YOEL

Giriş

“Yoel, büyük olasılıkla ‘önbildirileri kaydeden peygamberler’ olarak anılan peygamberlerin ilkiydi; bu nedenle bu kitap peygamberlik tarihine değerli bir anlayış getirmiştir; özellikle kendinden sonraki Kutsal Yazılar tarafından sadakatle izlenen, son zamanlar hakkında sağladığı çatı çok açıklayıcıdır. Yoel’in yazdıklarıyla Tanrı, insan soyunu bu geçici dönemin sonu için hazırlayan ve böylece bütün tasarısının bir taslağını veren yeni bir işe başlamıştır. Daha sonra Rabbimiz de dahil olmak üzere peygamberler, yalnızca bu tasarının ayrıntılarını anlatacaklardı. Ama Kutsal Yazılar’ın tanrısal doğasına bağlı kalacaklar, baştaki açıklamanın inceliklerinden sapmayı asla düşünmeyeceklerdi.”

– Montague S. Mills

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Yoel’in peygamberliği kısa olmasına rağmen güzellik ya da ilginçlik açısından hiçbir eksiği yoktur. Peygamber pek çok edebi oyunlarla canlı bir üslup üretmiştir: Bir tümcede aynı sesi tekrar etmek, mecazlar, benzetmeler –hem eşanlamlı hem de zıt anlamlı– (benzetmelerle ilgili tartışmalar konusunda Mez-murlar’ın giriş kısmına bakınız). W. Graham Scroggie, Yoel’in edebi etkinliğini şu sözcüklerle övmüştür:

Üslubu zarif, açık ve kabına sığmayan bir heyecan taşır. İbrani edebiyatında bu yazıya önemli bir yer verilmelidir.1

Yoel Kitabı’nın alışılmamış özelliklerinden biri, çekirge belasıdır (1. Bölüm). Bu ifade, kelime anlamıyla mı düşünülmelidir, yoksa istila eden orduları mı simgelemektedir? Büyük olasılıkla her ikisi de geçerlidir. Peygamberin yaşamı boyunca –bu olayın tarihi konusunda birçok itiraz bulunur– her yana yayılmış bir çekirge belası ülkeyi mahvetmişti. Bu doğal afet, gelecek olan askerlerin istilası ve Rab’bin büyük ve korkunç gününün canlı bir betimlemesidir.

Peygamberliğin dikkat çeken üçüncü özelliği, Tanrı’nın, Ruhu’nu bütün insanların üzerine dökeceğini önceden bildirmesidir (2:28-32). Bunu pek çok harikalar izleyecektir. Petrus bu bölümden Elçilerin İşleri 2’deki vaazında söz ettiği için, Yoel “Pentikost peygamberi” olarak da tanınır.

II. KİTABIN YAZARI

Yoel, Petuel’in oğlu olarak tanıtılır. Bunun dışında hakkında fazla bir şey bilinmez. Adının anlamı şudur: Yehova Tanrı’dır. Eski Antlaşma’nın Vaftizci Yahya’sı olarak anılır.

III. TARİH

Yoel hiçbir kraldan söz etmez. Kısa süren peygamberlik döneminde, kitabı uygun zaman çerçevesine yerleştirmek için yardımcı olacak herhangi belirgin bir ifadede bulunmaz. İ.Ö. 10. ve 15. yüzyıllar arasında değişen tarihler önerilmektedir. Yoel’in, Yahudiler’in Kısa Peygamberlik Kitapları olarak adlandırdıkları Onikiler’in Kitabı’ndaki yeri, Yahudi geleneğinin, Yoel Kitabı’nı erken tarihlere ait bir kitap olarak gördüğünü belirtir. Üslubu, sürgünden sonraki Hagay, Zekeriya ve Malaki’nin döneminden çok, eski klasik döneme uygundur. Hiçbir kraldan söz edilmeyişi gerçeği, başkâhin Yehoyada vekillik ettiğinde (İ.Ö. 835-796 yıllarında egemenlik sürmüş olan Yoaş’ın gençliğinde), yazıldığını düşündürüyor. Aynı zamanda, Mısırlılar ve Edomlular kadar (3:19), Fenikeliler ve Filistliler de (3:4) Yahuda’nın düşmanıdırlar (daha sonraki düşmanları Suriyeliler, Asurlular ve Babilliler olmuştur).

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Eğer önceki tarihi kabul edersek Yoel, Yahudalılar’a Yoaş’ın egemenliğinden Ahaz’ın dönemine kadar peygamberlik etti. Bu tarih, kendisini, “önbildirileri kaydeden peygamberler” arasında ilk sıraya sokmaktadır.

Kitabın anahtar ifadesi olan, “Rab’bin Günü” kitapta beş kez geçer (1:15; 2:1, 11, 31; 3:14).

2:18’de, kitapta farklı bir ara ya da dönüm noktası görülür. Bu ayete kadar Yoel, Yahuda’nın uğrayacağı yıkımdan söz etmekteydi. Bu ayetten sonra Tanrı, ulusa sağlayacağı kurtuluştan söz eder.

ANA HATLAR

I. ÇEKİRGE BELASININ TANIMLANMASI (1. Bölüm)

A. Benzeri Görülmemiş Şiddet (1:1-4)

B. Etkileri:

1. Sarhoşlar Üzerinde (1:5-7)

2. Kâhinler Üzerinde (1:8-10, 13-16)

3. Çiftçiler Üzerinde (1:11, 12, 17, 18)

4. Peygamber Yoel Üzerinde (1:19, 20)

II. DÜŞMAN İSTİLASI (2:1-11)

III. TANRI YAHUDA’YI TÖVBE ETMEYE ÇAĞIRIYOR (2:12-14)

IV. ORUÇLA İLGİLİ DUYURU (2:15-17)

V. VAAT EDİLEN TANRI KURTARIŞI (2:18 - 3:21)

A. Maddesel Refah (2:18, 19, 21-27)

B. Düşmanın Yıkımı (2:20)

C. İnsanların Üzerine Tanrı’nın Ruhu’nun Dökülmesi (2:28, 29)

Ç. Mesih’in İkinci Gelişinden Önceki Belirtiler (2:30-32)

D. Ulusların Yargılanması (3:1-16a)

E. Yahudiler’in Yenilenmesi ve Gelecekteki Bereketleri (3:16b-21)

YORUM

I. ÇEKİRGE BELASININ TANIMLANMASI (1. Bölüm)

1. Benzeri Görülmemiş Şiddet (1:1-4)

1:1-4   Petuel oğlu Yoel burada, kuzeyden gelen bir ordunun Yahuda’yı istila etmesini, çekirge belası simgesiyle tanımlar. Bu peygamberlik, Babil istilası sırasında kısmen gerçekleşmiştir, ama gelecekteki istilacı Kuzey kralı (Asur) olacaktır.

Çekirge belası öylesine büyüktü ki, yaşlılar daha önce böyle bir şeyle hiç karşılaşmamışlardı. Bela dört aşamada geldi: Çiğneyen çekirge, kaynaşan çekirge, sürünen çekirge ve tüketen çekirge^2 (Türkçe çağdaş çeviride: Genç çekirge, olgunlaşmış çekirge, yumurtadan yeni çıkan çekirge ve yavru çekirge). Bu simgeler, Tanrı halkı üzerinde egemenlik süren, Babil, Med-Pers, Grek ve Roma adlı dört dünya imparatorluğuna işaret ediyor olabilir.

2. Etkileri:

1) Sarhoşlar Üzerinde (1:5-7)

2) Kâhinler Üzerinde (1:8-10, 13-16)

3) Çiftçiler Üzerinde (1:11, 12, 17, 18)

4) Peygamber Yoel Üzerinde (1:19, 20)

Ulus tövbe etmeye, oruç tutmaya ve dua etmeye çağrılır. Çağrı sarhoşlardan çiftçilere (11, 12, 17, 18. ayetler) ve kâhinlere (8-10, 13-16. ayetler) kadar uzanır.

Çekirgeler ülkeyi öylesine talan etmişlerdi ki, Tanrı’ya verilecek sunu ve kurbanlar için hiçbir şey kalmamıştı (8-10. ayetler).

Peygamber, bunu Rab’bin günü ve Her Şeye Gücü Yeten’in göndereceği yıkım günü olarak görür (15. ayet). Bu ifade, Tanrı’nın yargılamak üzere harekete geçtiğinde, kötülük ve isyanı ezdiğinde ve görkemle zafer kazandığında kullanılır. Gelecekte, Rab’bin günü, sıkıntı dönemi, ikinci geliş ve Mesih’in bin yıllık krallığı, göklerin ve yeryüzünün ateşe verileceği zamanlara işaret eder.

Halk adına konuşan peygamber, merhamet etmesi için Rab’be yalvarır, çün-kü ateş, otlakları ve ağaçları kavurmuştur. Yabanıl hayvanlar bile Tanrı’ya haykırırlar, çünkü akan sular kurumuştur.

II. DÜŞMAN İSTİLASI (2:1-11)

2:1-3   Halk boru sesiyle uyarılarak savaşa çağrılır, çünkü Rab’bin günü çok yaklaşmıştır. Referans, Babil sürgünü için verilmiştir, ama gerçekleşmesi gelecekte olacaktır. İstilacılar gelmeden önce Yahuda ülkesi Aden bahçesi gibiydi; ama sonra ıssız bir çöle dönüştü.

2:4-11   Çekirgelerin, hızlı savaş atlarına tırmanarak surları aşan savaşçılara benzetilmesi, her yere bir hırsız gibi girerek gökleri karartmaları, peygamberlik kitaplarındaki en şiirsel tanımlardan bazılarını oluşturur.

Bu dayanılmaz istila, Tanrı’nın buyruğu ve çağrısıyla gerçekleşmiştir.

III. TANRI YAHUDA’YI TÖVBE ETMEYE ÇAĞIRIYOR (2:12-14)

Rab o anda bile halkını tövbeye çağırır. O’na geri dönmek için hiçbir zaman geç değildir. Ancak bu geri dönüş, şekilsel törenden daha fazlasını içermelidir. Bütün yürekleriyle, oruç tutarak, ağlayarak ve yas tutarak Rab’be dönmelidirler.

IV. ORUÇLA İLGİLİ DUYURU (2:15-17)

Her sınıftan insan özel bir toplantı yaparak ve oruç tutarak adanmaya çağrılır. Gelecekte bir gün, kâhinler içten pişmanlık duyan bir topluluk önünde Rab’be yalvaracaklardır.

V. VAAT EDİLEN TANRI KURTARIŞI (2:18 - 3:21)

1. Maddesel Refah (2:18, 19, 21-27)

Sonra Rab, halkı için gayrete gelecek ve onlara acıyacaktır. Halkına tahıl, yeni şarap ve zeytinyağı göndererek doyuracak, ulusların arasında aşağılanmalarına izin vermeyecekti. Ülke verimli ve üretken hale gelecekti. Bol yağmurlar, harman yerini tahılla dolduracak, şarap ve zeytinyağı tekneleri dolup taşacaktı. Halk yenilenecek ve tekrar utandırılmayacaktı. Tanrı, çekirgelerin kaybettirdiği yılları da geri verecekti (2:25).

B. Düşmanın Yıkımı (2:20)

Yoel’in geri kalan bölümünde Rab, Yahuda için neler yapacağını anlatır. Kuzey ordusunu (Asur) Doğu Denizi’nden (Lut Gölü), Batı Denizi’ne (Akdeniz) kadar sürerek yok edecektir.

C. İnsanların Üzerine Tanrı’nın Ruhu’nun Dökülmesi (2:28, 29)

Tanrı, o gün Ruhu’nu bütün insanların üzerine dökecektir. Genç kuşak peygamberlik edecek, görümler görecek, yaşlılar da düşler görecekti. Bu son peygamberlik, Elçilerin İşleri 2:16-21’de kısmen yerine gelmiş, ama Pen-tikost’la birlikte sona ermemiştir. Son peygamberliğin gerçekleşmesi, Mesih’in bin yıllık egemenliğinin başlangıcında olacaktır.

Ç. Mesih’in İkinci Gelişinden Önceki Belirtiler (2:30-32)

Rab, göklerde göstereceği belirtilerin arkasından Kutsal Ruhu’nu dökecektir. Önceden bildirilen bu belirtilerin bazıları şunlardır: Kan, ateş ve duman sütunları, kararan güneş ve kan rengine dönen ay. Mesih olan İsa’ya dönerek O’nun adını çağıran herkes O’nunla birlikte bin yıllık döneme girmek için kurtarılacaktır.

D. Ulusların Yargılanması (3:1-16a)

3:1-8^3   Tanrı, ulusları Yehoşafat Vadisi’ne toplayacak ve onları Yahudiler’e yaptıkları kötülüklerden dolayı orada yargılayacaktır. Sur, Sayda ve Filist, Tanrı halkını yağmalayıp tutsak ettiği için ceza görecektir. Bu kentlerdeki halka, suçlarına uygun bir ceza verilecek, köle olarak satılacaklardır.

3:9-16a   Uluslara, “Savaşa hazırlanın!” diye seslenilir, çünkü Rab Yargı Vadisi’nde onlarla görüşecektir. Rab, Yehoşafat Vadisi’nde çevredeki bütün ulusları yargılamak üzere oturacaktır. Egemen Tanrı halen bütün insanları ve ulusları denemektedir. Bu, günümüz düşüncesine göre modası geçmiş bir görüştür. Stevenson şunu belirtir:

“İnsanlar gelecek olan yargıya ilişkin Kutsal Kitap öğretişini düşünmezler, çün-kü bireyler ve uluslar için bu demode bir kavramdır. Ancak Tanrı halkı kuşaklar boyunca Rab’bin gününde, bütün yeryüzünün Yargıcı’nın adil olanı yapacağı gerçeğine sımsıkı tutunmuşlardır. Kutsal Yazılar’ın Kayası’nı temel alan güven-cemiz budur.”4

E. Yahudiler’in Yenilenmesi ve Gelecekteki Bereketleri (3:16b-21)

Ama Rab halkını kurtararak bereketleyecek, istilacıları durduracak ve bolluk sağlayacaktır. İsrail ülkesi verimli olacak ve bol suya kavuşacaktır: O gün dağlardan tatlı şarap damlayacak, tepelerden süt, Yahuda derelerinde su akacaktır. Mısır ve Edom ıssız çöle dönecek, ama Yahuda kentleri sonsuza kadar insanla dolacaktır. Tanrı, akan kanların öcünü alacaktır.

Kitap, güven veren bir ifadeyle son bulur: “RAB Siyon’da oturur.”

DİPNOTLAR

1 (Giriş) W. Graham Scroggie, Know Your Bible, 1.cilt. s.155.

2 (1:1-4) Türkçe eski çeviride geçen “gazan, çekirge, yelek ve hasil” gibi sözcükler, çekirgenin farklı türleri ya da çekirgenin büyüme çağlarına göre adları olabilir.

3 (3:1-8) İbranice Kutsal Kitap’ta, 2:28-32, 3’üncü bölümü oluşturur. Buna göre bizim 3’üncü bölümümüz, 4’üncü bölüm haline gelir.

4 (3:9-16a) Herbert F. Stevenson, Three Prophetic Voices. Studies in Joel, Amos and Hosea, s.40.

BİBLİYOGRAFYA

Feinberg, Charles Lee. The Minor Prophets. Chicago: Moody Press, 1976.

Keil, C. F. “Joel.” Commentary on the Old Testament. 25 ve 26. ciltler. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Co., 1971.

Kelly, William. Lectures Introductory to the Study of the Minor Prophets. London: C. A. Hammond Trust Bible Depot, n.d.

Morgan, G. Campbell. The Minor Prophets. Old Tappan, NJ: Fleming H. Revell Company, 1960.

Stevenson, Herbert F. Three Prophetic Voices. Studies in Joel, Amos and Hosea. Old Tappan, NJ: Fleming H. Revell Company, 1971.

Tatford, Frederick A. The Minor Prophets. 1.cilt. Yeni basım (3.cilt). Minneapolis: Klock & Klock Christian Publishers, 1982.

Table of Contents

Start