Turkish-Kutsal Kitap Yorum 2 27 Daniel
Author: William Mac Donald
Date: 0101-01-01T00:00:00+00:00
Publisher: www.sermon-online.de

DANİEL

Giriş

“Peygamberlerden hiçbirinin Mesih hakkında Peygamber Daniel kadar açık konuşmamış olduğunu vurgulamak isterim. Çünkü Daniel, diğer peygamberlerin peygamberliklerinde alışılmış olduğu gibi, yalnızca Mesih’in geleceğini değil, aynı zamanda geleceği zamanı da tam olarak söylemiştir. Bunun da ötesinde, çeşitli kralları bir düzen içinde, yıllarının sayısını da vererek bildirmiş ve gelecekteki olayların belirtilerini en açık biçimde önceden duyurmuştur.”

– Jerome (İ.S. 347-420)

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Daniel, Eski Antlaşma’nın en çok hayranlık uyandıran ve aynı zamanda en önemli kitaplarından biridir. Titiz önbildirilerine ve Mesih’e ilişkin peygamberliklerine bakıldığında, tanrısal esin aracılığıyla yazıldığından kuşku duymak mümkün değildir. Akılcılar ve imansız araştırmacılar Daniel Kitabı’na birçok saldırı yöneltmişlerdir. Tutucu bir Kutsal Kitap araştırmacısı olan Sir Robert Anderson, kitaplarından birine, Eleştirmenin İnindeki Daniel adını vermiştir.

Saldırının ana hamlesi, kitabın gerçekten İ.Ö. 6’ncı yüzyılda Daniel adındaki bir peygamber aracılığıyla yazılıp yazılmadığı konusu üzerinedir. Bu konudaki kuşkucu iddialar tutucu Yahudi ve Hıristiyan görüşüne karşıdır ve kitabın Daniel tarafından değil, İ.Ö. 2’nci yüzyılda yaşamış olan tanınmamış bir yazarın ürünü olduğunu ileri sürmektedir. Bu yazarın, tarihsel olayları (11’inci bölüm) sanki bir peygamberlikmiş gibi yazdığını savunurlar.

II. KİTABIN YAZARI

Daniel Kitabı’nın geleneksel yazarı geniş bir çevre tarafından reddedildiği ve bir imanlı için bu büyük kitabı esaslı bir şekilde öğrenmek çok önemli olduğu için, bu kitaba diğerlerine oranla daha yoğun ilgi göstereceğiz.

Daniel’in, imparatorlukların ayrıntılı görümleri ve Mesih’in gelişi gibi konularda tanrısal armağanlara sahip gerçek bir peygamber olduğu kabul edilmiştir. Onaylanan bu konumuna karşı ilk yaylım ateşi, İ.S. 3’üncü yüzyılda Hıristiyan karşıtı filozof Porfiri tarafından açılmıştı.

17’nci yüzyılda bir grup Yahudi, filozofun düşüncelerine sahip çıkmış, 18’inci ve bunu izleyen yüzyıllardaki Hıristiyan dünyası da bu düşüncelere destek vermişti. Akılcılığın yayılmasıyla bu düşünceler daha da yaygınlaşmış, özgür ve yarı özgür çevrelerde kabul görmüştür.

Merrill F. Unger bu konuda şunları yazar:

Günümüz eleştirmenleri, Makabi tarihi (İ.Ö. yaklaşık 167) ve Daniel’in geleneksel yazarlığının reddedilmesi konusunda görüşlerinin kesinlikle başarılı olduğunu düşünürler. Ancak bu görüşleri bir dizi makul görünen hatalar ve geçersiz tahminler üzerine inşa edilmiştir.1

Daniel’in yazarlığı konusundaki ana suçlamaları incelemeden önce, yazarlık konumu için varolan çeşitli olumlu kanıtları inceleyelim.

1. Rabbimiz İsa Mesih, bu kitabın Daniel tarafından yazıldığını belirtir (Mat.24:15). Yalnızca bu bile, adanmış bir Hıristiyan için yeterli kanıt sayılmaktadır.

2. Kitap, Makabî Filistin değil, Eski Babil’in ve Med-Pers’in gelenek ve rengiyle ışıldar.

3. Yahudiler ve Hıristiyanlar, yüzlerce yıl boyunca bu kitaptan çok şey öğrenmiş ve bereket almışlardır. Kutsal Ruh’un Daniel Kitabı’ndaki güçlü ışığı, kitabın sahte olduğu iddialarına uymamaktadır.

4. Kumran Mağarası’nda bulunan bir elyazmasının, Makabiler dönemine ya da daha öncesine ait olduğuna inanılır. Gerçek, bizi özgün metnin daha eski olduğuna inanmaya zorlar.

Daniel’in yazarlığının güvenilirliğine karşı ileri sürülen kanıtlar üç farklı boyutta ele alınabilir: Dil, tarih ve teoloji.

Dili konusundaki kanıt, Daniel Kitabı’nın 6’ncı yüzyılda yazılmış olamayacağını belirtir. Çünkü kitapta Pers diline ait sözcükler ve hatta eski Grekçe sözcüklere rastlanır ve Arami dili, daha sonraki bir tarih için kaynak olarak gösterilir.

Ancak yine de Daniel, Med-Pers döneminde (İ.Ö. 530’larda) yaşayıp hizmet ettiğinden, Pers diline ait sözcüklerin varlığı özgür çekişmenin aksini belirtir. Filistin’de, Pers dilini bilen bir 2. yüzyıl sahtekârlığı olasılığı belirsizdir.

Grekçe sözcüklere gelince; Kutsal Kitap araştırmacılarının çoğu, yalnızca üç sözcük olduğunu bulduklarında şaşırırlar; üç sözcüğün hepsi de müzik aletlerine aittir! Bir kültürde nesne isimlerinin yoğun bir kültürler arası kaynaşma yaşanmadan o dile giremeyecekleri, iyi bilinen bir gerçektir. Daniel, kitabı kaleme aldığında Grek İmparatorluğu henüz varolmadığından, eski dünyada Grek kültürü ve yaratıcılığı yayılmaktaydı.

Arami diline gelince; Kitchen ve Kutscher, bu dilin Daniel’in, İmparatorluk Dönemi’ne gerçekten uyduğunu sergilemişlerdir.

Daniel’in yazarlığının güvenilirliğine karşı gösterilen tarihsel kanıtlar, Yahudiler’in Daniel’i Eski Antlaşma’nın üçüncü bölümüne dahil ettikleri çekişmesini kapsar. Yahudiler, Kutsal Kitap’ın peygamberler kısmında Daniel’e yer vermezler, çünkü Kutsal Yazılar’ın bu kısmı “Daniel” yazmadan önce sona ermişti. Daniel’in çağrı değil, hizmet aracılığıyla bir peygamber olduğunu fark etmek daha kolaydır. Mesleği devlet adamlığıydı. Bu nedenle, Yeşaya ve Ye-remya gibi peygamberlerle bir tutulmamıştır.

Daniel’in yazarlığının güvenilirliğine karşı çeşitli tarihsel sorunların yer aldığı bazı kaynaklar gösterilebilir, ama saygınlıklarından kuşku duyulmayan tutucu araştırmacılar aracılığıyla bunların hepsine verilecek zeki yanıtlar mevcuttur. Bu konuda tavsiye edilen yazarlar konusunda bilgi almayı arzulayanlar için yazarlar, tarih sırasına göre şöyle sıralanır: Robert Dick Wilson, Charles Boutflower, John F. Walvoord, R. K. Harrison, ve Gleason Archer.

Daniel’e karşı ileri sürülen teolojik kanıt ise, kitabın melekler, sonraki yaşam (diriliş) ve Mesih konusunda gereğinden fazla “ileri” görüşleri olduğudur. Bunun kaynağı, evrim teorisinin dine uyarlanmasıdır. Daniel’e karşı en gerçekçi protestolardan biri, liberal araştırmacılardan R. Pfeiffer’e aittir (Eski Antlaşma-ya Giriş). Bu liberal araştırmacılar, doğaüstü olana karşı duydukları önyargıyı itiraf edecek kadar dürüsttürler. Daniel Kitabı’nda akılcı eleştiriyle uyum sağ-layamayacak çoklukta mucize ile günü ve zamanı bildirilmiş önbildiriler yer alır. Peygamber Daniel aslanların ininden hiç zarar görmeden nasıl kaçabil-diyse, Daniel’in peygamberlikleri de, eleştirmenlerin ininden, zeki imanlıların yüreklerine ve zihinlerine aynı şekilde girebilir.

III. TARİH

Daniel Kitabı’nı, İ.Ö. 6’ncı yüzyıldan 2’nci yüzyıla kadar olan zaman içinde tarihlendiren araştırmacılar bulunur. Liberaller ve yandaşlarının hemen hemen tümü, kitabı şimdiki haliyle Makabiler dönemine ait olarak tarihlendirirler. Genelde bu kitabı, Yahudi düşmanı olan Antiokus Efifanes’in korkunç zulmü sırasında Yahudiler’i teşvik etmek için yazılmış bir girişim olarak görürler.

Tanrı’nın yalnızca krallıklara ait genel peygamberlikleri değil, aynı zamanda Grek döneminin ayrıntılarını, meydana gelmeden yüzlerce yıl önce esinleyebileceğine inananlar (11’inci bölüm), Daniel’in peygamberliğini 6’ncı yüzyılda (büyük olasılıkla yaklaşık İ.Ö. 530) yazdığını benimseyen tutucu öğretişi kabullenmekte zorluk çekmezler. Unger’in işaret ettiği gibi, eleştirmenler “geç” tarihlerine rağmen, Tanrı’nın gelecekteki her şeyi bilen anlayışından kaçamazlar:

Daniel Kitabı hakkında kararlaştırılan en son tarihin doğruluğu kanıtlansa bile, peygamberliğin yalnızca Tanrı esini olabileceğine ilişkin bir gelecek bilgisi sergilediği hatırlanmalıdır.2

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Yazarı ve tarihi konusunda onaylanmış görüşü kabul ederek, Daniel’in, Yahuda Kralı Yehoyakim zamanında (yaklaşık İ.Ö. 604), Nebukadnessar tarafından Babil’e götürülen zeki, çekici ve genç Yahudi tutsaklardan biri olduğuna inanıyoruz. Adı, “Tanrı, Yargıcım” anlamına gelir. Karakter ve davranışıyla bu gerçeğin farkında olarak yaşadığını göstermiştir.

Mesleğine gelince; Daniel, Nebukadnessar ve Belşassar yönetiminde görev alan önemli bir devlet adamıydı. Med-Pers orduları Babil’i fethettiğinde Daniel, Darius’un altındaki üç başkandan biri olarak atandı. Aynı zamanda Koreş’e de hizmet verdi. Belirtildiği gibi, İbranice Eski Antlaşma’nın Daniel’e, İngilizce’de olduğu gibi “Peygamberler” yerine, “Yazılar” olarak bilinen kısımda yer vermesinin nedeni bu olabilir.

Ancak yine de Daniel’in görevi bir peygamberin göreviydi ve Rabbimiz de kendisini böyle sınıflandırmıştı (Mat.24:15 ve Mar.13:14). Daniel, “dünyasal” bir mesleği olan ve aynı zamanda Kutsal Kitap çalışmasına ve paylaşıma zaman ayıran imanlılardan farklı değildi. Örneğin, Daniel’in peygamberliğini araştıranlardan biri olan Sir Robert Anderson, son Victorya döneminde, Scotland Yard’ın suçluları araştırma bölümüne başkanlık etmişti ve buna rağmen Kutsal Kitap hizmeti konusunda büyük bir berekete sahipti.3

Kitabın büyük bir bölümü, ulusların dünyasal güçleriyle ilgilendiğinden, Daniel Kitabı’nın, 2:4’ten 7’nci bölüme kadar olan kısmının Aramice yazılmış olması bizi şaşırtmamalı. Bu dil, İbranice’yle ilişkisi olan uluslara ait bir dildi. Daniel’in yaşadığı dönemde uluslararası iletişimde kullanılmaktaydı. Bazı araştırmacılar, Daniel’in peygamberliğinin ana hatlarını, dildeki bu değişimler aracılığıyla çizerler.

Konunun geçtiği çevre ve koşullara gelince; Daniel’in ilk altı bölümünde, peygamberlik konuları geri planda bırakılarak, öyküsel anlatıma öncelik verilmiştir. Son altı bölüm, öyküleri ikinci plana atarak peygamberliğe daha geniş yer ayırmıştır.

ANA HATLAR

I. DANİEL VE ARKADAŞLARININ DEĞİŞMEZ SADAKATİ (1. Bölüm)

II. NEBUKADNESSAR’IN DÖRT METALDEN YAPILMIŞ HEYKELLE İLGİLİ DÜŞÜ (2. Bölüm)

III. NEBUKADNESSAR’IN DİKTİĞİ ALTIN HEYKEL VE KIZGIN FIRIN

(3. Bölüm)

IV. NEBUKADNESSAR’IN KESİLEN AĞAÇLA İLGİLİ DÜŞÜ VE BUNUN ANLAMI (4. Bölüm)

V. BELŞASSAR’IN BİR İNSAN ELİNİN DUVARIN ÜZERİNE

YAZDIĞI YAZIYLA DUYURULAN SONU (5. Bölüm)

VI. DARİUS’UN BUYRUĞU VE ASLAN ÇUKURU (6. Bölüm)

VII. DANİEL’İN DÖRT DÜNYA KRALLIĞINI RESMEDEN DÖRT

YARATIKLA İLGİLİ DÜŞÜ (7. Bölüm)

VIII. DANİEL’İN KOÇ VE TEKEYLE İLGİLİ GÖRÜMÜ (8. Bölüm)

IX. DANİEL’İN ULUSLARIN YETMİŞ HAFTALIK ÜSTÜNLÜĞÜYLE İLGİLİ GÖRÜMÜ (9. Bölüm)

X. GELECEK OLAYLARIN ANA HATLARINI SUNAN TANRI

YÜCELİĞİNE İLİŞKİN GÖRÜM (10. Bölüm)

XI. YAKIN GELECEĞE İLİŞKİN ÖNBİLDİRİLER (11:1-35)

A. Grek Ülkesini Fetheden Med-Pers Krallığı (11:1-3)

B. Grek İmparatorluğu’nun Zayıflaması (11:4-31)

1. Mısır ve Suriye Arasındaki Savaşlar (11:4-20)

2. Kötü Kral Antiokus Efifanes’in Egemenliği (11:21-35)

XII. UZAK GELECEĞE İLİŞKİN ÖNBİLDİRİLER (11:36 - 12:13)

A. Mesih Karşıtı (11:36-45)

B. Büyük Sıkıntı (12. Bölüm)

YORUM

I. DANİEL VE ARKADAŞLARININ DEĞİŞMEZ SADAKATİ

(1. Bölüm)

1:1-7   Yer, Yehoyakim’in egemenliğinin üçüncü yılında Yeruşalim’e saldıran Nebukadnessar’ın Babil’deki sarayıdır. Nebukadnessar, birçok genç Yahudi’nin, kendisine sarayda bilgelik ve bilgi sahibi kişiler olarak hizmet etmek üzere hazırlanmasını buyurdu. Bu genç Yahudiler arasında Daniel, Ha-nanya, Mişael ve Azarya da bulunmaktaydı. Saray görevlilerinin yöneticisi, onlara Kildanice yeni adlar koydu: Belteşassar, Şadrak, Meşak ve Abed-Nego. Kralın sofrasından yemeleri ve kralın şarabından içmeleri, hazırlıklarının bir bölümü olarak tasarlanmıştı. Bu yiyecekler arasında büyük olasılıkla Eski Antlaşma yasasına göre temiz olmayan ya da putperest tapınmayla ilgisi olan etler de vardı.

Birinci ayet ve Yeremya 25:1 arasında bir çelişki var gibi görünür. Burada Nebukadnessar’ın, Yeruşalim’i Yehoyakim’in krallığının üçüncü yılında kuşattığı söylenir. Yeremya bölümünde ise, Yehoyakim’in dördüncü yılının, Nebukadnessar’ın ilk yılı olduğu yazılıdır. Bu ayrılık, Yahudi ve Babil hesapları arasındaki farklılıkla açıklanabilir.

1:8-12   Daniel, kralın yiyeceklerini yemeyi nazikçe reddetti. Kendisi ve arkadaşlarının, bu yemekler yerine sebze yiyip su içmelerine izin verilmesini rica etti. Hadımların başı Aşpenaz (Bu kişi Yahudi geleneklerini anlamıyor ve Tanrıları’nı tanımıyordu), eğer işler planladıkları gibi yürümezse, bu fikrin canını tehlikeye sokacağını söyleyerek dehşete düştü. Ne de olsa, bu kişilerden sorumlu tutulan, kendisiydi.

1:13-21   Daniel’in ricası kabul edildi. On günlük sürenin sonunda, genç Yahudiler kralın önüne çıktılar ve Babil’in bütün bilge adamlarından on kez daha sağlıklı olduklarını kanıtladılar. Bu nedenle kral tarafından kabul edildiler. Tanrı bu dört gence her konuda bilgi, beceri, bilgelik verdi. Ayrıca Daniel her çeşit görümü ve düşü yorumlayabiliyordu.

II. NEBUKADNESSAR’IN DÖRT METALDEN YAPILMIŞ HEYKELLE İLGİLİ DÜŞÜ (2. Bölüm)

2:1-13   Nebukadnessar, yalnızca yorumunu değil, düşün kendisini de açıklayabilecek birini istedi – bu, çok zor yerine getirilebilecek bir istekti. Kendi bilge adamlarından olan Kildaniler, gördüğü düşü ya da anlamını ona açıklayamadılar, bu nedenle kral bütün bilge adamların (Daniel ve arkadaşları da dahil) öldürülmeleri için buyruk verdi!

2:14-30   Tanrısı’na dua eden Daniel, bir gece Rab’den bu düşü ve yorumunu öğrendi. Daniel, Göklerin Tanrısı’nı güzel bir övgü duasıyla kutsadı. Sonra, Babil’in bilge adamlarının öldürülmesine engel olmak için Aryok’a gitti. Aryok, Daniel’i kralın huzuruna çıkardı. Daniel Tanrı’nın açıkladığı sırrın kaynağını bildirdi.

2:31-35   Daniel, kralın büyük ve olağanüstü parlak bir heykel gördüğünü anlattı. Bu heykelin başı saf altından, göğsüyle kolları gümüşten, karnıyla kalçaları tunçtan, bacakları demirden ve bacaklarının bir kısmı kildendi. Nebukadnessar heykele bakarken, bir taş, insan eli değmeden kesilip heykelin demirden ve kilden ayaklarına çarptı ve onları paramparça etti. Heykele çarpan taş ise, bütün dünyayı dolduran bir dağ oldu.

2:36-45   Heykel, Yahudi halkı üzerinde egemenlik süren ve sonra bütün dünyada egemen olacak dört ulusun gücünü temsil ediyordu. Babil’in tek kralı olan Nebukadnessar, heykelin altından başıydı (38. ayet). Bir kolu Medler’i, diğer kolu Persler’i temsil eden gümüşten kollar, Pers ülkesiydi. Üçüncü krallık olan Grek ülkesi, tunçtan karın ve kalçalarla temsil ediliyordu. Demirden iki bacak ve ayak ise Roma İmparatorluğu’nu simgeliyordu; bacaklar krallığın doğu ve batı kanatlarını simgeliyordu. Demir ve kil ayak ise, on krallığı temsil eden ayak parmaklarıyla, yeniden canlanan Roma İmparatorluğu’ydu. Burada metallerin düşen değerine ve artan gücüne (demir ve kil ayaklar dışında) dikkat edin. Tanrı, krallıkları yabanıl hayvanlar olarak resmederken, insanların kendi imparatorluklarını değerli metaller olarak resmettiğine dikkat edin (7. bölüm). Rab İsa, insan eli değmeden kesilip gelen taştır. Sonsuza kadar sürecek krallığıyla, dört krallığı yok edecek ve bütün yeryüzünde egemenlik sürecektir.

2:46-49   Kral Nebukadnessar, Daniel’in bilgeliğini duyduğunda, onu Ba-bil İli’ne vali atadı ve Babil’in bütün bilgelerinin başkanı yaptı. Diğer Ya-hudi gençler de temsilci ve yardımcılık görevlerine atandılar.

III. NEBUKADNESSAR’IN DİKTİĞİ ALTIN HEYKEL VE KIZGIN FIRIN

(3. Bölüm)

3:1-7   Nebukadnessar, yirmi yedi metre boyunda ve yaklaşık üç metre eninde altın bir heykel yaptı ve onu Dura Ovası’na dikti. Sonra boru, ney, lir, kanun, ark, davul ve her çeşit çalgı sesini duyar duymaz yere kapanıp herkesin bu altın heykele tapmasını buyurdu. Her kim yere kapanıp tapınmazsa, kızgın bir fırına atılacaktı.

3:8-12   Sadık Yahudiler olarak, Şadrak, Meşak ve Abed-Nego, heykele tapınmayı reddettiler ve bazı Kildaniler tarafından krala şikayet edildiler.

3:13-21   Kral, onlara düşüncelerini değiştirme şansı tanıdı, ama düşüncelerini değiştirmeyeceklerdi. Kurtarılacaklarına dair duydukları güven olağanüstüydü. Ama, “kulluk ettikleri Tanrı kendilerini kurtarmasa bile” Rab’be sadık kalacaklardı. Kral, fırının her zamankinden yedi kat daha çok ısıtılmasını ve sonra da üç Yahudi’nin giysileriyle birlikte fırına atılmalarını buyurdu.

3:22-25   Fırın öylesine sıcaktı ki, ateşin alevleri onları fırına götüren adamları yakıp öldürdü, ama şaşkın Nebukadnessar fırının içine baktığında, dört kişi gördü: Üç Yahudi genci ve görünümü Tanrı Oğlu’na benzeyen dördüncü bir kişi. Bizler dördüncü kişinin gerçekten Tanrı Oğlu olduğuna inanıyoruz; kralın onu nasıl gördüğü bizi ilgilendirmiyor. Rab ya bizi sıkıntılarımızdan kurtarır ya da sıkıntılarımızda bizimle birlikte olur.

3:26-30   Hiçbir zarar görmemişlerdi. Ateş yalnızca kendilerini bağlayan ipleri yakmıştı. Sıkıntılar Tanrı’nın amaçlarını gerçekleştirir ve bizi bağlarımızdan özgür kılar. Kral öylesine etkilenmişti ki, Yahudiler’in Tanrısı’ndan saygısızca söz edilmesini yasakladı ve üç genç adamı Babil İli’nde daha yüksek görevlere atadı. Buyruğuna karşı gelmiş olmaları gerçeğine rağmen, onları ödüllendirdi!

IV. NEBUKADNESSAR’IN KESİLEN AĞAÇLA İLGİLİ DÜŞÜ VE BUNUN ANLAMI (4. Bölüm)

4:1-9   Nebukadnessar burada En Yüce Tanrı’nın büyüklüğüne tanıklık eder ve tövbe etmesini sağlayan bir deneyim yaşar (1-3. ayetler). Kendi bilge adamlarının bile yorumlayamadığı bir düş görmüştü, bu nedenle Daniel’i çağırttı ve ona düşünü anlattı.

4:10-15b   Yüksek, güzel ve bol meyvesi bulunan bir ağaç görmüştü. Ağaç göklere erişti, dünyanın dört bucağından görülüyordu. Gökten inen kutsal bir gözcü ağacın kesilmesini buyurdu, yerde yalnızca köklerin bulunduğu kütük bırakılacaktı.

4:15c-18   Sonra kutsal gözcü aklını yitiren ve yedi yıl süreyle yeryüzünde yabanıl bir hayvan gibi yaşayan bir adamı tanımladı.

4:19-26   Daniel, krala, o ağacın kendisini ve dünyanın dört bucağındaki egemenliğini temsil ettiğini anlattı. Tahtını yitirecekti ve yedi yıl süreyle, kırda bir hayvan gibi yaşayarak hayvan aklına ve yüreğine sahip olacaktı (bu durumun tıptaki adı Boantropidir).4 Ancak, otların içinde bırakılan ağacın kütüğü, Nebukadnessar’ın yok edilmeyeceğini, daha sonra yenileneceğini belirtiyordu.

4:27-37   Daniel, aynı zamanda krala kendi yollarını bırakması için öğütte bulundu. Ancak kral pişman olmadığından, on iki ay sonra düş gerçekleşti. Kral yedi yıl boyunca bir hayvan gibi yaşadı. Bu sürenin sonunda Tanrı’ya döndü ve O’nun Yüce ve sonsuza dek Diri Olan olduğunu kabul etti. Sonra krallığı görkemiyle birlikte kendisine geri verildi.

V. BELŞASSAR’IN BİR İNSAN ELİNİN DUVARIN ÜZERİNE YAZDIĞI YAZIYLA DUYURULAN SONU (5. Bölüm)

5:1-4   Belşassar, Nabonidus’un oğlu, Nebukadnessar’ın torunuydu (2’nci ayetteki “baba” sözcüğü, “büyükbaba” anlamına da gelebilir). Büyük bir şenlik düzenledi. Bu putperest eğlencede, Yeruşalim’deki tapınaktan alınan kutsal altın ve gümüş kaplar kullandı. Kral ve mahiyeti şarap içerek sarhoş oldular ve altın, gümüş, tunç, demir, tahta ve taştan tanrıları övdüler.

5:5-9   Sarhoş olup gürültü çıkartırken, ansızın bir insan elinin parmakları belirdi ve saray duvarının sıvası üzerine yazmaya başladı. Dehşete düşen kral, bu yazıları yorumlayabilecek kişiye mor giysi giydireceğini, boynuna altın zin-

cir takılacağını ve ülkede üçüncü önder konumuna getireceğini söyledi (diğer iki önder büyük olasılıkla Nabonidus ve Belşassar’dı).

5:10-16   Kraliçenin önerisi üzerine Daniel, yazıyı yorumlamak üzere kralın huzuruna çağrıldı.5 Bunca yıl aradan ve yönetimdeki değişikliklerden sonra, Daniel’in üstün bilgeliği ve ruhsallığı en azından bir kişi tarafından hatırlanmıştı. Böylece Daniel kralın huzuruna götürüldü.

5:17-24   Daniel, Nebukadnessar’ın yaşadıklarını tekrar dile getirdi ve Bel-şassar’ı, tapınağın kutsal kaplarını sarhoşluklarla dolu putperest bir şenlikte kullandığı için azarladı. Sonra ya-zıyı ve anlamını açıklamaya başladı.

İştar Kapısı. Maurice Bardin’in bu tablosunda büyük, yekpare İştar Kapısı’ndan, Nebukad-nessar’ın sarayına girmek üzere olan bir alay, Marduk Yolu boyunca ilerlemektedir. Sağ üst köşede ünlü asma bahçeleri resmedilmiştir ve kent Zigurat’ı, asma bahçelerinin ardında yük-selmektedir.

5:25-31   Yazılan yazı şöyleydi: MENE, MENE, TEKEL VE PAR-SİN. MENE, “sayılan” anlamına gelir. Tanrı Babil İmparatorluğu’nun günle-rini saymış ve ona son vermişti. Tekel6, “tartılan” anlamına gelir; Belşassar te-razide tartılmış ve eksik bulunmuştu. Parsin, “bölünen” ya da “bölümler” anlamına gelir (PERES, PARSİN’in tekilidir). Belşassar’ın krallığı bölündü, Med ve Persler’e verildi. Aynı gece Med-Pers orduları Babil’e yürüyüp Bel-şassar’ı öldürdü ve dünya egemenliğini ele geçirdi. Yeni kral, Medli Darius’tu.

VI. DARİUS’UN BUYRUĞU VE ASLAN ÇUKURU (6. Bölüm)

6:1-3   Kutsal Kitap’ın en iyi bilinen bölümlerinden biri olan bu bölümde Daniel, Pers egemenliği altında yaşamaktadır. Kral Darius tarafından yüz yirmi  satrap üzerinde egemen olan üç bakandan biri olarak atandı. Daniel’deki olağanüstü ruh nedeniyle, Darius onu ülkenin başına atamayı tasarlıyordu.

6:4-8   Bunun üzerine öbür bakanlar ve satraplar Daniel’i kıskandılar ve onu suçlamak için fırsat kolladılar; ancak suçlanacak bir yanını bulamıyorlardı. Bu nedenle kralı, otuz gün süreyle kraldan başka birine dua edilmesini yasaklayan bir yasa çıkartması için ikna ettiler. Buyruk yasalaştıktan sonra değiştirile-mezdi. Daniel’in değişmez bağlılığı bizler için güzel bir örnektir (1Pe.3:13-17).

6:9-13   Kral Darius yazılı buyruğu imzaladı, ama Daniel günde üç kez Tanrı’ya dua etmeyi sürdürdü. Bunun üzerine düşmanları onu hemen krala şikayet ettiler.7

6:14-17   Darius, Daniel’i kurtarmak için güneş batıncaya kadar uğraştı, ama yasa değiştirilemezdi; bu nedenle Daniel’i aslan çukuruna atmaya zorlandı. Ancak bu putperest kral, yine de Daniel’i, sürekli kendisine hizmet ettiği Tanrısı’nın onu kurtaracağını söyleyerek teşvik etti. İmansızların, bazen yakından izledikleri imanlıların, iman ve ahlâklarını desteklediklerini görmek güzeldir. Ancak, Hıristiyanlar dünyanın Tanrı halkından beklediğinin aksine, iman-sızlıkları nedeniyle kurtulmamış dost ve akrabalarını sık sık hayal kırıklığına uğratırlar.

6:18-28   Kral geceyi eğlenmeden geçirdi, hiçbir şey yemedi. Şafak sökerken kalkan kral, telaşla aslan çukuruna gitti ve aslanlardan kurtarılmış olan Daniel’i buldu.

Adanmış peygamber simgesel bir davranışla Rab’be yücelik verdi: “Tanrım meleğini gönderip aslanların ağzını kapadı. Beni incitmediler.”

Sonra Daniel’i suçlayanlar aslanlara atıldı. Kral Darius, bütün halklara, uluslara ve her dilden insana, Daniel’in Tanrısı’nı öven bir yazı gönderdi.

VII. DANİEL’İN DÖRT DÜNYA KRALLIĞINI RESMEDEN DÖRT

YARATIKLA İLGİLİ DÜŞÜ (7. Bölüm)

Daniel’in ilk altı bölümü temelde tarihseldir; son altı bölümü ise peygamberliğe ayrılmıştır. Daniel’in, 7 ve 8’inci bölümlerdeki düş ve görümleri, Med ve Persler güçlenmeden önce Babil Kralı olan Belşassar’ın egemenliği sırasında gerçekleşti.

7:1-4   7’nci bölümde Daniel’in, denizden çıkan dört yaratıkla ilgili görümünü okuruz (Büyük Deniz, Akdeniz’dir). Bu yaratıklar, dört dünya imparatorluğunu simgelerler.

Aslan, Babil’i temsil eder. Kartalın kanatları fethin hızını simgeler.8 Koparılan kanatlar, Nebukadnessar’ın hayvan gibi yaşadığına işaret ediyor olabilir. 4’üncü ayetin sonu, iyileşmesini ve tövbe etmesini belirtir.

7:5   Ayı, Med-Pers İmparatorluğu’nu resmeder. İmparatorluğun Persler’le ilgili bölümü, Medler’le ilgili bölümünden daha büyük önem kazanmıştı. Ayının dişleri arasındaki üç kaburga kemiği, Koreş yönetimi altındaki Med ve Persler tarafından yağmalanan Babil İmparatorluğu’nun üç bölümünü temsil ediyor olabilir – doğudaki Babil; güneydeki Mısır ve Küçük Asya’daki Lidya Krallığı.

7:6   Pars, Grek ülkesidir. Bir kuşa ait olan dört kanadı Grek İmparatorluğu’nun hızla genişlemesini simgeler. Dört, dünyanın sayısıdır. Kanatlar, hızı belirtirler. Büyük İskender on üç yıl içinde Hindistan’a kadar yürüyerek dünyayı fethetmişti. Sonra otuz üç yaşında elleri boş olarak öldü. Pars’ın dört başı, görünüşte Büyük İskender’in ölümünden sonra imparatorluğun dört generali arasında bölüşülmesini açıklar.

7:7,8   Güçlü ve ürkütücü olan dördüncü yaratık diğerlerinden farklıydı, ama diğerlerinin özelliklerinden bazılarına sahipti. Korkunç ve ürkütücü, çok güçlü ve büyük demir dişli olarak tanımlanır. Bu yaratık Roma İmparatorluğu’nu belirtir; sona erecek ve sonra yeniden canlanacaktır. Yeniden canlandığında on tane boynuzu olacaktır; on kral ve küçük bir boynuz, canlanan Roma İmparatorluğu’nun gelecekteki başı olan Mesih Karşıtı’dır.

7:9-14   9’uncu ayette, Daniel beşinci ve sonuncu dünya imparatorluğunu resmeder: Rab İsa Mesih’in görkemli krallığı. O’na evrensel egemenlik verilecektir. Eskiden beri var Olan tanımı burada, Vahiy 1’deki Mesih’e işaret eder gibidir. Ancak bu tanımlama, 13’üncü ayette, Eskiden beri var Olan’dan önce gelecek olan İnsanoğluna benzer bir ifadeyle belirsizleşir. Sanki Mesih’in, Kendisinden önce geleceği anlamını vermektedir. Belki de buradaki en iyi düşünce, Eskiden beri var Olan ifadesiyle Baba Tanrı’nın kastedilişidir. O zaman İnsanoğluna benzer biri için Rab İsa tanımı uygundur; krallıkta egemenlik sürmek üzere Baba’dan önce gelecektir.

Eskiden beri var Olan, mahkemede Yargıç olarak oturur (10, 26. ayetler). Küçük boynuz ve imparatorluğu yok edilmiştir (11. ayet). Diğer dünya imparatorlukları da sona ermiştir, ama uluslar ve halk yaşamaya devam etmektedir (12. ayet). Rab İsa’ya evrensel egemenlik, asla bitmeyecek olan bir krallık verilmiştir (14. ayet).

7:15-18   Daniel, zihninin karıştığını kaygıyla ifade ettiğinde, orada duranlardan biri, dört büyük yaratığın yeryüzünden yükselecek olan dört dünya kralını tanımladığını açıklar. Ama Yüceler Yücesi’nin kutsalları, krallığı alacaklardır. Dünya krallıklarının tümü geçecek, ama Yüceler Yücesi’nin kutsalları, krallığa sonsuza dek sahip olacaklardır. 3’üncü ayette yaratıklar denizden çıkarlar; ulusları simgelemektedirler. 17’nci ayette yeryüzünde ortaya çıkarlar; bu, onların dünyasal ahlâka sahip olduğuna ve karakterlerinin ruhsal olmadığına işaret eder.

7:19-22   Daniel, zulüm ve vahşette diğerlerini geçen dördüncü yaratıkla ilgili özel istekte bulunur. Aynı zamanda başındaki on boynuzdan sonra çıkan öbür boynuzun ne olduğunu sorar. Küçük boynuzun, sıkıntı döneminde Eskiden beri var Olan gelinceye dek, kutsallarla savaştığını görür. Eskiden beri var Olan geldiğinde, kutsalların sıkıntılarına son vererek onlara krallığı sunar.

7:23-28   Adı belirtilmeyen yorumcu, dört hayvanı, on boynuzu ve gururlu küçük boynuzu açıklar. Sonuncusu Yüceler Yücesi’ne sövecek, kutsallara işkence edecek ve belirlenen zamanları, yasaları değiştirmeyi amaçlayacaktır (Bu, Rab İsa tarafından, Matta 24:21’de işaret edilen Büyük Sıkıntı’dır). Ancak gücünü yitirecek ve yerini Rabbimiz’in görkemli ve sonsuza dek kalıcı egemenliği alacaktır. Daniel ürkmüş ve benzi solmuştur.

VIII. DANİEL’İN KOÇ VE TEKEYLE İLGİLİ GÖRÜMÜ (8. Bölüm)

8:1-4   İki yıl sonra, Daniel bir koç ve tekeyle ilgili bir görüm gördü. Koç, Pers ülkesiydi ve her iki boynuzu Med ve Pers krallarını simgelemekteydi. Bir boynuz diğerinden daha uzundu; Pers Kralı’nın gücü daha fazlaydı. Koçun batıya, kuzeye, güneye doğru boynuz attığını gördü. Karşı konulmaz görünüyordu.

8:5-8   Sonra bir teke (Grek ülkesi) yıldırım hızıyla saldırarak batıdan geldi. Göze çarpan bir boynuza sahipti (Büyük İskender). Teke, koçu yenilgiye uğrattı ve olağanüstü fetihlerini sürdürdü. İskender öldüğünde, krallığı dörde bölündü; göğün dört rüzgarına doğru çarpıcı dört boynuz çıktı.

8:9-14   Bunlardan biri daha sonra küçük boynuz tarafından yönetildi (Antiokus Efifanes). Askeri başarısı onu güneye, doğuya ve Filistin’e (Güzel Ülke’ye) götürdü. 10’uncu ayet, Yahudiler’e yaptığı zulmü tanımlar.9 Rab’be sövdü, Yeruşalim’deki sunulara son verdi ve kutsal tapınağa saygısızlık etti (11, 12. ayetler). Daniel, bu saygısızlığın 2300 gün süreceğini öğrendi. Bu olay, İ.Ö. 171’le 165 yılları arasında gerçekleşti.

8:15-17   Cebrail’e, Daniel’e bu görümü açıklaması buyruldu.

8:18-26   Tanrısayar ve yürekli bir insan olan Daniel, meleğin varlığı nedeniyle öylesine korkmuştu ki, yüzüstü yere düşerek derin bir uykuya daldı. Belki de bu, Tanrı’nın meleklerinin huzurunda bile hissedilen Tanrı gücü ve kutsallığını vurgulamak içindir. Görümün açıklaması, 19-22’nci ayetlerde başlar, ama 23’üncü ayette Antiokus Efifanes’ten sonra gelecek olanı görür gibi oluruz: Sert yüzlü, sıkıntı döneminde kutsal halka acımasızca zulmedecek bir kral. Bu kral kurnaz, kibirli ve aldatıcı olacaktı. Önderler Önderi Rab İsa Mesih’e bile karşı gelecek, ama Tanrı’nın araya girmesiyle yok edilecektir. Daniel’e bu görümün gelecekte gerçekleşeceği söylendi.

8:27   Daniel günlerce bitkin ve hasta kaldı.

IX. DANİEL’İN ULUSLARIN YETMİŞ HAFTALIK ÜSTÜNLÜĞÜYLE

İLGİLİ GÖRÜMÜ (9. Bölüm)

9:1,2   Bu bölümdeki olaylar, Medli Darius’un egemenliği sırasında gerçekleşmiştir. Yeremya Kitabı’nı inceleyen Daniel, yetmiş yıllık sürgün döneminin sona ermek üzere olduğunu fark etmiştir.

9:3-19   Kendisinin ve halkının günahlarını (biz sözcüğünü kullanmıştır) itiraf etmiş, Rab’den Yeruşalim ve Yahuda halkına ilişkin vaatlerini yerine getirmesini istemiştir. Tanrı, dualarına yanıt olarak ona “yetmiş hafta” hakkında çok önemli açıklamada bulunur; bu açıklama, “Kutsal Kitap önbildirisinin omurgası” olarak adlandırılır.

Daniel’in ricaları, Tanrı’nın karakterini temel almaktaydı (Büyüklüğü, ululuğu, sadakati, doğruluğu, bağışlaması, merhameti). Aynı zamanda Daniel’in ricaları, Tanrı’nın zaten ilgilendiği şeyler içindi (Kent ve halk Senindir, Senin kutsal dağın, Senin kutsal yerin).

9:20-23   Daniel dua ederken, Cebrail hızla uçarak Daniel’in yanına geldi. Akşam sunusu saatleriydi. Cebrail, Daniel’e çok sevildiğini söyledi. Tanrı’nın kendisinden gelen bu haber, olağanüstü bir armağandı. Cebrail, sonra ona yetmiş haftalık süre içindeki, Yahudi ulusunun gelecekteki tarihinin taslağını verdi. Her “hafta”,10 yetmiş yılı simgeliyordu. Peygamberlik, Tanrı’nın programını anlamak için gereklidir. Bu nedenle bu peygamberliği ayrıntılı olarak incelememiz gerekiyor.

9:24   Halk (İsrail) ve kutsal kent (Yeruşalim) için yetmiş hafta kadar zaman saptanmıştır. Peygamberliğin ilk kısmının tarihsel açıdan gerçekleşmesi haftaların, yılların haftaları olduğunu gösterir. Yani yetmiş hafta, dört yüz doksan yıla eşittir. Yetmiş haftanın, yedi haftaya ve artı altmış iki haftaya ayrıldığını ve bir zaman arasından sonra son bir hafta daha olduğunu göreceğiz. Bu yetmiş haftanın sonunda altı olay gerçekleşecektir:

Başkaldırıyı ortadan kaldırmak ve günaha son vermek. Bu, geniş anlamda bütün İsrail’in günahlı yollarına işaret ediyor olabilir, ama aslında ulusun Mesih’i reddetmesine ilişkin özel bir referanstır. Mesih’in İkinci Gelişi’nde, sağ kalan küçük bir grup imanla O’na dönecek, ulusun suçları ve günahları bağışlanacaktır.

Suçu bağışlatıp barıştırmak. Barışmanın temeli Golgota’da atıldı, ama bu halen gelecekteki bir zamana, İsrail ulusundan iman eden kişilerin Mesih’in tamamladığı işten yararlanacağı ve keyif alacağı zamana işaret eder.

Sonsuza dek kalıcı doğruluğu sağlamak. Bu, aynı şekilde ikinci gelişe ve bin yıllık egemenliğe işaret eder. Kral’ın sonsuz doğruluğu, sonsuz bir yönetimle sürecektir.

Görüm ve peygamberliği mühürlemek. Eski Antlaşma peygamberliğinin ana fikri, Mesih’in yeryüzüne görkemli dönüşünü ve bunu izleyecek olan egemenliğini temel alır. Bu nedenle önbildirilerin büyük kısmı yetmiş haftanın sonunda gerçekleşecektir.

En Kutsal Yer’i meshetmek için. Bin yıllık dönemin başında, Hezekiel 40-44’üncü bölümlerde tanımlanan tapınak meshedilecek ya da Yeruşalim’de Tanrı’ya adanacaktı. Görkem, Rab’bin kişiliğinde geri dönecektir (Hez.43:1-5).

9:25   Bu nedenle, Yeruşalim’i yeniden kurma buyruğu verilmesinden, meshedilmiş olan önderin gelişine dek yedi hafta geçeceğini bilmeli ve anlamalısınız. Kastedilen, Artahşasta’nın, İ.Ö. 445’deki buyruğuydu (Neh.2:1-8).

Meshedilmiş olan önderin gelişine dek. Bu, Mesih’in yalnızca ilk gelişine değil, özellikle ölümüne işaret etmektedir (Bk. 26a. ayet).

Yedi hafta (49 yıl) ve altmış iki hafta (434 yıl) geçecektir. Altmış dokuz hafta iki döneme, yedi hafta ve altmış iki haftaya bölünecektir.

Kent sıkıntılı zamanlarda, yeniden sokaklarla, hendeklerle kurulacak. Yeruşalim (ilk yedi hafta sırasında) meydanlar ve koruyucu kanallarla yeniden inşa edilecek, ancak baskı ve kargaşa olacaktı.

9:26   Altmış iki hafta sonunda, yani aslında altmış dokuz haftanın sonu olan altmış iki haftalık zaman dilimi sonunda, Mesih öldürülecektir. Burada, Kurtarıcı’nın çarmıhtaki ölümü hakkında hatasız bir referansa sahibiz.

Sir Robert Anderson, yüz yıl önce, Gelecek Olan Önder adlı kitabında, “peygamberlik yıllarını” kullanarak, dört yılda bir gelen 366 günlük artık yılları dahil ederek ayrıntılı hesaplamalar vermiştir. İ.Ö. ve İ.S. arasındaki değişikliği ve takvim hatalarını göz önünde tutmuş ve altmış dokuz haftanın, İsa’nın ölümünden beş gün önce Yeruşalim’e zaferle girdiği günle son bulduğunu ortaya koymuştur.11

Onu destekleyen olmayacak. Bu, İsrail ulusundan hiçbir şey almayacağı, ya da zürriyetini görmeden öldüğü anlamına gelebilir (Yşa.53:8). Yoksulluğunun genel bir ifadesi olması da olasıdır; ardında giydiği elbiselerinden başka hiçbir şey bırakmamıştı.

Gelecek önderin halkı. Gelmesi beklenen bu önder, yeniden canlanan Roma İmparatorluğu’nun başı olup bazıları tarafından Mesih Karşıtı olarak tanımlanır. Sıkıntı döneminde güç sahibi olacaktır. Halkı, elbetteki Romalılar’dır.

Kenti ve kutsal yeri yerle bir edecek. Titus’un egemenliğindeki Romalılar, Yeruşalim’i yok etmiş ve İ.S. 70’te kentin altınla süslü beyaz mermer tapınağını yıkmışlardır.

Sonu tufanla olacak. Kent bir tufana uğramışçasına yerle bir oldu. Tapınakta taş üstünde taş kalmadı. Titus, askerlerine Hirodes’in tapınağını yakmalarını yasakladı, ama altını ele geçirmek istedikleri için sözünü dinlemediler, altın eritildi. Eritilmiş altını taşların arasından çıkarmak için büyük taşları manivelayla açmak zorunda kaldılar. Böylece, Daniel’in peygamberliğinde olduğu gibi, Mesih’in Matta 24:1-2’deki sözleri de yerine gelmiş oldu.

Yıkımların da olacağı kararlaştırıldı. O zamandan bu yana, kentin tarihinde savaş ve yıkım olacaktı. Ayette geçen son ifadesi, ulusların zamanlarının sonu anlamına gelir.

9:27   Yetmişinci haftaya geldik. Daha önce söz edildiği gibi, altmış dokuz ve yetmişinci haftalar arasında bir zaman boşluğu bulunur. Bu ara dönem, Pentikost Günü’nden göğe alınmaya kadar sürecek olan Kilise Çağı’dır. Bu konudan Eski Antlaşma’da özel olarak söz edilmez; bu, dünyanın kuruluşundan beri Tanrı’da saklanan bir sırdı, ama Yeni Antlaşma döneminin elçileri ve peygamberleri tarafından açıklandı. Ancak yine de, bir zaman arası ilkesi, Rabbi-miz tarafından Nasıra’daki havrada güzel bir örnekle resmedilmiştir (Luk.4:18, 19). İsa, Yeşaya 61:1-2’den alıntı yapmıştı. Ama “Rab’bin Lütuf Yılı”na (İlk Gelişi) kısaca değindi ve ikinci gelişindeki yargıdan söz etmedi: “Tanrımız’ın öç alacağı gün” (Yşa.61:2b). Bu iki dönem arasındaki zaman, Kilise Çağı ola-caktı.

Sonra, Romalı önder birçoklarıyla (İsrail ulusunun imansız çoğunluğu) bir haftalık sağlam bir anlaşma yapacak (yedi yıllık sıkıntı dönemi); bu anlaşma bir dostluk, saldırmazlık ya da İsrail’e saldıracak olan herhangi bir ulusa karşı askeri yardım güvencesi anlaşması olabilir.

Ama haftanın yarısı geçince kurban ve sunuyu kaldıracak. Romalı önder İsrail’e düşman olacak, Rab’be kurban ve sunu verilmesini yasaklayacaktı.

Tapınağın üst bölümündeki yıkıcı iğrenç şeyler. Matta 24:15’den öğrendiğimize göre, Romalı önder tapınağa iğrenç bir put yerleştirecek ve büyük olasılıkla bu puta tapılmasını buyuracaktır. Bazıları buradaki kanat sözcüğünün, tapınağın bir kanadına işaret ettiğini düşünürler.

Yok edici… Puta tapınmayı reddedenlere işkence edecek ve öldürecektir.

Kararlaştırılan yıkım başına gelinceye dek inananları perişan edecektir. Yahudiler için korkunç işkence, yetmiş haftanın son yarısına kadar sürecektir; bu dönem Büyük Sıkıntı olarak bilinir. Sonra, yok edici önder ateş gölüne atılarak Tanrı’nın buyruğuyla yok edilecektir (Va.19:20).

X. GELECEK OLAYLARIN ANA HATLARINI SUNAN TANRI YÜCELİĞİNE İLİŞKİN GÖRÜM (10. Bölüm)

10:1-9   Bu bölümdeki olaylar, Pers Kralı Koreş’in egemenliğinin üçüncü yılında meydana gelir. Bazı tutsaklar Yeruşalim’e, Koreş’in buyruğuyla izinli olarak dönmüşler, ama Daniel sürgünde kalmıştır. Daniel üç hafta boyunca yas tutmuştur; bunun pek çok nedeni olabilir: Yeruşalim’e geri dönenlerden alınan tapınak çalışmasının durduğuna ilişkin cesaret kırıcı haberler, halen sürgünde olanların ruhsal durumlarının yoksulluğu ya da Daniel’in, halkının geleceğini bilme isteği... Üç haftalık yastan sonra Daniel Dicle’nin kıyısında duruyordu. Keten giysili, görkemli bir adam gördü. Bu tanım, Vahiy 1:13-16’daki Rab İsa’ya benzemektedir.

10:10-14   Sonra bir ses, Daniel’in dualarının yanıtlarının neden geciktiğini açıklar. Pers krallığının önderi yirmi bir gün boyunca karşı koymuştur. Daniel’in dualarının yanıtlanmasına bu kadar uzun süre karşı duran bu önder kimdir? Mikail, başmelek ve İsrail’in koruyucusu olduğundan, onu alıkoyanın güçlü bir kötü melek olması gerekir; yalnızca bir insan “önderden” daha güçlü biri. Leon Wood, Daniel hakkındaki harika yorumunda bu konuyu şöyle açıklar:

Grek ülkesinin de uygun zaman için atanmış benzeri bir “önderi” vardı. Tanrı halkı, Persler’in Grekler’e yenilmesi nedeniyle Grek yetkisi altına gireceğinden, Şeytan’ın, yönetimleri Tanrı halkına karşı etkilemek için özel görevliler belirlediği düşüncesi akıllıcadır. Tanrı’nın yeryüzündeki programıyla daha büyük güçler arasındaki çekişmelerin doğası göz önüne alındığında, bu bölümün katkısı çok büyüktür (Ef.6:11-12).12

Ama Pers önderi nasıl olur da Rab’be yirmi bir gün boyunca başarıyla karşı koyabilirdi. Her Şeye Gücü Yeten Rab’bin neden Mikail’in yardımına ihtiyacı olsun? (13. ayet).13 Bir başka düşünce ise, 5 ve 6’ncı ayetlerdeki adamın Rab olmadığı, Cebrail isimli bir melek olabileceğidir.

Her iki durumda da ses, Daniel’e dualarına neyin engel olduğunu açıkladı. Daha önce de sözü edildiği gibi, bu durumdan Pers krallığının önderi sorumluydu. Ses aynı zamanda Daniel’in halkının başına gelecekleri açıklamayı da vaat etti; son günlerde Yahudiler’in yaşayacakları 11 ve 12’nci bölümlerde açıklanır.

10:15-19   Bu ayetlerdeki soru, sesin keten giysili adama mı, yoksa bir meleğe mi ait olduğudur. Daniel’in gücü tükendi ve yaşadıkları nedeniyle soluğu kesildi, ama insana benzeyen varlık tarafından güçlendirildi.

10:20-21   Sonra Daniel’in “efendim” diye hitap ettiği kişi, önce Pers önderiyle savaşması gerektiğini, daha sonra Grek önderiyle karşılaşacağını söyledi. Ama önce Daniel’e, Gerçek Kitap’ta neler yazıldığını açıklayacaktı. Mikail, bu savaşlarda sonuna kadar onların yanındaydı.

XI. YAKIN GELECEĞE İLİŞKİN ÖNBİLDİRİLER (11:1-35)

1. Grek Ülkesini Fetheden Med-Pers Krallığı (11:1-3)

Yazıldığında geleceğe işaret etmesine rağmen, 1-35’inci ayetler bugün geçmişte kalmıştır. 36-45’inci ayetler halen gerçekleşmemiştir. 1’inci ayette yer alan “onun” sözcüğü, bir önceki ayette adı geçen Mikail’e ya da Darius’a işaret ediyor olabilir. 2’nci ayet, Pers ülkesinin dört kralının gücünden ve sonuncusunun Grek ülkesine yaptığı baskıdan söz eder. Dört kralın adları şöyleydi: Kambyses, Pseudo-Smerdis, I. Darius (Hystaspes), ve I. Kerkses (Ahasuerus). Büyük İsken-der, dünya gücünü Persler’den zorla alıp Grekler’e veren kudretli bir kraldı.

2. Grek İmparatorluğu’nun Zayıflaması (11:4-31)

1. Mısır ve Suriye Arasındaki Savaşlar (11:4-20)

11:4   İskender öldüğünde krallığı Mısır, Suriye (Babil), Küçük Asya ve Grek ülkesi olarak dört bölüme ayrıldı. Mısır’a egemen olan kral, Güney

İskender’in Grek İmparatorluğu

Kralı’ydı, Suriye’ye (Babil) egemen olan kral da, Kuzey Kralı’ydı. İskender’in yerine geçenler arasında kendi soyundan hiç kimse yoktu; yerini alanlar komutanlarıydı.

11:5,6   5-35’inci ayetler, bu son iki krallık arasındaki yaklaşık iki yüzyıl süren savaşı tanımlar. Güney’in ilk kralı, I. Ptolemi idi. Onu yenilgiye uğratacak kral ise, Suriyeli I. Selevkos idi. Bu iki kral önceden müttefiktiler, sonra düşman oldular.14 Daha sonra, II. Ptolemi’nin kızı Berenice, iki ulus arasında uzlaşma sağlamak için Suriye Kralı II. Antiokus’la evlendi, ama bu savaş hilesi, bir entrika ve cinayet seline kapılıp başarısız oldu.

11:7-9   Berenice’nin erkek kardeşlerinden biri olan III. Ptolemi, Selevkos Kallinicus’un topraklarına başarılı bir saldırı düzenleyerek Mısır’a tutsaklarla ve ganimetle döndü. İki yıl sonra Selevkos, Mısır’a karşı başarısızlıkla sonuçlanan bir saldırı başlattı.

11:10-17   Oğulları, özellikle III. Antiokus, daha başarılı olduklarını kanıtladılar. 10-20’nci ayetler, Kuzey ve Güney arasındaki savaşın nasıl geliştiğini açıklar. 17b. ayet, III. Antiokus’un nasıl Mısır’la bir antlaşma yaptığını anlatır; kızı Kleopatra’yı (ünlü ya da kötülüğüyle ünlü Mısır kraliçesi değil), V. Pto-lemi’yle evlendirdiğini, ama kızının Mısırlılar’ın safına geçtiğinden söz eder.

Ptolemiler’in Filist’teki Egemenliği

11:18-20   III. Antiokus Grek ülkesini fethetmeye giriştiğinde, Romalılar tarafından, Termopilae ve Magnesiya’da bozguna uğratıldı. Ülkesine geri döndüğünde de bir ayaklanmada öldürüldü. Yerine geçen Selevkos Filopator, görkemli İsrail krallığından baskıyla aldığı vergiler nedeniyle adını kötüye çıkardı. Gizemli bir biçimde, büyük olasılıkla zehirlenerek öldü.

2. Kötü Kral Antiokus Efifanes’in Egemenliği (11:21-35)

11:21,22   21’inci ayet, Daniel 8’deki “küçük boynuz” Antiokus Efifanes’in yükselişidir. Bu kötü kişi, yeğenine ait olan tahtı entrikalarla elinden almıştır. Askeri gücü sayesinde krallıkları silip yok etmişti. Antlaşma önderi, Yahudi başkâhin Oniyas, öldürüldü.

11:23,24   Antiokus çeşitli uluslarla, özellikle Mısır’la antlaşma yaptı, ama hepsi kendi çıkarlarını gözetmekteydi. Fethedilmiş bir ili yağmaladığında, topladığı ganimetler gücünü yaymak için kullanıldı.

11:25,26   Antiokus’un Mısır’a karşı verdiği mücadeleden özel olarak söz etmek gerekir; Güney Kralı ona karşı duramadı; bunun başlıca nedenlerinden biri, askerlerinin arasında kendisine ihanet edenler olmasıydı.

11:27,28   Sonradan hem Suriye hem de Mısır kralları iki yüzlü ve aldatıcı müzakerelerde bulundular. Antiokus kendi ülkesine döndüğünde, büyük katliam ve kıyım yaparak düşmanlığını İsrail’e göstermeye başladı.

11:29-31   Antiokus daha sonra savaştığında, Mısır’a karşı İskenderiye yakınında Romalılar tarafından (Koreş’in gemileri) geri püskürtüldü. Filistin’den geri dönerek öfkesini İsrail’den çıkarttı. İnançtan sapmış bazı Yahudiler onunla işbirliği yaptılar. Günlük sunuları kaldırdı ve kutsal yere, yıkıcı iğrenç şeyin koyulmasını buyurdu. Tarihe göre, tapınaktaki sunakta dişi bir domuz sunarak tapınağı kirletti. Kutsal antlaşma (28, 30, 32. ayetler), kurban uygulamasını özellikle vurgulayarak Yahudi inancına işaret eder.

Selevkoslar’ın Filistin Üzerindeki Denetimi (İ.Ö. 190)

11:32-35   Bu zulümler, Yahuda Makabaeus (‘çekiç’) ve ailesi tarafından yönlendirilen Makabi ayaklanmasına neden oldu. İnançtan sapmış Yahudiler Antiokus’un safına geçtiler, ama sadık kalanlar güçlüydü ve büyük kahramanlıklar gösterdiler. Bir yandan korkunç bir katliam zamanıydı, ama öte yandan ruhsal aydınlık ve uyanış da görülmekteydi.

Filistin Üzerindeki Roma Denetimi

XII. UZAK GELECEĞE İLİŞKİN ÖNBİLDİRİLER (11:36 - 12:13)

1. Mesih Karşıtı (11:36-45)

11:36-39   Değinildiği gibi, 36-45’inci ayetler gelecekten söz eder. 36’ncı ayette, Mesih Karşıtı olduğu düşünülen bir kral tanımlanır. Bu kral, Tanrı’nın İsrail’e karşı olan gazabı tamamlanıncaya kadar güçlenecektir. Pek çokları, onun bir Yahudi olacağına inanırlar. “Atalarının ilahları” ve “kadınların bağlandığı” gibi ifadeler, bu inancı oluşturan nedenlerdir. Yahudiler’in diğer uluslardan gelecek olan bir Mesih tarafından aldatılmaları çok zor olurdu. Saldırgan, askeri gücü aracılığıyla her durumda konumunu güçlendirecektir.

11:40-45   40-45’inci ayetlerde, üçüncü tekil şahıs zamirinde görülen bir sorun bulunur. Yorumlardan biri şudur: Güney Kralı, baskıcı kralla savaşır. Kuzey Kralı sonra Filistin yoluyla Mısır’ın üzerine çullanır. Ama doğu ve kuzeyden gelen rahatsız edici haberler, onun denizler (Akdeniz ve Kızıldeniz) arasında karargah kurduğu yere, Filistin’e ve Yeruşalim’e dönmesine neden olur. Yardımına hiç kimse gelmeyecek ve öldürülecektir.

B. Büyük Sıkıntı (12. Bölüm)

12:1-3   1’inci ayet, Mesih’in ikinci gelişinden önce üç buçuk yıl sürecek olan Büyük Sıkıntı Dönemi’ni tanımlar. Bazıları, Mesih’le birlikte bin yıllık dönemde yaşamak üzere dirileceklerdir; kötüler ise bin yıllık dönemin sonunda dirileceklerdir (2’nci ayet, bk. Va.20:5). Bu sıkıntı döneminde Rab’be itaat ederek ve diğer insanları imana ve doğruluğa yönlendirerek bilgeliklerini kanıtlayan kutsallar, sonsuz yücelik içinde parlayacaklardır.

Bazı yorumcular, 2’nci ayetin İsrail’in fiziksel dirilişi yerine, ulusal ve ahlâksal uyanışını anlattığını düşünürler. Tanrı’nın eski halkı, imansızlık içinde, ülkede yeniden bir araya getirildikten sonra, sağ kalan bir grup, Müjde’ye karşılık verecek ve bin yıllık bir döneme girecektir. Bunlar sonsuz yaşama uyanacak olan kişilerdir. Mesih Karşıtı’na tapan diğerleri ise utanç ve sonsuz aşağılanmayla yargılanacaklardır. Yüzlerce yıl boyunca uluslar arasında gömülü kalmış İsrail, ulusal olarak yenilenecek ve sonra iman eden az sayıda kişi, Yeşaya 26:19 ve Hezekiel 37’de tanımlanan ruhsal dirilişi yaşayacaklardır.

12:4   Daniel’e, önbildirileri bir kitapta koruması buyrulur. 4b. ayeti ulaşım ve bilimsel alanlardaki ilerlemelerden söz eder. Ancak büyük olasılıkla ayetin anlamı bu değildir. Darby bu ayeti şöyle çevirir: “Pek çokları gayretle araştıracak.” Tregelles ise şöyle yorumlar: “Pek çokları kitabı baştan sona inceleyecekler.”15 Bu ayet, pek çoklarının peygamberlik sözünü araştıracağını ve Büyük Sıkıntı Dönemi’nde Tanrı sözüyle ilgili bilginin artacağını öğretir.

12:5-10   Bu ayetler, tanımlanmamış iki varlık arasındaki tartışmayı konu alır; biri, keten giysili olan diğerine, “Bu şaşırtıcı olayların son bulması ne kadar zaman alacak?” diye sordu. Açıklanan zaman üç buçuk yıldı (bir vakit, vakitler, ve yarım vakit). Daniel sürekli anlamadığını ifade ettiğinde, kendisine peygamberlik gerçekleşinceye kadar görümün bütünüyle netleşmeyeceği söylendi. Ancak doğruların temizleneceğinden emin olabilirdi. Kötüler, kötülük etmeyi sürdürecek, anlayan yalnızca bilgeler olacaktı. Büyük Sıkıntı Dönemi’nin başından sonuna kadar bir vakit, vakitler ve yarım vakit olacaktı (üç buçuk yıl ya da 1260 gün).

12:11   Belki de yıkıcı iğrenç şey, Büyük Sıkıntı Dönemi başlamadan otuz gün önce Yeruşalim’deki tapınağa yerleştirilecekti; bu ifade, buradaki 1260 günü açıklar.

12:12   1335 güne ilişkin açıklama, Mesih’in gelişi ve egemenliğinin başındaki düşmanlarını yargılaması şeklinde açıklanmıştır.

12:13   Daniel rahatına kavuşacak (ölümde) ve mirasının tadını çıkarmak için dirilecektir; Mesih’i olan Rab İsa’yla bin yıllık dönem bereketlerini tadacaktır…

DİPNOTLAR

1 (Giriş) Merrill F. Unger, Introductory Guide to the Old Testament, s.396.

2 (Giriş) A.g.e., s.399.

3 (Giriş) Daniel’in yetmiş haftasını, ilk kez Anderson, The Coming Prince adlı kita-bında şaşmaz bir tarih sırasıyla işlemiştir.

4 (4:19-26) Boantropi (öküz-insan), Monomania’nın ender görülen bir biçimidir. Dr. R. K. Harrison, Londra’daki bir psikiyatri kliniğinde rastladığı, bu hastalığa tutul-muş bir adamı ayrıntılı olarak anlatır (Introduction to the Old Testament s.1114-17).

5 (5:10-16) Bu, büyük olasılıkla Belşassar’ın eşini değil, ana kraliçeyi belirtmektedir.

6 (5:25-31) Tekel, İbranice Şekel sözcüğüyle bağlantılıdır. Sözcükler, halk dilinde yer alıyordu (Aramice), ama anlam öylesine saklıydı ki, bildiriyi anlayamadılar.

7 (6:9-13) Ester Kitabı’nda, Kral Ahaşveroş’un da, halkı tarafından, Tanrı halkını yar-gılayıcı, “değiştirilemez” bir yasa hazırlaması için kolayca aldatıldığını okuruz. As-lan çukuruyla tehdit edilen Daniel ve Ahaşveroş karşısındaki Ester, yaşamlarını yi-tirme tehlikesi içindeydiler. Tehlike karşısında kahramanca durarak, Tanrı’nın ken-dilerini kurtaracağına güvendiler. İkisi de Pers İmparatorluğu’nda yabancıydı. İki olayda da bir Pers kralı, geri alınamaz bir yasayı imzaladığı için pişmanlık duy-muştu. İki öykü de, Tanrı’nın, halkını düşmanlarından kurtarmasıyla son bulmuştu.

8 (7:1-4) Aslan nasıl Birleşik Krallık’ın, kartal da ABD’nin simgesiyse, kanatlı aslan da Babil’in simgesiydi.

9 (8:9-14) Antiokus, Haman ve Adolf Hitler’in de içinde olduğu Yahudiler’den nefret eden o uzun listedeki isimlerden biridir. Büyük olasılıkla, gelecek olan Mesih Karşı-tı’nı simgeler. Antiokus, Efifanes olarak çağırılmaktan hoşlanırdı. Ama Yahudiler ona başka bir ad takmışlardı: Efimanes (Çılgın adam!). Öyküsü, doğruluğu kabul edilmeyen (Apokrif) Makabiler Kitabı’nda yer alır.

10 (9:20-23) İbranice “hafta” sözcüğünün anlamı, yedilik bir bütündür. Bu nedenle ba-zıları bunu, Grekçe’de yedi anlamında, az kullanılan bir sözcük olan “heptad” söz-cüğüyle çevirmeyi tercih ederler.

11 (9:26) Anderson’a göre, 6 Nisan, İ.S. 32. Günümüzde, Dr. Harold Hoehner, biraz farklı bir başlangıç (İ.Ö. 444) ve sonuçlanma tarihiyle (İ.S. 33), bu peygamberliğe ilişkin, mükemmel bir tarihler dizisi hazırlamıştır. Bk. Bibliotheca Sacra, January-March, 1975, s.62-64.

12 (10:10-14) Leon Wood, A Commentary on Daniel, s.272, 273.

13 (10:10-14) William Kelly gibi bazıları, bu itirazları, 13’üncü ayetteki konuşmacının RAB olmadığını söyleyerek yanıtlarlar.

14 (11:5, 6) “Kuzey Kralı” ve “Güney Kralı” gibi unvanların, herhangi bir ayette tanım-lanan olaylar zamanında egemenlik süren Suriye ve Mısır krallarını belirttiğini fark etmek önemlidir; bu unvanlar, metin boyunca görülen aynı yöneticileri belirtmezler.

15 (12:4) S. P. Tregelles, The Prophetic Visions in the Book of Daniel, s.158.

BİBLİYOGRAFYA

Anderson, Sir Robert. The Coming Prince. London: Hodder and Stoughton 1881. Yeni baskı. Grand Rapids: Kregel Publications, 1975.

Baldwin, Joyce G. Daniel: An Introduction and Commentary. The Tyndale Old Testa-ment Commentaries. Downers Grove. IL: InterVarsity Press, 1978.

Campbell, Donald K. Daniel: Decoder of Dreams. Wheaton, IL: SP Publications, Victor Books, 1977.

Dennett, Edward. Daniel the Prophet: And the Times of Gentiles. Yeni baskı. Denver: Wilson Foundation, 1967.

Gaebelein, Arno C. The Prophet Daniel. A Key to the Visions and Prophecies of the Book of Daniel. New York: “Our Hope,” 1911.

Keil, C. F. Biblical Commentary on the Old Testament, 24.cilt. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Company, 1971.

Luck, G. Coleman. Daniel. Chicago: Moody Press, 1958.

Pentecost, J. Dwight. “Daniel.” The Bible Knowledge Commentary. Wheaton: Victor Books, 1985.

Tregelles, S. P. The Prophetic Visions in the Book of Daniel. London: Samuel Bagster & Sons, 1864.

Walvoord, John F. Daniel: The Key to Prophetic Revelation. Chicago: Moody Press, 1971.

Wilson, Robert Dick. Studies in the Book of Daniel. Grand Rapids, Baker Book House, 1979.

Wiseman, D. J. Notes on Some Problems in the Book of Daniel. London: Tyndale Press, 1965.

Wood, Leon. A Commentary on Daniel. Grand Rapids: Zondervan Publishing House, 1973.