OVADYA

Giriş

“Ovadya’nın peygamberliği, içeriği yönünden eşsizdir. Yatışmayan bir yargının anlatıldığı bu kitapta, şefkat ya da umuda yer verildiğini göremezsiniz.”

– Frederick A. Tatford

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

“Ovadya’nın görümü” (1:1), Eski Antlaşma’daki en kısa, bütün Kutsal Kitap’ta ise üçüncü en kısa kitaptır. Tek bir konuya yer verir: Yakup’un ikiz kardeşi Esav’ın soyunun yıkımı. Edomlular tarih boyunca sürekli İsrail’e karşı savaşmış ve seçilmiş halkı aşağılamışlardır.

II. KİTABIN YAZARI

Eski Antlaşma’da Ovadya (Rab’bin kulu) adını taşıyan düzinelerce insan vardır, ama bu peygamberle hiçbir benzerlik taşımazlar. Aslında, kendi sözleriyle açıkladığının dışında yazar hakkında bir şey bilmiyoruz.

III. TARİH

Yazar hakkında hiçbir şey bilmediğimiz için kitabın tarihi, kendi içindeki gözlemler aracılığıyla kararlaştırılmalıdır.

Genellikle liberaller ve birçok tutucu, Yeruşalim İ.Ö. 586’da yıkıldıktan sonraki geç bir tarihi tercih ederler. Yeremya, Ağıtlar ve 137. Mezmur arasındaki benzerlikler ve belirli bir sözcük hazinesi^1 geç bir tarihi önerirlerken, kentin ve tapınağın tamamen yıkıldığı gerçeğinden söz edilmediğinden, belki de daha erken bir tarih düşünmek daha doğru olacaktır.

Önerilen daha erken tarihler, Yoram’ın (İ.Ö. 848-841) ya da Ahaz’ın egemenlik sürdükleri döneme (İ.Ö. 731-715) denk gelir. Birçokları, en son adlandırılan dönemi kabul etmezler. Edomlular’ın Yeruşalim’e saldırmaları ve halkı tutsak etmelerini anlatan 2.Tarihler 28:17 ayetini iddialarına kanıt olarak gösterirler.

Eğer en erken tarih doğru olan tarihse, Ovadya, önbildirileri kaydeden peygamberlerin ilki ve Elişa’nın çağdaşıdır. Kitabın İ.Ö. 586’daki yıkıma değinmediği gerçeğinin yanı sıra, Ovadya 12-14 ayetleri, Edomlular’a geçmişte yaptıklarını tekrarlamamaları için bir uyarı gibidir. Eğer Yeruşalim küller içindeyse, böyle bir öğüt anlamsız olacaktır.

Kutsal Kitap’a inanan bir Hıristiyan, esin görüşünden ödün vermemek suretiyle bu üç görüşü de kabul edebilir. İ.Ö. yaklaşık 840 tarihi yine de kitap için en uygun tarih olarak görünmektedir.

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Peygamberlik, Esav’ın soyundan gelen ve İsrail halkına düşmanlık etmiş olan Edomlular’a ilişkindir. Yeruşalim’in düşüşünden sevinç duydukları belirtilir. Matthew Henry, şu sözleriyle Ovadya’nın Kısa Peygamberlik Kitabı’nın sahne arkasını oluşturan güçlü duyguları çizer:

Bazıları haklı olarak, sevilen Yakup’un çocukları olan İsrail halkının başı dertteyken, nefret edilen Esav’ın tohumu olan Edomlular’ın yalnızca gelişmekle kalmayıp İsrail’e zaferle hükmettiklerini görmelerinin İsrail halkı için büyük bir ayartma olacağını gözlemlemişlerdir. Bu nedenle Tanrı onlara, kendilerine çeki düzen vermelerinin doğuracağı iyi sonuçlarla ilgili, Edom’un ise yıkıma uğrayacağına ilişkin umut verir.2

Belirttiğimiz gibi, Kutsal Kitap araştırmacıları bunun Nebukadnessar’ın yıkımına mı, yoksa kentin daha önceki bir düşüşüne mi işaret ettiği konusunda fikir birliğine sahip değillerdir.

Yeni Antlaşma’da Edom, İdumeya olarak bilinir. Edom, Araplar tarafından ekonomik açıdan yıkıma uğratılır, daha sonra da Romalılar tarafından fethedilir. Edomlular İ.S. 70 yılında tarih sayfasından silinirler.

ANA HATLAR

I. EDOM’UN KIRILMASI GEREKEN GURURU (1-4. ayetler)

II. EDOM’UN YIKIMI (5-9. ayetler)

A. Yağmanın Tamamlanması (5, 6. ayetler)

B. Edom’un Müttefiklerinin İhaneti (7. ayet)

C. Edom’un Önderlerinin Yıkımı (8, 9. ayetler)

III. EDOM’UN DÜŞÜŞÜNÜN NEDENLERİ (10-14. ayetler)

IV. EDOM, YAPTIKLARININ AYNISIYLA YARGILANACAK

(15, 16. ayetler)

V. İSRAİL VE YAHUDA’NIN YENİLENMESİ VE EDOMLULAR’IN

NESLİNİN TÜKENMESİ (17-21. ayetler)

YORUM

I. EDOM’UN KIRILMASI GEREKEN GURURU (1-4. ayetler)

Ovadya Kitabı, Edom’un gururu nedeniyle istilacılar tarafından düşürülmesiyle ilgili bir önbildiriyle başlar. Bir elçi, ulusları Edom’a karşı savaşmaları için kışkırtır. Edom’un başkenti, Sela ya da Petra’daki halk, evlerini yükseklerde kurmuş, kaya kovuklarında yaşamaktadır. Pembe kırmızı kayalıkları Lut Gölü’nün güneyindedir. Kentin ele geçirilmesi imkansız görülürdü. Ama kartal gibi yükselseler de Rab onları aşağıya indirecek, yıldızlar arasında yuva kursalar da onları alçaltacaktı.

II. EDOM’UN YIKIMI (5-9. ayetler)

A. Yağmanın Tamamlanması (5, 6. ayetler)

Edom’un yıkımı hırsız ya da soyguncuların işi olarak görülemezdi; eğer gelenler hırsız olsalardı, yalnızca istediklerini çalacaklardı. Yağmacılar bile bir üzüm bağına girdiklerinde, geride birkaç salkım bırakırlardı. Ama Esav’ın gizli hazineleri yağmalanacak ve ortaya çıkarılacaktı!

B. Edom’un Müttefiklerinin İhaneti (7. ayet)

Edom’un müttefiklerinin hepsi ona ihanet edecek ve tuzak kuracaklardı.

C. Edom’un Önderlerinin Yıkımı (8, 9. ayetler)

Edom’un övündüğü bilge ve güçlü adamları kılıçla öldürüleceklerdi.

III. EDOM’UN DÜŞÜŞÜNÜN NEDENLERİ (10-14. ayetler)

Edomlular, Yeruşalim’e saldırıldığını gördüklerinde sevinmemeliydiler. Kenti yağmalamamalı, kaçmak isteyen Yahudiler’i öldürmemeli, onları düşmana teslim etmemeliydiler.

Burada anlatılan, Edom’un Tanrı halkına yaptığı zalimce davranışlardı. Edom, kardeşi Yakup’a hiç şefkat göstermeyerek acımasızca davranmıştı. Belki de bu aile ilişkisinde sergilediği hainlik, Edomlular’ın soyunun tükenmesinin nedenle-rinden biriydi.

IV. EDOM, YAPTIKLARININ AYNISIYLA YARGILANACAK

(15, 16. ayetler)

Tanrı’nın ulusları yargılayacağı gün yakındı. Edom Yahuda’ya kötü davrandığı için cezalandırılacaktı. Yaptıklarının aynısı kendi başlarına gelecekti. G. Herbert Livingston, içki örneğini şöyle açıklar:

Cezaya eşlik eden üzüntü, bazen peygamberler tarafından alkol derecesi yüksek şarap içmekle karşılaştırılır. Bu benzerliğin daha kapsamlı bir uygulamasını görmek için Yeremya 25:15-28’e bakınız. Tanrı, Edom’u yalnızca bir örnek olarak seçmeyecek, bütün ulusları günahları nedeniyle eşit derecede cezalandıracaktı.3

V. İSRAİL VE YAHUDA’NIN YENİLENMESİ VE EDOMLULAR’IN NESLİNİN TÜKENMESİ (17-21. ayetler)

17,18. ayetler   İsrail’in gelecekteki kurtarılışı, Ovadya’nın son kısmında önceden bildirilir. İsrail ve Yahuda ateş ve alev olup Esav’ın soyunu yakarak yok edecekti. Tatford, Edom’un ölümünü şöyle özetler:

Edomlular, Nabatiler tarafından ülkelerinden sürüldüler. Ama İdumeya olarak tanınan Negev’i mülk edindiler ve geçici olarak da olsa, İ.Ö. 185’de Yahuda Makabeus tarafından bozguna uğratılana kadar Yahuda’nın bir bölümünü işgal ettiler. Gerasalı Simun, daha sonra İdumeya’yı viraneye çevirdi ve Edomlular ilk yüzyılda bütünüyle ortadan kayboldular. Bugün Edomlu olarak tanımlanabilecek bir kişi bile yoktur. Ovadya’nın, Edomlular’dan hiç kimsenin hayatta kalmayacağına ilişkin önbildirisi yerine geldi.4

19-21. ayetler   Edom, güneyde (Negev) yaşayan İsrailliler’e verilecekti. Kıyı ovalarında yaşayanlara, Filistliler’in ülkesi verilecekti. Tutsaklar, Kenanlılar’ın ülkesinden bir kez daha pay alacaklardı. Halkı kurtaranlar^5 Esav’ın dağlarını yönetimleri altına alacak ve Rab bütün krallık üzerinde egemenlik sürecekti.

DİPNOTLAR

1 (Giriş) 20’nci ayette “sürgünler” olarak çevrilen İbranice sözcük gibi.

2 (Giriş) Matthew Henry, “Obadiah,” Matthew Henry’s Commentary on the Whole Bible, IV:1271.

3 (15, 16. ayetler) G. Herbert Livingston, “Obadiah,” The Wycliffe Bible Commentary, s.841.

4 (17, 18. ayetler) Frederick A. Tatford, Prophet of Edom’s Doom, s.55.

5 (19-21. ayetler) 21’inci ayette geçen halkı kurtaranlar ifadesi, Mesih’le birlikte ege-menlik sürecek olan kutsallar olabilir.

BİBLİYOGRAFYA

Feinberg, Charles Lee. Joel, Amos and Obadiah. New York: American Board of Missions to the Jews, 1948.

Henry, Matthew. “Obadiah.” Matthew Henry’s Commentary on the Whole Bible. 4.cilt. McLean, VA: MacDonald Publishing Company, n.d.

Livingston, G. Herbert. “Obadiah.” The Wycliffe Bible Commentary. Chicago; Moody Press, 1962.

Mills, Montague S. “Obadiah.” The Minor Prophets: A Survey. Dallas: 3E Ministries, n.d.

Tatford, Frederick A. Prophet of Edom’s Doom. Eastbourne, England: Prophetic Witness Publishing House, 1973.

Table of Contents

Start