MİKA

Giriş

“Yoksulların yanında yer alan ve onları savunan, aynı zamanda etkili bir bildiriyi iletebilecek yürekliliğe ve güce sahip birinin bulunması harikadır. Halkını yakından tanıyan Mika, adalet ve saygı mücadelesini yaptığı çağrıyı renklendirerek sunacak yetenekteydi. Baskı görenlere karşı sevecen yaklaşımı, unutulmaz sözcüklerde yaşam buldu. Ruhu, komşu ve dost-larının karşılaştığı adaletsizlik karşısında öfkeyle yanıyordu. Yahuda’nın yoksul köylüleri, kırsal kesimden gelen bu güçlü genç vaiz sayesinde kendilerini savunan birine kavuşmuşlardı.”

– Kyle M. Yates

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Mika, Kısa Peygamberlik Kitapları içinde dördüncü büyük kitaptır. Yeni Antlaşma’da, biri Rabbimiz tarafından olmak üzere, beş kez kullanılmıştır. En çok bilinen alıntı (Mat.2:6) Mika 5:2’dendir; bu ayet Mesih’in Beytlehem Ef-rata’da doğacağını bildirir (kuzeyde başka bir Beytlehem daha vardı).

Mika’nın bir diğer etkileyici özelliği, peygamberin kelime oyunlarına olan düşkünlüğüdür. Pek çok kişi sözcüklerle oynamaktan hoşlanır. İngilizce konuşulan kültürlerde bu ciddi bir edebiyat biçimi olarak görülmez (Shakespeare her ne kadar bu biçimi sık sık kullanmışsa da). Ancak İbranice’de, Eski Antlaşma-daki bu tür ciddi yazılarda, sözcüklerle oynanır. Mika, 1:10-15’de, bazı kişilerin şair Çiçero’nun hitabet sanatıyla kıyasladıkları ünlü bir örnek sunar. Ne yazık ki bu, çevrilmesi en güç olan yazın türlerinden biridir.

II. KİTABIN YAZARI

Mika (Rab gibisi var mı) adı, peygamberin İsrail’in Tanrısı olan, tek gerçek Tanrı’nın hizmetkârı olduğu gerçeğini duyurur. Büyük olasılıkla 7:18’de, “Senin gibi... başka tanrı var mı?” sorusuyla, kendi adı (Rab gibisi var mı) üzerinde sözcük oyunları yapmıştır.

Mika Yeşaya’nın çağdaşlarındandı, ama Yeşaya’dan daha alt bir halk tabakasından geliyordu. Yeruşalim’in güneybatısından yaklaşık yirmi beş kilometre uzaklıktaki Dat yakınlarında bulunan Moreşet’te doğmuştu.

III. TARİH

Mika, Yotam, Ahaz ve Hizkiya’nın krallıkları sırasında, İ.Ö. yaklaşık 740’dan 687’ye kadar olan dönemde peygamberlik etti. Ana bildirisini Yahuda’ya ile-tecek olmasına rağmen, Mika kuzey krallığının İ.Ö. 722/21’de meydana gelen tutsaklığını önceden bildirdi. Kısa Peygamberlik Kitabı’nı oluşturan bildirilerini bunları yazmadan kısa bir süre önce duyurmuş olmalıdır.

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

İ.Ö. 8. yüzyıla kadar İsrail ve Yahuda’da oldukça adil bir paylaşımla süren eski ziraat sistemi, yerini zamanla açgözlü, maddiyat düşkünü, insanları “sahip oldukları” ya da “olmadıklarına” göre sert bir çizgiyle ayıran katı bir toplumsal anlayışa bıraktı. Zengin arazi sahipleri daha da zenginleştiler, yoksul çiftçilerse daha da yoksullaştılar; bunun sonucunda çiftçiler üst sınıfların lüks düşkünlüğü ve yoksulu ezmelerinin yanı sıra, yoksulluğuyla ve insanlarının kötü davranışlarıyla tanınan kentlere göç ettiler.

Tanrısız uluslarla yapılan ticaret, aralarına bu ulusların sahte inançlarının ve ahlâksal zaaflarının da girmesine neden oldu.

Kısaca her şey, bugün Batı’daki Hıristiyan dünyasında olup bitenlere benzemekteydi.

Mika, bu karanlık ve dünyasal olaylarla ilgili peygamberliğini, temeli üç kent çevresinde örülmüş olarak yazdı: Samiriye, Yeruşalim ve Beytlehem.

ANA HATLAR

I. İSRAİL VE YAHUDA’NIN KARŞILAŞACAĞI GAZABA İLİŞKİN ÖNBİLDİRİ (1. Bölüm)

II. VARLIKLI ZALİMLERİN SONU (2:1-11)

III. YENİLENME VAADİ (2:12, 13)

IV.ÖNDERLER, SAHTE PEYGAMBER VE KÂHİNLERİN UYARILMASI (3. Bölüm)

V. MESİH’İN BİN YILLIK EGEMENLİĞİNİN GÖRKEMİ (4. Bölüm)

VI. MESİH’İN GELİŞİNE İLİŞKİN VAAT (5. Bölüm)

VII. İSRAİL’İN DENENMESİ (6. Bölüm)

VIII. ULUS ÜZÜCÜ DURUMUNA AĞLIYOR (7:1-10)

XI. İSRAİL’İN KAVUŞACAĞI BEREKET (7:11-20)

YORUM

I. İSRAİL VE YAHUDA’NIN KARŞILAŞACAĞI GAZABA İLİŞKİN

ÖNBİLDİRİ (1. Bölüm)

1:1-3   Rab Tanrı bereket yeri olan kutsal tapınağından halka karşı tanıklık etmek üzere ayrılırken, halkı yargı çağrısını işitmeye çağırır.

1:4-7   Samiriye ve Yeruşalim’e vereceği ceza ağır olacaktır, çünkü bu kentler putperestliğin merkezi olmuşlardır. Yargıyla geldiğinde, dağlar O’nun önünde ateş karşısında eriyen balmumu gibi eriyecek, Samiriye kırdaki taş yığınına dönecek, bütün putları paramparça edilecek ve yaraları iyileşmeyecektir.

1:8,9   Mika, bu nedenle ağlayacak, çakal gibi uluyup baykuş gibi ötecek, çırılçıplak, yalınayak dolaşarak ağıt yakacaktır.

1:10-14   10-16’ncı ayetler, ülkenin Asur ordusu tarafından istila edilmesi-ni tanımlayan zekice bir ağıttır. Asur-lular yaklaşmaktayken, İsrail ve Yahu-da’nın çeşitli kentlerine hitap edil-miştir –Gat, Beytofra, Şafir, Saanan, Beytesel, Marot, Yeruşalim, Lakiş, Moreşet-Gat, Akziv, Mareşa ve Adullam– Bu bölümde sözcüklerle çok oynandığı görülür.1 Moffatt bu bölümü aşağıdaki gibi çevirmiştir:

Gözyaşı kentinde (Bokim) sakın ağlamayın,

Toz evinde (Beytofra) toz toprak içinde yuvarlanın,

Dürüst kent (Şafir), çıplak ve utanç içinde geçip git!

Mika’da Geçen Coğrafi Kelime Oyunları

Kaynaşan kentte (Saanan) yaşayan-lar, kentlerinden çıkamayacaklar,

Beytesel ve Marot boşuna umutla-nırlar;

Çünkü Rab’bin gönderdiği felaket Yeruşalim’in kapılarına dayandı.

Atları koşun arabalara, ey at kenti (Lakiş)

İsrail’in isyanını örnek alarak,

Siyon Kenti’ni günaha ilk siz düşürdünüz.

Ey erden Siyon, Moreşet-Gat ile veda edeceksiniz;

Ve İsrail’in kralları Akziv Kenti’nden boşuna yardım bekleyecek.2

1:15,16   Bir fatih İsrail’i ele geçirecek ve halk Adullam’daki mağaraya kaçacaktı. İsrail saçlarını yolup kazıtmalıydı, çünkü halkı olan değerli çocukları ülkelerinden alınıp sürgüne götürülecekti.

II. VARLIKLI ZALİMLERİN SONU (2:1-11)

2:1-5   Burada yargının nedeninden söz edilir. Zengin kişiler yoksulların ellerinden evlerini ve tarlalarını zorla almışlardır. Bunun sonucunda, bu mülkler yabancı bir istilacı tarafından zenginlerin elinden alınacak ve kendilerine hiçbir şey bırakılmayacaktır.

2:6,7   Halk Mika’ya böyle kötü şeyler bildirmemesini söyledi, çünkü utanç-la karşılaşmayacaklardı. Ama Mika, “Rab’bin sabrı mı tükendi acaba? O böyle şeyler yapar mı?” gibi sorulara yanıt verdi.

2:8-11   Günahları nedeniyle, Tanrı halkı sanki Rab’bin düşmanı olmuştu; sırtından güzel giysileri sıyrılıp alınmış, kadınları ve çocukları evlerinden kovulmuştur. Kalkmalı ve sürgüne gitmelidirler, çünkü kirlettikleri ülke kendilerini yıkıma uğratacaktır. Şarabı ve içkiyi savunan her sahte peygamber, bu halk tarafından peygamber olarak kabul edilecekti.

III. YENİLENME VAADİ (2:12, 13)

Yargıdan sonra, Tanrı İsrail halkından geri kalanları sürgünden geri getirecekti. Kent kapılarını kıran (Rab), halkının yenilenmesine engel olacak her şeyi yok edecekti.

IV. ÖNDERLER, SAHTE PEYGAMBER VE KÂHİNLERİN UYARILMASI (3. Bölüm)

3:1-4   İsrail halkının önderleri adaletsizlikleri, kötülükleri ve açgözlülükleri nedeniyle yargılanırlar. Yoksullara zalimce davranmaktadırlar. İyiden nefret edip kötüyü severler. Önderler koyunların çobanları değil, kurtlardı. Koyunların derisini yüzüp kazanda haşlanacak et gibi doğruyorlardı. Bir ulusa çobanlık etmek üzere gelen Davut’la taban tabana zıttılar (1Sa.17:15; 2Sa.5:2; 7:7). Felaket günleri geldiğinde Tanrı onların yalvarışlarını işitmeyecekti.

3:5-7   Sahte peygamberler kendilerine iyi ücret ödeyenlere esenlik diler, kendilerini doyurmayanlara ise savaş açarlardı. Bu nedenle Tanrı ne istediğini onlardan gizleyecekti. Tanrı’dan yanıt almayacaklardı.

3:8-12   Mika ise, İsrail ve Yahuda’ya (Yakup) Tanrı’nın bildirisini duyurmak için Rab’bin Ruhu’yla güçlendirilmişti. Yalnızca çıkarlarını gözeten önderler, kâhinler ve peygamberler güvende olduklarını düşünüyorlardı, ama Mika, Yeruşalim’in taş yığınına döneceğini duyurdu.

V. MESİH’İN BİN YILLIK EGEMENLİĞİNİN GÖRKEMİ (4. Bölüm)

4:1-4   İlk sekiz ayet, Mesih’in bin yıllık egemenliğinin bereketlerinden söz eder. Yeruşalim yüceltilecek, uluslar RAB’bi tanımak için Yeruşalim’e gelecekler ve Rab bütün ulusların kralı olacaktır. Dünya çapındaki silahsızlanma, şu ünlü sözlerle canlı bir biçimde betimlenmiştir: “İnsanlar kılıçlarını çekiçle dövüp saban demiri, mızraklarını bağcı bıçağı yapacaklar.”3 Esenlik ve güvenlik hakim olacak, Rab bütün halkı tarafından tanınacaktır.

4:5-8   5’inci ayet, bin yıllık egemenlik döneminde yürürlükte olacak olan saf tapınmayla, Mika’nın zamanında uygulanan putperestlik arasındaki farkı sergiler. Sürgün nedeniyle sakat kalan insanlar şifa bulacak (“bir araya getireceğim” 6. ayet) ve RAB üzerlerinde kral olarak egemenlik sürecektir. Birinci ya da daha önceki yönetim (8. ayet), yeryüzündeki en üstün yönetim olan Mesih’in egemenliği anlamına gelir.

4:9-13   Bu arada, Yahuda Babil’e sürgüne gitmelidir. Aynı zamanda yenilenmeden önce, Rab ulusları bir araya toplayarak yargılayacaktır; İsrail onları cezalandırmak için kullanacağı araç olacak ve zenginlikleri yeryüzünün Rab-bi’ne adanacaktır.

VI. MESİH’İN GELİŞİNE İLİŞKİN VAAT (5. Bölüm)

5:1   1’inci ayet, Mika’nın kitabı kaleme aldığı dönemde ulusun içinde bulunduğu durumu tanımlıyor gibi görünmektedir. Burada Yahuda anlamına gelen İsrail’e, Babilliler tarafından kuşatılmaya hazırlanması söylenir; Babilliler, krala küstah ve kabaca davranacaklardır. Bu, Sanherib’in Hizkiya’yla alay etmesi ya da Nebukadnessar’ın Sidkiya’yı aşağılamasını belirtiyor olabilir.

5:2   2’nci ayette, kökeni öncesizliğe, zamanın başlangıcına dayanan ve İsrail’i yönetecek olan kişinin doğumunun özlemle beklendiği görülmektedir. Bu sözcükler Mesih’in sonsuzluğuna işaret ettiklerinden, Tanrılığını belirtmektedirler. Kutsal ülkede iki Beytlehem bulunduğundan Mika, Mesih’in doğacağı yerin Yeruşalim’in on üç kilometre güneyindeki Beytlehem Efrata olacağını açıkça belirtir. Bu ayet, 1’inci ayetle çelişmektedir. İsrail’in o dönemdeki cesaret kırıcı durumuna rağmen, Mesih geldiğinde her şey değişecektir.

5:3   Burada İsrail’in tarihindeki üç aşama tanımlanır: 1) İsrail, Rab İsa’yı reddettiği için terk edilmiştir. Bu, İsrail’in lütuf çağındaki, yani günümüzdeki durumunu tanımlar. 2) Ulusu daha sonra büyük sıkıntı olarak adlandırılan sancılı bir dönem beklemektedir. 3) Bu doğum sancılarından sonra İsrail doğuracaktır. Bu, “İsrail ulusundan geriye kalan, az sayıda inançlı kişi” anlamındadır. Bu kişiler ülkeye geri götürülecek ve Mesih’in egemenliğinde yaşayacaklardır.

5:4-6   Mesih’in çoban olarak İsrail’i kayırması ve dünya çapındaki egemenliği 4’üncü ayette işlenir. Gelecekteki Asur ordusu Yeruşalim’e saldırdığında, Mesih bu orduyu geriye püskürtecek yeterlilikte önderler yetiştirecektir. “Yedi çoban ve sekiz önder” ifadesi, “Asurlular’a” karşı koyacak yalnızca on beş önder yetiştirileceği anlamında ele alınmamalıdır. Bir sayı, şiirsel bir çatı içindeki^4 bir sonraki en yüksek sayı tarafından izlendiğinde, metnin geçtiği koşullar ve çevre içinde oluşanın yeterli ya da tam bir sayısı bulunduğu anlaşılır.

5:7-9   İsrail herkes için bereket kaynağı olacaktır. Ulus bir aslan kadar yenilmez olacak, Tanrı’nın düşmanlarını ezerek ortadan kaldırabilecektir.

5:10-15   O gün İsrail arıtılacaktır. Bundan böyle atlara ve savaş arabalarına ya da surlu kentlere güvenmeyecektir. Büyü yapanlar ve falcılar yok edilecektir. Dökme put ve dikili taşlar sökülüp atılacaktır. Düşman uluslar, Tan-rı’nın öcüyle cezalandırılacaktır.

VII. İSRAİL’İN DENENMESİ (6. Bölüm)

6:1-5   Rab (Savcı) İsrail’e (Davalı) karşı davasını bildirirken, dağlar yargıçlık yapmaya çağrılır. Tanrı İsrail’e olan sevgisini tekrarlar: Onları Mısır-dan kurtarmış, Balak ve Balam tarafından lanetlenmelerine engel olmuştur.

6:6-8   En Yüce Olan bunun karşılığında İsrail’den ne istemektedir? Pahalı yakmalık sunular mı? Elbetteki hayır! Aradığı; adalet, merhamet ve alçakgönüllülüktür. 8’inci ayet Tanrı’nın isteğini tanımlar; kişinin, O’nun isteklerine itaat edebilmesi için tanrısal bir yaşama sahip olması gerekir. Tövbe etmemiş kişinin Tanrı’nın doğruluğuna sahip olması imkansızdır.

6:9-12   Rab kente seslenir ve felaketin nedeni olarak işledikleri günahları sıralar. Halk hileli terazi ve ölçüler kullanmış, zorbalık yapmış ve yalan söylemiştir.

6:13-16   Günah beraberinde yıkımı da getirir. Zalim zenginler, günahları nedeniyle hastalık, yalnızlık, açlık, doyumsuzluk ve hayal kırıklığına uğrayacaklardı. Haksızlıkla elde ettikleri varlıklarından keyif almalarına izin verilmeyecektir. Kral Omri’nin buyrukları (16. ayet), Omri’nin teşvik ettiği putperestliğe (1Kr.16:25, 26) işaret ediyor olabilir.

VIII. ULUS ÜZÜCÜ DURUMUNA AĞLIYOR (7:1-10)

7:1,2   Mika’nın bu ayetlerde halkının safına geçerek Tanrı’nın önünde onlara aracılık ettiği görülmektedir. Kentte sadık ve doğru adam kalmamıştır; vahşet kol gezmektedir. Üzücü durum, bağbozumundan arta kalan ve yemek için tek bir salkımın bile bulunmadığı üzümlerle karşılaştırılır.

7:3-6   Önderler ve hakimler rüşvet isterler; ceza yakındadır. Güvenilecek kimse kalmamıştır. Dostlar, komşular, hatta akrabalar bile birbirlerini ele vermektedirler.

7:7-10   Yalnızca RAB’be güvenilebilir. Düşmanları, İsrail’in düştüğü duruma sevinmemeleri için uyarılır. Felaketin nedeni halkın günahlarıdır, ama Rab kendisine ait olanları yenileyecek ve düşmanlarını yıldıracaktır.

XI. İSRAİL’İN KAVUŞACAĞI BEREKET (7:11-20)

7:11-12   Bu ayetlerde Yeruşalim’e hitap edildiği görülür. Surları tekrar onarılacak ve sınırları genişletilecektir. Sürgündekiler ülkelerine geri dönecek ve tanrısız dünya, kötülüğü nedeniyle cezalandırılacaktır.

7:13   Bu ayet ilk okunduğunda garip görünebilir. Ülkenin ıssızlığı, büyük olasılıkla kötülükleri nedeniyle ulusların karşılaştıkları yargının sonuçlarına işaret etmektedir. Bu yargı, vaat edilen yenilenmeden hemen önce gerçekleşir. Burada dikkat edilmesi gereken, İbranice “ülke” olarak çevrilen sözcüğün, aynı zamanda “yeryüzü” anlamına da gelebileceğidir.4 İngilizce bir çeviri bu satırları şu şekilde de yorumlar: “Tanrı’nın yolunda yürümeyen bütün dünya, ceza olarak ıssız kalacaktır.”

7:14-17   14’üncü ayet, yiyecek sağlaması ve çobanlık etmesi için Tanrı’ya edilen bir duadır. Rab, halkı için harikalar yaratacağına söz verir. Öyle ki, ulus-lar bunu görünce utanacak ve O’nun önünde yere kapanacaklardır.

7:18-20   Mika, peygamberliğini Tanrı’ya sunduğu bir övgü ilahisiyle sona erdirir. O’nun merhametini, bağışlayıcılığını, şefkatini, sadakatini ve değişme-yen sevgisini yüceltir.

DİPNOTLAR

1 (1:10-14) The Bible: A New Translation, James Moffatt, Micah 1:10-14.

2 (4:1-4) Bu sözcükler New York şehrinde bulunan Birleşmiş Milletler binasına yazıl-mış olmasına rağmen (bu yorumda yer alan Yeşaya 2:2-4’deki benzerlik), Esenlik Önderi ifadesi kullanılmadığından, dünya O gelinceye kadar kalıcı bir esenlik umut edemez.

3 (5:4-6) Bu sayısal kullanıma Eski Antlaşma’da pek sık rastlanmaz. Bk. Eyüp 5:19, Mezmur 62:11, 12, Amos 1:3.

4 (7:13) İngilizce NIV çevirisinde bu şekilde geçer.

BİBLİYOGRAFYA

Carlson, E. Leslie. “Micah.” The Wycliffe Bible Commentary. Chicago; Moddy Press, 1968.

Feinberg, Charles L. The Minor Prophets. Chicago: Moody Press, 1976.

Keil, C. F. “Micah.” Biblical Commentary on the Old Testament. 24.cilt, Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Co., 1971.

Mills, Montague S. The Minor Prophets: A Survey. Dallas: 3E Ministries, n.d.

Morgan, G. Campbell. The Minor Prophets. Old Tappan, NJ: Fleming H. Revell Com-pany, 1960.

Tatford, Frederick A. The Minor Prophets. 2.cilt. Yeniden baskı (3.cilt). Minneapolis: Klock & Klock Christian Publishers, 1982.

Table of Contents

Start