmış olduğu konuşma, 16’ncı bölümün sonunda anlatılan zengin adamın öyküsüyle  bağlantılı olabilir. Lüks, rahatlık ve keyfiyet içerisinde bir yaşam sürmek, pek tabiidir ki imanda yeni olan başkaları için bir tökez unsuru oluşturabilir. Özellikle bir kimse çevresinde bir Mesih inanlısı olarak tanınıyorsa, onun sergilemiş olduğu yaşam diğerlerince de örnek alınacaktır. Rab İsa’nın gelecek vaat eden öğrencilerini yoldan çıkarıp onları maddeciliğe ve para sevgisine tutsak etmek çok ciddi bir olaydır.

Tabii, bu çok genel bir ilkedir. Örneğin küçükler, kendilerine dünyasal yaşamın teşvik edilmesiyle günaha düşebilirler. Seks alanındaki günahlara karıştırılmakla tökezleyebilirler. Kutsal Yazıların belirgin anlamlarını sulandıran öğretişlerden tökezleyebilirler. Onları basit iman yolundan, bağlılıktan ve kutsallıktan alıkoyan herhangi bir şey, onlar için bir tökez unsurudur.

İsa insanın doğasını ve yeryüzündeki koşulları iyi bildiğinden öğrencilerine şöyle dedi: İnsanı günaha düşüren tuzakların olması kaçınılmazdır. Ancak tökezlerin ister istemez geliyor olması, tökezleri getiren kimselerin suçluluğunu azaltmayacaktır. Böyle birisinin boynuna bir değirmen taşı geçirilip denize atılsa, kendisi için daha iyi olur. Bu denli çetin sözler sadece fiziksel ölümü değil, aynı zamanda sonsuz cehennem yargısını da görüntülemek amacıyla kullanılmıştır.

Rab İsa, burada bu küçüklerden biri demekle herhalde sadece çocuklardan söz etmek istememiştir. Bu söz imanda genç olan öğrencilerden de söz ediyor olabilir.

B. Bağışlayıcı Bir Ruha Duyulan Gereksinim (17:3-4)

İman yaşamında sadece başkalarına tökez olma tehlikesi bulunmaz. Bunun yanı sıra başkalarına kin besleme, hata yapan kişi özür dilediği halde onu affetmeme tehlikeleri de vardır. Rab bu ayetlerde bu konuyu ele alıyor. Yeni Antlaşma bu konuyla ilgili olarak şu işlemleri öğretir:

1. Eğer bir Mesih inanlısı başka bir Mesih inanlısı tarafından kırılmış ve incitilmişse bu kişi yüreğinde hatalı olan kardeşini bağışlamalıdır (Ef.4:32). Böyle yapmak, bu kişinin kendi canını gelebilecek çeşitli sevgisizliklerden ve kötülüklerden özgür kılacaktır.

2. Bundan sonra bu kişi kendi başına hatalı olan kardeşinin yanına gitmeli ve onu azarlamalıdır (17:3; Mat.18:15). Eğer tövbe ederse, o zaman o kişiye suçunu bağışladığınızı söyleyebilirsiniz. Eğer aynı günahı sürekli olarak işlediği halde yine de tövbe ettiğini söylüyorsa, bu kişi yine bağışlanmalıdır (ayet 4).

3. Eğer gizlice yapılan azarlama etkisiz kalıyorsa, o zaman haksızlığa uğrayan inanlı, yanına birkaç tanık daha alıp o kişiye gitmelidir (Mat.18:16). Eğer o kişi bu tanıkları da dinlemek istemezse o zaman durum inanlılar topluluğunun önüne getirilmelidir. İnanlılar topluluğunu da dinlemek istemezse, sonuç olarak topluluktan uzaklaştırılmalıdır (Mat.18:17).

Azarlamalar ve diğer disiplin cezalarının verilmesindeki amaç, suç işleyen inanlıdan intikâm almak ya da onu küçük düşürmek değil; tersine bu kişinin Rab’le ve diğer inanlılarla olan ruhsal paydaşlığına geri getirilmesini sağlamaktır. Bütün azarlamalar ve uyarılar sevgiyle yapılmalıdır. Bir kimsenin tövbesinin gerçek olup olmadığını kestirmemiz mümkün değildir. Eğer suçlu olan bir kardeş bu suçundan döndüğünü, yani tövbe ettiğini ağzıyla söylüyorsa, onun bu sözünü kabul etmemiz gerekmektedir. Çünkü İsa bunu şu sözlerle açıkça ima etmektedir: Günde yedi kez size karşı günah işler ve yedi kez size geri gelip, ‘Tövbe ediyorum’ derse onu bağışlayın. Çünkü Babamız da bize karşı aynen böyle lütufkâr davranmaktadır. O’nun önünde ne kadar hata yaparsak yapalım, “Eğer günahlarımızı açıkça söylersek, O güvenilirdir ve hakça davranır; öyle ki günahlarımızı bağışlar ve bizi her suçtan arıtır” türündeki güvencemiz hâlâ elimizdedir (1Yu.1:9).

C. İman Konusu (17:5-6)

17:5   Tek bir günde yedi defa bağışlama düşüncesi elçiler için imkânsız bir şey olmasa da, çok güç bir şey olarak görünmüştü. Onlar kendilerini başkalarına bu denli yüce bir inayet göstermeye yeterli görmüyorlardı. Bu nedenle Rab’den imanlarını artırmasını istediler.

17:6   Rab’bin onlara vermiş olduğu yanıta göre sorun, onların imanının çok ya da az oluşu değil; gerçek ve özellikli olup olmamasıydı. Yine sorun, biraz daha fazla iman kazanmak değil; bu var olan imanı çalıştırmaktı. Bizi kardeşlerimizi bağışlamaktan alıkoyan şey, kendi gururumuz ve kendimizi beğenmişliğimizdir. Bu gururun kökünün kazınması ve sökülüp dışarı atılması gerekmektedir. Eğer hardal tanesi kadar bir iman bir dut ağacını kökünden söküp denizin içine dikebiliyorsa, bizim kardeşimizi bağışlamaktan alıkoyan sertlik ve kibirlerimizi bundan çok daha kolay alt edebilecektir.

Ç. Yararlı Hizmetçiler Konusu (17:7-10)

17:7-9   Mesih’in gerçek bir hizmetçisinin gururlanacak hiçbir nedeni yoktur. Kendine değer vermek ya da kendini bir şey zannetmek eğilimi kökünden sökülerek dışarıya çıkartılmalı; bunun yerine yürekte tam bir alçalmışlık ve kırıklık yer almalıdır. İşte, buradaki yararlı hizmetçiler hikâyesinde bu dersi öğrenmekteyiz. Bu köle, bütün gün boyunca çift sürmüş ya da çobanlık etmiştir. Gün boyu süren ağır işlerin bitiminden sonra tarladan evine döndüğünde, efendisi ona sofraya oturmasını söylemez. Tersine ona önlüğünü bağlamasını ve yemeğini hazırlamasını emreder. Hizmetçiye kendi yemeğini yeme izni ancak bunları yaptıktan sonra verilebilir. Efendisi, hizmetçisine bu şeyleri yaptığı için teşekkür etmez. Çünkü bu şeyler zaten bir hizmetçinin yapması gereken şeylerdir. Zaten bir köle efendisinin malıdır ve en önemli görevi de koşulsuz itaat etmektir.

17:10   Bunun gibi öğrenciler de Rab İsa Mesih’in hizmetçileridir. Ruhları, canları ve bedenleriyle O’na aittirler. Çarmıhta olanlar ışığında, onların Kurtarıcı için yapabilecekleri hiçbir şey O’na yapmış olduğu şeylerin karşılığını vermeye yeterli değildir. Sonuç olarak bir öğrenci, kendisine Yeni Antlaşma’da emredilenleri yaptıktan sonra bile, kendisini sadece yapması gerekeni yapan değersiz bir kul olarak kabul etmelidir. Roy Hession’a göre bir hizmetçide aranan beş koşul şunlardır:

1. Hizmetçi, kendi üzerine yüklenen diğer şeylerden başka, bir yenisini daha kabul etmeye istekli olmalıdır.

2. Bunu yaptığı zaman, karşıdan teşekkür beklememelidir.

3. Bütün bunları yaptıktan sonra, efendisini bencillikle suçlamamalıdır.

4. Kendisinin değersiz bir hizmetçi olduğunu ikrar etmelidir.

5. Alçakgönüllülük ve eziklik yolunda kendisine verilenleri yaparak ya da taşıyarak, zaten yapmakla görevli olduğu şeyden fazla bir şey yapmamış olduğunu kabul etmelidir.50

D. İsa On Cüzamlıyı Temizliyor (17:11-19)

17:11   Nankörlük günahı, bir öğrencinin yaşamındaki tehlikelerden bir diğeridir. Bu nokta on cüzamlı hikâyesinde açıkça resmedilmektedir. Bu ayetlerde Rab İsa’nın Samiriye ile Celile arasındaki sınır bölgesinden geçerek Kudüs'e doğru yoluna devam ettiğini okuyoruz.

17:12-14   Köyün birine girerken, cüzamlı on adam İsa’yı gördü. Hastalıklı durumlarından dolayı O’na yaklaşamadılar; uzaktan seslenerek O’ndan kendilerini iyileştirmesini istediler. İsa onların imanını, gidip kendilerini kâhinlere göstermelerini söyleyerek ödüllendirdi. Buna göre adamlar kâhinlerin yanına varınca cüzamlarından iyileşmiş olacaklardı. Kâhinin onları iyileştirecek gücü ya da yetkisi yoktu; sadece iyileşmiş olduklarını ilân etme yetkisi vardı. Cüzamlılar Rab’bin sözüne itaat ederek kâhinlere giderlerken mucizevî bir şekilde hastalıklarından temizlendiler.

17:15-18   Bunların hepsinin iyileşebileceklerine imanı vardı; ancak Rab’be teşekkür etmek için içlerinden sadece biri geri döndü. Bu geri dönen biri de Yahudilerin hiç sevmedikleri ve kendileriyle hiçbir alışveriş yapmadıkları Sa-miriye kökenli birisiydi. Bu adam yüzüstü (gerçek tapınma biçimi) İsa’nın (gerçek tapınılacak Kişi) ayaklarına kapandı. İsa, ‘iyileşen cüzamlılar on kişi değil miydi?’ diye sordu. Oysa Tanrı’yı yüceltmek için içlerinden sadece bu yabancıdan başka dönen olmamıştı. Peki, diğer dokuzu neredeydi? Bunların hiç birisi Tanrı’yı yüceltmek için geri dönmemişti.

17:19   Rab İsa, Samiriyeli adama dönerek, “Ayağa kalk, git” dedi. “İmanın seni kurtardı.” Mesih’in gerçek zenginliklerini miras alanların sayısı on kişide sadece bir minnettar kişidir. İsa, bizim O’na geri dönüşümüzü (ayet 15) ve O’na sunmuş olduğumuz teşekkürü (ayet 16) taptaze bereketlerle karşılar. Burada geçen, “İmanın seni kurtardı” sözü, dokuzu sadece cüzamdan temizlenirken, onuncusunun aynı zamanda günahlarından da temizlendiğini belirtmektedir.

E. Egemenliğin Gelişi Konusu (17:20-37)

17:20-21   Ferisilerin egemenlikle ilgili sormuş oldukları soruda samimi olup olmadıklarını ya da bunu İsa’yla alay etmek için mi sorduklarını kestirmek biraz güç. Ama şunu biliyoruz ki diğer Yahudiler gibi Ferisiler de büyük bir güç ve yücelikle başlayacak olan egemenliğin gelişini bekliyorlardı. Bu nedenle dış belirtilerin ve büyük politik ayaklanmaların ortaya çıkmasını umuyorlardı. Kurtarıcı onlara şu karşılığı verdi: “Tanrı’nın Egemenliği göze görünür bir şekilde gelmez!” Yani en azından şimdiki biçimiyle. Tanrı’nın saltanatı dış belirtilerle birlikte gelmemiştir. Bu egemenlik burada ya da şurada diye gösterilebilen yersel ve geçici bir egemenlik değildi. Tam tersine Kurtarıcı, bu egemenliğin onların içinde olduğunu, daha doğrusu aralarında olduğunu söyledi. Rab İsa bu sözleri burada egemenliğin gerçekten de Ferisilerin içlerinde bulunduğu anlamında söylememiştir. Çünkü bu sertleşmiş iki yüzlü dincilerin yüreklerinde Egemen Mesih’e hiçbir yer yoktu. Ancak İsa burada Tanrı’nın Egemenliğinin, yani Kendisinin aralarında olduğunu söylüyordu. O İsrail’in gerçek Kralı’ydı ve herkesin görebilmesi için bu yöndeki yetkilerini göstererek mucizelerini gerçekleştiriyordu. Ne var ki Ferisilerin O’nu kabul etmeye hiç niyetleri yoktu. Bu nedenle onlar için Tanrı’nın Egemenliği kendi kendisini gösterdiği halde, onlar bunun hiç farkına bile varamamışlardı.

17:22   Rab, Ferisilerle konuşurken egemenliği çoktan gelen bir şey olarak tanımladı. Sonra öğrencilerine dönerek egemenliğin, Kendisinin İkinci Gelişi’nde kurulacak olan gelecekteki bir olay olduğunu söyledi. Ama ilkin Birinci Gelişi ile İkinci Gelişi arasında oluşacak dönemi tanımlama yoluna gitti. İsa öyle günlerin geleceğini, öğrencilerinin İnsanoğlu’nun günlerinden birini görmeyi özleyeceklerini, ama göremeyeceklerini söyledi. Yani onlar İsa’nın yeryüzündeyken onların arasında geçirmiş olduğu ve kendileriyle tatlı bir paydaşlıkta bulunduğu günlerden birini görmeyi arzulayacaklardı. O günler, onlar için bir anlamda, O’nun güç ve büyük yücelik içerisinde geleceği günün bir tür minyatürü niteliğindeydi.

17:23-24   Birçok sahte mesihler ortaya çıkacak ve yöneticiler Mesih’in gelmiş olduğunu ilan edecekler. Ama İsa’nın öğrencileri bu tür sahte uyarılara kapılarak aldanmamalıydılar. Çünkü Mesih’in İkinci Gelişi, şimşeğin çakıp göğü bir ucundan öbür ucuna dek aydınlattığı gibi gözle görülür ve fark edilmemesi olanaksız bir olay olacaktı.

17:25   Rab İsa öğrencilerine bir kez daha anımsatarak, bütün bu olaylar gerçekleşmeden önce Kendisinin çok acı çekmesi ve o kuşak tarafından reddedilmesi gerektiğini söyledi.

17:26-27   Rab, egemenlik sürmek için yeryüzüne geri geleceği konusuna dönerek, bu görkemli olaydan önceki günlerin Nuh’un günlerine benzeyeceğini söyledi. Nuh’un günlerinde insanlar yiyip içiyor, evlenip evlendiriliyorlardı. Bunlar yanlış şeyler değildir. Çok normal, yasal insan etkinlikleridir. Ancak burada yanlış olan şey şuydu ki, insanlar sırf bu şeyler için yaşıyor ve yaşamlarında Tanrı’ya hiçbir yer vermiyorlardı. Nuh ile ailesi gemiye bindikten sonra tufan gelmiş ve insanlığın geri kalanını olduğu gibi yok etmişti. Bunun gibi Mesih’in İkinci Gelişi de, O’nun lütuf dolu kurtuluş armağanını reddedenlerin yargılanacakları bir gün olacaktır.

17:28-30   Rab, yeryüzüne İkinci Gelişi’nden önceki günlerin Lut’un yaşadığı günlere benzer olacağını burada bir kez daha yineliyordu. Uygarlık o zamanlarda da oldukça ilerlemiş sayılırdı. İnsanlar sadece yiyip içmiyor, aynı zamanda satın alıyor, satıyor, tohum ekiyor ve ev yapıyorlardı. İnsanların Tanrı’yı bir tarafa atıp yeryüzüne huzur ve zenginliğin altın çağını getirmeyi tasarladıkları insansal bir çabaydı bu. Lut’un karısı ve kızlarıyla birlikte So-dom’dan ayrıldığı gün gökten kükürt ve ateş yağmış ve bu kötü kenti yok etmişti. İnsanoğlu’nun ortaya çıkacağı gün de, durum aynı olacaktır. Kendilerini dünyanın zevklerine, bedenlerinin tutkularına, mal ve para sevdasına kaptıranların hepsi yok edileceklerdir.

17:31   Dünyasal şeylere bağlılığın insana çetin bir yıkım getireceği bir gün gelecektir. Bu kişi eğer damdaysa, evindeki mallarını kurtarmaya çalışmamalıdır. Eğer kendisi tarlada ise, evine geri dönmemelidir. Bunun yerine, göksel yargının geleceği bütün olası yerlerden kaçarak uzaklaşması gerekmektedir.

17:32   Lut’un karısı, Sodom kentinden her ne kadar zor kullanılarak çıkarıldıysa da, yüreği hâlâ orada kalmıştı. Bu, onun kentten çıkarken arkasını dönüp bakmış olmasından anlaşılmaktadır. Kendisi Sodom’un dışındaydı, ama Sodom yüreğinin dışında değildi. Sonuç olarak Tanrı, onu bir tuz direği haline getirerek yok etmişti (Tek.19:26).

17:33   Kendi ruhunu hiç düşünmeden sadece fiziksel güvenliğini gözeten ve kendi canını esirgemeyi isteyen herkes onu yitirecektir. Öte yandan, Rab’be sadık kaldığı gerekçesiyle bu sıkıntı döneminde canını yitiren kimse ise onu tüm sonsuzluk süresince gerçek bir anlamda koruyacaktır.

17:34-36(51) Rab’bin gelişi aynı zamanda bir ayrılma ya da ayırma zamanı olacaktır. Bir yatakta iki kişi yatıyor olacak, bunlardan biri yargılanmak için alınacak, öbürü ise, yani imanlı olan kimse Mesih’in egemenliğine girmesi için ayrılacaktır. Değirmende birlikte buğday öğüten iki kadın olacak; birisi, imansız olanı Tanrı’nın gazap fırtınası içerisinde alınıp götürülecek; öbürü, Tanrı’nın bir çocuğu ise, Mesih’in Bin Yıllık Krallığının bereketlerini yaşamak için bırakılacaktır.

Bir rastlantı olarak 34 ile 35’inci ayetler yeryuvarlağının kendi ekseni etrafındaki dönüşüyle uyum içerisinde bulunmaktadır. Sözü edilen etkinliklerden de anlaşılacağı gibi, yeryüzünün bir tarafının gece, diğer tarafının da gündüz oluşu, bu sözlerin yazılış tarihinden uzun yıllar sonra keşfedilmiş olan bilimsel bilgileri ortaya koymaktadır.

17:37   Öğrenciler Kurtarıcı’nın sözlerinden, Kendisinin İkinci Gelişinin imandan çıkmış bir dünyaya gökten inen çetin bir yargı niteliğinde olacağını iyice kavramışlardı. Bu nedenle Rab’be bu yargının nereye yöneleceğini sordular. Rab İsa bu soruyu, leş neredeyse, akbabaların da oraya üşüşeceklerini söyleyerek yanıtladı. Burada geçen akbabalar yaklaşan yargıyı simgelerler. Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz ki, her nerede bulunursa bulunsunlar, yeryüzündeki her çeşit imansızlığın ve Tanrı’ya karşı edilen isyanların üzerine acımasız bir yargı dökülecektir.

Rab İsa Mesih 17’nci bölümde öğrencilerini önlerinde karşılaşabilecekleri sıkıntı ve elemlere karşı uyarmaktadır. O’nun görkemli bir şekilde ortaya çıkışından önce, öğrencilerinin derin sıkıntılardan geçmesi gerekecektir. Kurtarıcı çeşitli benzetmeler kullanarak dua üzerinde yeni bazı öğretişlerde bulunuyor. Bundan sonraki kesimlerde dua eden bir dul kadın, dua eden bir Ferisi, dua eden bir vergi görevlisi ve yine dua eden bir dilenciyle karşılaşacak ve bunların her birinden kalıcı dersler çıkaracağız.

F. Kararlı Dul Kadın ile Yargıç Benzetmesi (18:1-8)

18:1   Kararlı dul kadın benzetmesi insanların hiç usanmadan, her zaman dua etmeleri gerektiğini öğretir. Bu, bütün dua türleriyle bütün insanlar açısından doğrudur. Ama burada kullanıldığı özel anlam, denenme zamanlarında Tan-rı’ya kurtarması için edilen duadır. Aynı zamanda Mesih’in Birinci ile İkinci Gelişi arasında geçen bu uzun ve akıcı zaman süresince yüreksizlik gösterme-den dua etmek demektir.

18:2-3   Benzetmede, insan kardeşlerine saygı duymayan ve Tanrı’dan korkmayan haksız bir yargıç anlatılmaktadır. Yine o kentte, kim olduğunu bilmediğimiz bir davacısı yüzünden haksızlığa uğramış dul bir kadın vardı. Bu dul kadın, kendisine adalet göstermesini beklediği yargıca sürekli gidip geliyordu. Çünkü bütün bu haksızlıklar artık çekilmez olmuştu ve tüm bunlardan kurtulmanın tek yolu yargıcın bu görevini yerine getirmesiydi.

18:4-5   Ne var ki bu yargıç, bu zavallı dul kadının durumu karşısında hiç kımıldamıyordu bile. Kadının göz göre göre haksızlığa uğramasına seyirci kalıyordu. Ancak kadının sürekli ve düzenli olarak yargıcın önüne gelip gitmesi, sonunda onu bir girişimde bulunmaya zorunlu kıldı. Kadının kararlılığı ve ısrarcı tutumu, kendi yararına bir kararın çıkmasıyla sonuçlandı.

18:6-7   Sonra Rab öğrencilerine dönerek, adaletsiz yargıcın, yüzsüzlüğü nedeniyle dul bir kadının yararına olan bir girişimde bulunduğunu; böyle bir kimse bunu yapabilmişse, adil olan Tanrı’nın kendi seçilmişlerinin hakkını çok daha büyük bir özenle gözeteceğini söyledi. Burada sözü edilen seçilmişler, özel bir anlamda Büyük Sıkıntı dönemi sırasında Yahudilerin geriye kalanları olabilir. Öte yandan bunun her çağda zulüm gören inanlılar olduğu da doğrudur. Tanrı’nın bu zulme müdahale etmemesinin nedeni, O’nun insanlara sabretmesi, içlerinden hiç birinin yok olup gitmesini istememesidir.

18:8   Tanrı’nın Ruhunun insanlarla bir daha çekişmeyeceği gün geliyor. O zaman Rab, izleyicilerine zulmedenleri cezalandıracaktır. Rab İsa bu benzetmeyi şu soruyla sonuçlandırdı: “İnsanoğlu geldiği zaman acaba yeryüzünde iman bulacak mı?” Bu herhalde dul kadının imanına benzer bir iman türü anlamına geliyor. Aynı zamanda bu, Rab yeryüzüne geri geldiğinde, kendisine sadık kalanların sayısının çok az olacağını göstermektedir. Bu arada her birimizin gece, gündüz Tanrı’ya seslenen bir imana kavuşmaya özlem duyması gerekmektedir.

G. Ferisi ile Vergi Görevlisi Benzetmesi (18:9-14)

18:9-12   Bundan sonraki benzetme, kendi doğruluklarına güvenen, ancak başkalarına tepeden bakan bazı insanlara yöneltilmiştir. Kurtarıcımızın birinci kişiye Ferisi demesi, O’nun toplumun hangi sınıfına yönelik konuştuğu konusunda bizde herhangi bir şüphe bırakmamaktadır. Bu Ferisi dıştan bakıldığında dua edip tapınıyor gibi görünüyor olsa da, aslında Tanrı’ya seslenmiyordu. Tam tersine kendi dindarlığıyla ve yaptıklarıyla övünüyordu. Kendisini Tanrı’nın ölçüleriyle kıyaslayıp ne kadar günahlı birisi olduğunu göreceğine, toplumun diğer fertleriyle kıyasladı ve onlardan daha iyi olduğunu sanarak gurura kapıldı. Duasında sık sık yinelediği birinci tekil şahıs zamiri olan ben sözcüğüne dikkat edin. Bu sözcük, Ferisi’nin yüreğindeki bencilliği ne güzel de sergiliyor değil mi?

18:13   Vergi görevlisi, Ferisi’nin tam tersiydi. Tanrı’nın önünde dururken kendisinin ne denli boş ve değersiz olduğunun farkına vardı. Kendini Tanrı’nın önünde alçaltıp bütün gururundan soyundu. Gözlerini göğe doğru kaldırmak bile istemedi, ancak göğsünü döverek, Tanrı’dan merhamet göstermesini istedi: “Tanrım, ben günahkâra merhamet et” dedi. Kendisini birçok günahlının arasındaki günahlılardan biri olarak değil; Tanrı’nın hiçbir şeyine layık olmayan günahkâr biri olarak değerlendirdi.

18:14   Rab İsa, kendisini dinleyenlere dönerek, onlara Tanrı’nın beğendiği ve kabul ettiği tövbe ile alçakgönüllülük ruhunun aynen böyle olması gerektiğini anımsattı. İnsanların hoşuna gitse de gitmese de, aklanmış (doğrulukla donatılmış) olarak evine dönen kimse Ferisi değil, bu vergi görevlisi olmuştur. Tanrı alçakgönüllüleri yükseltir, kendilerini yükseltenleri ise alçaltır.

Ğ. İsa ile Küçük Çocuklar (18:15-17)

Bu olay, bir önceki olayda gördüklerimizi, yani Tanrı’nın Egemenliğine girebilmemiz için kendimizi küçük bir çocuk gibi alçaltmamız gereğini bir o kadar daha vurgulamaktadır. Rab’den bereket alabilmeleri için anneler bebeklerini İsa’nın yanına getirmişlerdi ve bir anda İsa’nın çevresi bunlarla doluvermişti. Bunu gören öğrenciler, İsa’nın zamanını çaldıkları gerekçesiyle onları azarlamaya başladılar. Ama İsa onları azarladı ve yumuşak bir dille “Tanrı’nın Egemenliği böylelerinindir” diyerek küçük çocukların yanına gelmelerini is-tedi. “Küçük çocuklar öldüklerinde nereye giderler?” sorusu 16’ncı ayette açık-lanmaktadır. Yani, cennete giderler! Rab bunu açık bir şekilde belirtmektedir. Ne demişti? – “Tanrı’nın Egemenliği böylelerinindir!”

Çocuklar çok küçük yaştayken bile Rab’be gelip kurtulabilirler. Bu yaş durumu çocuktan çocuğa değişiklik gösterebilir. Ancak şu gerçek hiçbir zaman gözardı edilmemelidir: Eğer bir çocuk, hangi yaşta olursa olsun, Rab İsa’ya gelmek, O’na iman etmek istiyorsa, onun bu isteği reddedilmemeli, tam tersine ona anlayabileceği bir şekilde yardımcı olunarak Rab’be gelmesi sağlanmalı, bundan sonra da imanda güçlendirilerek yüreklendirilmelidir.

Küçük çocukların kurtulabilmeleri için yetişkin olmaları gerekmez. Oysa yetişkinlerin Tanrı’nın Egemenliğine girebilmesi için küçük bir çocuk gibi alçakgönüllü ve onlarınki gibi basit bir imana sahip olmaları gerekmektedir.

H. Zengin Genç Yönetici (18:18-30)

18:18-19   Bu kısımda Tanrı’nın Egemenliğini küçük bir çocuk gibi kabul etmek istemeyen bir adam tanıtılmaktadır. Bir gün, ileri gelenlerden biri Rab İsa’ya gelerek O’na, “İyi Öğretmen” dedi. “Sonsuz yaşama kavuşmak için ne yapmalıyım?” Bunun üzerine İsa, bu adamı ilkin iyi öğretmen şeklindeki sözleri nedeniyle sorgulamaya başladı. Ona iyi olan tek kişinin sadece Tanrı olduğunu anımsattı. Rabbimiz burada kendisinin Tanrı olduğunu inkâr etmemekte; tam tersine bu adamı bu gerçeği açıkça söylemeye yöneltmektedir. Eğer İsa iyi ise, o zaman kendisi Tanrı olmalıdır; çünkü iyi olan bir kimse varsa, o da sadece Tanrı’dır.

18:20   Bundan sonra İsa, “sonsuz yaşamı miras almak için ne yapmalıyım?” sorusunu ele aldı. Bizler sonsuz yaşamın miras alınmadığını ve iyi işlerle elde edilmediğini biliyoruz. Sonsuz yaşam, Tanrı’nın insanlara İsa Mesih aracılığıyla sunduğu bir armağandır. Rab İsa, bu adamı On Emir’e geri götürmekle, şeriatı tuttuğu takdirde kurtulabileceğini belirtmemiştir. Tam tersine İsa böyle yapmakla adama günahlarını göstermeyi amaçlıyordu. Rab İsa Mesih, şeriatın ikin-ci kısmını oluşturan ve insanlarla olan ilişkilerimizi belirleyen beş buyruktan söz ediyordu.

18:21-23   Şeriat yasalarının adamın yaşamında günahlarını kendisine gösterecek kadar etkili olmadığı anlaşılmaktadır. Çünkü bu adam gençliğinden beri bu yasaları tuttuğunu iddia ettiği halde, yaşamı hâlâ istenilen düzeyin çok gerisindeydi. İsa ona tek bir eksiğinin bulunduğunu söyledi. Bu adamın, komşularına karşı sevgisi eksikti. Eğer gerçekten de bütün bu emirleri yerine getirmiş olsaydı, o zaman her şeyini çoktan satacak ve parasını da yoksullara dağıtacaktı. Ama öyle yapmadı. Çünkü komşusunu kendisi gibi sevmiyordu. Sırf kendisi için yaşıyor, başkalarına karşı gerçek bir sevgi taşımıyordu. Adam bu sözleri duyunca çok üzüldü; çünkü son derece zengindi şeklindeki yoruma bakıldığında, gerçekten de öyle olduğu görülecektir.

18:24   İsa bu genç adamın durumuna baktıktan sonra, varlıklı kişilerin Tanrı Egemenliğine girmelerinin çok zor olacağı konusunda bir yorum yaptı. Bu zorluk insanın zenginliğe, bunları sevmeden ve bunlara güvenmeden sahip olmasındandır. Zengin olup da parayı sevmeyen var mı? İşte zor olan nokta burada yatıyor. Zengin olacaksın, ama paraya tapmayacaksın.

Bütün bunlar, imansızlar için olduğu kadar imanlılar için de bir takım rahatsız edici sorular ortaya çıkarmaktadır. Başkaları İsa Mesih’in kurtuluş haberinden yoksun bir şekilde yok olup giderken bizler rahatlık ve zenginlik içerisinde uyuşuk bir durumdaysak, gerçek anlamda komşumuzu sevdiğimizden söz edebilir miyiz? Hayır!

18:25   Bundan sonra İsa “devenin iğne deliğinden geçmesi, zenginin Tan-rı Egemenliğine girmesinden daha kolaydır” dedi. Bu söz üzerinde çeşitli açıklamalar yapılagelmiştir. Kimileri iğnenin deliğinin kent duvarlarındaki küçük bir kapı olduğunu, devenin buradan sadece diz çökmüş bir durumdayken geçebileceğini, dolayısıyla bunun çok zor bir iş olduğunu söylemektedirler. Oysa Doktor Luka, burada kesin bir şekilde operatörün dikiş iğnesinden söz etmekte ve Rab’bin bu sözleri yüzeyde göründüğü gibi belirgin bir şekilde anlaşılabilmektedir. Yani bir devenin iğne deliğinden geçmesi nasıl mümkün değilse, zengin bir kişinin de Tanrı’nın Egemenliğine girmesi o şekilde imkânsızdır. Öte yandan bunun, zengin bir kimsenin Tanrı’nın Egemenliğine kendi kişisel çabasıyla giremeyeceği anlamına geldiğini söylemek de yeterli değildir; çünkü yoksullar da kendi çabalarıyla egemenliğe giremezler. Egemenliğe girmenin zengin ya da yoksul olmakla herhangi bir ilişkisi yoktur. Bunun anlamı şudur: Zengin kişi, zenginliğini bir ilah durumuna getirdiği ve buna canının kurtuluşundan daha fazla önem verdiği sürece, bu kimsenin Tanrı Egemenliğine girebilmesi, kurtulabilmesi kesinlikle mümkün değildir. Sözü uzatmaya gerek yok. Bilindiği gibi kurtulanlar arasında zenginlerin sayısı çok azdır ve bunların da ilkin Tanrı önünde kendilerini alçaltıp kırmaları gerekmektedir.

18:26-27   Öğrenciler bütün bu söylenenler üzerinde düşünürlerken, “öyleyse bu durumda kim kurtulabilir?” diyerek merak etmeye başladılar. Onlar zenginliğin daima Tanrı’nın bereketinin bir belirtisi olduğunu kabul ederlerdi (Tes.28:1-8). Eğer zengin Yahudiler kurtulamıyorlarsa, kimler kurtulabilecekti? İsa buna karşılık olarak, Tanrı’nın insanların yapamayacağı şeyleri yapabildiğini söyledi. Başka bir deyişle Tanrı açgözlü, tamahkâr ve merhametsiz maddecileri eline alabilir, onların altına (maddeye) olan sevgilerini ortadan kaldırarak bunun yerine Rab’be olan derin bir sevgiyi yerleştirebilir. Bu göksel lütfun gerçekleştirdiği büyük bir mucizedir.

Bu arada bu kesimin Mesih inanlılarına oldukça düşündürücü birtakım sorular çıkardığını da belirtelim. Hizmetçi, Efendisinden üstün değildir; Rab İsa bizim suçlu ve günahkâr canlarımızı kurtarabilmek için kendi göksel zenginliğini terk etmiştir. O’nun yoksul olarak yaşadığı bir dünyada bizim zengin olarak yaşamamız uygun değildir. Canların taşıdığı değer, Mesih’in ikinci gelişinin çok yakın olması ve Mesih’in zorlayıcı sevgisi bizi maddesel her kaynağı Rab’bin işine yatırmaya yöneltmelidir.

18:28-30   Petrus, öğrencilerin Rab’bin ardından gidebilmeleri için evlerini ve ailelerini bıraktıklarını söylediği zaman Rab yanıt vererek, böyle fedakâr bir yaşamın bu dünyada kat kat fazlasıyla ödüllendirileceğini söyledi. 30’uncu ayetin ikinci kısmı olan “gelecek çağda sonsuz yaşama kavuşacaktır” sözü, sonsuz yaşamın bu yaşamda insanın her şeyini bırakmasıyla kazanılacağını öğretmiyor. Tersine, burada cennetin bütün bereketlerinden tam olarak yararlanılacağından ve Göksel Egemenlikteki ödüllerin arttırılacağından söz edilmektedir. Yani bu, tövbe edilerek girilen ruhsal yaşamın tadına tam anlamıyla varmak demektir.

I. İsa Öleceğini ve Dirileceğini Yine Bildiriyor (18:31-34)

18:31-33   İsa, Onikileri bir yana çekip, onları Kendisinin yakında ne gibi şeylerle karşılaşacağını söyleyerek üçüncü defa uyardı (bkz. 9:22,44). Çekeceği acıların Eski Antlaşma peygamberlerinin yazdıklarının gerçekleşmesi olacağını bildirdi. Göksel öngörü altında, Kendisinin ulusların eline teslim edileceğini söyledi. “İsa pek tabii ki kimse görmeden sessizce, ya da bir kargaşalık ortamında taşlanarak daha kolay bir şekilde öldürülebilirdi.”52 Ama eski dönem peygamberleri O’nun alaya alınacağını, üzerine tükürüleceğini ve ele verileceğini önceden bildirmiş olduklarından, bütün bunların aynen bu şekilde yerine gelmesi gerekiyordu. Evet, kamçılanarak öldürülecek, ancak üçüncü gün ölümden dirilecekti.

Bundan sonraki bölümler, İsa’nın şaşırtıcı bir şekilde önceden bildiği ve ‘bildirdiği’ olayların gerçekleşmesini anlatmaktadır:

- Kudüs'e gidiyoruz (18:35 - 19:45).

- İnsanoğlu uluslara teslim edilecek (19:47 - 23:1).

- O’nunla alay edecekler, O’na hakaret edecekler (23:1-32).

- O’nu öldürecekler (23:33-56).

- Üçüncü gün ölümden dirilecek (24:1-12).

18:34   Ne var ki öğrenciler bu sözlerden hiçbir şey anlamadılar. İsa’nın sözlerindeki anlam onlardan gizlenmişti. Onların bu noktada bu kadar saf olmalarını kolayca anlayamıyorsak da, herhalde onların bu sözleri anlayamamalarının nedeni şu olsa gerek: Öğrencilerin düşünceleri onları Roma’nın boyunduruğundan kurtaracak geçici bir kurtarıcının hayaliyle dopdolu olduğundan ve egemenliklerini bir an önce kurmak istediklerinden, bunun dışında kalan herhangi bir olasılığa düşüncelerinde kesinlikle yer vermek istemiyorlardı. Bizler de sık sık inanmak istediğimiz şeylere inanıyor; ön yargılarımıza uymadığı takdirde gerçeği bile göz göre göre reddetmiyor muyuz?

İ. Kör Dilencinin İyileştirilmesi (18:35-43)

18:35-37   Rab İsa artık Ürdün nehrinden geçerek Perea bölgesini terk ediyordu. Luka bundan sonraki olayın İsa’nın, Eriha’ya yaklaştığı bir zamanda meydana geldiğini yazıyor. Matta ile Markos ise, bu olayın Eriha’dan çıkarken meydana geldiğini yazmaktadırlar (Mat.20:29; Mar.10:46). Matta, olayda iki kör bulunduğunu, Luka ile Markos ise sadece tek bir kör bulunduğunu yazıyorlar. Luka burada yeni kentteki bir olaydan, Matta ile Markos ise eski kentteki olaylardan söz ediyor olabilir. Öte yandan bu kent yakınlarında körlerin gözlerinin açılmasıyla ilgili olarak birden fazla mucize yapılmış da olabilir. Gerçek açıklama her ne olursa olsun, bu yöndeki bilgilerimiz daha fazla ve ayrıntılı olsaydı, eminim konu üzerinde çelişki olarak nitelendirilen noktaların her biri ortadan kalkmış olurdu.

18:38   Kör dilenci her nasıl olmuşsa İsa’yı Mesih olarak kabul etmişti. Çünkü O’na Davut Oğlu! diye sesleniyor. Bu adam Rab’den kendisine acımasını, merhamet etmesini, yani gözlerini açmasını istedi.

18:39   Bazıları dilenciyi sussun diye azarladıysa da, o sürekli ve inatçı bir şekilde Rab İsa’ya seslenip bağırmaya devam etti. İnsanlar bir dilenciye aldırış dahi etmiyorlardı. Ama İsa onu dikkate aldı.

18:40-41   İsa durdu. Darby bu noktayı şu sözlerle güzel bir şekilde yorumluyor: “Yeşu bir zamanlar yalvararak göklerin güneşini durdurmuştu. Ama burada güneşin, ayın ve yıldızların Rab’bi, kör bir dilencinin yalvarışı üzerine olduğu yerde kalıyordu.” İsa’nın emriyle dilenciyi O’nun yanına getirdiler. İsa ona ne istediğini sordu. Dilenci hiç tereddüt etmeden ya da bir genellemede bulunmadan, gözlerinin görmesini istediğini söyledi. Bu adamın dileği ve duası kısa, belirgin ve iman doluydu.

18:42-43   Dilencinin imanı karşısında İsa, onun bu dileğini yerine getirdi. Adam o anda yeniden görmeye başladı. Sadece görmekle kalmadı, aynı zamanda Tanrı’yı yücelterek İsa’nın ardından gitti. Bu olaydan şu dersi çıkarabiliriz. Bizim için mümkün olmayan şeylerin Tanrı için mümkün olduğuna inanmaya cesaretimiz olsun. Çünkü büyük bir iman O’nu büyük çapta onurlandırmaktadır. Şairin yazdığı gibi;

Bir Kral’ın yanına geliyor,

O’ndan büyük şeyler diliyorsunuz,

O’nun gücü ve lütfu öylesine büyük ki,

O’ndan ne kadar çok isterseniz, yine de çok istemiş olmuyorsunuz.

John Newton

J. Zakay’ın Rab’bi Kabul Edişi (19:1-10)

Zakay’ın tövbe edip Rab’bi kabul ediş olayı, Luka 18:27’deki “İnsanlar için imkânsız olan, Tanrı için mümkündür” sözünün bir gerçek olduğunu göstermek-tedir. Zakay çok varlıklı, zengin bir adamdı ve bilindiği gibi zengin bir kim-senin Tanrı’nın Egemenliğine girmesi hemen hemen imkânsız bir şeydir. Ama Zakay kendisini Rab’bin önünde alçalttı ve zenginliğinin kendi canı ile Tanrı arasına girmesine izin vermedi.

19:1-5   İsa Kudüs’e yaptığı üçüncü ve son yolculuk sırasında, Eriha’ya girmiş kentin içinden geçerken, Zakay adlı bir vergi görevlisi büyük bir hevesle O'nu görmek istiyordu. Belli ki Zakay çok meraklı olduğundan dolayı İsa’yı görmek istedi. Kendisi vergi görevlilerinin başı olduğu halde, Kurtarıcı’yı görebilmek için gelenek göreneklere uymayan bir hareket yapmaktan utanmıyordu. Boyu kısa olduğundan, İsa’yı görebilmesinin kolay kolay mümkün olmayacağını biliyordu. Başkaları onun görmesini engelleyebilirlerdi. Bu nedenle İsa’nın geçeceği yolun yanında bulunan yabani incir ağacına doğru koşarak ağaca tırmandı. Onun bu iman girişimi çok geçmeden fark edildi. İsa yaklaştığı zaman başını yukarı kaldırıp Zakay’ı gördü. Ona hemen ağaçtan inmesini, o gün onun evinde kalacağını söyledi. İsa burada kendisini bu vergi memurunun evine davet ettiriyordu. İncil’in tamamında Kurtarıcı’nın kendisini bir eve davet ettirişiyle ilgili tek olay budur.

19:6   Zakay kendisine söyleneni yaparak sevinç içinde İsa’yı evine buyur etti. Zakay’ın Rab’be gelip günahlarından dönüşünün aynı gün olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

19:7   Kurtarıcı’yı eleştirenlerin hepsi söylenmeye başlayarak, O’nun gidip günahkâr birine konuk olduğunu söylediler. İsa’nın, bizim yaşadığımız dünyaya bu tür evlerde kalmak için geldiği gerçeğini görmek istemediler.

19:8   Kurtuluş bu vergi görevlisinin yaşamında çok çarpıcı değişiklikler yaptı. Kurtuluş bulan Zakay, İsa’ya gelerek şöyle dedi: “Malımın yarısını yoksullara veriyorum” (Zira o ana kadar yoksullardan haksızca fazla vergi almaktaydı). Bunun yanı sıra, kimden haksızlıkla bir şey aldıysa, bunu dört kat fazlasıyla geri vereceğine söz verdi. Bu, şeriatın gerektirdiğinden de fazlaydı (bkz. Çık.22:4,7: Lev.6;5: Say.5:7). Zakay’ın bu sözleri, onun artık sevgiyle hareket ettiğini göstermektedir. Oysa bu olaydan önce bütünüyle kendi cebini düşünen çıkarcı birisi olarak yaşamıştı.

Belli ki Zakay bu şeyleri dürüst olmayan yollarla elde etmişti. Bu yönde hiç kuşkumuz yok. Wuest, 8’inci ayetin ikinci kısmını şöyle tercüme ediyor: “Bir kimseden haksızlıkla bir şey aldığım için...” Dikkat edin, “...haksızlıkla bir şey almışsam” değil.

Öyle görünüyor ki, Zakay sanki böyle yapmakla kurtuluşunu buna borçlu olduğunu gösteriyor. Oysa durum hiç de öyle değildi. Zakay böyle yapmakla, Mesih’te yeni bir yaşam yaşadığını; Mesih’in, eski yaşamındaki bütün haksızlıklarından aklanmasını istediğini; ve vermiş olduğu kurtuluş için Tanrı’ya şükürlerini göstermek amacıyla parasını Tanrı’nın yüceliği ve komşularının bereketi için kullanmak istediğini söylüyordu.

8’inci ayet, onarma konusu üzerinde Kutsal Kitap’taki en etkili ayetlerden birisidir. Kurtuluş, insanın geçmişte yapmış olduğu hatalarını düzeltmez. Bu hataları düzeltecek olan, kurtulan kişinin kendisidir. İnsanın yeniden doğmadan önceki borçları, bu kişi yeniden doğduğu zaman affedilecek ya da unutulacak değildir. Eğer bir kimse kurtuluşundan önce para çalmışsa ve daha sonra tövbe edip Tanrı’nın bir çocuğu olmuşsa, o zaman Tanrı lütfu, bu kimsenin çaldığı parayı sahibine geri vermesini öngörür.

19:9   İsa Zakay’ın İbrahim’in bir oğlu olduğunu söyleyerek, Zakay’ın evinin o gün kurtuluşa kavuşmuş olduğunu bildirdi. Kurtuluş, Zakay’a kendisi doğuştan bir Yahudi olduğu için gelmemişti. Buradaki “İbrahim’in bir oğlu” terimi, doğal oğulluktan daha derin bir anlam taşır. Bu, Zakay’ın da İbrahim’in Rab’be olan imanına benzer bir imana sahip olduğunu gösterir. Yine kurtuluş, Zakay’ın evine Zakay parasını dağıtıp borçlarını ödediği için gelmemişti (ayet 8). Bunlar kurtuluşu getiren şeyler değil; kurtuluşun getirdiği sonuçlardır.

19:10   İsa kendisini bir günahkârın evinde kalmakla suçlayanlara karşılık olarak şöyle dedi: “İnsanoğlu kaybolmuş olanı arayıp kurtarmak için geldi!” Yani Zakay’ın tövbe edip Rab’be gelişi, Mesih’in yeryüzüne geliş amacının bir tür gerçekleşmesi demek oluyordu.

K. On Mina Benzetmesi (19:11-27)

19:11   Kurtarıcı Eriha’dan Kudüs'e yaklaşırken, öğrencilerinden birçoğu Tanrı’nın Egemenliğinin hemen ortaya çıkacağını sanıyorlardı. Rab onların bu umutlarını, onlara On Mina53 benzetmesini anlatarak suya düşürdü. Onlara Birinci ile İkinci Gelişi arasında bir dönem olacağını, bu dönemde öğrencilerinin Kendisine hizmet edeceklerini gösterdi.

19:12-13   Soylu bir adam benzetmesinin, Archelaus’un yaşamında gerçek bir paraleli bulunmaktadır (bkz. Mat.2:22). Hirodes bu adamı kendisi öldükten sonra yerine geçmesi için atamış; ancak Hirodes’in ölümünden sonra halk onun tahta çıkmasını kabul etmemişti. Atanışını devlet onayıyla güçlendirmek için Roma’ya kadar giden Archelaus daha sonra ülkesine geri dönmüş, hizmetçilerini ödüllendirmiş ve düşmanlarını da ortadan kaldırmıştı.

Benzetmedeki soylu adam Rab İsa’nın kendisidir. Nitekim O yeryüzüne geri dönüp egemenliğini kurmak için göğe gitmiştir. On köle O’nun öğrencilerini simgeler. Her birine bir mina vermiş ve Kendisi geri dönünceye kadar bu minayı işletmelerini söylemiştir. Rab’bin hizmetçilerinin yetenek ve hünerlerinde farklılıklar olsa da (bkz. Talant Benzetmesi, Mat.25:14-30), bunların İncil’i duyurma, Mesih’i dünyaya tanıtma ve dua etme gibi ortak ayrıcalıkları da bulunmaktadır. Hiç kuşku yok ki, mina burada bu tür şeyleri simgelemektedir.

19:14   Buradaki ülke halkı Yahudi ulusunu temsil etmektedir. Onlar Mesih’i sadece reddetmekle kalmamışlar; aynı zamanda arkasından temsilciler göndererek, “Bu adamın üzerimize kral olmasını istemiyoruz” diye haber iletmişlerdir. Bir heyet göndermeleri, İstefan gibi Mesih'in kullarına olan davranışlarını açıklıyor olabilir.

19:15   Rab, burada krallığını kurmak üzere geri gelen biri olarak tanıtılmaktadır. Rab geri döndüğünde kendilerine para vermiş olduğu kimselerle bu parayı nasıl kullandıkları konularında hesap görecektir.

Bu çağdaki Mesih inanlıları Mesih’in Yargı Kürsüsü önünde Mesih’e yapmış oldukları hizmetler kapsamında değerlendirileceklerdir. Bu değerlendirmeler, inanlılar topluluğu yukarı alındıktan hemen sonra yapılacaktır.

Büyük Sıkıntı Dönemi sırasında Mesih’in tanıkları olacak olan az sayıdaki sadık Yahudi Mesih inanlıları, Mesih’in İkinci Gelişi’nde değerlendirileceklerdir. Bu kısımda sözü edilen değerlendirme ya da hesaplaşma herhalde bu değerlendirme olsa gerek.

19:16   Kendisine bir mina verilen adam, bunu işleterek on mina kazanmıştı. Bu adam paranın kendisine ait olmadığının farkındaydı. Nitekim bundan “senin bir minan” diye söz etmesi, onun bu parayı efendisinin çıkarları doğrultusunda en iyi bir şekilde kullanmış olduğunu göstermektedir.

19:17   Efendisi bu adamı küçücük bir işte güvenilir olduğu için övdü ve ödüllendirdi. Vermiş olduğu ödül, on kent üzerinde yetkili olmaktı. Sadık bir şekilde yerine getirilen hizmetlere verilen ödüller, Mesih’in egemenliğindeki saltanatla bağlantılıdır. Bir öğrencinin hangi sınıra kadar saltanat süreceği, onun bu hizmetlere bağlılığı ölçüsünde olacaktır.

19:18-19   İkinci adam, kendisine başta verilen bir minanın yanında beş mina daha kazanmıştı. Ona verilen ödül de, beş kent üzerinde yetkili olmaktı.

19:20-21   Üçüncü adam ise eli boş bir şekilde, ama bir sürü mazeretlerle gelmişti. Bu adam, başta kendisine verilen ve işletmeyip mendile sararak sakladığı minayı efendisine geri vermek istedi. Bu minayla hiçbir şey kazanmamıştı. Neden acaba? Hiçbir şey kazanmadığı gibi, bunda efendisinin suçlu olduğunu ima etti. Efendisinin kendinden koymadığını alan, ekmediğini biçen sert bir adam olduğunu söyledi. Ne var ki söylemiş olduğu bu sözlerle kendi kendisini mahkûm ediyordu. Bu adam efendisinin gerçekten de böyle sert bir adam olduğunu düşünseydi, o zaman en azından gider, parasını faiz getirsin diye bir bankaya yatırırdı.

19:22   İsa bu efendinin sözlerinden alıntı yapmakla bu sözlerin doğru olduğunu onaylamamıştır. Kendi tembelliğinden dolayı efendisini suçlayan, adamın günahlı yüreğiydi. Eğer ki adam bu söylediklerine gerçek anlamda inanmış olsaydı, o zaman dikkatli bir şekilde davranır, başını böyle dertlere sokmazdı.

19:23   Bu ayet bize şunu söylemektedir: “Rab’bin hizmetinde işletmek için elimizde bulunan her şeyi bütünüyle değerlendirelim; yok, eğer tembellik yapıp yan gelip yatacaksak, bırakalım o zaman bu şeyleri Rab için işletecek olanlar işletsinler.”

19:24-26   Efendinin üçüncü adam için almış olduğu karar, adamın elindeki minayı almak ve bunu on minası olan ilk adama vermekti. Eğer bizler de Rab için elimize geçen fırsatları değerlendirmezsek, sonuçta bu fırsatlar bizim de elimizden alınacaktır. Öte yandan küçük şeylerde güvenilir olduğumuzu kanıtlarsak, Tanrı kendisine daha büyük hizmetlerde bulunabilmemizi olanaklı kılacaktır. Kendisinde zaten on mina olana bir mina daha verilmesi bazılarının hoşuna gitmeyebilir. Ne var ki bu, Rab’bi sevip O’na gayretle hizmet edenlere daha geniş fırsatların verildiği ruhsal yaşamın kesinleşmiş ilkelerinden birisidir. Kapıya gelen fırsatları değerlendirememek, eldekilerden de olmak demektir.

Ödülsüz bırakılan üçüncü adamın, başka şeyleri de yitirdiğinden söz edilmiyor. Yani burada adamın kurtuluşunu yitirmesi kesinlikle söz konusu değildir.

19:27   Efendinin, üzerlerine kral olmasını istemeyen vatandaşlar burada düşman olarak adlandırılmakta ve ölüme mahkûm edilmektedirler. Bu, Mesih’i reddeden ulusların başına gelecek üzücü felaketin önceden bildirilişidir.

X. İNSANOĞLU KUDÜS’TE (19:28-21:38)

A. Kudüs'e Görkemli Giriş (19:28-40)

19:28-34   İsa’nın çarmıha gerilmesinden önceki son Pazar günüydü. İsa Kudüs yolunda bulunan Zeytin dağının doğu eteklerine yaklaşmıştı. Beytfacı ve Beytanya’ya yaklaştığında öğrencilerinden ikisini karşıdaki köye göndererek, üzerinde Kudüs'e gireceği bir sıpayı kendisine getirmelerini söyledi. Onlara hayvanı tam olarak nerede bulacaklarını ve sahiplerinin ne diyeceğini bildirdi. Öğrenciler oraya niçin geldiklerini açıkladıklarında, hayvanın sahipleri, sıpalarını İsa’nın kullanımı için salıverme konusunda büyük bir istek gösterdiler. Hayvanın sahipleri belki daha önce İsa’nın hizmetleriyle bereket almış; bu nedenle de İsa’ya, işi düştüğünde hiç çekinmeden kendilerine gelebileceğini, O’na her zaman yardım etmeye hazır olduklarını söylemiş olabilirler.

19:35-38   Öğrenciler sıpayı İsa’ya getirdiler ve kendi giysilerini çıkararak İsa’nın oturması için sıpanın üzerine koydular. Zeytin dağının batı yakasından Kudüs'e inerken halk giysilerini O’nun önüne yola seriyordu. Bundan sonra İsa’nın bütün izleyicileri hep bir ağızdan İsa’nın yapmış olduğu mucizelerden dolayı sevinç içinde yüksek sesle Tanrı’yı övmeye başladılar. İsa’yı, Tan-rı’nın Kralı olarak adlandırdılar ve O’nun gelişinin etkisinin gökte esenlik, en yücelerde yücelik olduğunu söylediler. Onların “Yeryüzünde esenlik!” değil de “Gökte esenlik!” diyerek bağırmış olmaları çok önemlidir. Çünkü Barış Başka-nı, insanlar tarafından reddedilip yakın bir zaman sonra öldürüleceğinden, artık yeryüzünde barış ve esenlik olamayacaktı. Ama İsa Mesih’in Golgota’daki çar-mıh üzerindeki ölümü, ölümden dirilişi ve göğe alınışının bir sonucu olarak göklerde kalıcı bir barış olacaktı.

19:39-40   İsa’nın insanlar önünde bu denli yüceltilmesine dayanamayan bazı Ferisiler, İsa’ya öğrencilerini susturmasını söylediler. Ama İsa onlara böyle bir sevinç ve tezahüratın kaçınılmaz olduğunu söyleyerek karşılık verdi. “Eğer öğrenciler susacak olsa, taşlar bağıracaktır!” dedi. Böylece Ferisileri cansız taşlardan daha sert ve duyarsız oldukları için azarladı.

B. İnsanoğlu Kudüs İçin Ağlıyor (19:41-44)

19:41-42   İsa yaklaşıp Kudüs'ü görünce, yakalamış olduğu bu altın fırsatı kaçırdığı için kent üzerine bir ağıt yaktı. İnsanlar O’nu Mesih olarak bir kabul etseydiler, bu onlar için eşsiz bir esenlik (selamet) demek olacaktı. Ama onlar Rab’bin esenliğin kaynağı olduğunu kabul etmek istemediler. Şimdi ise artık çok geçti. Çünkü Tanrı Oğlu’na yapacaklarını çoktan kararlaştırmışlardı. O’nu reddettikleri için gözleri körleşmişti. Bu durumda O’nu görmek istemediklerinden, artık hiçbir zaman göremeyeceklerdi.

İsterseniz Kurtarıcı’nın akıttığı gözyaşları konusu üzerinde biraz duralım. W.H. Griffith bu doğrultuda şunları yazıyor: “Gelin, göz yaşlarındaki sırrı öğreninceye dek kucağında oturalım, kent ve kasabaların günahlarını ve içler acısı durumlarını görerek biz de onlar için ağlayalım.”54

19:43-44   İsa burada, başkomutanları Titus’un önderliğindeki Roma ordusunun Kudüs'ü ele geçireceğini; her yönden kenti saracağını, kentte oturanları kıskıvrak yakalayacağını, genç yaşlı herkesi öldüreceğini, duvarları ve binaları yerle bir edeceğini söylüyordu. Taş üstünde taş kalmayacaktı. Bütün bunlar Kudüs'ün, Tanrı’nın kendisinin yardımına geldiği (ziyaret ettiği) zamanı fark etmemesi nedeniyle olacaktı. Gerçekten de Rab, kenti kurtuluş sunmak amacıyla ziyaret etmişti. Ama insanlar O’nu istemediler. Kendi yaşamlarında O’na yer vermediler.

C. İsa Satıcıları Tapınaktan İkinci Defa Kovuyor (19:45-46)

19:45-46   İsa halka yönelik hizmetinin daha henüz başlarındayken bir kez tapınağı (satıcılardan) temizlemişti (Yu.2:14-17). Şimdi de hizmetinin sonuna yaklaştığı bu günlerde bu kutsal tapınaktan, burayı haydut inine çevirenleri kovuyordu. Ticareti Tanrı’yla ilgili şeylere de bulaştırmak her çağda her zaman olmuştur. Hıristiyan kuruluşlar da dahil olmak üzere yeryüzündeki dinsel kuruluşların birçoğu Tanrı’nın adını kullanarak çeşitli vakıflar kurmuşlar, kimileri bunlardan kişisel kazanç elde etmişler ve etmektedirler.

Mesih yapmış olduğu bu girişimi desteklemek için Kutsal Yazılardan alıntılar yaptı (Yşa.56:7; Yer.7:11). İnanlılar topluluğundaki her yanlış uygulamanın yerine getirilecek olan yenilik, Tanrı Sözü’ne uygun bir şekilde yapılmalıdır.

Ç. İsa Tapınakta Her Gün Ders Veriyor (19:47-48)

19:47-48   İsa her gün tapınak alanında ders veriyordu. Büyük bir olasılıkla O, bu öğretişlerini tapınağın içerisinde değil; halkın girmeye izinli olduğu tapınağın avlusunda veriyordu. Yahudi din önderleri, O’nu yok etmek için bazı gerekçeler bulmayı amaçlıyor olsalar da halk, mucizeler yaratan bu Nasıralı’yı el üstünde tutmaya devam ediyordu. O’nun saati henüz gelmemişti. Ama yakın bir zamanda O’nun vakti dolacak ve o zaman başkâhinler, din bilginleri ve Ferisiler O’nu öldürmeyi tasarlamak için bir araya geleceklerdi.

Günlerden pazartesiydi. O’nun halka yönelik öğretişlerinin sonuncusu olan bir sonraki günde, yani salı günü yaşanan olaylar, 20:1 - 22:6’da anlatılmaktadır.

D. İnsanoğlu’nun Yetkisi Sorgulanıyor (20:1-8)

20:1-2   Ne ilginç bir görüntü! Usta Öğretmen hiç yorulmak bilmeyen bir gayretle tapınakta iyi haberi duyurmakta; İsrail’in önde gelenleri de O’nun öğretme yetkisi olup olmadığını soruşturmaktaydılar. Onlara göre İsa, Nasıra kasabasının sıradan bir marangozuydu. İyi bir eğitim görmemişti. Bir ilahiyat okulundan aldığı akademik bir derecesi yoktu. Elinde ne gibi yetki belgeleri vardı? Başkalarına öğretme ve tapınaktan satıcıları kovma yetkisini O’na kim vermişti? Bunları bilmek istiyorlardı.

20:3-8   İsa onlara bir soru sorarak karşılık verdi. Soracağı bu soruyu doğru bir şekilde yanıtlasaydılar, o zaman kendisi de onların sorusunu yanıtlayacaktı. Yahya’nın vaftiz etme yetkisi Tanrı’dan mıydı, yoksa insanlardan mı? Bu soru karşısında kıskıvrak yakalanmışlardı. Eğer Yahya’nın, tanrısal yetkiyle vaaz ettiğini kabul edecek olsalar, bu kez kendilerine onun duyurmuş olduğu habere niçin tövbe ederek itaat etmedikleri, tanıtmış olduğu Mesih’i niçin kabul etmedikleri sorulacaktı. Öte yandan Yahya’nın da diğer profesyonel öğretmenlerden biri olduğunu söyleyecek olsalar, Yahya’yı Tanrı’nın bir peygamberi olarak kabul eden kalabalıkların öfkesiyle karşılaşacaklardı. Bu nedenle, “Yahya’nın bu yetkiyi nereden aldığını bilmiyoruz” dediler. İsa da onlara, “Ben de size bunları hangi yetkiyle yaptığımı söylemeyeceğim” diye karşılık verdi. Eğer Yahya ile ilgili bu kadar basit bir şeyi söyleyemiyorlarsa, Yahya’dan daha büyük olan Kişi’nin yetkisini sorgulamaya ne hakları vardı? Bu metin, Tanrı Sözü’nü öğretmek için gerekli olan en büyük şeylerden birinin, Kutsal Ruh’la dolu olmak olduğunu göstermektedir. Kutsal Ruh’la dolu olan bir kimse; yetkileri, almış oldukları diplomalar, dereceler ve ödüllerden kaynaklanan insanları kolayca alt edebilir.

Büyük bir olasılıkla kıskançlıktan kaynaklandığını söyleyebileceğimiz, “Dip-lomanı nereden aldın? Seni kim bu yetkiye getirdi?” türündeki eski sorular bugün de hâlâ sorulabilmektedir. Tanınmış bir ilahiyat fakültesinin sınıflarında pabuç eskitmemiş olan başarılı ve bereketli bir İncil vaizi, işgal etmiş olduğu mevkie gelmeyi hak edip etmediği ya da bu yere yaraşmadığı konularında başkaları tarafından her zaman eleştirilecektir.

E. Kötü Bağcılar Benzetmesi (20:9-18)

20:9-12   Tanrı’nın, İsrail ulusu üzerinde sürekli kan ağlayan yüreği buradaki kötü bağcılar benzetmesinde bir kez daha ortaya çıkmaktadır. Bu benzetmedeki bağını (İsrail’i) bağcılara (İsrail ulusunun liderlerine) kiralayan adam, Tanrı’dır (bkz. Yşa.5:1-7). Bu adam bağın ürününden kendisine pay vermeleri için bağcılara hizmetçilerini gönderiyor. Bu hizmetçiler İsrail’i tövbeye ve ima-na çağıran Yeşaya ve Vaftizci Yahya gibi Tanrı peygamberleriydiler. Ne var ki İsrail’in yöneticileri, peygamberlere her zaman elem çektirdiler ve onları öldürdüler.

20:13   Son olarak Tanrı, (tabii Mesih’in sayılmayacağını başta biliyor olsa da) belki O’nu sayarlar diye sevgili Oğlunu gönderdi. Burada dikkat edin, Mesih kendisini diğerlerinden ayırmaktadır: Onlar birer hizmetçi; Kendisi ise Oğul’dur.

20:14   Bağcılar, geçmiş tarihlerinde olduğu gibi Mirasçı’dan kurtulmaya kararlıydılar. “Miras bize kalsın” diyerek İsrail ulusunun yetkili tek liderleri ve öğretmenleri olmak istediler. Ellerindeki dinsel makamı İsa’ya teslim etmeye yanaşmadılar. O’nu öldürdükleri zaman İsrail’de kendilerine karşı duracak kimsenin kalmayacağını düşündüler.

20:15-17   Böylece, onu bağdan dışarı atıp öldürdüler. Bu noktada İsa, dinleyicilerine bağ sahibinin bu kötü bağcılara ne yapacağını sordu. Matta kitapçığında baş kâhinlerle ihtiyarlar bu soruyu, bağ sahibinin bu kişileri öldüreceğini söyleyerek yanıtladılar ve aynı zamanda kendi kendilerini de yargılamış oldular (Mat.21:41). Burada ise yanıtı Rab’bin kendisi veriyor: Gelip o bağcıları yok edecek, bağı da başkalarına verecektir. Bu, Mesih’i reddeden Yahudilerin yok edileceği; Tanrı’nın bu ayrıcalıklı yere başkalarını getireceği anlamına gelmektedir. Buradaki “başkaları,” uluslar ya da son günlerdeki tövbeli ve yeniden doğuşlu Yahudi inanlılar olabilir. Yahudiler böyle bir düşünceyi duymak dahi istemediler. “Tanrı korusun!” diyerek tepki gösterdiler. Rab durumun böyle olacağını Mezmur 118:22’den alıntı yaparak doğruladı. Yahudi yapıcılar Mesih’i, yani Taş’ı reddetmişlerdi. Kendi düşünce ve tasarılarında İsa’ya hiçbir yer vermiyorlardı. Ama Tanrı O’nu en saygın yerde bulunan ve vazgeçilmez bir taş olan, köşenin baş taşı durumuna getirerek en önemli yeri işgal etmesini kesin bir şekilde kararlaştırmıştı.

20:18   18’inci ayette Mesih’in gelişlerinin her ikisinden de söz edilmektedir.55 O’nun Birinci Gelişi yerde bulunan bir taşa benzetilmiştir. İnsanlar O’nun alçakgönüllülüğü ve sadeliğinden tökezlemişler ve O’nu reddettikleri için paramparça olmuşlardır. Ayetin ikinci bölümünde bu taş gökten düşen ve imansızları tuz buz eden bir taş olarak görünmektedir.

F. Sezar’ın Hakkını Sezar’a, Tanrı’nın Hakkını Tanrı’ya Vermek (20:19-26)

20:19-20   Din bilginleriyle başkâhinler, İsa’nın kendilerine karşı konuştuğunu anladıklarından, O’nu bir an önce yakalamak istediler. O’nu söyleyeceği bir sözle tuzağa düşürmek ve böylelikle Romalı vali tarafından yargılanmasını sağlayabilmek amacıyla Rab’be muhbirler gönderdiler. Bu muhbirler ilkin O’nu Tanrı’ya her ne pahasına olursa olsun bağlı kaldığını ve insanlardan korkmadığını söyleyerek övdüler. Bu şekilde davranarak O’nun Sezar’a karşı bir şeyler söyleyeceğini umuyorlardı.

20:21-22   Sonra O’na, bir Yahudi’nin Sezar’a vergi vermesinin Kutsal Yasa'ya uygun olup olmadığını sordular. Eğer İsa bunun uygun olmadığını söyleyecek olursa, o zaman O’nu yasalara karşı gelmekle suçlayıp, yargılanması için Romalı yetkililere teslim edebileceklerdi. Yok, bunun uygun olduğunu söyleyecek olursa, o zaman da Hirodes yanlılarını karşısına alacak ve kendisini bu noktada büyük Yahudi kitlelerinin desteğinden yoksun bırakacaktı.

20:23-24   İsa, Kendisine karşı bir düzen kurulduğunun farkına varmıştı. Herhalde kendisinde olmadığından olsa gerek, Rab kendisine bir dinar gösterilmesini istedi. Onların bu parayı ellerinde bulundurup kullanmaları, Yahudi olmayan ulusların esareti altında bulunduklarını gösteriyordu. İsa onlara, “üzerindeki resim ve yazı kimin?” diye sordu. Onlar da “Sezar’ın” dediler.

20:25-26   Bunun üzerine İsa onları şu sözlerle susturdu: “Sezar’ın hakkını Sezar’a, Tanrı’nın hakkını da Tanrı’ya verin!” Öyle anlaşılıyordu ki onlar Sezar’a ait olan şeylerle ilgilendikleri kadar Tanrı’ya ait olan şeylerle ilgilenmiyorlardı. “Para Sezar’ın malı, sen de Tanrı’nın malısın. Bırak bütün dünya paraya sahip olsun – ama asıl önemlisi, bırak Tanrı yarattıklarına sahip olabilsin!” Yaşamda önemli şeyleri gözardı ederken önemsiz konularda vakit kaybetmek çok kolaydır. Bunun gibi, insan kardeşlerimize olan borçlarımızı kolayca ödeyebilirken, Tanrı’ya hak etmiş olduğu şeyleri ne yazıktır ki vermiyoruz.

G. Sadukiler ve Diriliş Konusundaki Görüşleri (20:27-44)

20:27   İsa’yı politik bir soruyla tuzağa düşürme düşünceleri suya düşünce, Sadukilerden bazıları, İsa’ya gelerek O’nu bu kez bir ilahiyat sorusuyla tuzağa düşürmek istediler. Bunlar ölmüş olan bedenlerin bir daha dirilebileceğini inkâr ediyorlar, aşırı benzetmeler yaparak diriliş konusundaki öğretişin saçma bir şey olduğunu göstermeye çalışıyorlardı.

20:28-33   Onlar İsa’ya, Musa’nın şeriatında bekâr bir adamın, evli olan kardeşinin çocuk bırakmadan ölmesi durumunda, soyadının devamı ve mal mülk hakkının korunabilmesi için kardeşinin dul kalan karısıyla evlenmesi gerektiğini söylediğini anımsattılar (Tes.25:5). Anlattıkları hikâyeye göre bir kadın arka arkaya yedi erkek kardeşle evlenmiş. Yedincisi de öldüğü halde kadın hâlâ çocuksuzmuş. Sonra kadın da ölmüş. “Buna göre, diriliş günü kadın bunlardan hangisinin karısı olacak?” sorusunu İsa’ya yönelterek, bunu nasıl yanıtlayacağını öğrenmek istiyorlardı. Üstelik yanıtlanması böylesine imkânsız bir soruyu tasarlayıp sorabildikleri için kendilerini çok akıllı görüyorlardı.

20:34   İsa onları evlilik ilişkisinin sadece bu dünyada olduğunu, cennette devam etmeyeceğini söyleyerek yanıtladı. İsa burada karı ve kocaların birbirlerini tanımayacağını söylemedi. Ancak onların cennette birbirleriyle olan ilişkileri bütünüyle başka bir boyutta olacaktı.

20:35   “O çağa ... erişmeye layık görülenler” sözü, herhangi bir kimsenin cennete kendi başına layık olduğu anlamında değildir. Çünkü günahlıların erişebilecekleri tek layıklık, Rab İsa Mesih’in layıklığıdır. “Kendilerini yargılayıp suçlu çıkaranlar, Mesih’in söylediklerini doğrulayanlar ve her şeye sadece Mesih’in layık olduğunu kabul edenler; evet sadece bunlar layıktırlar.”56 Burada geçen ölülerin dirilişi terimi, sadece inanlıların dirilişinden söz etmektedir. Aslında bu terim ölülerin arasından (Grekçe’de ek) dirilmek anlamına gelmektedir. Bütün ölülerin –imanlı ya da imansız– aynı anda hep birlikte dirilecekleri şeklinde bir öğretiş Kutsal Kitap’ta bulunmaz.

20:36   Göksel vatanda bulunmanın üstünlüğü 36’ncı ayette de sürdürülmektedir. Artık bir daha ölüm olmayacak, bu kapsamda insanlar meleklere benzer olacaklardır. Ayrıca Tanrı’nın çocukları olarak açıklanacaklardır. İmanlılar zaten Tanrı’nın oğulları ya da çocuklarıdırlar; ama bu oğulluk dışarıdakiler tarafından görülmemektedir. Cennette gözle görülür bir şekilde Tan-rı’nın çocukları oldukları açıklanacaktır. Onların Birinci Dirilişe katılmaları şu gerçeği güvence altına almaktadır: “Mesih göründüğü zaman O’na benzer ola-cağımızı biliyoruz. Çünkü O’nu olduğu gibi göreceğiz” (1Yu.3:2). “Yaşamımız olan Mesih göründüğü zaman, biz de O’nunla birlikte yücelmiş olarak görüne-ceğiz” (Kol.3:4).

20:37-38   İsa diriliş gerçeğini kanıtlamak için Musa’nın, Rab’bin kendisini İbrahim’in Tanrısı, İshak’ın Tanrısı ve Yakup’un Tanrısı olarak adlandırmış olduğunu söylediği Çıkış 3:6’ya başvurdu. Eğer Sadukiler şöyle bir durup düşünecek olsalardı, şu şeyleri fark edeceklerdi: (1) Tanrı ölülerin değil, yaşayanların Tanrı’sıdır. (2) İbrahim, İshak ve Yakup çoktan ölmüşlerdi. Bunu şöyle sonuçlandırmamız gerekmektedir. Tanrı bu üçünü de ölümden diriltmiş olmalıdır. Tanrı’nın, yaşayanların Tanrısı olma özelliği dirilişi gerektirir. Rab, “Ben İbrahim’in Tanrısıydım” demedi, “Tanrısıyım”dedi.

20:39-44   Din bilginlerinden bazıları, İsa’nın bu sözlerinin doğru olduğunu kabul etmek zorunda kaldılar. Ancak İsa sözlerini daha bitirmemişti. Bir kez daha Kutsal Yazılara başvurdu. Mezmur 110:1’de Davut, Mesih’e Rab diye hitap etmişti. Yahudiler, Mesih’in Davut’un oğlu olacağını genelde kabul ederlerdi. Mesih aynı anda Davut’un hem Rab’bi hem de oğlu nasıl olabiliyordu? Bu sorunun yanıtı Rab İsa’nın kendisiydi. O, İnsanoğlu olarak Davut’un soyundan geliyor; ama bununla birlikte Davut’un Yaratıcısı da oluyordu. Ancak onlar bunu göremeyecek kadar kördüler.

Ğ. Yazıcılara Karşı Uyarı (20:45-47)

20:45-47   Bundan sonra İsa kalabalıkları din bilginlerine, yani yazıcılara karşı uyardı. Bunlar uzun kaftanlar içinde dolaşmaktan hoşlanırlar, böylece kendilerini dindar gösterirlerdi. Meydanlardan geçerken selamlanmaya bayılırlardı. Şölenlerde ve havralarda en seçkin yerlere oturmaya can atarlardı. Uzun dualarla kötülüklerini örtmeye çalışan bu ikiyüzlüler, savunmasız dul kadınların mal ve mülklerini yerlerdi. Bu tür ikiyüzlülüklerin hepsi sert bir şekilde cezalandırılacaktır.

I. Dul Kadının İki Bakır Parası (21:1-4)

21:1-4   İsa, tapınağın bağış kutusuna bağışlarını atan zenginleri seyrederken, zenginler ile fakir bir dul kadın arasındaki belirgin ayrılıkları görerek çok şaşırmıştı. Zenginler ceplerindeki paranın birazını, bu kadın ise hepsini atmıştı kutuya. Tanrı’nın değerlendirmesine göre bu dul kadın diğerlerinin vermiş olduklarının toplamından daha fazlasını vermişti. Onlar kutuya zenginliklerinden artanı, kadın ise yoksulluğuna rağmen, geçinmek için elinde olanı atmıştı. “Gerekli olmadığı için verilen zenginlik altınını Tanrı dipsiz derinliklere atar; oysa bakır parayı eline alarak öper; buna sonsuzluk altını olarak değer verir.”57

İ. Gelecekteki Olayların Sıralanışı (21:5-11)

Bu bölümün 5-33’üncü ayetlerinde çok önemli peygamberlik sözleri yer almaktadır. Bu sözler Matta 24 ve 25’inci bölümlerde anlatılan Zeytin dağındaki konuşmalara benziyorsa da, tamamen aynı sözler değildir. Şunu bir kez daha anımsayalım ki, İncil bölümleri arasındaki farklılıklar daima derin önem taşırlar.

Buradaki konuşmalarda, Rab’bi Kudüs'ün İ.S. 70’teki yıkılışından ve İkinci Gelişi’nden önce meydana gelecek olan olaylardan söz ederken görüyoruz. İsa burada hem çok yakın bir gelecekte olacakları, hem de dünyanın sonunun yaklaştığı günlerde olacak olanları anlatmaktadır. O’nun önbildirilerinin bazıları, Titus’un Kudüs'ü yerle bir edişiyle kısmen gerçekleşmiştir, diğerleri de gelecekteki Sıkıntı Dönemi’nin sonunda tamamen gerçekleşmiş olacaktır.

Bu konuşmalar şu sıralamada yapılmıştır:

1- İsa Kudüs'ün yıkılışını bildirdi (5, 6. ayetler).

2- Öğrenciler bunun ne zaman olacağını sordular (7. ayet).

3- İsa, öncelikle İkinci Gelişi’nden önce gerçekleşecek olayların genel bir görünümünü anlattı (8-11. ayetler).

4- Sonra Kudüs'ün düşüşünü ve bundan sonra başlayacak olan dönemi betimledi (12-24. ayetler).

5- Son olarak, İkinci Gelişi’nden önce yer alacak olan belirtilerden söz etti ve öğrencilerini Kendisinin geri dönüşünü her an hazır bir durumda beklemeleri için uyardı (25, 26. ayetler).

21:5-6   Bazı kişiler Hirodes’in tapınağının güzelliğine hayran olduklarını belirtince, İsa onları geçici olan maddesel şeylere gönül bağlamamaları konusunda uyardı. Çünkü tapınağın bütünüyle yerle bir edileceği günler çok yakında geliyordu.

21:7   Öğrenciler bunun ne zaman olacağını öğrenmek ve gelişinin ne gibi belirtiler göstereceğini bilmek için bir anda meraklandılar. Onların sorusu şüphe yok ki, bütünüyle Kudüs'ün Yıkılışı konusuyla ilgiliydi.

21:8-11   Kurtarıcı’nın yanıtı onları ilkin, tapınağın egemenliğin kuruluşundan önce yeniden yıkılacağı gelecekteki çağın sonuna götürmektedir. O dönemlerde sahte mesihler ortaya çıkacak, sahte söylentiler olacak, savaşlar ve ayaklanmalar olacaktır. Sadece uluslararasında anlaşmazlık ve çekişmeler olmayacak; aynı zamanda büyük doğal afetler, depremler, yer yer kıtlıklar, salgın hastalıklar, terör olayları ve gökte olağanüstü belirtiler olacaktır.

J. Son Gelmeden Önceki Dönem (21:12-19)

21:12-15   Bundan önceki kısımda İsa çağın son bulmasından hemen önce yaşanacak olayları tanımlamıştı. 12’nci ayet şu sözlerle açılıyor: “Ama bütün bu olaylardan önce...” Bu nedenle 12-24’üncü ayetlerin, bu konuşmaların yapıldığı zaman ile gelecekteki Sıkıntı Dönemi arasında geçecek olan dönemi tanımladığına inanmaktayız. İsa’nın öğrencileri yakalanacak, elem çekecek, din ve devlet görevlilerinin önünde yargılanacak ve zindanlara atılacaklardır. Bu onlar için bir yenilgi ve felaket gibi görünse de, Rab bu olaylar aracılığıyla Kendi yüceliğinin tanıklığını yapacaktır. Öğrenciler yakalandıkları zaman kendilerini nasıl savunacaklarını önceden hiç merak etmemeliydiler. Rab bu tecrübe saatinde onlara konuşmak için bilgelik vereceğini vaat etmiş, bu yolla kendilerine karşı çıkanların hiç birinin bu sözlere karşı direnemeyeceğini, bir şey diyemeyeceğini söylemiştir.

21:16-18   Aileler arasında birbirini ele verenler olacak, imansız akrabalar inanlıları ele verecekler ve bazıları Mesih’e olan imanları nedeniyle öldürüleceklerdir. 16’ncı ayetteki, “Bazılarınızı öldürtecekler” sözü ile 18’inci ayetteki “Başınızın saçlarından bir tel bile yok olmayacaktır” sözü arasında kesin bir çelişki varmış gibi gözükmektedir. Bu şu anlama gelebilir: Bazıları Mesih uğrunda öldürülseler bile, ruhsal olarak bütünüyle korunacaklardır. Ölecekler, ama mahvolmayacaklardır.

21:19   19’uncu ayet insanların Mesih’e olan imanları nedeniyle elem gördükleri zaman, Mesih’i tanıdıklarını inkâr etmektense sabırla bu sıkıntılara göğüs germelerinin, imanlarının gerçek olduğunu kanıtlayacaklarını belirtmektedir. Gerçek anlamda kurtulanlar, ne pahasına olursa olsun imanlarında sadık ka-lacaklardır. K.M yeni çevirisi bunu şu özetle açıklıyor: “Katlanışınızla canla-rınızı kazanacaksınız.”

K. Kudüs'ün Sonu (21:20-24)

21:20-24   Rab İsa, burada Kudüs'ün İ.S 70’teki yıkılışı konusunu açıklıkla ele alıyor. Bu olay, kentin Roma orduları tarafından kuşatılmasıyla başlayacaktı.

İ.S. 70 yıllarında yaşamış bir Mesih inanlısı, Kudüs'ün yıkılacağını ve o güzelim mermer tapınağın yerle bir edileceğini belirten özel bir ifadede bulunmuştu: “Kudüs'ün ordular tarafından kuşatıldığını görünce bilin ki, kentin yıkılacağı zaman yaklaşmıştır.” Bu, Kudüs kentinin yıkılacağını gösteren apaçık bir belirtiydi. Bu şeyler olmaya başlayınca inanlıların kentin dışına çıkıp dağlara kaçmaları gerekiyordu. Bazıları, orduların surların dışında kenti kuşatmış, kaçmanın artık imkânsız bir şey olduğunu görünce imansızlığa düşmüş olabilirler. Ne var ki Tanrı’nın Sözü hiçbir zaman yanılmaz. Romalı komutanın ordularını kısa bir süre için geri çektiği bir dönemde, kentteki Yahudi Mesih inanlıları kentin dışına çıkarak kaçabilmişlerdi. Kentten kaçanlar Pella denilen yere gitmişler, orada güvenlik içinde korunmuşlardı.58

Kente girmek için yapılacak herhangi bir girişim onların ölümüyle sonuçlanacaktı. Çünkü kent, Tanrı’nın Oğlu’nu kabul etmediği için cezalandırılmak üzereydi. Gebe kadınlar ve çocuk emziren annelerin, Tanrı’nın İsrail ülkesi ve Yahudi halkı üzerine dökeceği yargıdan kaçmaları çok zor olacaktı. Birçokları öldürülecek, sağ kalanlar da tutsak olarak tüm ulusların arasına sürülecekti.

24’üncü ayetin ikinci kısmı, eski Kudüs kentinin o dönemden başlayarak diğer ulusların dönemleri tamamlanıncaya dek bu ulusların ayakları altında çiğneneceği konusunda kesin bir önbildiride bulunmaktadır. Bu, Yahudilerin burayı kısa dönemler içerisinde egemenlikleri altında bulunduramayacağı anlamına gelmez. Buradaki düşünceye göre, kent sürekli olarak diğer ulusların dönemleri tamamlayıncaya dek çeşitli ulusların müdahalesine ve istilasına uğrayacaktı.

Yeni Antlaşma’nın ulusların zenginliği, ulusların sayısının tamamlanması ve ulusların dönemleri konularını birbirinden ayırdığını anlıyoruz.

1. Ulusların zenginliği (Rom.11:12), Tanrı’nın İsrail’i geçici olarak devre dışı tuttuğu bu dönemde diğer ulusların oturacakları ayrıcalıklı yerler demektir.

2. Ulusların sayısının tamamlanması (Rom.11:25), Mesih’in uluslardan oluşan gelininin  yeryüzünden alındığı ve Tanrı’nın İsrail ile olan ilişkilerini yeni baştan ele alacağı Kilisenin Alınışı zamanı demektir.

3. Ulusların dönemleri (Luk.21:24), gerçek anlamda Babil sürgünlüğü zamanında (İ.Ö 521) başlamıştır ve diğer ulusların Kudüs kenti üzerinde bir daha söz sahibi olamayacağı bir zamana dek devam edecektir.

Kurtarıcı’nın bu sözleri söylediği zamandan başlayarak günümüze kadar geçen yüzyıllar içerisinde Kudüs kenti, çeşitli ulusların egemenliği altına girmiştir. Roma İmparatoru Julianus (İ.S. 331-363) Rab’bin bu önbildirisinin yanlış olduğunu ispatlamaya çalışarak Mesih inancına leke sürmeyi amaçladı. Kudüs'teki tapınağı yeniden kurmaları için bazı Yahudileri teşvik etti. Yahudiler sevinçle işe koyuldular. Savurganlığın en aşırı derecesine varırcasına gümüşten yapılmış kazma ve kürekler kullandılar. Ne var ki çalışırlarken büyük bir deprem oldu ve yerden çıkan ateşler nedeniyle işi bırakmak zorunda kaldılar. Başladıkları projeyi bitiremediler.59

L. Mesih’in İkinci Gelişi (21:25-28)

21:25-28   Bu ayetler Mesih’in İkinci Gelişi’nden hemen önce meydana gelecek olan doğa olaylarını ve yeryüzüne gelecek olan felaketleri tanımlamaktadır. Güneş, ay ve yıldızlarla ilgili gözle görülür değişiklikler ve hareketler olacaktır. Uzaydaki gezegenler yörüngelerinden dışarıya çıkarılacaklardır. Bu, yeryüzünün ekseninde bazı değişmelere yol açabilecektir. Karaların üzerine çok büyük dalgalar vuracak ve her şey süpürülüp götürülecektir. Gezegenlerin yeryüzüyle çarpışacak kadar yaklaşmalarıyla bütün insanlar paniğe kapılacaklardır. Ama Tanrı’ya iman edenler için bir umut kapısı olacaktır.

O zaman İnsanoğlu’nun bulut içinde büyük güç ve görkemle geldiğini görecekler. Bu olaylar gerçekleşmeye başlayınca doğrulun ve başlarınızı kaldırın. Çünkü kurtuluşunuz yakın demektir.

M. İncir Ağacı ile Diğer Bütün Ağaçlar (21:29-33)

21:29-31   İsa’nın Gelişinin yaklaştığını belirten diğer bir belirti, incir ağacının ya da herhangi bir ağacın yapraklanmasıdır. İncir ağacı İsrail ulusunun simgesidir. Bu ağaç, yani İsrail, son günlerde yeniden meyve vermeye başlayacaktır. Gerçekten de yüzyıllar süren yayılmalar ve belirsizliklerden sonra İsrail ulusunun 1948’de yeniden bir devlet kurabilmesi ve Birleşmiş Milletler’in bir üyesi olabilmesi oldukça önemli ve yabana atılamayacak bir gerçektir.

Diğer ağaçların yapraklanması dünyada yeni kurulmuş devletlerin ortaya çıkışını ve ülkelerde artışa geçen aşırı milliyetçiliği simgeliyor olabilir. Bütün bu belirtiler, Mesih’in görkemli egemenliğinin artık yakın bir zaman sonra kurulacağını gösterirler.

21:32   İsa, “bütün bunlar olmadan bu kuşağın ortadan kalkmayacağını söyledi. İsa, “bu kuşak” derken neyi kastediyordu?

1. Bazıları, İsa’nın bu sözleri söylediği zaman yaşamakta olan kuşaktan söz ettiğini ve bütün bu sözlerin Kudüs'ün yıkılışıyla gerçekleşmiş olduğunu düşünmektedir. Ne var ki bu görüş doğru olamaz; çünkü Mesih bulut içinde büyük güç ve görkemle henüz geri gelmemiştir.

2. Diğerleri “bu kuşak” sözünün bu şeyler olmaya başladığında yaşamakta olacak olan kuşak olduğuna ve bu belirtilerin başlangıcını görenlerin Mesih’in gelişini de göreceklerine inanmaktadır.

3. Bu kuşak sözünün ne anlama geldiği konusundaki olası bir diğer açıklama, bunun Mesih’e düşman olan Yahudi halkı olduğunu söyler. Rab, Yahudi soyunun devam edeceğini, dağılacağını, ama yok olmayacağını ve Kendisine karşı takındıkları tutumun yüzyıllar geçse de değişmeyeceğini söylüyordu. 2 ve 3 numaralı açıklamaların her ikisi de doğru olabilir.

21:33   Dünyamızın bulunduğu ve diğer yıldız sistemlerinin yer aldığı uzay ortadan kalkacaktır. Bunun gibi yeryüzü de şu an bulunduğu biçimiyle ortadan silinecektir. İnanması zor gelebilir. Ancak Rab’bin söylemiş olduğu bu sözler bir gün kesinlikle gerçekleşecektir.

N. Uyanık Durmaya ve Dua Etmeye Yönelik Uyarı (21:34-38)

21:34-35   Bu arada öğrencileri kendilerini yiyeceğe, içeceğe ve bu yaşamın kaygılarına kaptırmamak ve O’nun gelişine aniden yakalanmamak için ayık ve uyanık durmalıydılar. Yeryüzünün kendilerinin sürekli olarak kalacağı yer olduğunu düşünenlerin üzerine gelecek olan şeyler bunlar olacaktır.

21:36   İsa’nın gerçek öğrencileri her zaman uyanık durup dua etmeli, böylece Tanrı’nın yargısını hak etmiş olan tanrısız dünyadan kendilerini uzak tutmalı ve İnsanoğlu’nun önünde kabul edilmiş olanlarla birlikte yerlerini almalıdırlar.

21:37-38   Rab her gün tapınakta ders verip öğretiyor, geceleri ise kentten dışarı çıkıp Zeytin dağında sabahlıyordu. Kendi yaratmış olduğu dünyada başını koyacağı bir yastığı, bir evi yoktu. Sabah erkenden bütün halk O’nu yeniden dinlemek için etrafında toplanıyorlardı.

XI. İNSANOĞLU’NUN ACILARI VE ÖLÜMÜ (22:1 - 23:56)

A. İsa’yı Öldürmek İçin Düzen Kuruluyor (21:1-2)

22:1   Fısıh denilen Mayasız Ekmek bayramı burada Fısıh ile başlayan ve yedi gün süreyle mayasız ekmek yenilen dönemi tanımlamaktadır. Fısıh, Yahudi yıl sistemine göre birinci ay olan Nisan ayının on dokuzuncu günü kutlanırdı. Ayın on beşinden yirmi birinci günün bitimine kadar geçen yedi gün Mayasız Ekmek bayramı olarak bilinirdi. Ama birinci ayette geçen bu sözcük bütün bu bayram kutlamalarını içerisine almaktadır. Eğer Luka temel olarak Yahudilere hitaben yazdıysa, o zaman onun Mayasız Ekmek bayramı ile Fısıh arasındaki bağlantıdan söz etmesi için sebep kalmıyordu.

22:2   Başkâhinler ile din bilginleri, Rab İsa’yı ortadan kaldırmak için sürekli olarak bir fırsat arıyor; ancak halktan korktukları ve birçoklarının İsa’ya hâlâ büyük değer verdiklerini bildiklerinden, bunu fazla kargaşaya yol açmadan yapmaları gerektiğini düşünüyorlardı.

B. Yahuda İsa’yı Ele Vermek İçin Anlaşıyor (22:3-6)

22:3   Şeytan, Onikilerden biri olan İskariyot adıyla adlandırılan Yahu-da’nın yüreğine girmişti. Yuhanna 13:27’de bu olayın, Fısıh yemeğini yedik-leri sırada İsa’nın ona bir parça ekmek verdikten sonra meydana gelmiş oldu-ğunu görüyoruz. Sonuç olarak diyebiliriz ki, bu olay ya aşamalı bir süreç içe-risinde olmuştur, ya da Luka burada bu olayın tam olarak ne zaman olduğundan çok, bu olayın gerçek bir olay olarak gerçekleşmiş olduğu konusu üzerinde dur-maktadır.

22:4-6   Yahuda, başkâhinler ve tapınak koruyucularının komutanlarıyla bir anlaşma yapmıştı. İsa’yı herhangi bir ayaklanmaya yol açmadan rahatlıkla onların eline verebileceği dikkatli bir plan hazırlamıştı. Onlar bu planı olduğu gibi kabul ettiklerinden, kendisine para vermeye razı oldular. İncil’in başka bir kısmından öğrendiğimiz kadarıyla İsa’yı ele vermesi karşılığında kendisine otuz parça gümüş vermişlerdi. Böylece Yahuda İsa’yı ele vermek için o andan itibaren fırsat kollamaya başlamıştı.

C. Fısıh Hazırlıkları (22:7-13)

22:7   Bu ayetlerde sözü edilen çeşitli zaman dönemleriyle ilgili olarak birtakım sorunlar bulunmaktadır. Mayasız Ekmek günü bütün mayalı ekmeklerin Yahudi evlerinden dışarıya çıkarıldığı Nisan ayının on üçüncü günüdür.  Ama burada buna Fısıh kurbanının kesilmesi gereken gün dendiği için, Nisan ayının on dördüncü günü olmalıdır. Diğer bazı uzmanlarla birlikte Leon Morris, biri resmi olan, diğeri de İsa ile başkaları tarafından kullanılan iki takvim sisteminin bulunduğunu iddia etmektedir.60 Son Perşembe gününde gelişen olayların burada başlayıp 53’üncü ayete kadar devam ettiği kanısındayız.

22:8-10   İsa Petrus ile Yuhanna’yı Fısıh yemeğini hazırlamaları için önceden Kudüs'e gönderdi. Onlara vermiş olduğu buyruk, yeryüzünde gelişen her şeyi bildiğini gösterdi. Buna göre kente girdiklerinde karşılarına su testisi taşıyan bir adam çıkacaktı. Böyle bir şey doğu toplumlarında pek rastlanmayan bir durumdu; çünkü suyu genellikle kadınlar taşırlardı. Bu adam burada, susuz canları Rab’le ruhsal paydaşlığa getiren Kutsal Ruh’u temsil etmektedir.

22:11-13   Rab sadece bu adamın nerede bulunduğunu ve nereye gideceğini değil; aynı zamanda bir ev sahibinin, Kendisi ve öğrencilerinin kalmaları için üst kattaki döşenmiş bir odasını verme konusunda istekli olduğunu da biliyordu. Bu ev sahibi belki de Rab’bi tanıyordu ve bütün malıyla mülkünü gönüllü olarak Rab’bin emrine hazır bir durumda tutuyordu. Burada sözü edilen konuk odası ile üst kattaki döşeli oda birbirinden farklı odalardır. Cömert ev sahibi onlara hizmet etmek için, öğrencilerin düşündüklerinden çok daha fazlasını sağlamıştı. İsa Beytlehem’de doğduğu zaman handa (kataluma) O’nun için hiçbir yer yoktu. Burada da İsa ev sahibinden Kendisi ve öğrencileri için bir konuk odası (kataluma) hazırlamasını istiyordu; ama sonra kendilerine çok da-ha iyisi verildi: Üst katta döşenmiş büyük bir oda.

Her şey O’nun söylediği gibi oldu; öğrencileri de Fısıh yemeği için hazırlık yaptılar.

Ç. Son Fısıh Yemeği (22:14-18)

22:14   Yahudiler, kusursuz kuzunun kanı aracılığıyla ölümden ve Mısır’dan görkemli bir şekilde kurtarılışlarının anısına Fısıh bayramını yüzyıllardır kutlamaktadırlar. Bu bayramı elçileriyle birlikte son kez kutlamak için (bkz. Çık.12) sofraya otururken bütün bu şeyler canlı bir şekilde Kurtarıcı’nın düşüncelerinden geçmiş olmalı. Çünkü O, kanı kısa bir zaman sonra Kendisine iman edecek bütün insanların kurtuluşu için akıtılacak olan gerçek Fısıh Kuzusu’ydu.

22:15-16   Bu defa ki Fısıh, İsa için çok büyük bir anlam taşıyordu. O, bu Fısıh yemeğini acı çekmeden önce yemeyi çok arzulamıştı (“dayanılmaz bir istek duydum” - KM yeni çevirisi). Zira bu Fısıh’ı görkemli egemenliğini kurmak için yeniden gelene dek bir daha tutamayacaktı. Gerçekten de bu sözler, dünyanın her yanında ve her çağındaki inanlılara, İsa’nın bizim kendisiyle birlikte sofrasında bulunmamızı ne kadar çok istediğini açıkça göstermektedir.

22:17-18   İsa, Fısıh sofrasının gelenekleri üzerine şarap kâsesini eline aldığı zaman, Baba’ya bunun için şükretti ve Bin Yıllık Krallığı başlayana kadar asmanın ürününden bir daha içmeyeceğini onlara bir kez daha anımsatarak elindeki kâseyi öğrencilerine uzattı. Fısıh yemeğiyle ilgili açıklamalar ve tanımlamalar 18’inci ayette son bulmaktadır.

D. Rab’bin Sofrası (22:19-23)

22:19-20   Son Fısıh kutlamasının hemen ardından Rab’bin Sofrası denilen Son Akşam Yemeği geliyordu. Rab İsa, öğrencileri Kendisinin ölümünü yüzyıllar boyu sürekli olarak anımsasınlar diye bu kutsal kutlamayı böylece kurumlaştırmış oluyordu. Bu sofraya oturduklarında İsa öğrencilerine ilkin, yakın bir zaman sonra onların uğrunda feda edilecek olan bedenini simgeleyen ekmeği verdi. Bundan sonra, çarmıh üzerinde kendileri uğruna akıtılacak olan değerli kanını simgeleyen, içi şarap dolu kâseyi verdi. Onlara şöyle dedi: “Bu kâse, sizin uğrunuza akıtılan kanımla gerçekleşen yeni antlaşmadır.” Bu, İsa’nın ilkin İsrail ulusuyla yapmış olduğu yeni antlaşmanın (bkz. Yer.31:31) yine Kendi kanıyla yapıldığı anlamına gelmektedir. Yeni Antlaşma’nın tam olarak gerçekleşmesi Rabbimizin yeryüzündeki Bin Yıllık egemenliği sırasında ola-caksa da, imanlı olan bizler, bu antlaşmanın sağladığı bereket ve yararlardan şimdiden yararlanabilmekteyiz.

Bu noktada, ekmek ile şarabın Mesih’in bedeni ile kanını simgelemiş olduğunu söylemek doğrudur. Çünkü bu sofra yapıldığında Mesih’in bedeni henüz ölüme verilmemiş, kanı da akıtılmamıştı. İsa henüz akmamış kanını içmeleri için öğrencilerine nasıl verebilirdi? Bu nedenle bu simgelerin mucizevî bir şekilde birden gerçeğe dönüşüverdiğini iddia etmek saçmalık olur. Kan içmek ya da kanlı bir şey yemek Yahudi halkına Musa’nın yasalarında yasaklanmıştır. Bu nedenle öğrenciler, İsa’nın burada gerçek anlamda kendi öz kanından söz etmediğini; bunun sadece bu kanı simgeleyen bir belirti olduğunu söylediğini biliyorlardı.

22:21   Yahuda’nın son akşam yemeğinde hazır bulunduğu bu ayetten açıkça anlaşılmaktadır. Bununla beraber Yuhanna 13’teki paralel metin hainin, İsa lokmayı yemeğe banıp kendisine verdikten sonra sofradan kalkarak odadan ayrıldığını anlatmaktadır. Bu olay Rab’bin Sofrası’nın kurumlaşmasından hemen önce meydana geldiği için birçokları, Rab ekmeği bölüp şarabı dolaştırdığı zaman Yahuda’nın sofrada bulunmadığını, çoktan ayrılıp gitmiş olduğunu düşünmektedir.

22:22   İsa’nın elem çekip öldürüleceği önceden belirlenmiş olsa da, bunun gerçek anlamda gerçekleşmesinde başrol oynayan Yahuda İskariyot, İsa’yı tamamen kendi isteğiyle ve kararıyla ele vermiştir. İşte İsa’nın, “O’nu ele veren adamın vay haline!” demesi bu nedenledir. Yahuda Onikiler’den biri olduğu halde gerçek bir inanlı değildi.

22:23   23’üncü ayet öğrencilerin bu şeyleri şaşkınlıkla karşıladığını ve kendilerinden şüphelendiklerini açıklamaktadır. Onlar bu işi yapacak adamın kim olabileceğini bilmiyorlardı.

E. Gerçek Büyüklük Hizmet Etmektir (22:24-30)

22:24-25   Rab’bin Sofrası’ndan hemen sonra öğrencilerin aralarında hangisinin en büyük olacağı konusunda bir çekişme çıkmış olması, insan yüreğinin bozukluğunu acı, ama gerçek bir şekilde göstermektedir! Bunun üzerine Rab İsa onlara, kendisinin büyüklük konusundaki değerlendirmesinin insanların değerlendirmelerinin tam tersi olduğunu anımsattı. Uluslar üzerinde egemenlik süren krallar genelde büyük insanlar olarak değerlendirilirdi. Öyle ki, insanlar onlara “iyiliksever” unvanını yakıştırırlardı. Oysa bu sadece bir unvandı; kendileri iyi-liksever değil; tam tersine acımasız, sert diktatörlerdi. İyiliksever adıyla bilinir-ler; ancak kişilikleri bu unvana hiç yaraşmazdı.

22:26   Durum Kurtarıcı’yı izleyenler arasında böyle olmamalıydı. Büyük olmak isteyenler, en küçük olmalıydılar. Yöneten ya da baş olmak isteyenler de alçakgönüllülüğü takınarak herkese hizmet etmeliydiler. Bu devrimci öğretiş, küçükleri büyükler karşısında daha düşük kabul eden gelenekleri bütünüyle ters yüz ediyordu.

22:27   İnsan değerlendirmesi açısından bir sofrada misafir olarak bulunmak, sofraya hizmet etmekten daha büyük bir olay olarak kabul edilir. Ama Rab İsa insanların hizmetçisi olarak gelmiştir ve O’nun izinden gidenler O’nu bu uygulamasında da örnek almalıdırlar.

22:28-30   Rab’bin, öğrencilerini sınadığı zaman kendisiyle birlikte dayanmış olan kimseler olarak nitelemesi O’nun bir lütfuydu. Nitekim onlar biraz önce kendi aralarında kimin en büyük olacağı konusunda çekişiyorlardı. Çok kısa bir zaman sonra hepsi Rab’bi yalnız bırakarak kaçacaktı. Buna rağmen Rab onların, kendisini bütün yürekten sevdiğini ve kendi adı uğrunda çeşitli sıkıntılara göğüs gerdiğini biliyordu. Mesih yeryüzüne Davut’un tahtına oturmaya ve egemenlik sürmeye geldiği zaman onlara tahtlar üzerinde oturarak İsrail’in on iki oymağını yargılama ödülü verilecekti. Baba bu egemenliği Mesih’e nasıl kesin bir şekilde vaat etmişse, öğrencilerin yenilenmiş İsrail üzerinde Mesih’le birlikte egemenlik sürmesi de o denli kesin olacaktır.

F. İsa, Petrus’un Kendisini İnkâr Edeceğini Bildiriyor (22:31-34)

İnsanın imansızlık tarihinin en karanlık üç bölümünden sonuncusuna gelmiş bulunuyoruz. Bunların birincisi İsa’nın ele verilişiydi. İkincisi biraz önce gördüğümüz öğrencilerdeki bencil büyüklük arzusuydu. Şimdi ise Petrus’un korkaklığıyla karşılaşmaktayız.

22:31-32   Simun, Simun sözünün bu şekilde tekrar edilişi, Mesih’in bu kararsız öğrencisi için yüreğinde taşıdığı sevgi ve yumuşaklığı gösterir. Şeytan bütün öğrencileri buğday gibi kalburdan geçirmek için izin almıştı. İsa burada Petrus’la onların temsilcisi olarak konuşmaktadır. Ama Rab, imanını yitirmesin diye Simun için dua etmişti. Buradaki “Senin için dua ettim” sözü gerçekten çok büyük bir sözdür! Simun daha sonra O’na geri döndüğü zaman kardeşlerini güçlendirmeliydi. Bu dönüş kurtuluşa dönüş değil, döneklikten ya da düştüğü yerden ayağa kalkması ve tekrar Rab’le birlikte yürümesi demektir.

22:33-34   Petrus hiç yakışık almayan bir güvenle, İsa’yla birlikte zindana da ölüme de gitmeye hazır olduğunu söyledi. O böyle söylerken, Rab ona şu çarpıcı sözlerle karşılık verecekti: “Bu gece horoz ötmeden (sabah olmadan) sen beni tanıdığını üç kez inkâr edeceksin!”

Rab’bin Markos 14:30’da Petrus’un, Kendisini horoz iki kez ötmeden üç kez inkâr edeceğini söylediği yazılıdır. Matta 26:34; Luka 22:34 ve Yuhanna 13:38’de ise Rab’bin, Petrus’un horoz ötmeden önce üç kez inkâr edeceğini söylediğini okumaktayız. Bu belirgin çelişkiyi açıklığa kavuşturmanın kolay olmadığını söylememiz gerekiyor. Ama yine de akla yatkın bir açıklaması olmalıdır diye düşünüyoruz. Muhtemelen iki horoz ötüşü olmuş olabilir, biri gece yarısı, diğeri de daha sabah olmadan. Öte yandan İncil kayıtlarının Petrus’un inkârlarını altı ayrı açıdan ele aldığını da sırası gelmişken belirtelim. Bu inkârların kimlerin önünde yapıldığını şöyle sıralayabiliriz:

1. Genç bir kadının (Mat.26:69-70; Mar.14:66-68).

2. Başka bir genç kadının (Mat.26:71-72).

3. Çevredeki kalabalığın (Mat.26:73,74; Mar.14:70-71).

4. Bir adamın (Luk.22:58).

5. Başka bir adamın (Luk.22:59-60).

6. Başkâhinin hizmetçilerinden birinin (Yu.18:26-27). Bu adam şu sözleri söylediğinden dolayı herhalde diğerlerinden farklı birisiydi: “Bahçede seni O’nunla birlikte görmedim mi?” (Yu.18:26).

G. Yeni Verilen Emirler (22:35-38)

22:35   İsa hizmetinin daha önceki bir döneminde öğrencilerini ellerinde en az şey bulunacak şekilde kesesiz, torbasız ve çarıksız olarak göndermişti. Gerek duyacakları basit şeyler onlara yetecekti. Gerçekten öyle olmuştu. Hiçbir eksiklerinin olmadığını açıkça itiraf ettiler.

22:36   Ama artık İsa onların arasından ayrılmak üzereydi; ve onların İsa’ya verdikleri hizmetlerinde yeni bir dönemeçten geçmeleri gerekiyordu. Karşılarına artık yoksulluk, açlık ve çeşitli tehlikeler çıkacak; bu yüzden gereksinim duydukları şeyleri karşılayabilmeleri için bir takım işler yapmaları gerekecekti. Artık her biri kesesini ve torbasını yanına almalı; kılıcı olmayan da abasını satıp kendisine bir kılıç satın almalıydı. Peki Kurtarıcı öğrencilerine bir kılıç satın almalarını söylerken ne demek istemişti? İsa onların kılıcı başkalarına karşı kullansınlar diye sahip olmalarını söylemiş olamaz. Böyle bir şey O’nun şu öğretişleriyle bağdaşamaz:

“Benim krallığım bu dünyadan değildir. Eğer krallığım bu dünyadan olsaydı yandaşlarım, Yahudilere teslim edilmemem için savaşırlardı.” (Yu.18:36).

“Kılıç çekenlerin hepsi kılıçla ölecek” (Mat.26:52).

“Düşmanlarınızı sevin...” (Mat.5:44).

“Sağ yanağınıza vurana sol yanağınızı da çevirin” (Mat.5:39; ayrıca bkz. 2Ko.10:4).

Öyleyse İsa Mesih burada kılıç demekle neyi kastediyordu acaba?

1. Bazıları O’nun burada Tanrı Sözü olan Ruh’un kılıcından söz ettiğini söylüyorlar (Ef.6:17). Bu görüş doğru olabilir. Ama o zaman kese, torba ve giysinin de ruhsal kapsamda ele alınması gerekmektedir.

2. Williams, Romalılar 13:4'ü göstererek kılıcın, yönetimin adaleti sağlayan gücü olduğunu söylüyor.

3. Lange, kılıcın düşmanlara karşı bir saldırı aracı olmayıp bir savunma aracı olduğunu belirtiyor. Ne var ki Matta 5:39’daki sözler, kılıcın salt savunma amacıyla bile olsa kullanılmamasını söylemektedir.

4. Bazıları kılıcın sadece vahşi hayvanların saldırılarına karşı bir savunma aracı olarak kullanılabileceğini söylüyorlar. Bu görüş de doğru olabilir.

22:37   Öğrencilerin yanlarına kese, torba ve kılıç almalarının niçin gerekli olduğunu şimdi 37’nci ayet açıklıyor. Rab bu noktaya kadar onların geçici gereksinmelerini karşılayarak yanlarında bulunmuştu. Çok yakın bir zaman sonra, Yeşaya 53:12’deki peygamberlik sözünde bildirildiği gibi onlardan ayrılacaktı. O’nunla olan şeylerin bir sonu vardı; yani O’nun yeryüzündeki yaşamı ve hizmeti, suçlularla bir sayılmasıyla son bulacaktı.

22:38   Öğrenciler, Rab’bi bütünüyle yanlış anlamışlardı. Olası herhangi bir sorunun üstesinden gelmeye yeterli olacağı düşüncesiyle İsa’nın önüne iki kılıç çıkardılar. İsa bu yönde süregelen konuşmaları “yeter!” diyerek bir sonuca bağladı. Onlar İsa’ya karşı gelebilecek herhangi bir düşmanca saldırıyı bu şekilde geri çevirebileceklerini sanmışlardı. Oysa böyle bir düşünce, O’nun düşüncelerinden çok uzaktı!

Ğ. Getsemani’deki Sıkıntı (22:39-46)

22:39   Getsemani bahçesi Zeytin dağının batı eteklerinde yer alan bir zeytinlik bahçesiydi. İsa buraya sık sık dua etmek için giderdi ve tabii hain Yahuda ile birlikte diğer öğrencileri de bu yerin nerede olduğunu biliyorlardı.

22:40   Rab’bin Sofrası sona erdikten sonra İsa ile öğrencileri yukarı odadan ayrılarak bu bahçeye gittiler. Oraya vardıklarında İsa onları ayartılmamaları için dua etmeleri konusunda uyardı. İsa bu sözleri söylerken aklında bulunmuş olabilecek denenme, düşmanlar yaklaştığı zaman onların Tanrı’yı ve Mesih’ini terk etme yönünde görebilecekleri baskı olabilir.

22:41-42   Bundan sonra İsa öğrencilerinin yanından ayrılarak az öteye gitti, orada yalnız başına dua etmeye başladı. Şöyle dua etti: “Baba, senin isteğine uygunsa, bu kâseyi benden uzaklaştır. Yine de benim değil, senin isteğin olsun.” Bu duayı şu şekilde anlıyoruz: Eğer günahkârların benim çarmıha gitmemden başka bir şekilde kurtulacakları bir yol varsa, bunu şimdi açıkla. Ne var ki Baba’dan bu isteğe herhangi bir yanıt gelmedi. Çünkü bundan başka bir yol yoktu!

Biz Mesih’in Getsemani Bahçesi’nde çektiği elemlerin, O’nun insan günahının karşılığını ödemek için yapmış olduğu işin bir parçasını oluşturduğunu kabul etmiyoruz. Kayıp insanlığı günahlarından kurtarmak için gerçekleştirilen kurtarma operasyonu, İsa çarmıh üzerindeyken geçen karanlık üç saat süresinde gerçekleşmiştir. Ama Getsemani, Golgota için bir hazırlık süreciydi. Orada Rabbimiz İsa Mesih’in günahlarımızla yüz yüze geleceğini düşünmesi O’nun derin bir elem duymasına yol açmıştı.

22:43-44   İsa’nın mükemmel insan yönü, çektiği elemlerdeki derin acıda görülmektedir. Gökten bir melek İsa’ya görünerek O’nu güçlendirdi. Bu gerçeği, terinin toprağa düşen kan damlalarına benzediğini söyleyerek dile getiren tek İncil yazarı Luka’dır. Bu son ayrıntı, titiz doktorun dikkatinden kolay kolay kaçamazdı.

22:45-46   İsa, dua ettiği yerden geri döndüğü zaman öğrencilerini üzüntüden uyumuş buldu. Bir kez daha onlara kalkıp dua etmelerini söyledi. Çünkü sıkıntılı dakikaları yaklaşmıştı ve onlar yetkililerin karşısında İsa’yı tanıdıklarını inkâr etme ayartısıyla karşılaşacaklardı.

H. İsa Ele Verilip Tutuklanıyor (22:47-53)

22:47-48   Tam bu sırada Yahuda, İsa’yı tutuklatmak amacıyla başkâhinler, ihtiyarlar ve tapınak muhafızlarından oluşan kalabalık bir grupla çıkageldi. Önceden yaptıkları anlaşmaya göre hain onlara İsa’yı, O’nu öperek gösterecekti. Stewart şu yorumda bulunuyor:

Yahuda Getsemani’de efendisini bir bağırmayla, bir tokatla ya da bıçaklayarak değil de, bir öpücük ile ele verdiği zaman bu, insan kötülüğünün ulaşabileceği en yüksek nokta, en berbat aşama olmuştur.61

İsa büyük bir üzüntü içerisinde Yahuda’ya şu soruyu sordu: “Yahuda, İnsanoğlu’nu bir öpücükle mi ele veriyorsun?”

22:49-51   Öğrenciler olacakları anladıklarından, kendilerini savunmaya hazırlandılar. Gerçekten de öğrencilerinden birisi, ki bu Petrus’tu –başkâhinin kölesine vurarak sağ kulağını kesti. Bunun üzerine İsa, ruhsal bir savaşta dünyasal bir silah kullandığı için Petrus’u azarladı. İsa’nın saati gelmişti ve Tan-rı’nın önceden belirlenen amaçları birer birer gerçekleşmeliydi. Sevgi dolu yü-reğiyle İsa kulağı kesilen adamın kulağına dokunarak onu iyileştirdi.

22:52-53   İsa Yahudi önderlere ve görevlilere dönerek, onlara bir haydudun peşindeymiş gibi niçin Kendisini kılıç ve sopalarla izlediklerini sordu. Oysa her gün tapınakta onların arasında değil miydi? Tapınaktayken O’nu neden yakalamamışlardı? İsa bütün bu soruların yanıtını biliyordu. Zira artık bu saat onlarındı, karanlığın egemen olduğu saatti. Vakit ise Perşembe gününün gece yarısıydı.

Rab’bin, din adamları önündeki yargılanışı üç aşamalı olarak görülmektedir. İlkin O’nu Hanna’nın önüne çıkardılar. Sonra başkâhin Kayafa’ya götürdüler. Son olarak da Yahudi Yüksek Kurulu olan Sanhedrin’in önünde durdurdular. Bu noktadan 65’inci ayete kadar gelişen olaylar Cuma günü saat 01.00 ile sabah saat 05.00 arasında meydana gelmiş olabilir.

I. Petrus, İsa’yı İnkâr Eder, Acı Bir Şekilde Ağlar (22:54-62)

22:54-57   İsa’yı tutuklayıp başkâhinin evine götürürlerken, Petrus onları uzaktan izliyordu. Avlunun içerisinde orta yerde ateş yakıp oturanların yanına gitti, onlarla birlikte oturarak ısınmaya çalıştı. Bu arada bir hizmetçi kız Pet-rus’u görünce onun İsa’nın izleyicilerinden birisi olduğunu söyledi. Petrus ise, acınacak bir halde İsa’yı tanıdığını inkâr etti.

22:58-62   Çok geçmeden bir kişi daha suçlayıcı parmağıyla Petrus’u göstererek onun Nasıralı İsa’nın izleyicilerinden biri olduğunu söyledi. Petrus bu suçlamayı yine inkâr etti. Yaklaşık bir saat sonra yine başka biri Petrus’un Celileli olduğunu ısrarla iddia etti. Petrus, diğerlerinde olduğu gibi İsa’yı tanıdığını inkâr ederek, bu adamın ne dediğini anlamadığını söyledi. Ama bu kez onun inkârı horozun ötüşüyle birlikte aniden kesilivermişti. Gecenin bu karanlık saatinde Rab arkasını dönüp Petrus’a baktığı zaman Petrus, İsa’nın kendisine, horoz ötmeden Kendisini tanıdığını üç kez inkâr edeceğini söylemiş olduğunu anımsadı. Tanrı Oğlu’nun bakışları, Petrus’u acı acı ağladığı dışarıdaki karanlığa götürdü.

İ. Askerler İnsanoğlu’yla Alay Ediyorlar (22:63-65)

22:63-65   İsa’yı göz altında tutan ve O’nunla alay eden adamlar Kudüs'teki tapınağın görevli muhafızlarıydılar. Tanrı’nın Kutsal evinin sözde koruyucusu olan bu adamlar şimdi İsa’yla alay ediyorlar ve O’nu dövüyorlardı. Gözlerini bağlayıp yüzüne vurdular ve Kendisine vuranın kim olduğunu söylemesini istediler. Onların yaptıkları bununla son bulmuyordu. Kendisine daha bir sürü küfür yağdırdılar. Günahkârların Kendisine yaptıkları bütün bu şeylere İsa sabırlı bir şekilde katlanış gösteriyor, dayanıyordu.

J. Sabahleyin Yahudi Yüksek Kurulu’nun Önündeki Yargılama (22:66-71)

22:66-69   Gün doğunca (saat 05.00 - 06.00) ihtiyarlar, İsa’yı Yüksek Kurul’un (Sanhedrin) önüne çıkardılar. Kurul’un üyeleri O’ndan kendisinin Mesih olup olmadığını açıkça söylemesini istediler. Mesih onların bu isteğini, bu konunun onlarla tartışmaya değmeyecek bir konu olduğunu söylercesine reddetti. Çünkü gerçeği her ne pahasına olursa olsun kabul etmeye açık ve hazır değildiler. Ancak önlerinde alçaltılmış bir şekilde duran bu Kişi’nin, bir gün kudretli Tanrı’nın sağında oturacağını (Mez.110.1) söyleyerek, onları bu konuda uyardı.

22:70-71   Sonra tümü birden O’na kendisinin Tanrı Oğlu olup olmadığını sordu. Bu soruyla ne demek istedikleri çok açıktı. Onlara göre Tanrı Oğlu demek, Tanrı’ya eşit olan Kişi demekti. İsa onların bu sorusunu inkâr etmedi; ama onları, “Söylediğiniz gibi, ben O’yum,” diyerek yanıtladı (bkz. Mar.14:62). İsa’nın bu yanıtı onlara yetmiş de artmıştı bile. Çünkü Kendisinin Tanrı’ya eşit olduğunu iddia ederek küfrettiğini kendi kulaklarıyla işitmişlerdi. Artık fazla tanıklığa ihtiyaç kalmamıştı. Ancak bir sorun vardı. Kendi şeriat yasaları uyarınca Tanrı’ya küfreden birinin öldürülmesi gerekiyordu. Ne var ki Yahudiler, Roma İmparatorluğu yönetimi altında olduklarından, kendilerinin suçluları ölüm cezasına çarptırma yetkisi bulunmuyordu. Bu nedenle İsa’yı Roma İmparator-luğu’nun Filistin valisi Pilatus’a götürdüler. Ama Pilatus küfür türünden dinsel bir suçlamayı göz önüne alacak kadar basit bir adam değildi. Bunu bildikle-rinden, İsa’yı siyasal nedenler göstererek suçlamayı yeğlediler.

K. İsa Pilatus’un Önünde (23:1-7)

23:1-2   İsa, Yüksek Kurul’un bütün üyeleri önünde yargılandıktan sonra Romalı Vali Pilatus’un önünde resmî bir şekilde yargılanması için apar topar Pilatus’a götürüldü. Din önderleri O’nu şimdi siyasi içerikli üç suçlamayla suçlayacaklardı. İlkin O’nu ulusu yoldan saptırmakla, yani halkı Roma’ya olan bağlılığından uzaklaştırmakla suçladılar. İkinci olarak, Yahudilerin Sezar’a vergi ödemelerine engel olduğunu söylediler. Son olarak da kendisinin Mesih olduğunu söyleyerek krallık tasladığını iddia ettiler.

23:3-7   Pilatus, İsa’ya kendisinin Yahudilerin kralı olup olmadığını sorduğu zaman İsa, “Söylediğin gibidir” diye yanıt verdi. Pilatus, O’nun bu iddiasını Roma İmparatorluğu karşısında herhangi bir tehdit oluşturur nitelikte yorumlamadı. İsa’yla yaptığı özel bir görüşmeden (Yu.18:33-38a) sonra, başkâ-hinlerle halka dönerek İsa’da hiçbir suç görmediğini söyledi. Ama toplanan kalabalık daha ısrarlı bir tutum takınarak İsa’yı, halkı Roma’ya olan bağ-lılığından caydırmak için kışkırtmakla, bu işlerini ilkin Celile’de başlatıp şimdi Kudüs'te sürdürmekle suçladılar. Pilatus Celile sözünü duyunca kendisinin bu sorumluluktan sıyrılabileceğini sandı. Çünkü Celile bölgesi Hirodes’in yöne-timi altında bulunuyordu ve Pilatus, davayı Hirodes’e devrederek bu konuyla daha fazla uğraşmak istemiyordu. Nitekim o günlerde Celile yöneticisi Hirodes Fısıh kutlamaları için Kudüs'te bulunuyordu.

Hirodes Antipas, Beytlehem’deki iki yaşından küçük erkek çocukları katleden Büyük Hirodes’in oğluydu. Vaftizci Yahya’yı, kendisini erkek kardeşinin karısıyla bulunduğu yasa dışı ilişkisinden dolayı öldürten de bu Hirodes Anti-pas’tı. Yine İsa’nın “tilki” (Luk.13:32) diye adlandırdığı kimse de bu Hirodes’ti.

L. Hirodes’in Küçümseyici Sorgulaması (23:8-12)

23:8   Hirodes, karşısına İsa’nın getirildiğini görünce çok sevindi. Çünkü O’na ilişkin haberleri sürekli olarak işittiği için çoktandır O’nu görmek istiyor ve O’nun yapacağı bir mucizeye tanık olmayı umuyordu.

23:9-11   Hirodes, İsa’ya ne kadar çok soru sorduysa da hiç birinin karşılığını alamadı. Yahudiler suçlamalarında çok daha ileriye gittikleri halde İsa ağzını dahi açmadı. Yapabilecek tek şey olarak Hirodes, İsa’yı askerlerine dövdürtmeyi, gösterişli bir kaftan giydirip O’nunla alay etmeyi ve tekrar Pilatus’a geri göndermeyi düşünüyordu.

23:12   Pilatus ile Hirodes bu olaydan önce birbirlerine düşman oldukları halde, bu olay onları barıştırarak dost durumuna getirmişti. Her ikisi de Rab’be karşı olduklarından, anlaşıp dost olmaları pek güç olmamıştı. Birisi şöyle demiş: “Şeytan bir zarar verebilmek için kötü insanları birbirlerine olan düşmanlıklarını terk etmeye ikna edebilirken, Mesih inanlılarının iyilik yapabilmek için kendi dostluklarını dahi koruyamamaları Mesih inanlıları için yüz karasıdır!”

M. Pilatus’un Aldığı Karar: Suçsuz; ama Cezalandırılmalı (23:13-25)

23:13-17   Pilatus, bu Soylu Tutsağını doğruluk içerisinde serbest bırakmayı başaramadığından, şimdi kendisini kapana kısılmış görüyordu. Bunun üzerine Yahudi yöneticileri ve halkı toplayarak, onlara ne Hirodes’in ne de kendisinin İsa’da bir suç bulamadığını söyleyerek şöyle dedi: Bu adam “ölüm cezasını gerektiren hiçbir şey yapmamıştır.” Bu nedenle İsa’yı ilkin kamçılatmak, sonra da salıvermek istiyordu. Stewart şu yorumda bulunuyor:

Bu üzücü ödün, elbette bütünüyle haksız ve mantıksız bir ödündü. Bu, hem İsa’ya olan görevini yerine getirmeyi hem de kalabalıkları memnun etmeyi amaçlayan zavallı ve korkak bir canın görünümüydü. Ancak kızgın kâhinler, her ne pa-hasına olursa olsun böyle bir kararı kesinlikle kabul etmeyeceklerdi ve nitekim kabul etmemişlerdi.62

23:18-23   Başkâhinler ile yöneticiler bu öneriye öfkeyle karşı geldiler. Ayaklanmaya katılmak ve adam öldürmek suçundan hapse atılmış olan Barabas’ın serbest bırakılmasını, O’nun yerine İsa’nın ölüm cezasına çarptırılmasını istediler. Pilatus İsa’yı yine salıvermek istediyse de, kalabalıklar ondan daha baskın çıktılar. Onlara her ne dediyse sözünü dinletemedi. Çünkü Tanrı Oğlu’nun çarmıha gerilip öldürülmesini ısrarla talep ediyorlardı.

23:24-25   Her ne kadar biraz önce İsa’nın suçsuz olduğunu söylediyse de, Pilatus şimdi kararını değiştirerek İsa’yı ölüm cezasına çarptırıyordu. Aynı zamanda da kalabalıkların isteği üzerine Barabas’ı salıveriyordu.

N. İnsanoğlu Çarmıha Götürülüyor (23:26-32)

23:26   Cuma sabahı saat 9.00 sularıydı. İsa’nın çarmıha gerileceği yere giderlerken askerler, Simun adlı bir Kireneli’ye, İsa’nın çarmıhını taşıttılar. Bu adamla ilgili çok şey bilinmese de, iki oğlunun daha sonraları iyi tanınan birer Mesih inanlısı olduklarına inanıyoruz (Mar.15:21).

23:27-30   İsa, götürülürken büyük bir halk topluluğu arkasından geliyor ve kadınlar da O’nun için ağlıyordu. İsa bu kadınlara “Kudüs kızları” diye seslenerek onların Kendisi için değil, kendileri ve çocukları için ağlamalarını söyledi. Burada İ.S. 70 yılında Kudüs üzerine gelecek olan büyük yıkımdan söz ediyordu. O günlerde çekilecek olan elem ve üzüntüler o denli büyük olacaktı ki, utanç ve yüz karası sayılan kısır kadınlar, özellikle şanslı ve mutlu olarak görüleceklerdi. Roma orduları başkomutanı Titus’un estirdiği terör ve sıkıntının çokluğundan insanlar, dağların üzerlerine düşmelerini, tepelerin de kendilerini örtmelerini dileyeceklerdi.

23:31   Bundan sonra İsa şu sözleri ekledi: “Yaş ağaca böyle yaparlarsa, kuruya neler olacaktır?” Yaş ağaç İsa’nın kendisi, kuru ağaç da İsrail’di. Eğer Romalılar, Tanrı’nın günahsız ve suçsuz Oğlu’na bunca utanç ve elemi yükleyebilmişlerse, Tanrı’nın suçsuz Mesih’ini öldüren suçlu katillerin üzerine, kim bilir, ne büyük yargılar gelecekti!

23:32   İsa Mesih ile birlikte idam edilmek üzere iki kişi, yani iki suçlu da götürülüyordu.

O. İsa’nın Çarmıha Gerilişi (23:33-38)

23:33   İsa’ya verilen ölüm cezasının infaz edileceği yerin adı Kafatası’ydı. Belki de bu tepe görünüş olarak bir kafatasını andırıyordu ya da burası bir ölüm yeri olduğundan ve kafatasları genellikle ölümü akla getirdiğinden buraya bu ad veriliyordu. Kutsal Yazılarda İsa’nın çarmıha geriliş olayının bu denli kısaca ve ölçülü bir biçimde anlatılıyor olması oldukça dikkate değerdir. Buradaki korkunç ayrıntılar, bazılarının sandığı gibi bilerek uzatılmamışlardır. Çok basit olarak olay şöyle tanımlanıyor: İsa’yı… çarmıha gerdiler. Stewart yine konuyla ilgili şu gözlemde bulunuyor:

Mesih’in öleceği düşüncesi pek öyle ihtimal verilen bir olay olarak değerlendirilmiyordu. Hele hele O’nun bu şekilde öleceği düşüncesi hiç de inanılır bir şey değildi. Çarmıh da dahil olmak üzere Mesih’in elini sürdüğü her şey O’nun tarafından gösteriş ve güzellikle süslenmiş, değiştirilmiş ve kutsanmıştır. Ancak şu hiçbir zaman unutulmamalıdır ki O, bu çarmıhı yukarıya ne denli korkunç derinlikten kaldırmış, oraya çakılıp havaya kaldırılmakla çok derin ve önemli işler gerçekleştirmiştir.64

Kan döküp ölmeye mahkûm olan

Kişi ile birlikte yukarıya kaldırılan

Çarmıhın ne anlama geldiğini,

Ey Rab bana da öğret.

- Lucy A. Bennet.

O gün Golgota tepesinde üç çarmıh vardı. Birisi, ortada Mesih’in çakılı olduğu; diğerleri de biri Mesih’in sağında, diğeri de solunda bulunan haydutların çakılı oldukları çarmıhlardı. Bu görünüm Yeşaya Peygamberin önbildirisinin aynı zamanda bir gerçekleşmesi demek oluyordu: “Suçlularla bir sayıldı” (Yşa.53:12).

23:34   İsa, sonsuz bir lütuf ve sevgi içerisinde çarmıh üzerinde şöyle haykırdı: “Baba, onları bağışla! Çünkü ne yaptıklarını bilmiyorlar.” Bu duayla belki de insanlık üzerine dökülecek bir gazabın da önüne geçilmiştir! Morgan, Kurtarıcı’nın sevgisini şu sözlerle dile getiriyor:

İsa’nın canında ne bir acılık; Kendisine acı çektiren insanların cezalandırılmaları için ne bir istek, ne de bir kızgınlık vardı. İnsanlar intikam alma olayından hayranlıkla söz ederler. İsa’nın bu şekilde dua ettiğini duyduğum zaman, intikam düşüncesinin bulunacağı tek yerin cehennem olacağını şimdi çok daha iyi anlıyorum.65

Bundan sonra İsa’nın giysilerini aralarında paylaşıp dikişsiz elbisesi için kura çektiler.

23:35-38   Yöneticiler çarmıhın önünde durarak İsa’yla alay ediyorlar ve eğer kendisi gerçekten de Tanrı’nın seçtiği Mesih ise, bunu kendini kurtararak kanıtlasın diye O’na meydan okuyorlardı. Askerler de O’nunla alay ettiler. O’na ekşi şarap sunarak kendisini kurtarmasını söylediler. Ayrıca başının üzerine şu yaftayı astılar:

“YAHUDİLERİN KRALI BUDUR.”

Yine Stewart’ın şu sözlerine yer verelim:

Bu yazının üç dilde birden –Grekçe, Latince ve İbranice– yazılmış olduğu gerçeğinde yatan önemi görmezlikten gelemeyiz. Bu uygulama, hiç şüphe yok ki herkesin bunu kolaylıkla okuyabilmesi için yapılmış olmalıdır. Ama Mesih inanlıları bunu her zaman İsa’nın evrensel efendiliğinin bir simgesi olarak görmektedir. Bunlar dünyanın en büyük üç diliydi; her biri aynı gerçeği ilan ediyordu. Grekçe kültür ve bilgi diliydi. Bu kapsamda yazı İsa’nın kral olduğunu söylüyordu. Latince hukuk ve devlet diliydi. Bu kapsamda orada İsa kraldı! İbranice Tanrı tarafından açıklanan inancın diliydi. İsa burada da kraldı! Bu durumda ölürken bile O’nun başında birçok taç bulunuyordu (Esi.19:12).66

Ö. İki Haydut (23:39-43)

23:39-41   Diğer İncil kayıtlarından öğrendiğimize göre başlangıçta bu haydutların her ikisi de İsa’yı lanetlemişti. Eğer kendisi Mesih ise neden hem kendisini hem de onları kurtarmıyordu? Ama sonra bunlardan birinin yüreği değişti. Karşısındaki arkadaşına bakarak onu bu düşüncesizliği nedeniyle azarladı. Çünkü her ikisi de işlemiş oldukları suçların karşılığını çekiyordu. Bu cezayı kendileri hak etmişti. Oysa bu adam hiçbir kötülük yapmamıştı.

23:42   Tövbekâr haydut İsa’ya dönerek, Rab’den67 yeniden gelip Egemenliğini kurduğu zaman kendisini anmasını istedi. Böyle bir iman İsa’nın hemen dikkatini çekmişti. Çünkü ölmek üzere olan bu haydut İsa’nın ölümden dirileceğine ve sonunda yeryüzünde egemenlik süreceğine inanmıştı.

23:43   İsa onun bu imanını, onun aynı gün kendisiyle birlikte cennette bulunacağı vaadiyle ödüllendirdi. Cennet, Pavlus’un 2. Korintliler 12:2-4’te sözünü ettiği üçüncü gök ile aynı şeydir ve Tanrı’nın bulunduğu yer demektir. Bugün benimle birlikte cennette olacaksın! Bugün hiç gecikmeden, beklemeden hemen cennette olmak. Benimle birlikte – Kiminle? Rab İsa ile birlikte! Cennette – Kim bilir, ne büyük bir mutluluk olacak orada! Charles R. Erdman şöyle yazıyor:

Bu olay bize Kurtuluşun sadece tövbeye ve iman etmeye dayalı olduğu gerçeğini bir kez daha gösteriyor. Bununla birlikte birtakım önemli şeyler daha söylemektedir. Sözgelimi, kurtuluşun dinsel tören ve kutlamalardan tamamen bağımsız, ayrı bir şey olduğu gösterilir. Çünkü çarmıh üzerindeki haydudun vaftiz olacak ya da Rab’bin Sofrası’na katılacak kadar ne bir fırsatı ne de zamanı vardı. Kendisini hoş karşılamayan bir kalabalık önünde ve yöneticilerle askerlerin alayları arasında bulunduğu halde imanını büyük bir cesaretle ağzıyla ikrar etti; böyle olduğu halde herhangi bir biçimsel ibadete katılmadan kurtuldu. Yine bu olay Kurtuluşun iyi işlerden ve sevaplardan tamamen ayrı bir şey olduğunu göstermektedir. Burada ayrıca “canın uyuması” olayının olmadığı da görülmektedir. Beden uyuyabilir; ama bilinçlilik, yani olup bitenlerden haberdar olma durumu devam etmektedir. Bu olay, ölülerin beklediği “Araf” diye bilinen bir yerin olmadığını da göstermektedir. Tövbe eden bir haydut, günah ve utanç dolu bir yaşamdan bir anda bereket ve kutluluk dolu bir yaşama geçmişti. Yine bu olay kurtuluşun evrensel bir şey olmadığını da gösterir. Çünkü iki haydut bulunmaktaydı; bunlardan biri kurtuldu, diğeri kurtulmadı. Son olarak, ölümden sonra karşımıza çıkacak olan sevincin kaynağı, Mesih ile kişisel bir ruhsal paydaşlıktır. Ölmekte olan hayduda verilen vaadin en önemli noktası şuydu: “Benimle birlikte olacaksın!” İşte, Mesih’le birlikte olmak için ayrılışımız bizim en kutlu güvencemizdir ve böyle bir şey diğer bütün şeylerden çok daha iyidir!68

İsa’nın bir tarafındaki kişi cennete giderken, diğer tarafındaki de cehenneme gidecektir. Sen, İsa’nın çarmıhının hangi tarafındasın? Cennete giden kişinin bulunduğu tarafta mısın, yoksa cehenneme giden kişinin bulunduğu tarafta mı?

P. Üç Saat Süren Karanlık (23:44-49)

23:44   Bütün ülkenin (ya da yeryüzünün; Grekçe’de bu her iki anlama da gelebilmektedir) üzerine saat on ikiden saat üçe kadar süren bir karanlık çöktü. Bu, İsrail ulusu için bir belirtiydi. Işık’ı reddettikleri için Tanrı tarafından körleştirilerek karanlığa götürülüyorlardı.

23:45   Tapınaktaki perde baştan aşağıya kadar ortasından ikiye yırtıldı. Bu bize, Tanrı’ya İsa Mesih’in ölümü aracılığıyla, iman yoluyla yaklaşan herkesin O’na ulaşabileceği yolun açılmış olduğunu göstermektedir (İbr.10:20-22).

23:46-47   İsa, ağacın üzerine gerilerek kendi bedeninde çekmiş olduğu günahlarımızın gerektirdiği cezayı karanlığın hüküm sürdüğü bu üç saatlik zaman içerisinde çekti. Bu zamanın bitiminde ruhunu, Babası olan Tanrı’nın ellerine teslim ederek yaşamını gönüllü bir şekilde O’nun ellerine bıraktı. Bu durum karşısında oldukça etkilenen Romalı yüzbaşı, “Gerçekten bu adam doğru biriydi!” diyerek Tanrı’yı yüceltmeye başladı.

23:48-49   Olup biteni seyretmek için oraya toplanmış olan halkın tümü, bu gördükleri karşısında göğüslerini döve döve geri döndüler. İçlerinde Celile’den O’nun peşinden gelmiş olan kadınlar da dahil olmak üzere birçok sadık izleyicisi uzakta durmuş, dünya tarihindeki bu en çarpıcı olayı seyrediyordu.

R. İsa’nın Yusuf’un Mezarına Konuluşu (23:50-56)

23:50-54   Yusuf, bu ana kadar Rab İsa Mesih’in gizli bir öğrencisiydi. Kendisi Yahudi Yüksek Kurulu’nun bir üyesi olduğu halde, İsa’yla ilgili almış oldukları kararı onaylamamıştı. Şimdi büyük bir cesaretle Pilatus’a giden Yusuf, ondan çarmıh üzerinde asılı bulunan İsa’nın cesedini kaldırma ve uygun bir şekilde gömme ayrıcalığının kendisine verilmesini istedi (Saat öğleden sonra 3 ile 6 arası olmalıydı). Yusuf kendisine bu iznin verilmesi üzerine hemen cesedi çarmıhtan indirdi, keten bezlere sardı ve daha önce hiç kimsenin konul-madığı kayaya oyulmuş bir mezara yatırdı. Bu olay, Hazırlık günü olan Cu-ma günü oldu. Sept günü başlamak üzereydi denildiği zaman, Yahudilerin Sept gününün cuma günü güneş batımı ile birlikte başladığını unutmayalım.

23:55-56   Celile’den gelen sadık ve imanlı kadınlar, Yusuf’un ardından giderek mezarı ve İsa’nın cesedinin oraya nasıl konulduğunu gördüler. Yeniden gelip sevdikleri Kişi’nin bedenini yağlayabilmek için evlerine dönerek baharat ve hoş kokulu yağlar hazırladılar. Yusuf, İsa’yı gömmekle bir anlamda kendisini de gömüyordu. Bu hareketi onu, yaşam ve yücelik Rab’bini çarmıha geren ulustan sonsuza kadar ayırıyordu. Kendisi bir daha Musevîliğe bağlı olmayacak, tersine bunun karşısında tanıklık yaparak yaşayacaktı.

Kadınlar, tüm cumartesi gününü Sept günü yasaları uyarınca dinlenerek geçirdiler.

XII. İNSANOĞLU’NUN KAZANDIĞI ZAFER (24:1-53)

A. Boş Mezarın Başındaki Kadınlar (24:1-12)

24:1   Bundan sonra Pazar günü sabah erkenden, İsa’nın cesedi için hazırlamış oldukları baharatları yanlarına alarak mezara geldiler. Peki ama içeriye, bedenin konulduğu yere nasıl girebileceklerdi? Mezarın girişine büyükçe ve ağır bir taşın konulmuş olduğunu bilmiyorlar mıydı? Bu sorunun yanıtını bilmiyoruz. Bütün bildiğimiz şu ki, onlar İsa’yı çok seviyorlardı. Sevgi denen şey amacına ulaşabilmek için çoğu zaman karşısındaki güçlükleri unutabilmektedir.

Onların sevgisi daha gün doğmadan ayaktaydı (ayet 1) ve bolca ödüllendirildi (ayet 6). Sabah erken kalkanlar için hâlâ diri bir Rab vardır (Sül.8:17).

24:2-10   Mezara vardıklarında taşı mezarın girişinden yuvarlanmış buldular. İçeriye girdikleri zaman Rab İsa’nın cesedinin orada olmadığını gördüler. Onların şaşkınlığını anlamak hiç de güç olmasa gerek. Bu gelişmeler karşısında kendilerini toparlamaya çalışırlarken birden yanlarında şimşek gibi parıldayan giysilere bürünmüş iki melek (Yu.20:12) belirerek, onlara İsa’nın dirildiğini; O’nu mezarda aramanın yararsız olacağını söylediler. İsa, kendilerine daha Celile’deyken vermiş olduğu sözdeki gibi ölümden dirilmişti. İnsan-oğlu’nun günahlı insanların eline verileceğini, çarmıha gerileceğini ve üçüncü gün dirileceğini onlara önceden söylememiş miydi? (Luk.9:22, 18:33). O zaman İsa’nın bütün bu sözlerini anımsadılar. Hemen şehre döndüler ve bütün bu gelişmeleri Onbirler’e anlattılar. İsa’nın ölümden dirildiği haberini ilk duyuranlar arasında Mecdelli Meryem, Yuhanna ve Yakup’un annesi Meryem bulunmaktaydı.

24:11-12   Elçiler kadınların bu haberine hiç inanmadılar. Onlara göre böyle bir haber kocakarı masallarından farksız bir şeydi. İnanılmaz ve hayal ürünü bir şey! Petrus şahsen mezara gidip içeride keten bezlerden başka bir şey görmeyinceye dek onlar böyle düşünüyorlardı. Bu bezler, İsa’nın cesedinin sıkı sıkıya sarılmış olduğu bezlerdi. Bu bezlerin mezarda açılmış olup olmadığını ya da hâlâ bir beden biçiminde bulunup bulunmadığını bilmiyoruz. Ama yine de hâlâ bir beden görünümü içerisinde bulmuş olacağını güvenle söyleyebiliriz. Öyle görünüyor ki Rab, bu kefenin içerisinden sanki bir kozadan çıkar gibi çıkmış olmalıdır. Geride kefen bezlerinin bırakılmış olmaları cesedin çalınmamış olduğunu gösterir; çünkü hırsızlar böyle bir girişimde bulunacak olsalardı, kefen bezlerini çıkarıp orada bırakacak kadar zamanları olmayacağından, bir an önce cesedi olduğu gibi alıp götürme yoluna giderlerdi. Olay karşısında şaşkına dönen Petrus bu gizemli olayı çözebileceğini düşünerek evine geri döndü. Bütün bunlar acaba ne demek oluyordu?

B. Emayus Yolundaki Yolculuk (24:13-35)

24:13   Emayus kasabasındaki iki öğrenciden biri Kleyopas adlı bir adamdı. İkincisinin kim olduğunu tam olarak bilmiyoruz. Kimilerine göre bu, Kleyo-pas’ın karısıydı; kilise tarihi söylentilerinden birine göre de Luka’nın kendisidir. Burada şunu biliyoruz ki, bunların her ikisi de İsa’nın ilk seçtiği on iki öğren-cilerden değildiler (bkz. ayet 33). Bu ikisi üzgün69 bir şekilde, Kudüs’ten yakla-şık altmış ok atımı (11 kilometre) uzaklıktaki Emayus köyüne dönerlerken Rab’bin ölümü ve gömülüşü hakkında konuşuyorlardı.

24:14-18   Bunlar yolda yürürlerken yanlarına bir yabancı yaklaşarak onlara yoldaşlık etti. Gelen bu yabancı ölümden dirilen Rab’bin kendisiydi; ama onlar O’nu tanımadılar. Rab, onlara ne hakkında konuşmakta olduklarını sordu. Bu soru karşısında ilkin duraksadılar; yüzlerinde bir şaşkınlık ifadesi belirmişti. Söze giren Kleyopas, son günlerde Kudüs'te olup bitenleri yabancıların dahi bildiklerini söyleyerek, aralarına gelen bu yabancının bu olaylardan haberdar olmayışını şaşkınlıkla karşıladı.

24:19-24   İsa onların şaşkınlığını, “Hangi olup bitenler?” sorusunu sorarak bir o kadar daha artırdı. Onlar İsa’nın bu sorusunu ilkin olup bitenlerin Nasıralı İsa’yla ilgili olduğunu, sonra O’nun yargılanıp çarmıha gerildiğini söy-leyerek yanıtladılar. İsa’yla ilgili umutlarının yok olduğunu, O’nun gömülen cesedinin de artık mezarda bulunmadığını söylediler. Söylenenlere göre öğren-cilerden bazıları, O’nun yaşamakta olduğunu söyleyen melekleri bile gör-müşlerdi.

24:25-27   Bunun üzerine İsa “Sizi akılsızlar!” diyerek onları Eski Antlaşma peygamberlerinin Mesih’le ilgili önbildirilerini fark etmedikleri gerekçesiyle sevgiyle azarladı. Mesih elem çekmeli, sonra da yüceliğine girmeliydi. Rab Tekvin bölümünden başlayıp peygamberlerin bütün yazılarından devam ederek Kutsal Yazıların hepsinde Kendisiyle, yani Mesih’le ilgili önbildirileri onlara bir bir açıkladı. Bu çok güzel bir İncil dersi olmalı. Bu ders verildiğinde keşke bizler de orada onlarla birlikte olabilseydik! Ama üzülmeyelim. Bizim elimizde de Eski Antlaşma var ve bize öğretecek olan Kutsal Ruh’a sahibiz. Bu nedenle bizler de Kutsal Yazıların hepsinde Kendisiyle ilgili şeyleri keşfedip öğrenebiliriz.

24:28-29   Artık öğrenciler evlerine yaklaşmışlardı. Geceyi kendileriyle birlikte geçirmesi için yol arkadaşlarını kendi evlerine davet ettiler. İsa sanki yoluna devam edecekmiş gibi yaptı. Çünkü O bir eve girmek için herhangi bir zorlama yapmazdı. Ancak öğrenciler sonunda O’nu kendileriyle kalmaya ikna edebilmişlerdi. Ama bunun sonucunda ne çok bereket almışlardı!

24:30-31   Akşam yemeğini yemek için sofraya oturduklarında İsa konuk değil, ev sahibi yerine oturmuştu.

O basit yemek kutsal bir yemeğe, ev de Tanrı’nın Evine dönüştü. Mesih’in her girdiği yerde böyle olur. O’nu ağırlayanlar, aynı şekilde iyi ağırlanırlar. Bu ikisi O’na evlerini açtı; O da şimdi onların gözlerini açıyor (Scripture Union Günlük Notları’ndan).

İsa ekmeği bölüp onlara verdiği zaman onların gözleri açıldı ve kendisini tanıdılar. İsa’nın ellerindeki çivi izlerini acaba görmüşler miydi? Sadece şunu biliyoruz ki, onların gözleri İsa’yı tanıyabilsinler diye mucizevî bir şekilde açıl-mıştı. Onlar İsa’yı tanır tanımaz İsa onların gözlerinin önünden kaybolmuştu.

24:32   Bundan sonra onlar İsa’yla birlikte gün boyu yapmış oldukları yolculuğu anımsadılar. İsa yolda kendileriyle konuşurken ve Kutsal Yazıları ken-dilerine açıklarken gerçekten de yürekleri sevinçle çarpmıştı. Kendileriyle birlikte yürüyen Öğretmen, ölümden dirilen Rab İsa’nın kendisiymiş de, haberleri yokmuş!

24:33   İsa aralarından kaybolup gittikten sonra bu öğrenciler geceyi Emayus köyünde geçireceklerine, hemen Kudüs'e gitmek için yola koyuldular ve vardıklarında Onbirler’i ve onlarla beraber olanları toplanmış buldular. Burada geçen “Onbirler” terimi, İsa’nın ilk öğrenci grubunun Yahuda dışında geri kalanı için kullanılan genel bir terimdir. Gerçekte burada, Yuhanna 20:24’ten anladığımız kadarıyla on bir öğrencinin tümü bulunmuyordu; ama yine de bu terim burada onların çoğunun toplu bir şekilde bir arada bulundukları anlamında kullanılmıştır.

24:34   Emayus köyünde yaşayan bu öğrenciler duyurmak istedikleri sevindirici haberleri daha onlarla paylaşmaya fırsat bulmadan, Kudüs'teki öğrenciler Rab’bin gerçekten dirilmiş olduğunu ve Simun Petrus’a göründüğünü sevinçle kutlamaktaydılar.

24:35   Bundan sonra sıra Emayus’lu öğrencilere geldi. Bunlar İsa’nın kendileriyle birlikte yürüdüğünü, evlerine konuk olduğunu ve ekmeği böldüğü zaman O’nu tanıdıklarını anlattılar.

C. İsa’nın Onbirlere Görünüşü (24:36-43)

24:36-41   Rab İsa’nın dirildikten sonraki bedeni et ve kemikten oluşan gerçek, elle tutulan, gözle görülen bir bedendi. Bu beden İsa öldüğünde mezara gömülen bedenin aynısı olduğu halde, dirilişten sonra artık bir daha hiç ölmemecesine değiştirilmiş bir beden durumuna getirilmişti. İsa bu yüceltilmiş bedeniyle kapıların kapalı olduğu odalara bile rahatlıkla girebiliyordu (Yu.20:19).

Bu, O’nun ilk Pazar akşamı yaptığı şeylerden biriydi. Öğrenciler başlarını kaldırıp O’nu gördüler ve O’nun şu sözlerini işittiler: “Size esenlik olsun!” Öğrenciler ise bir hayalet gördüklerini sanıp korkuya kapıldılar. İsa elleri ve ayak-larındaki izleri gösterdikten sonra onlar bunu anlamaya başladılar. O zaman bi-le bunun hâlâ inanılmaz bir şey olduğunu sanıyorlardı.

24:42-43   Bu durumda İsa kendisinin gerçekten de onların Hocası olan Rab İsa Mesih olduğunu göstermek amacıyla önlerinde bir parça kızarmış balık yedi.

Ç. İsa Öğrencilerinin Anlayışını Açıyor (24:44-49)

24:44-47   Bu ayetler Kurtarıcı’nın ölümden dirilişi ile göğe alınışı arasında vermiş olduğu öğretişlerin bir özeti olarak nitelendirilebilir. İsa ölümden dirilişinin kendisinin daha önce onlara vermiş olduğu sözlerinin gerçekleşmesi olduğunu söyledi. Eski Antlaşma’daki kendisiyle ilgili önbildirilerin tümünün ger-çekleşmesi gerektiğini onlara bildirmemiş miydi? Musa’nın Yasası, peygam-berlerin yazıları ve Mezmurlar Eski Antlaşma’nın üç temel kısmını oluştu-rurlar. Üçü bir arada ele alındığında bunlar bütün Eski Antlaşma’yı temsil eder-ler. Eski Antlaşma peygamberlikleri ya da önbildirileri Mesih’le ilgili olarak neler söylüyordu? Bunları şöyle sıralayabiliriz:

1. Mesih elem çekmeliydi (Mez.22:1-21;Yşa.53:1-9).

2. Mesih öldükten sonra üçüncü gün ölümden dirilmeliydi (Mez.16:10; Yun.1:17; Hoş.6:2).

3. Günahların bağışlanması için tövbe çağrısı da Kudüs'ten başlayarak tüm uluslara O'nun adıyla duyurulacak.

İsa bütün bu Kutsal Yazıları anlayabilmeleri için onların zihinlerini açtı. Gerçekten de bu bölüm birçok açılan şeylerle doludur: Açılan mezar (a.12), açılan ev (a.29), açılan gözler (a.31), açılan Kutsal Yazılar (a.32), açılan dudaklar (a.35), açılan zihinler (a.45), ve açılan gökler (a.51).

24:48-49   Öğrenciler diriliş olayının tanıklarıydılar. Bu yüce haberin duyurucuları olarak dünyanın her köşesine gitmeliydiler. Ama ilkin Baba’nın vaat ettiğini, yani Kutsal Ruh’un Pentikost gününde gelişini beklemeleri gerekiyordu. Ölümden dirilen Mesih’in tanıklığını yapabilmeleri için gökten gelecek güçle kuşatılacaklardı. Kutsal Ruh’un geleceği Baba tarafından Eski Antlaşma’daki şu ayetlerde vaat edilmiştir: Yeşaya 43:3; Hezekiel 36:27; Yoel 2:28.

D. İnsanoğlu’nun Yukarı Alınışı (24:50-53)

24:50-51   İsa Mesih’in göğe alınışı, ölümden dirilmesinden kırk gün sonra oldu. Öğrencilerini Zeytin dağının batı yakasındaki Beytanya’nın yakınlarına kadar götürdü ve ellerini kaldırarak onları kutsadı (bereketledi). Onları kutsarken aralarından ayrılarak göğe alındı.

24:52-53   Öğrencileri İsa’ya tapınıp büyük sevinç içinde Kudüs'e döndüler. Bundan sonraki on günü sürekli olarak tapınakta Tanrı’yı övmekle geçirdiler.

Luka kitapçığı tapınaktaki, uzun zamandır beklenen Mesih’in gelişi için dua eden Rab’be bağlı inanlılarla açılmıştı. Şimdi de aynı yerde, bu dualarını yanıtladığı ve özledikleri kurtuluşu sağladığı için Tanrı’yı öven70 ve yücelten Rab-be bağlı inanlılarla kapanmaktadır. Renan’ın, “Var olan en güzel kitap” diye ta-nımladığı Luka kitapçığının sonu için çok güzel bir görüntü. Amin!

DİPNOTLAR

1 (1:2) James S. Stewart, The Life and Teachings of Jesus Christ, s.9.

2 (1:4) Aynı sözcük (anothen), Yuhanna 3:7’de de geçer: “Yeniden doğmalısın” (ya da “yukarıdan”).

3 (1:16,17) G. Coleman Luck, Luke, s.17.

4 (1:28) Grekçe sözcük edilgen bir sıfat-fiildir. Demek ki, Meryem bu lütfu Tanrı tarafından aldı.

5 (1:72-75) G. Campbell Morgan, The Gospel According to Luke, s.30,31.

6 (2:7) J.N. Darby, Synopsis of the Books of the Bible, III.293.

7 (2:8) Stewart, Life and Teaching, s.24.

8 (2:13,14) NU metninde bu, “iyi düşünceli insanlara” diye yazılıdır ve böyle bir ifade Kutsal Kitap’ın insanın bozukluğu konusundaki öğretişiyle uyum içerisinde değildir. Bu nedenle İncil’e bağlı Mesih inanlıları bu ayeti genellikle açma yoluna giderler.

9 (2:23) NU metnindeki “annesi ve babası” deyimi Bakireden Doğum’u inkâr etmese de, yeterince açık değildir.

10 (2:40) NU metninde “ruhta” sözü yer almaz.

11 (4:13) Stewart, Life and Teaching, s.45.

12 (4:28) John Charles Ryle, Expository Thoughts on the Gospels, St. Luke, I.121.

13 (5:30) NU metni bunu Ferisi konumunda bulunan yazıcılar anlamında “Ferisiler ve yazıcılar” olarak tanımlamaktadır.

14 (6:17-19)

15 (6:26) El yazısı metinlerin çoğunluğu, imandan ödün verenleri sadece bazılarının öveceğini belirterek burada geçen “bütün” sözcüğünü dışarıda tutarlar.

16 (6:27-29a) F. B. Meyer, The Heavenlies, s.26.

17 (6:47-49) Modern Kutsal Kitap çevirilerinin birçoğunda izlenen bu okuyuş biçimi olan “iyi kurulmuş” terimi, gerçeği tam olarak yansıtmamaktadır. Evin nasıl kurulduğu değil; kimin (Mesih’in) üzerine kurulduğu önemlidir.

18 (7:21-23) C. G. Moore, W. H. Griffith Thomas tarafından alıntısı yapılmıştır, Outline Studies in the Gospel of Luke, s.129.

19 (7:27) F. L. Godet, Commentary on the Gospel of Luke, I:350.

20 (7:30-34) Ryle, St. Luke, s.129.

21 (7:49,50) A.g.e., s.239.

22 (8:11-15) J. N. Darby, The Gospel of Luke, s.61.

23 (8:18) G. H. Lang, The Parabolic Teaching of the Scripture, s.60.

24 (8:26,27) NU metni bunu burada ve 37. ayette Gerasalılar diye belirtir.

25 (8:34-39) Darby, Synopsis, III:340.

26 (8:51-53) Sir Robert Anderson, Misunderstood Texts of the New Testament, s.51.

27 (9:19,20) Stewart, Life and Teaching, s.109,110.

28 (9:28,29) W. H. Rogers, Bu konuda daha fazla doküman bulunmamaktadır.

29 (9:32,33) Ryle, Gospels, St. Luke, 320

30 (9:50) A. L. Williams, Bu konuda daha fazla doküman bulunmamaktadır.

31 (9:62) Bu herhalde bir anlık geri bakış olmasa gerek. Tersine, İsrail oğullarının çöldeyken Mısır’a dönmeyi özleyişleri gibi güçlü bir arzu olmalıydı.

32 (10:1-12) NU metni bunu burada ve 17. ayette “yetmiş iki” olarak okumaktadır.

33 (10:16) Ryle, St. Luke, I:357,358

34 (10:36-37) F.Davidson, ed., The New Bible Commentary, s.851.

35 (10:42) C. A. Coates, An Outline of Luke’s Gospel, s.129.

36 (10:42) Charles R. Erdman, The Gospel of Luke, s.112.

37 (11:4) Luka bunun kelimesi kelimesine ezbere söylenmemesi gerektiğini belirtircesine “Rab’bin Duası’nı” biraz değişik bir biçimde tanıtıyor.

38 (11:9) Grekçe’deki şimdiki zaman emir kipi, bunun sürekli bir hareket olduğunu göstermektedir.

39 (11:41) Harry A. Ironside, Addresses of the Gospel of Luke, s.390.

40 (11:46) William Kelly, An Exposition of the Gospel of Luke, s.199.

41 (12:2,3) Godet, Luke, II:89.

42 (12:15) J. R. Miller, Come Ye Apart, reading for June 10.

43 (12:36) Kelly, Luke, s.214.

44 (13:6-9) Lang, Parabolic Teaching, s.230.

45 (14:33) Ryle, Gospels, St. Luke, II:86.

46 (14:34,35) Kelly, Luke, s.249.

47 (15:20) Stewart, Life and Teaching, s.77,78.

48 (16:9) Our Lord’s Teachings About Money, (broşür) s.10,11.

49 (16:9) J. N. Darby, The Man of Sorrows, s.178.

50 (17:10) Roy Hession, The Calvary Road, s.49. Türkçesi Çarmıh Yolu, Müjde Yayıncılık.

51 (17:34-36) En eski el yazısı metinlerle, yine el yazısı metinlerin çoğunluğunda 36. ayet bulunmamaktadır.

52 (18:31-33) Ryle, Gospels, St. Luke, II:282.

53 (19:11) Bir mina (İbranice: Minah; Grekçe: Mina) bir İngiliz sterlininden oldukça fazla bir değere sahipti.

54 (19:41,42) Griffith Thomas, Luke, s.303.

55 (20:18) Bazıları bu taşın, gerçek bir kırıklıkla İsa’ya iman ederek kurtuluş bulan bir günahkâr olduğunu; Mesih’i reddedenin de, gelecekteki yargıda tuz buz edileceğini simgelediğini düşünmektedirler.

56 (20:35) Coates, Luke’s Gospel, s.252.

57 (21:1-4) Dr. Joseph Parker, Konuyla ilgili daha fazla doküman bulunmamaktadır.

58 (21:20-24) Christian Truth Magazine, Kasım 1962, s.303.

59 (21:20-24) Edward Gibbon, The Decline and Fall of the Roman Empire, II:95-101.

60 (22:7) Leon Morris, The Gospel According to Luke, s.302-304.

61 (22:47,48) Stewart, Life and Teaching, s.154.

62 (23:13-17) A.g.e., s.161.

63 (23:33) İngilizce Kutsal Kitap'ta “Calvary” ismi yalnız bu ayette geçer. Bir çok kilise kendisine “Calvary… Church” adını vermiştir.

64 (23:33) Stewart, Life and Teaching, s.168.

65 (23:34) Morgan, Luke, s.269.

66 (23:35-38) Stewart, Life and Teaching, s.168.

67 (23:42) El yazısı metinlerin çoğunluğunda bulunan geleneksel okunuş biçimi olan “Ya Rab, beni anımsa,” NU metninde bulunan “İsa beni anımsa”dan çok daha etkileyicidir. Aynı zamanda “Efendim” anlamına gelen Ya Rab unvanı, o zamanlar yaygın bir insan adı olan İsa adının gösterdiği imandan çok daha derin bir iman göstermektedir.

68 (23:43) Erdman, Luke, s.117,118.

69 (24:13) NU metni bunu şöyle yazmaktadır: “‘Birbirinizle konuştuğunuz bu şey nedir böyle?’ Onlar da üzgün bir şekilde oldukları yerde durdular.”

70 (24:52,53) NU metni buradaki “överek ve” sözü ile sondaki “Amin” sözünü dışarıda tutar.

BİBLİYOGRAFYA

Coates, C. A. An Outline of Luke’s Gospel. Kingston on Thames: Stow Hill Bible and Track Depot, n.d.

Darby, J. N. The Gospel of Luke. London: James Carter, n.d.

––––. The Man of Sorrows. Glasgow: Pickering and Inglis, n.d.

––––. Notes of Addresses on the Gospel of Luke. London: C. A. Hammond, n.d.

Erdman, Charles R. The Gospel of Luke. Philadelphia: The Westminster Press, 1921.

Geldenhuys, Norval. Commentary on the Gospel of Luke, 2 vols. Grand Rapids: Zondervan Publishing House, 1977.

Ironside, H. A. Addresses on the Gospel of Luke, New York: Loizeaux Brothers, 1947.

Kelly, William. An Exposition of the Gospel of Luke, London: Pickering and Inglis, n.d.

Luck, G. Coleman. Luke. Chicago: Moody Press, 1960.

Morgan, G. Campbell. The Gospel According to Luke. New York: Fleming H. Rewell Co., 1931.

Morris, Leon. The Gospel According to St. Luke, TBC. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Company, 1974.

Thomas, W. H. Griffith. Outline Studies in the Gospel of Luke. Grand Rapids: Kregel Publications, 1984.