HOŞEA

Giriş

“Hoşea Kitabı’nda günahın gerçek doğasının en yaralayıcı açıklamalarını ve Tanrı sevgisinin gücünün en açık yorumlarından birini buluruz. Hiç kimse öyküyü, Hoşea’nın yüreğindeki ıstırabı fark etmeden okuya-maz. İnsanı Tanrı’nın bakış açısıyla değerlendirin ve günahın Tanrı’nın yüreğini nasıl yaraladığını görün.”

– G.Campbell Morgan

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Hoşea Kitabı öykü biçiminde yazılmamış olsa bile, bir öykü içermektedir; öykü, metinle bir arada örülmüştür.1 Öykü kısaca, Hoşea’nın Gomer’le evliliği ve Gomer’in doğurduğu üç çocuk (Yizreel, Lo-Ruhama, ve Lo-Ammi) hakkındadır. Gomer sadık değildi. Hoşea buna rağmen büyük bir sevgiyle onun peşinden koşarak onu kazanır.

Hoşea 1:2’nin geleneksel çevirisi, Tanrı’nın peygambere, önceden fahişe olan bir kadınla evlenmesini buyurduğunu söyler.2

Pek çok Kutsal Kitap okuyucusu burada ahlâksal bir sorunla karşılaşır. Kutsal Tanrı, peygamberlerinden birine bir “fahişe”yle evlenmesini söyleyebilir mi? Ahlâksal açıdan duyarlı olan bir peygamber buna itaat eder mi? Önerilen en az üç çözüm bulunmaktadır:

1. İlk çözüm, bu olayın, Tanrı’nın günahlı İsrail’e olan sevgisini gösteren bir benzetme olduğu ve birebir anlaşılmaması gerektiğidir. Her ne kadar üslup Yeşaya 7:3 ve Yeremya 13:11’de olduğu gibi, Tanrı’nın peygamberlerine verdiği doğrudan buyruklarını içeren bir öykü ise de, hiç kimse bunları yalnızca birer benzetme olarak görmez. Bu görüşteki gerçek, öykünün Tanrı’nın günahlı İsrail’e duyduğu sevgiyi çok güzel resmetmesidir; hata, buradaki anlatımın yalnızca bir öykü olduğunu söylemekten ileri gelir.

2. İkinci bir görüş şöyle der: Evet, Tanrı buyurdu ve Hoşea buna itaat etti. Buradaki anlam, okuduğumuz gibidir (Ancak yine de ikinci dipnota bakınız). Bu olayda anlatılmak istenen hedef kurtuluştur. Bu, Hoşea’nın yaşaması gereken üzücü olayı aklamaktadır.

Bu görüşün karşısındaki gerçek şudur: Eğer Gomer evlenmeden önce fahişelik yaptıysa, bu İsrail için acıklı bir kinaye olacaktı.

3. Üçüncü bir çözüm ise, Hoşea’nın daha sonra zina eden, saf bir kadınla evlendiğidir. Bu görüş, Rab’bin sadık olmayan eşi İsrail’i simgeleyen peygamber ve karısıyla uyum sağlamaktadır. Aynı zamanda peygamberin (ve Kutsal Kitap’ın) evlilikle ilgili düşüncelerine uygundur. Bu görüşe sahip olanlar, genellikle Hoşea’nın, eğer Gomer başlangıçtan beri bir fahişe idiyse, enkaza benzeyen böyle bir evlilik için üzülmesini kavramayı güç bulurlar.

Bunun karşısındaki güçlü kanıt ise, Hoşea 1:2’de, Tanrı’nın bir fahişeyi eş olarak almasını buyurmasıdır!

Belki de ahlâksız bir kadınla evlenmeye karşı duyduğumuz tiksinme, bir peygamber ya da vaizin asla olamayacağı kadar kutsal olan Tanrı’nın, İsrail’in (ve kilisenin) günahlarını saymayarak gösterdiği lütfunun daha büyük bir örneğidir.

Hangi görüşe sahip olursak olalım, peygamberliğin ardındaki öykü, Tanrı-nın günahlı ve doğru yoldan sapmış İsrail’e ve kötü yollarından vazgeçerek sevgi Tanrısı’na dönmüş bütün günahkârlara gösterdiği şaşırtıcı lütfun, yalnızca sözcüklerle anlatılamayacak kadar canlı bir örneğidir.

II. KİTABIN YAZARI

Hoşea, Beeri’nin oğluydu. Adının anlamı kurtuluştu. Yeşu ve onun Grekçe söylenişi olan İsa adıyla temelde aynıydı. Adını doğrulayan bir yaşam süren Hoşea, Mesih egemenliğini kurmak için geldiğinde Rab’bin kurtarışına ilişkin peygamberlik etti. Hoşea özellikle İsrail’e gönderilen bir peygamberdi, ama kitapta Yahuda’ya duyulan ilgiyi yansıtan ayetlere de rastlanır.

III. TARİH

Hoşea, Yehoaş’ın oğlu II. Yarovam İsrail Kralı’yken, ayrıca Uzziya, Yotam, Ahaz ve Hizkiya adlı Yahuda krallarının döneminde peygamberlik yaptı. Peygamberliği, İ.Ö. 8. yüzyılda onlarca yıllık bir dönemi kapsadı. R. K. Harrison, Hoşea’nın görevinin, “İ.Ö. yaklaşık 753’den başlayarak İ.Ö. 722’de Samiriye-nin düşüşünün öncesine kadar sürdüğüne” inanır.3

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Hoşea, kuzey krallığının Asurlular tarafından istila edileceğini ve Samiriye-nin düşeceğini önceden bildirdi.

Karısı Gomer, utanç içinde bir günahlı olarak yaşamak üzere ondan ayrıldığında Tanrı, hizmetkârı Hoşea’ya karısını halk pazarından satın almasını ve onu bereketleyerek geri getirmesini buyurdu. Bütün bunların amacı, elbette Tanrı-nın İsrail’le (aynı zamanda Efrayim, Yakup ve Samiriye olarak da anılır) olan ilişkisini resmetmekti. Ulus, sadakatsizliğini kanıtlamış, putperestlik ve ahlâksal kıtlık içinde yaşamıştı. Yıllarca kralsız, kurbansız, putsuz kalacaktı. O günlerde-ki durumu buydu.

Ama gelecekte, İsrail tövbe ederek Kendisine döndüğünde, Rab ona acıyacaktı. Efrayim o zaman, tekrar putperestlik günahından kurtarılarak sonsuza kadar iyileştirilecek ve Tanrı’ya dönecekti. Henry Gehman şöyle yazar:

Hoşea, hiçbir insanın Tanrı kadar tükenmez merhameti olmadığını söyler. Bildirisindeki ana düşünce, Tanrı’nın İsrail’e duyduğu güçlü ve söndürülemez sevginin, İsrail’i kendisiyle uyum içinde birleştirinceye kadar doyum bulamayacağıdır.4

G. Campbell Morgan’ın belirttiği gibi, cezanın arkasında Sevgi Tanrısı bulunur:

Her peygamberlikteki üstünlük, bu kişilerin yakın oldukları Tanrı’yı yumuşak huylu, sevgisi tükenmez, sevdiği için kızan, sevgisi nedeniyle gazapla davranan ve yargı aracılığıyla yüreğindeki en yüce amaca ilerleyen bir Tanrı olarak tanımalarıdır. Bu bölümlerde atan nabız, Tanrı’ya aitti.5

ANA HATLAR

I. İSRAİL’İN HOŞEA’NIN ÜÇ ÇOCUĞUNUN ADLARIYLA BETİMLENEN REDDEDİLİŞİ (1:1-9)

II. İSRAİL’E VAAT EDİLEN YENİLENME (1:10 - 2:1)

III. TANRI’NIN İSRAİL’İ SADAKATSİZLİĞİ NEDENİYLE UYARMASI VE YARGIYLA TEHDİT ETMESİ (2:2-13)

IV. İSRAİL’E ÖNCEDEN BİLDİRİLEN BEREKETLİ BİR GELECEK (2:14-23)

V. İSRAİL’İN RAB’BE TAM DÖNÜŞÜNÜN HOŞEA’NIN KARISININ KURTARILIŞIYLA SİMGELENMESİ (3. Bölüm)

VI. TANRI’NIN, HALKIYLA ÇEKİŞMESİ (4-10. Bölümler)

A. Halkın Günahları (4:1-6)

B. Kâhinlerin Günahları (4:7-11)

C. Halkın Putperestliği (4:12-14)

Ç. Yahuda’ya Özel Bir Yalvarış (4:15-19)

D. Kâhinler, Halk ve Kraliyet Ailesinin Kötü Davranışları (5:1-7)

E. İsrail ve Yahuda’ya Vaat Edilen Yargılar ve Tanrı’nın Tövbe Etmelerini Beklemesi (5:8-15)

F. İsrail’e Tövbe Etmesi İçin Yalvarılması (6:1-3)

G. Hem İsrail Hem Yahuda’nın Günahlılığı (6:4-11)

Ğ. Örtüsü Kaldırılan İsrail’in Kötülüğü (7. Bölüm)

H. Putperestlik ve Yabancı Müttefikler Nedeniyle Yabancıların İstilasına Hazırlanma Uyarısı (8. Bölüm)

I. Günahı Nedeniyle İsrail’e Tutsak Olacağının Önceden Bildirilmesi (9:1 - 10:15)

VII. TANRI, GAZABI İÇİNDE MERHAMETİ HATIRLAR (11-13. Bölümler)

VIII. İSRAİL’E TÖVBE EDİP TANRI BEREKETİNDEN ZEVK ALMASI İÇİN ISRAR EDİLİR (14. Bölüm)

YORUM

I. İSRAİL’İN HOŞEA’NIN ÜÇ ÇOCUĞUNUN ADLARIYLA BETİMLENEN REDDEDİLİŞİ (1:1-9)

1:1-5   Rab, Beeri oğlu Hoşea’yı, sadakatsiz bir kadınla evlenmeye yönlendirdi (Bk. Giriş, “Kutsal Yazılar’daki Yeri”, böyle bir evliliğe ilişkin ahlâksal sorunun tartışılması). Hoşea, Divlayim’in kızı Gomer’le evlendi.

İlk çocuklarının adı Yizreel (Tanrı dağıtacak) oldu. Bu ad, Tanrı’nın İsrail ulusu hakkında yapacaklarının bir belirtisiydi. Asur ordusu, Yizreel Vadisi’nde İsrail’in gücünü kıracaktı.

1:6-7   İkinci çocuğa Lo-Ruhama (merhamete ermeyecek) adı verildi. Bu da İsrail’in artık merhamet görmeyeceğini, Yahuda Asurlular’ın saldırılarından korunurken, kendisinin sürgüne gönderileceğini simgeler.

1:8,9   Üçüncü çocuğa Lo-Ammi (halkım değil) adı kondu. Tanrı artık İsrail’i kendisine ait olarak kabul etmiyordu. Aynı şekilde bazı kişiler de peygamberin, bu çocuğun kendisine ait olup olmadığını sorguladığını hissediyorlardı.

II. İSRAİL’E VAAT EDİLEN YENİLENME (1:10 - 2:1)

1:10-11   Ancak İsrail üzerine gelen bu yargı, geçiciydi. Tanrı, İsrail ve Yahuda’yı yeniden bir araya getirip kendisine ait kılacaktı. Bu, Mesih’in ikinci gelişinde gerçekleşecekti.

10’uncu ayetin son kısmının, ifadenin kullanıldığı koşullar ve yer göz önüne alınırsa, İsrail’e işaret ettiği açıktır. Ancak Pavlus bu sözleri, Romalılar 9:26’daki ayete aktarır ve onları ulusların çağrısına uyarlar. Bu durum, Kutsal Ruh, Eski Antlaşma ayetlerini Yeni Antlaşma’ya aktardığında, Kendisi’ne bir yasa koydu-ğu gerçeğini gösterir.

2:1   2’nci bölümde Hoşea’ya halktan hayatta kalan az sayıda sadık kişiye hitap etmesi söylenir. Bu kardeşlerden Ammi (halkım) ve Ruhama (merhamete ermişler) olarak söz edilir.

III. TANRI’NIN İSRAİL’İ SADAKATSİZLİĞİ NEDENİYLE UYARMASI VE YARGIYLA TEHDİT ETMESİ (2:2-13)

2:2,3   Sadık kalan az sayıda kişi, putperestliklerinden ve zinalarından sıyrılmaları amacıyla İsrail ulusu için dua etmeliydi. Aksi taktirde Tanrı İsrail’i çırılçıplak soyacak ve susuzluktan öldürecekti.

2:4,5   Günahlı ulusun çocukları merhamet görmeyeceklerdi; çünkü sahte tanrıların ardından giden, kendisine yiyecek, içecek ve bolluk sağladığına inandıkları putları onurlandıran bir fahişenin çocuklarıydılar.

2:6,7   Tanrı, İsrail’in yoluna çitler çekip duvarlar örecek ve onu ilk kocası olan Kendisine dönmeye karar verinceye kadar putlarından uzaklaştıracaktı.

2:8   İsrail, ihtiyaçlarını bollukla karşılayan Tanrı’yı onurlandırmamış, altını ve gümüşü Baal’ın putunu yapmak için kullanmıştı.

2:9,10   Bu nedenle Tanrı, onun yiyecek ve içeceğini çekip alacak ve ayıbını ortaya çıkartacaktı.

2:11-13   Şenlikleri ve kutsal bayramları iptal olacak, dinsel bayramlarına son verilecek, putperest oynaşlarının verdiği ücret olduğunu düşündüğü bağları ve incir ağaçları yok edilecekti. Baal’a hizmet ettiği her gün için cezalandırılacaktı.

IV. İSRAİL’E ÖNCEDEN BİLDİRİLEN BEREKETLİ BİR GELECEK

(2:14-23)

2:14-17   Bütün bunlardan sonra, Tanrı İsrail’i yenileyecek ve teselli edecekti. Ona bağlar verecek ve İsrail Mısır’dan çıktığında söylediği gibi, ezgiler söyleyecekti. O zaman Tanrı’yı İşi (Kocam) olarak çağıracak, O’na artık Baalım (efendim) demeyecekti. Halk, Baal’a tapınma günahından temizlenecek, Baal-lar’ın adlarını bile artık anmayacaklardı.

2:18-20   Ulus güvenlikte ve esenlikte olacaktı, çünkü Tanrı bütün hayvanlarla antlaşma yapacak ve vahşi hayvanları zararsız hale getirecekti. Savaş da sona erecekti. İsrail Rab’le sonsuza kadar evlenecek, doğruluk, adalet, sevgi, merhamet ve Tanrı’nın sadakati altında yaşayacaktı.

2:21-23   O gün, Yizreel (İsrail) artık dağıtılmış anlamına değil, ekilmiş anlamına gelecekti. Halk ait olduğu ülkeye ekilecek; gökyüzü ve yeryüzü ürünlerini verecek ve halk bereketlenecekti. Williams, bu paragrafı şöyle açıklayarak yardımcı olmaktadır:

Tanrı tarafından ülkeye ekilen (23. ayet) Yizreel (İsrail), ihtiyaçlarını karşılaması için tahıla, şaraba ve zeytinyağına seslenecek, toprağa ürün vermesini söyleyecek; yeryüzü, gökyüzüne ürün verebilsin diye gerekli yağmuru göndermesi için yalvaracaktı. Gökler, RAB’bin istenilen yağmuru vermesi için yakaracaktı. RAB ricalara karşılık olarak gökleri yağmurla dolduracak, gökler, yağmuru yeryüzüne boşaltacak, yeryüzü ürün verecek, tahıl, şarap ve zeytinyağı İsrail’e bol bereket sağlayacaktı. Gökyüzü ve yeryüzü bir sevgi zinciriyle birbirine bağlanacaktı. Sonra Tanrı İsrail’e merhamet ederek onu halkı olarak, İsrail de O’nu Tanrısı olarak kabul edecekti.6

V. İSRAİL’İN RAB’BE TAM DÖNÜŞÜNÜN HOŞEA’NIN KARISININ KURTARILIŞIYLA SİMGELENMESİ (3. Bölüm)

3:1-3   Rab sonra Hoşea’ya halk pazarına gitmesini ve sadakatsiz karısını günah işlemekten kurtararak satın almasını söyledi. Ödeyeceği para beş şekel gümüş ve iki yüz yirmi kilo arpa karşılığıydı; bu, dişi bir kölenin fiyatıydı. Bunu izleyen uzun günler boyunca evlilik ilişkisi yaşamadılar; daha sonra Gomer eş olarak yenilendi. Bu, İsrail ulusunun geçmişini, bugününü ve geleceğini simgeler. Rab’be sadık kalmayan İsrail, oynaşlarının (putlar) ardından koş-muş, ama Tanrı onu geri getirmişti.

3:4,5   4’üncü ayette İsrail’in bugünkü durumu anlatılır: Kralı yoktur, önderi (ya da kraliyet ailesi) yoktur, kurban sunamaz (Levililer’in kurbanları ertelenmiştir), dikilitaşı (put), Efod’u (Levili kâhinliğin simgesi) ve Terafimi (aile putu) yoktur. 5’inci ayette İsrail’in geleceği bildirilir. Rab’be geri dönecek, O’nu sadakatle sevecek ve O’ndan korkacaktır.

VI. TANRI’NIN, HALKIYLA ÇEKİŞMESİ (4-10. Bölümler)

1. Halkın Günahları (4:1-6)

4:1-3   Tanrı’nın İsrail’le davası vardır, çünkü halkın sadakatsizliği, sevgisizliği, Tanrı bilgisinden yoksun oluşu, kan dökmesi, hırsızlığı, zinası söz konusudur. On Buyruk’un beşi, 2’nci ayette özetlenmiştir. Bu buyrukların yerine getirilmeyişi, ülkenin içinde bulunduğu kötü durumun nedenlerini oluşturuyordu. Yabanıl yaşam bile, gelecek olan yargı nedeniyle tükenecekti.

4:4-6   Halkın bilgi eksikliğinden hem kâhin, hem de peygamber sorumlu tutulur. Tanrı halkı bilgisizliği nedeniyle yok edildi; çünkü Tanrı’nın yasasını unutmuştu.

B. Kâhinlerin Günahları (4:7-11)

Halkın günahları çoğaldıkça, kâhinler açgözlülükle daha fazla günah sunusu kabul ettiler. Bu nedenle hem halk, hem de kâhinler ahlâksal yönden çürüdüler. Cezaları zina, eski ve yeni şaraba tutsaklık olacak, asla doyum bulamayacaklardı.

C. Halkın Putperestliği (4:12-14)

Daha sonra halkın putperestliği tanımlanır. Ağaç putların kendilerine kılavuzluk etmesini beklediler. Dağ başlarında, ağaçların altında putlara tapındılar. Erkekler önderlik ediyor, kadınlar da onları izliyordu.

Ç. Yahuda’ya Özel Bir Yalvarış (4:15-19)

Yahuda, İsrail’in kötü örneğinin ardından gitmemesi için uyarılır. İsrail inatçıdır, putlarından ayrılmayı reddeder ve görkem yerine utancı sever. İngilizce çevirilerden birinde 16’ncı ayet şöyle geçer: “İsrail inatçı bir inek gibidir; RAB İsrail’i otlaktaki kuzu gibi güdebilir mi?”

D. Kâhinler, Halk ve Kraliyet Ailesinin Kötü Davranışları (5:1-7)

Kâhinler, halk ve kral putperestlikten eşit biçimde suçludur; İsrail kirletilmiştir. Efrayim bir fahişeye dönmüştür. Hem İsrail hem de Yahuda suçları nedeniyle cezalandırılacaklardır, çünkü Rab’be ihanet etmişlerdir; Rab’be sunu olarak davar ve sığır sürüleri götürecekler, ama Rab’bi bulamayacaklardır.

E. İsrail ve Yahuda’ya Vaat Edilen Yargılar ve Tanrı’nın Tövbe Etmelerini Beklemesi (5:8-15)

5:8-12   Bu bölümün tarihsel ön olayları 2.Krallar 16’da yer alır. İsrail (Efrayim) ve Suriye Yahuda’yı istila etmiştir. Asur yardımıyla Yahuda karşı saldırıda bulunmuş ve ülkeyi ele geçirmiştir. Benyamin’in üç kenti ceza görmeye hazırlanmaları için şu sözlerle uyarılırlar: “Giva’da boru, Rama’da borazan çalın, Beytaven’de savaş çağrısı yapın (8. ayet); Efrayimliler’e karşı güve, Yahuda halkına karşı küf gibi olacağım (12. ayet).”

5:13-15   Efrayim hastalığını gördüğünde, Asur’dan yardım diledi. Ama iyileşmedi, çünkü Asur Yahuda tarafından kiralanmıştı (ve Tanrı tarafından kul-lanılmıştı), kendisine karşı savaşacaktı. Tanrı Kendi yerine geri dönmeye karar verdi, İsrail’in ve Yahuda’nın günahlarından tövbe etmelerini ve yüzünü ara-malarını bekleyecekti.

F. İsrail’e Tövbe Etmesi İçin Yalvarılması (6:1-3)

1-3’üncü ayetler İsrail’in, Tanrı’nın tövbe çağrısına verdiği karşılıktır (5:15). İlk anda içten ve yürekten gibi görünür, ama daha yakından incelendiğinde hiçbir günahın özel olarak itiraf edilmediğini görürüz. Tövbe sığdır ve samimi değildir. Bu gerçek, bölümün sonuna kadar Tanrı’nın ulusa ettiği sitemlerinde görülür. Gerçek tövbe son bölümde gelir. Ulus burada putperestliğini reddeder ve Tanrı lütfuna duyduğu ihtiyacı kabul etmez.

2’nci ayet Mesih’in dirilişine ilişkin bir ima içeriyor olabilir; diriliş iki gün sonra, üçüncü gün olmuştu. Buna göre, İsrail’in ulusal yenilenmesi, Mesih’in dirilişi aracılığıyla temellendirilmiş ve önceden bildirilmiştir. Buradaki referans, sıkıntı döneminin son üç gününe işaret ediyor olabilir. İsrail’in tövbesi ve yası ilk iki gün sürer. Sonra üçüncü gün ulus yeniden doğar ve Mesih görünür.

G. Hem İsrail Hem Yahuda’nın Günahlılığı (6:4-11)

6:4,6   İsrail ve Yahuda sadık kalmadıklarından, Tanrı onları peygamberler aracılığıyla yargıladı. Tanrı kurbandan çok sevgi istiyor, yakmalık sunulardan çok kendisini tanımalarını arzuluyordu.

6:7-11   “Ama onlar Adem gibi antlaşmaya uymadılar.”7 İsrail’in kötülüğü 7-10’uncu ayetlerde, kötülük yapanlar, haydut çeteleri, kan döken kâhinler takımı olarak resmedilir. Yahuda için de sıkıntı hasadı günü saptanmıştır (11. ayet). Bütün bunlar, Tanrı, halkını yenilemeden önce olacaktır (bazıları buradaki hasadın yargı değil, bereket olduğunu düşünürler).

Ğ. Örtüsü Kaldırılan İsrail’in Kötülüğü (7. Bölüm)

7:1-7   Efrayim’deki ahlâksal çöküntü büyüktü; hile, soygun, yalan, kötü işler, zina ve sarhoşluk kol gezmekteydi. Önderler şehvetle yanmaktaydı.

7:8-10   Yabancılarla karışıp özlerini yitirdiler ve azarlamalara kulak vermediler. Efrayim’in “çevrilmemiş pide” mecazı bir denge eksikliğini ifade eder. Pidenin bir yanı yanmış, diğer yanı ise hamur kıvamında kalıp pişmemiştir. Kısaca, Efrayim tamamen bozulmuştur.

7:11,12   Efrayim bön bir güvercin gibi, yardım almak için Mısır’a ve Asur’a uçar. Ama Tanrı bu güvercini ağla yakalayacak ve halkı cezalandıracaktır.

7:13,14   Rab’den kaçmışlardı ve tövbeleri içten değildi. Tanrı’ya ağızlarıyla feryat ediyorlardı, yürekleriyle değil... Feryatları yaralı bir hayvanın ulumasını andırıyordu.

7:15-16   Rab onlara disiplin edilerek güçlendirildiklerinde nasıl zafer kazanacaklarını öğretmişti. Şimdi putperestlere güveniyorlardı, bu nedenle yenilgiye uğrayacak ve alay konusu olacaklardı.

H. Putperestlik ve Yabancı Müttefikler Nedeniyle Yabancıların İstilasına Hazırlanma Uyarısı (8. Bölüm)

8:1-3   Asur istilası, bir kartal ya da akbabaya benzetilir; yırtıcı kuş, İsrail’in üzerinde süzülmektedir. Halk yasaya karşı geldiğinden, uğrayacağı felaket yaklaşmaktadır. Ağızlarıyla Rab’bi tanıdıklarını söylemelerine rağmen, O’na hakaret ederek reddetmişlerdi.

8:4-6   Krallığın İsrail ve Yahuda olarak ikiye bölünmesi, Tanrı’nın onayıyla gerçekleşmemişti. Putperestlikleri, Tanrı’nın öfkesinin alevlenmesine neden olmuştu. Tanrı onlara şunu sordu; “Hiç mi temiz olmayacaksınız?” ya da günümüz ifadesiyle, “Ne zaman öğreneceksiniz?”

8:7-10   Buğday taneleri düşecek ve İsrail halkı uluslar arasına dağıtılacaktı. Efrayim Asur’dan ve uluslar arasındaki müttefiklerinden yardım istediği için Tanrı onu cezalandıracaktı. Bu, şiirsel olarak, “biraz üzülecekler” ifadesiyle gösterilir.

8:11-14   İsrail’in putperestliği ve Yahuda’nın surları güçlü kentlere duyduğu güven, sıkıntı ve yıkım getirecekti.

I. Günahı Nedeniyle İsrail’e Tutsak Olacağının Önceden Bildirilmesi (9:1 - 10:15)

9:1,2   İsrail sevinmemeliydi. Putları, kendisine umduğu zengin hasadı ver-meyecekti. Putperestlik, ruhsal bir zinadır. Francis Shaeffer bunu şöyle açıklar:

Tanrı’nın kullandığı konuşma biçimine dikkat edin. Bir kadın hasat biçmek için (aynı zamanda gözlerden ırak olabileceği) ekili alana gider. Bir adam mısır tarlasında, hasadın orta yerinde kendisiyle yatması için ona para teklif eder. Bir zamanlar Tanrı halkı olan kişiler de şimdi aynı şeyi yapmaktadır. Yaşayan Tanrı-nın ‘karısı’, inançtan sapmıştır.8

9:3,4   Zinaları nedeniyle halk sürgüne gönderilecekti; Mısır’a değil, Mısır’daki sürgüne benzeyen Asur sürgününe... Tapınmaları karışıktı; ne Rab’bi ne de kendilerini hoşnut eden biçimde tapınıyorlardı.

9:5-9   Dinsel bayramları kutlamak için ülkeye gelmeyeceklerdi; aksine tutsak alınacaklardı. Efrayim çadırları yabanıl ot ve dikenlerle dolacak, insanları almayacaktı. Sürgün kapıdaydı, aynı şekilde sahte peygamberlerin de sonu yaklaşmıştı.

9:10-17   İsrail başlangıçta umut vaat eden bir üründü; incir ağacının ürününü andırıyordu, ama daha sonra putperestliğe yöneldi. Bu nedenle kısır kaldı ve çocuğunu yitirdi. “Kimse kalmayıncaya dek” ifadesi (12. ayet) göreceli olarak anlaşılmalıdır (17c. ayet). Erkek nüfusu büyük oranda azalacaktı. Efra-yim, görkemini iğrençlikle değiştirdiğinden, “Ne doğum ne gebelik olacak” hükmüne uğramıştı.

10:1,2   Bir zamanlar bolluk nedeniyle serpilen bir asma gibi olan İsrail, şimdi boştu; çünkü varlığını putperestliğini arttırmak için kullanmıştı. Tanrı şimdi onları farklı düşüncelere sahip olmakla, yüreklerinin bölünmesine izin vermekle suçlamaktadır.

10:3,4   Halk, Tanrı’nın ya da bir kralın öğüdüne kulak asmayı reddetti. Bu davranışları bize İsrail ulusunun Tanrı’dan nasıl uzaklaştığını gösterir. İlk kez Sina Dağı’nda, Musa ve Harun aracılığıyla kendilerini Tanrı’nın buyruğuna adamışlardı. Bunu uzun süreli bir inançtan sapma izledi, sonunda öyle bir noktaya geldiler ki, bir kralın egemenliğini bile kabul edemediler. Ruhsal ölümlerinin süreci, karşı koydukları yönetim biçimleri aracılığıyla gösterilir: 1) Tanrı (teokrasi); 2) Musa (peygamber – Yasa’yı veren); 3) Yeşu (ruhsal/askerî önder); 4) Hakimler (yasal yönetim); 5) Krallar (monarşi); 6) Kralsız yönetim (anarşi). Boş yeminler ederek antlaşmalar yaptılar; bu nedenle yargı, ülkeyi zehirli bir ot gibi kaplayacaktı.

10:5-8   Beytaven’in (Beytel)9 altın buzağısı Asurlular tarafından sürgüne götürülecekti. Kendilerini pek çok kez kurtaran Tanrıları’nı sevmek yerine, İsrailliler’in aşağıdaki şu küçümseyici sözleri, altın buzağıya aşık olduklarını düşündürür: “Halkı onun ardından yas tutacak... putperest kâhinler oradan sürgün edildiği için dövünecek.” Tanrı’nın onları cezalandırmak üzere olmasına şaşmamak gerekir! Samiriye Kralı perişan olacak, puta tapılan yerler yıkılacak ve insanlar dağlara, tepelere üzerlerine düşmeleri için yalvaracaklardı.

10:9,10   Giva’da oymaklar, günahı nedeniyle Benyamin’i cezalandırmak için bir arada durdular (Hak.20). Ancak o zamandan sonra İsrail tarihi günahla doldu. Tanrı şimdi günah işleme noktasında birleşen bir halkı cezalandırmak için ulusları kullanacaktı.

10:11   Efrayim bir zamanlar eğitilmiş bir inekti; buğday dövmek gibi kolay bir iş için ayrılmıştı. Ama şimdi tutsak edilecek, Yahuda da aynı şekilde ağır işlerin altında ezilecekti.

10:12-15   Tek kaçış umutları tövbe etmek ve Rab’bi aramak olacaktı. Ama İsrail savaş arabalarına ve askerlere olan günahlı bağımlılığının ürününü biçmeliydi. Ülke savaşa girecek, bütün surları yıkılacaktı. Samiriye mahvolacak ve kral öldürülecekti. Şalman (14. ayet), bazılarının Salamanu adındaki bir Moav kralı olduğunu düşünmelerine rağmen, III. Şalmaneser’di.

VII. TANRI, GAZABI İÇİNDE MERHAMETİ HATIRLAR (11-13. Bölümler)

Sonraki dört bölümde yer alan konuşmacıların hangisinin RAB, hangisinin Hoşea olduğunu ayırt edebilmek yararlı olacaktır.

RAB: 11:1 - 12:1

Hoşea: 12:2-6

RAB: 12:7-11

Hoşea: 12:12 - 13:1

RAB: 13:2-14

Hoşea: 13:15 - 14:3

RAB: 14:4-8

11:1-4   Tanrı, sevdiği İsrail’i Mısır’dan çağırdı [(Çık.12) Bu ayet, aynı zamanda Matta 2:15’de Rab İsa’ya da uyarlanır]. Halka ne kadar seslendiyse, halk da o kadar çok putların ardından gitti. Efrayim’e yumuşaklık ve sevecenlikle davrandı, ama Efrayim kendisini iyileştirenin Rab olduğunu bilmedi.

11:5-8   Tanrı’ya sırt çevirdikleri halde halk Mısır’a gönderilmeyecek, ama Asur’a sürgün edilecekti. Tanrı’nın yüreği, Ova Kentleri olan Adma ve Sevoyim adlı kentler kadar ıssızlaşacak olan İsrail’i düşündüğünde acıyla kıvranıyordu.

11:9-12   Bu ayetler geleceğe ilişkindir. Tanrı, halkı için yenilenme ve bereket tasarlamıştı. Artık Efrayim’i yıkmayacaktı. İbranice Kutsal Kitap’ta, 12’nci ayet, 12’nci bölümün ilk ayetidir. Birkaç İngilizce çeviride olduğu gibi, İsrail yalan ve dolanla doluyken, Yahuda Hoşea’nın zamanında hâlâ Rab’be güveni-yordu anlamına gelebilir. Ya da başka bir İngilizce çeviride yer alan şekliyle, Yahuda’nın kuralsızlığı, İsrail’inkine benziyordu anlamına da gelebilir.

12:1-2   Efrayim hayatta kalabilmek amacıyla Asur ve Mısır’a güvenerek onlarla antlaşma yaptığında, rüzgarın ardına düşmüş gibi olur. Tanrı’nın Ya-huda’yla bir davası vardır. Efrayim’in günahı daha büyük olmasına rağmen, Tanrı Yakup’u da cezalandıracaktır.

12:3   Burada, atalardan Yakup konu edilir. Başka yerlerde pek gözde olmamasına rağmen, burada Tanrı’ya dönerek zaferler kazanan birine örnek olarak gösterilmiştir.

12:4-6   4’üncü ayetteki Melek, Orduların Rab’bi Tanrı’yla ve 5’inci ayetteki RAB’le özdeşleştirilir. Hacer’e (Yar.16:7-11), İbrahim’e (Yar.18:1-33; 22:11, 15, 16) ve Yakup’a (Yar.31:11-13; 48:16) görünen Rab’bin Meleği’yle aynıdır. Ayrıca Mısır’dan Çıkış 3:2, 6-15 ve Çölde Sayım 22:22-35’e bakınız. İncilciler genellikle O’nun, Kutsal Üçlü’nün beden almadan önceki hali olduğuna inanırlar. Efrayim’e, kendi gücü yerine Yakup’u örnek alarak Tanrı’nın gücüne bağımlı olması öğütlenir (Bk. Yar.32:28).

12:7,8   Ancak Efrayim kurnaz bir Kenanlı’dır^10 (tüccar); bir hileci, kendine güvenen bir övüngendir; kendisinin aldatılamayacağını düşünür.

12:9   Rab kendisine, bütün zenginliğinin onu Mısır’dan çıkartan Rab’be ait olduğunu hatırlatır. Eğer itaat etseydi, Tanrı onu Çardak Bayramı’nın günlerinde olduğu gibi çadırlarda oturtacaktı.

12:10-12   Rab peygamberleri aracılığıyla sürekli halkına seslendi, ama boşunaydı. Kuzey Krallığı’nın, Şeria tarafından ayrılan Gilat ve Gilgal adlı iki şehri, putperestlikleri nedeniyle yerle bir edilecekti. Ulusun atası Yakup, Suri-ye’de bir kaçaktı, Mezopotamya’da koyun güdüyordu.

12:13   Ama Tanrı lütfetti ve onun soyunu Peygamber Musa aracılığıyla Mısır’daki kölelikten kurtardı.

12:14   Bunu hatırlamayan Efrayim, putperestliği nedeniyle Tanrı’yı kışkırttı. Döktüğü kanın hesabı kendisinden sorulacaktı. Tanrı onun üzerine utanç ve paylama getirecekti.

13:1   Efrayim putperestliğe kapılmadan önce, konuştuğunda herkes titrerdi. İsrail’de yücelmişti; ama tapınmak için Baal’a dönen Efrayim, öldü.

13:2,3   Halk giderek putperestliğe bağlanmakta, insanlara buzağıları öpmeleri söylenmekteydi. Bu nedenle sabah sisine, erken uçup giden çiye benzeyeceklerdi; harman yerinden savrulan saman çöpü, bacadan tüten dumana döneceklerdi.

13:4-8   Kendilerini Mısır’dan kurtaran Rab’di. Çölde onların ihtiyaçlarını da karşılamıştı. Ama onlar Tanrı’yı unuttular ve putlara döndüler. Şimdi Tanrı onların üzerine vahşi bir hayvan gibi gelecekti.

13:9-13   Rab onları parçaladığında kendilerini kim kurtaracaktı? Efrayim’in suçu birikmişti ve yargı günü için saklanmaktaydı. Doğum sancıları çekecek-ler, ama zamanı geldiğinde rahimleri açılmayacak ve doğum yapamayacak-lardı. Bu, Efrayim’in Tanrı’nın yargılarına rağmen tövbe etmediği anlamına gelir.

13:14   İngilizce bir çeviri bu ayetin ilk kısmını birkaç soru şeklinde çevirmiştir: “Onları ölüm çukurundan (Şeol) fidyeyle kurtarayım mı? Onları ölümden kurtarayım mı?” “İma edilen yanıt”, “hayır” dır. Rab onları ölüme ve mezara çağıracaktır; çünkü merhamet gözlerinden gizlenmiştir. Bu ayet, yine de 1.Korintliler 15:55’de farklı bir anlamda aktarılmıştır.

13:15,16   İsrail ve Samiriye’nin zalim Asurlular (doğu rüzgarı) tarafından dehşet verici yıkılışları bildirilir.

VIII. İSRAİL’E TÖVBE EDİP TANRI BEREKETİNDEN ZEVK ALMASI İÇİN ISRAR EDİLİR (14. Bölüm)

14:1-3   İsrail tövbeye çağrılarak tövbe ederken kullanması gereken sözcük-ler kendisine gösterilir. Asur’a dayanmak, Mısır’ın atlarına güvenmek ve put-perestlik, sözü edilen günahlardır. Tanrı’nın tek umutları olduğunu kabul etme-lidirler.

14:4-7   Rab onlara şifa, sevgi, tazelenme, çekicilik, uyanış ve gelişme vaat eder.

14:8   8’inci ayette konuşan, Rab’dir. Halkından, taptıkları putları artık geride bırakmalarını ister. Onlara Koruyucu ve Sağlayıcıları’nın Kendisi olduğunu hatırlatır.

14:9   Peygamber Hoşea, bilgelikle sağduyunun Tanrı’nın yollarında yürümekle bulunacağını vurgulayarak peygamberlik sözlerini sonlandırır.

DİPNOTLAR

1 (Giriş) Yunus Kitabı, öykü biçimindeki tek peygamberliktir.

2 (Giriş) Morgan, ERV ve ASV çevirilerinin sayfa yanı notlarını ve Ewald’ı izleyerek şöyle çevirir: “RAB önce Hoşea ile (aracılığıyla değil) konuştuğunda” peygamberin, Tanrı’yla yaşadığı ilk paydaşlığa dönüp baktığını onaylar. Hoşea’nın söylemek is-tediği şudur: “Yaşamım felakete uğramadan önce, görevimin başladığı yere döndü-ğümde, Rab’bin benimle konuşmasını hatırlıyorum. Gomer’le evlenmemi buyuran O’ydu.” İfadeye göre Gomer’in fahişe olduğuna şüphe yoktur. Ama bize o tarihte fahişe olduğu söylenmemektedir. Tanrı, Gomer’in yüreğindeki olasılıkları kesinlikle biliyordu ve bu olasılıklar Gomer’in davranışlarında görüneceklerdi. Hoşea’ya onunla evlenmesini buyururken, Tanrı bu deneyimin onun peygamberlik görevinde oynayacağı rolü de biliyordu. Hoşea, Gomer’le evlendiğinde, Gomer herkesin önünde günah işleyen bir kadın değildi ve çocuklar sadakatsizliğinden önceydi (G. Campbell Morgan, Hosea: The Heart and Holiness of God, s.9).

3 (Giriş) R. K. Harrison, Introduction to the Old Testament, s.860.

4 (Giriş) Henry Snyder Gehman, Editör, The New Westminster Dictionary of the Bible, s.410.

5 (Giriş) G. Campbell Morgan, The Minor Prophets, s.6.

6 (2:21-23) George Williams, The Student’s Commentary on the Holy Scriptures, s.633.

7 (6:7-11) İbranice’de, insan ve Adem sözcükleri aynı harflerle hecelenir.

8 (9:1, 2) Francis A. Schaeffer, The Church at the End of the 20th Century, s.124.

9 (10:5-8) Beytel, Tanrı’nın evi anlamına gelir; Beytaven, bu adın, kötülük evi anla-mına gelen beceriksizce bir taklididir.

10 (12:7, 8) Kenanlılar öylesine açgözlülerdi ki, adları seyyar satıcılarla aynı anılır oldu.

BİBLİYOGRAFYA

Feinberg, Charles Lee. The Minor Prophets. Chicago: Moody Press, 1976.

Keil, C. F. “Hosea.” Commentary on the Old Testament. 25.cilt. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Co., 1971.

Kelly, William. Lectures Introductory to the Study of the Minor Prophets. London: C. A. Hammond Trust Bible Depot, n.d.

Kidner, Derek. Love to the Loveless: The Message of Hosea. The Bible Speaks Today. Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 1981.

Logsdon, S. Franklin. Hosea: People Who Forgot God. Chicago: Moody Press, 1959.

Morgan, G. Campbell. The Heart and Holiness of God. Old Tappan, NJ: Fleming H. Revell, 1967.

–––––. The Minor Prophets. Old Tappan, NJ: Fleming H. Revell Company, 1960.

Pfeiffer, Charles F. “Hosea.” The Wycliffe Bible Commentary. Chicago: Moddy Press, 1962.

Stevenson, Herbert F. Three Prophetic Voices. Studies in Joel, Amos and Hosea. Old Tappan, NJ: Fleming H. Revell, 1971.

Tatford, Frederick A. The Minor Prophets. 1.cilt. Yeni basım (3.cilt). Minneapolis: Klock & Klock Christian Publishers, 1982.

Table of Contents

Start