HABAKKUK

Giriş

“Habakkuk yalnızca kendisinin ve ailesinin rahatı ve güvenliğiyle ilgilenen bencil bir kişi değildi. Gerçek bir yurtsever olarak, ülkesinin ahlâksal ve ruhsal koşullarından derin üzüntü duyuyordu. Ülkesini seviyordu ve Tanrı’nın yasalarını bozmayı sürdüren ülkesinin, yıkım uçurumuna giderek daha da yaklaştığının farkındaydı. Bu nedenle dudaklarından ıstırap dolu şu sözler çıkmıştır: ‘Ne zamana dek?’ ‘Neden?’”

– Richard W. De Haan

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Habakkuk 2:4, Yeni Antlaşma tarafından üç kez alıntı yapılmak gibi bir farklılığa sahiptir (aşağıya bakınız). Elçilerin İşleri 13:40, 41’de Elçi Pavlus, Antakya Pisidya’daki havrada verdiği vaazı Habakkuk 1:5’den alıntı yaparak bitirmişti – ilk bakışta belirsiz ve kısa görülen bir Eski Antlaşma Kitabı’nın zengin bir öğretiş içeriğine sahip olduğu konusunda bir başka örnek... Aynı zamanda, Habakkuk 3:17, 18 ve Filipililer 4:4, 10-19’la karşılaştırılır. Hem peygamber hem de elçi, her koşul altında Tanrı’yla sevinebiliyorlardı.

Üsluba gelince; İbrani Hıristiyan araştırmacı Charles Feinberg bu konuda şunları yazar:

Herkes Habakkuk’u İbrani peygamberler arasında çok önemli bir yere oturtur. 3’üncü bölümdeki dua, yetki sahibi herkesin İbrani şiirinin en güzel örneklerinden biri olarak haklı övgüsünü kazanmıştır. Kitabın dili çok etkileyicidir.1

II. KİTABIN YAZARI

Bu peygamber hakkında çok az şey biliyoruz. Habakkuk ismi^2 kucaklamak ya da güreşmek anlamına gelebilir.

Kendisini peygamber olarak adlandıran çok az sayıda kişiden biri olduğu için bazı araştırmacılar onun yalnızca peygamberlik armağanına değil, aynı zamanda bir işe de sahip olduğuna inanırlar (Örneğin, Daniel devlet adamlığı görevine çağrılmıştı, ama peygamberliği bir armağandı). Habakkuk, 3’üncü bölümde müzik aletlerinden söz ettiğinden, yalnızca bir varsayım olmasına rağmen, onun tapınak korosuyla ilişkisi olduğunu da düşünebiliriz.

III. TARİH

Habakkuk hiçbir kraldan söz etmediğinden, Kısa Peygamberlik Kitabı’nın tarihini belirlemek zordur. Bazı akılcı eleştirmenlerin kendi nedenlerinden ötürü daha geç olduğunu düşünmelerine rağmen, kitabın yazıldığı tarih olarak büyük olasılıkla İ.Ö. 600’lü yıllar gösterilebilir. Tutucu araştırmacılar genellikle peygamberi Manaşşe, Yoşiya ya da Yehoyakim’in krallıkları dönemine yerleştirirler; kralların üçü de İ.Ö. 7. yüzyılda egemenlik sürmüşlerdir. Belki de en iyi seçim, kral Yehoyakim’in egemenliği dönemidir; çünkü Yehoyakim’in kral olduğu tarih, Babil’in zafer kazandığı, Karkamış Savaşı tarihine yakındır (İ.Ö. 605).

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Kral Yoşiya’nın egemenliği sırasındaki inanç uyanışı uzun sürmedi. Halkın ahlâkı, ahlâksız ve şehvet düşkünü Baal ve Aştarot mezheplerinin etkisiyle bir kez daha bozuldu. Adaletsizlik kol geziyordu. Bütün bunlar Habakkuk’un başa çıkmak zorunda kaldığı acıklı koşullardı.

Bu peygamber, Yahuda’ya Babil sürgününden önce (İ.Ö. 586) seslenmiştir. Adı “güreşen” anlamına gelebileceğinden, Yahuda halkının günahı ve cezası konusunda RAB’le güreştiğini düşünmek yanlış olmaz.

Eğer “kucaklamak” anlamını tercih edersek, Feinberg, Martin Luther’i onay-layan aşağıdaki alıntıyı yapar:

Habakkuk ya kucaklayan birini ifade eder ya da başka birini kucaklayarak kollarına alan birini... Habakkuk halkını kucaklar ve onları kollarına alır, teselli eder. Ağlayan bir çocuğu kucaklarcasına onu, Tanrı’nın isteğiyle yakında her şeyin düzeleceğini garanti ederek avutur ve susturmaya çalışır.3

ANA HATLAR

I. TANRI’NIN YAHUDA’NIN GÜNAHINI CEZALANDIRMAMASI PEYGAMBERİ ŞAŞIRTIR (1:1-4)

II. RAB YAHUDA’YI CEZALANDIRMAK İÇİN BABİLLİLER’İ KULLANACAĞINI SÖYLER (1:5-11)

III. HABAKKUK TANRI’NIN YAHUDA’YI DAHA KÖTÜ BİR ULUSLA

CEZALANDIRMA SEÇİMİNİ SORGULAR (1:12-17)

IV. TANRI YAHUDA’NIN ADİL HALKININ HAYATTA KALACAĞI YANITINI VERİR, AMA HAKSIZ KİLDANİLER YOK

EDİLECEKLERDİR (2. Bölüm)

A. Habakkuk Tanrı’nın Yanıtını Bekler (2:1)

B. Yanıtı Kaydetme ve Gerçekleşeceği Zamanı Bekleme Buyruğu (2:2, 3)

C. Doğrular İmanla Yaşayacak, Haksız Kildaniler Öleceklerdi (2:4)

Ç. Kildaniler’in Günahlarının Sıralanması (2:5-19)

1. Sonsuz Bir Fethetme İştahı (2:5-8)

2. Açgözlülük ve Gurur (2:9-11)

3. Kan Dökerek Zenginleşme (2:12-14)

4. Komşuların Fesadı (2:15-17)

5. Putperestlik (2:18,19)

D. Tanrı’nın Yargısının Fırtınasından Önce Buyrulan Sessizlik (2:20)

V. HABAKKUK DUA EDER VE DİRENİR (3. Bölüm)

A. Habakkuk Tanrı’ya, Halkı İçin Harekete Geçmesi İçin Yalvarır (3:1, 2)

B. Habakkuk Mısır’dan Kenan’a Kadar İsrail’le İlgilenen Tanrı’nın Yaptıklarını Gözden Geçirir (3:3-15)

C. Düşmanın Cezalandırılmasını Bekler (3:16)

Ç. Ne Olursa Olsun, Gücü Olan Tanrı’ya Güvenecektir (3:17-19)

YORUM

I. TANRI’NIN YAHUDA’NIN GÜNAHINI CEZALANDIRMAMASI PEYGAMBERİ ŞAŞIRTIR (1:1-4)

Habakkuk’un gördüğü görüm büyük olasılıkla bütün kitap için bir başlıktır. 2-4’üncü ayetlerde, Rab’be Yahuda’daki korkunç zulüm, fesat, soygunculuk, çekişme ve adaletsizlikten yakınır. Rab’be bütün bunların ceza görmeden ne zamana dek süreceğini sorar. Bu ve buna benzer sorgulamaları nedeniyle Habakkuk çoğu kez, “Eski Antlaşma’nın Kuşkucu Tomas’ı” olarak adlandırılır.

Peygamberliğin ilk on bir ayeti, Habakkuk ve Rab arasında geçen bir konuşmadır.

II. RAB YAHUDA’YI CEZALANDIRMAK İÇİN BABİLLİLER’İ KULLANACAĞINI SÖYLER (1:5-11)

Tanrı’nın yanıtı, 5-11’inci ayetlerde verilir. Yahuda’yı cezalandırmak için Kildani ordusunu gönderecektir. Düşman süratli, korkunç, hırslı, zalim, dehşetli ve gururludur. Babilliler atlı askerleriyle ünlüydüler. Atlıları aç kurtlardan daha azgın ve parstan daha çevikti. Tutsak aldıkları kral ve önderlerle alay ederlerdi. Gücü, tanrıları olarak kabul ediyorlardı. Feinberg şu yorumu yapar:

Kildaniler’in başarısı arttırılacaktır; herkesi önüne katacak, rüzgar gibi eserek ülkeyi altüst edecektir. Kildani komutanı böyle davranarak Tanrı’nın önündeki suçlarını çoğaltmaktadır, çünkü tanrısaymaz tutkularıyla çaresiz pek çok kişiye zorla boyun eğdirmektedir.4

III. HABAKKUK TANRI’NIN YAHUDA’YI DAHA KÖTÜ BİR ULUSLA

CEZALANDIRMA SEÇİMİNİ SORGULAR (1:12-17)

Habakkuk bunu işittiğinde canı sıkılmıştır ve ıstırabı ikinci bir konuşmaya yol açar (1:12 - 2:20). Tanrı Yahuda’yı nasıl olur da Yahuda’dan daha kötü bir ulus aracılığıyla cezalandırabilirdi? Tanrı’yla tartışır, O’nun gözlerinin kötüye bakamayacak kadar saf olduğunu bilir. Babilliler hiç kuşkusuz kötüdürler! Ancak yine de, Yahuda’nın kötülüğü daha büyüktü. Çünkü Yahudiler daha büyük bir ışığa karşı günah işliyorlardı. İnsanları denizdeki balıklar gibi ağla, hatta oltayla tutsak alan Babilliler’in kötülüğüne Tanrı nasıl izin verebilirdi? Putlarına kurbanlar kesiyorlardı. Ulusları öldürmelerinin sonu gelmeyecek miy-di? J. E. Evans bu konuyu şöyle açıklar:

Bir balıkçının yaşamından alınan örnekle benzetme yapılır. İnsanlar, balıkçının ağında topladığı balıklar gibidirler ve balıkçı, sayesinde zenginleştiği ağa saygı gösterir. Bu karşılaştırmada dünya deniz, uluslarsa balıklardı; Balıkçı, Nebu-kadnessar’dı. Balık ağı ise fetihleri sayesinde varlığına varlık katan Kildani-ler’in askeri gücüydü.5

IV. TANRI YAHUDA’NIN ADİL HALKININ HAYATTA KALACAĞI YANITINI VERİR, AMA HAKSIZ KİLDANİLER YOK EDİLECEKLERDİR (2. Bölüm)

A. Habakkuk Tanrı’nın Yanıtını Bekler (2:1)

Habakkuk, Rab’bin kendisini nasıl yanıtlayacağını görmek için gözcü kulesine çekilir. Tanrı’nın isteğini öğrenmek için yalnız kalmak istemektedir. Bu, günümüzdeki imanlılar için de en önemli ilkedir. Buna ister “sessiz zaman” ister “adanma” isterseniz başka bir isim verin, Tanrı’yla günlük paydaşlık bütün Hıristiyanlar için gereklidir!

B. Yanıtı Kaydetme ve Gerçekleşeceği Zamanı Bekleme Buyruğu

(2:2, 3)

2:2   Rab peygambere şöyle buyurdu: “Göreceklerini taş levhalara oyarak yaz. Öyle ki, herkes bir çırpıda okusun” (Babil’in düşüşü ve Yahuda’nın yenilenmesiyle ilgili haber).

2:3   A. J. Pollock, bu ayetin Yahudiler’in beklentisine işaret ettiğini söyler. Mesih, düşmanlarına boyun eğdirmek için yeryüzüne gelecek, krallığından bütün suçları kaldıracak ve görkemli egemenliğini kurarak İsrail’i ulusların başı yapacaktır. Çünkü kendisi İsrail ulusunun başında olacaktır.6 3’üncü ayet, İbraniler 10:37’de alıntı yapıldığında, “o” (görüm) “O” (Rab) şekline dönüşür; Rab mutlaka gelecek, geç kalmayacaktır. Yeni Antlaşma’nın içeriği, Hıristiyan’ın beklentisi olan “kilisenin göğe alınması” umuduna işaret eder.

C. Doğrular İmanla Yaşayacak, Haksız Kildaniler Öleceklerdi (2:4)

Babil Kralı gurura kapıldığı için ölecek, ama İsrail halkından geriye kalan az sayıda kişi Rab’be olan imanla yaşayacaktı. 4c ayeti, Yeni Antlaşma’da üç kez alıntı yapılmıştı. Ayetin üç bölümü, (doğru kişi - sadakatiyle - yaşayacak) yer aldıkları üç ayetin koşullarına uygun biçimde vurgulanırlar. Romalılar 2:17 doğrular’ı, Galatyalılar 3:11 sadakat’i, İbraniler 10:38 ise yaşayacak’ı vurgular. Habakkuk’un içeriğindeki birebir karşılık, “doğru kişi sadakatiyle yaşayacak”tır. Sadakatiyle sözcüğü, “Bana olan imanla” olarak da çevrilebilir.

Ç. Kildaniler’in Günahlarının Sıralanması (2:5-19)

1. Sonsuz Bir Fethetme İştahı (2:5-8)

2:5   Şarap içmek, Babil’in ulusal bir günahıydı ve hiç kuşkusuz Nebukad-nessar’ın da... Keil, “bu bağımlılığın eski çağ yazarları tarafından da onaylan-dığını ve Daniel’in de bunu iyi bildiğini, Babil’in, Belşassar ve soylu adamları gürültülü bir ziyafette içki içerlerken fethedildiğini” yazar.7 Ayrıca, Belşassar’ın fethetmeye duyduğu dinmek bilmez susuzluğa da dikkat çeker.

2:6-8   6’ncı ayet, Babil’in karşılaşacağı beş felaketi içeren alaylı bir ezgiyle başlar. İlk felakete güç ya da saldırganlık tutkusu nedeniyle uğrarlar. Nebukad-nessar’ın fethettiği pek çok ulus, ona haksız kazancı nedeniyle sataşacak ve Nebukadnessar’ın kendilerine zulmettiği gibi, onlar da Babil’e zulmedecek ve kenti yağmalayacaklardı.

2. Açgözlülük ve Gurur (2:9-11)

Nebukadnessar’a açgözlülüğü ve gururu nedeniyle uğrayacağı ikinci felaket duyurulur. Felakete uğramamak için hanedanını güvenlikte tutmayı denemişti, ama haksız kazancı ve zalimliği kendisine karşı haykıracaktı.

3. Kan Dökerek Zenginleşme (2:12-14)

Üçüncü felaket kralın görkem tutkusu ve kan dökmesi nedeniyle gelecektir. Babil köleler çalıştırılarak bina edilmiştir. Kentler tükenmeyen ateşle yandıktan sonra yeryüzü Rab’bi gerçek Tanrı olarak kabul edecektir.

Ancak, gerçek Tanrı’nın bütün dünya tarafından tanınacağı zaman gelecektir. Bu görkemli zaman, haklı bir üne sahip olan şu şiirsel benzetmeyle bildirilmiştir: “…sular denizi nasıl dolduruyorsa, dünya da RAB’bin yüceliğinin bilgisiyle dolacak” (2:14).

4. Komşuların Fesadı (2:15-17)

Nebukadnessar’ın başına gelecek olan dördüncü felaketin nedeni, diğer ulus-ları vahşi bir zevk alarak yıkması, utanmazlığı, Yeruşalim ve Yahuda’yı katlet-mesidir. Kısaca, Nebukadnessar günümüzdeki medya, çarpık cinsellik ve sınır-sız vahşet gibi kötülüklere neden olmakla da suçlanıyordu.

5. Putperestlik (2:18, 19)

Beşinci ve son felaket, kralı, Babil’in putperestliğini alaycı çizgilerle yansıtarak yargılar. Altın ya da gümüş kaplı cansız bir put ne yarar sağlayabilir ki?

D. Tanrı’nın Yargı Fırtınasından Önce Buyrulan Sessizlik (2:20)

Bu ayetleri temel alan ezgiler günümüzde bazı kiliselerde, topluluğu vaaz üzerinde sessiz düşünmeye yönlendirmek için kullanılır. Ne yazık ki, sözcükler uyum içinde olsa da, metnin içeriği, Rab’bin, gücünü yargıyla sergileyeceği konusundadır. Bu nedenle bütün yeryüzü O’nun önünde susmalıdır.

V. HABAKKUK DUA EDER VE DİRENİR (3. Bölüm)8

A. Habakkuk Tanrı’ya, Halkı İçin Harekete Geçmesi İçin Yalvarır

(3:1, 2)

Habakkuk Rab’be dua eder. Halkının düşmanlarına geçmişte nasıl davrandığını işitmiştir; şimdi de O’ndan düşmanlarını tekrar cezalandırmasını ve halkını kurtararak canlandırmasını ister.

B. Habakkuk Mısır’dan Kenan’a Kadar İsrail’le İlgilenen Tanrı’nın Yaptıklarını Gözden Geçirir (3:3-15)

3:3-7   Scroggie’nin “Tanrı’nın görünmesi”9 olarak adlandırdığı Tanrı’nın egemenliğiyle ilgili harika bir görümde Habakkuk, O’nu düşmanlarına karşı yürüyen, gücüyle onları ezen ve görkemli bir zafer elde eden Tanrı olarak betimler. Rab’bin geçmişte İsrail’in düşmanlarını cezalandırması, halkı Mısır’dan çıkarken Mısır’ı yargılaması, vaat edilen ülkeye giderken İsrail’e karşı koyan ülkeleri bozguna uğratması ve Yeşu tarafından Kenan’dan atılması gereken uluslar hakkında sık sık imada bulunur.

Duanın ilk bölümünde, Tanrı’nın görkemi ve parıltısı, hem göklerde hem de yeryüzünde görülür.

Coğrafi ayrıntılara gelince; Teman, Paran Dağı, Kuşan ve Midyan İsrail’in düşmanlarıydılar. Örneğin, Edom’da büyük bir belde olan Teman, bütün İdumeya’yı temsil eder. Kuşan, büyük olasılıkla “Kûş” ya da Etiyopya’dır.

3:8-11   Tanrı’nın gücü, özellikle nehirler, denizler ve dağlar üzerinde görünürken vurgulanır.

11’inci ayet, Givon’da, Rab’bin savaşı kazanması için Yeşu’ya yardım etmek amacıyla gökyüzünde gerçekleştirdiği büyük mucizeyi anlatır (Yşu.10:12).

3:12-15   Tanrı yeryüzünde, İsrail adına ilerleyerek ulusları öfkeyle çiğneyip ezmiştir.

15’inci ayetteki referans Kızıldeniz’in geçilmesiyle ilgilidir (Çık.14). Tanrı halkı, kuru bir topraktan geçercesine, iki yana ayrılan denizin suları arasından yürüyerek geçer. Habakkuk, hayalinde Tanrı’nın denizi atlarıyla çiğneyip geçtiğini canlandırır.

C. Düşmanın Cezalandırılmasını Bekler (3:16)

Peygamber, Babilli istilacıların yargısını işittiğinde sarsılır ve olayın gerçekleşmesini sessizce beklemeye karar verir.

Ç. Ne Olursa Olsun, Gücü Olan Tanrı’ya Güvenecektir (3:17-19)

Tanrı’nın kurtarışını beklerken, peygamber Habakkuk ve halkının Babilliler-in istilasının bir sonucu olan denemelere dayanmaları gerekecektir: Tomurcuk-lanmasa incir ağaçları… tarlalar ürün vermese de… sığır kalmasa da ağıl-larda, o yine RAB sayesinde sevinecek, kurtuluşunun Tanrısı sayesinde se-vinçten coşacaktır. Baxter bu konuda şunları yazar:

Bu ayetlerin başka bir çevirisi şöyledir: “Ben yine RAB ile mesrur olacağım, kurtarışımın Allahı ile sevinçten coşacağım.” Burada iman coşkusu görünür! Çok kötü koşullar altındayken bile çok sevinmek ne büyük bir zafer! Dileriz biz de böyle olalım!10

DİPNOTLAR

1 (Giriş) Charles Lee Feinberg, Habakkuk, Zephaniah, Haggai ve Malachi, s.12.

2 (Giriş) Çoğunluk, ismin ilk hecesini vurgulu okur. İbranice’de ise son hece vurgula-narak okunur (Ha-bak-KUK).

3 (Giriş) Feinberg, Habakkuk, s.11.

4 (1:5-11) A.g.e., s.17.

5 (1:12-17) J. E. Evans. Daha fazla belge yoktur.

6 (2:3) A. J. Pollock. Daha fazla belge yoktur.

7 (2:5) C. F. Keil. “Habakkuk,” Biblical Commentary on the Old Testament, 25.cilt, s.74, 75.

8 (3. Bölüm) Bu bölüm Yahudiler tarafından bestelenmiş ve ibadetlerinde kullanılmıştır.

9 (3:3-7) Scroggie, “Habakkuk,” Know Your Bible, 1.cilt, The Old Testament, s.196.

10 (3-17-19) J. Sidlow Baxter, Explore the Book, s.212.

BİBLİYOGRAFYA

De Haan, Richard W. Song in the Night. Grand Rapids: Radio Bible Class (kitapçık), 1969.

Feinberg, Charles Lee. Habakkuk, Zephaniah, Haggai and Malachi. New York: Ame-rican Board of Missions to the Jews, 1951.

Kelley, William. Lectures Introductory to the Study of the Minor Prophets. London: C. A. Hammond Trust Bible Depot, n.d.

Keil, C. F. “Habakkuk.” Biblical Commentary on the Old Testament. 25.cilt. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Company, 1971.

Scroggie, W. Graham. “Habakkuk.” Know Your Bible. 1.cilt. The Old Testament. London: Pickering & Inglis Ltd., n.d.

Tatford, Frederick A. The Minor Prophets. 3.cilt. Yeni basım (3.cilt). Minneapolis: Klock & Klock Christian Publishers, 1982.

Table of Contents

Start