Turkish-Kutsal Kitap Yorum 2 26 Hezekiel
Author: William Mac Donald
Date: 0101-01-01T00:00:00+00:00
Publisher: www.sermon-online.de

HEZEKİEL

Giriş

“Hezekiel’in ilk bölümünden son bölümüne kadar, sürekli Rab Tanrı’nın egemenlik ve yüceliğine ilişkin üstün bir düşünceden söz edilir. İnsanların kabaca, bağırıp çağırarak söyledikleri iddialar, bu gerçeğin işitilmesini engelliyor gibi görünmesine rağmen Rab, İsrail’in ve dünya uluslarının ilişkilerinde egemendir. Tanrı, egemen iradesiyle yaşamlarımızda ve yeryüzünün dört bir bucağında yüceltilmeyi tasarlamıştır.”

– Charles Lee Feinberg

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Hezekiel’in milyonlarca kişi tarafından bir Kutsal Kitap karakteri olarak tanınmasını, “Hezekiel tekerleği gördü” ve “kuru kemikler” adlı zencilere özgü ünlü ilahilere borçluyuz. Hezekiel Kitabı, anlaşılması zor bir kitaptır. Bu nedenle kesinlikle Hıristiyanlar’ın tövbe ettikten sonra okumaları gereken ilk kitap değildir. Yine de en azından, edebiyatla ilgilenen bazı kişiler bu peygamberin dikkat çekici üslubu nedeniyle Kutsal Kitap’a ilgi duymuşlardır.

Hezekiel’e ilişkin sıra dışı nokta (Yeremya, Yeşaya ve Kısa Peygamberlik Kitapları’nın çoğundan farklıdır), onun yargıyı değil, Tanrı’nın halkını teselli etmesini vurgulayışıdır. Hezekiel, Babil yakınlarında eski bir tür toplama kampı olan Kevar Kanalı kıyısında, sürgündeki Yahudiler’i teşvik etmek için önbildi-rilerini yazdı.

II. KİTABIN YAZARI

Hezekiel (Tanrı güçlendirir ya da Tanrı tarafından güçlendirilmiş olan anlamındadır), Yeruşalim yıkılmadan on bir yıl önce ikinci tutsak grubuyla Babil’e götürülenler arasındaydı.

1920’lere kadar, Hezekiel’in önbildirileri akılcı eleştirmenlerin “makasından” büyük ölçüde kaçabilmiştir. Bu durum, Hezekiel’in yazarlığı ve yazının geleneksel tarihini inkâr eden teoriler ortaya atarak hızla işe girişen bazı liberaller tarafından üzüntüyle karşılanmıştı.

Aslında, kitabın Buzi oğlu kâhin Hezekiel adında şair bir peygamber tarafından yazıldığını savunan eski ve evrensel Yahudi-Hıristiyan görüşü, güçlü bir savunmaya sahiptir ve eleştirileri en iyi şekilde yanıtlar.1

Aşağıda, kitabın tek yazar tarafından yazıldığını kanıtlayan John B. Taylor’un altı görüşü özetlenmiştir:

1. Kitap, başından sonuna kadar, yerinde bir etki oluşturarak süreklilik gösteren biçimde yazılmıştır.

2. Kitapta hep aynı mesaj görülür: Yeruşalim’in düşüşü ve tapınağın yıkılması.

3. Üslubu ve dili, özel deyimlere yer vererek değişmezlik gösterir. (“İnsanoğlu”, “Rab bana şöyle seslendi”, “Rab olduğumu herkes bilecek” ve “Rab’bin yüceliği”).

4. Hezekiel Kitabı, Uzun Peygamberlik Kitapları (Bk. Yeşaya ve Yeremya) arasında, tarih sırasına göre düzenlenmiş benzersiz kesinlikte bir ardıllığa sahiptir.

5. Birinci tekil şahıs fiilinin sürekli kullanımı, kitaba farklı bir otobiyografik iskelet sağlar. Yazar, Hezekiel 1:3 ve 24:24’de Hezekiel olarak tanımlanır.

6. Kitap boyunca Hezekiel’in kişilik ve karakteri tutarlıdır. Bu tutarlılık Hezekiel’in gayreti, simgesel anlatıma duyduğu sevgi, ayrıntılara duydu-ğu ilgi ve Tanrı’nın yücelik ve üstünlüğüne olan hayranlığıyla ifade edil-miştir.2

III. TARİH

Hezekiel önbildirilerini titizlikle tarihlendirmiştir. İlk önbildirisi (1:2) Yeho-yakin’in sürgündeki beşinci yılında gelmiştir (İ.Ö. 583); sonuncu önbildirisi ise İ.Ö. 571 tarihini taşımaktaydı (29:17). Bu nedenle, görevi en az yirmi iki yıl sürmüş olabilir. Eğer bir kâhin olarak görevine otuz yaşında başladıysa, pey-gamberlik hizmetini tamamladığında elli yaşın üzerinde olması gerekir.

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Hezekiel, sürgündeki halkına verdiği hizmeti, tutsaklığın ilk yirmi yılında gerçekleştirdi. Boş bir umutla Yeruşalim’e dönmeyi bekliyorlardı, bu nedenle onlara önce Rab’be dönmeleri gerektiğini öğretti.

Hezekiel’in önbildirisi üç kısma ayrılır. İlk kısımda, Yahuda’nın günahları anlatılır. Tanrı’nın, halka ve başkente yıkım göndereceği konusunda uyarılırlar. Bütün bunlar sıra dışı görüm ve simgesel olaylarla ifade edilir. Tanrı’nın huzurunun bir betimlemesi olan parlak bir bulutun tapınağın üzerinden ayrılmadığı görülür, sonra istemeyerek ayrılması izlenir. Bunun anlamı Tanrı’nın, günahları nedeniyle artık halkının arasında kalamayacağı ve yargı kılıcının yakında kirletilmiş tapınağın üzerine ineceğidir. Rab’bin yüceliği, Hezekiel Kitabı boyunca işlenen anahtar düşüncelerden biridir.

İkinci kısımda, Yahuda’nın komşuları, putperestlikleri ve Tanrı halkına zalim davranışları nedeniyle yargılanırlar. Bu komşular Ammonlular, Moavlılar, Edomlular, Filistliler, Surlular, Saydalılar ve Mısırlılar’dır.

Son kısımda Hezekiel, yenilenmeden ve bütün ulusun –hem İsrail hem Ya-huda– bir araya getirilmesinden söz eder. Halk günahlarından tövbe ettiğinde, Tanrı Kutsal Ruhu’nu içlerine koyacaktır. Mesih halkına gelecek ve onların son düşmanlarını yok edecektir. Tapınak yeniden bina edilecek ve Rab’bin yüceliği tapınağa geri dönecektir. Bu önbildiriler henüz gerçekleşmemiştir, ama Mesih’in yeryüzündeki bin yıllık egemenliği döneminde gerçekleşmeyi dört gözle bekle-mektedirler.

Diğer pek çok peygamberlik kitabı gibi Hezekiel de bütünüyle tarih sırasına göre düzenlenmemiştir; yine de bu konuda Yeşaya ve Yeremya’dan daha ileridedir. Pek çok bölümün başlangıcında verilen tarih ve zaman dönemlerine dikkat etmeliyiz. Albert Barnes, önbildirileri tarih sırasına uygun olarak şöyle düzenlemiştir:

Önbildiriler, tarihler aracılığıyla çeşitli bölümlerin önüne konan gruplara bölünmüştür ve tarihsiz olan bu önbildirilerin son verilen tarihle aynı zamanda söylendiğini varsayabiliriz.

1. Yehoyakim’in sürgündeki beşinci yılı.

1-7’nci bölümler. Hezekiel’in çağrısı ve Yeruşalim’in karşılaşacağı kuşatmanın önbildirisi.

2. Altıncı Yıl.

8-19’uncu bölümler. Gelecek olan ceza önbildirileriyle birlikte halkın durumunun gözden geçirilmesi.

3. Yedinci Yıl.

20-23’üncü bölümler. Gelecek olan yıkıma ilişkin yeni azarlar ve önbildiriler.

4. Dokuzuncu yıl.

24’üncü bölüm. Kuşatmanın başladığı yıl. Kentin yıkılması gerektiğini bildiren duyurular.

5. Aynı Yıl.

25’inci bölüm. Moav, Ammon ve Filistliler’e ilişkin önbildiriler.

6. On birinci yıl.

26-28’inci bölümler. Sur’a ilişkin önbildiriler.

On sekiz ay süren bir kuşatmadan sonra Yeruşalim bu yılda ele geçirildi ve tapınak yıkıldı.

7. Onuncu yıl.

29:1-16’ncı bölüm. Mısır’a ilişkin peygamberlik.

8. Yirmi yedinci yıl.

29:17 - 30:19’uncu bölümler. Mısır’a ilişkin peygamberlik.

9. On birinci yıl.

30:20 - 31:18’inci bölümler. Mısır’a ilişkin önbildiri.

10. On ikinci yıl.

32’nci bölüm. Mısır’a ilişkin önbildiri.

11. Aynı yıl.

33-34’üncü bölümler. Sadık kalmayan önderlerin azarlanması.

12. Aynı yıl ya da 12 ve 25’inci yıllar arasında.

35’inci bölüm. Seir Dağı’na yapılan yargı.

13. Aynı yıl.

36-39’uncu bölümler. Teselli görümleri.

Gog’un yıkılması.

14. Yirmi beşinci yıl.

40-48’inci bölümler. Tapınak görümü.3

Hezekiel’in, Babil ve Yahuda arasındaki uzun yol boyunca Tanrı’nın sözünü iletme yeteneği konusunda, Daily Notes of the Scripture Union’da şöyle yazılıdır:

Bu kitabın içerdiği sorunlardan biri, Hezekiel’e verilen görevin Yeruşalim’den uzakta yaşayanlara bildirilecek oluşudur; çünkü kendisi Babil’de sürgündedir. Öyle anlaşılıyor ki, ülkelerinden sınır dışı edilenler, anavatanlarıyla iletişim kurmakta özgür bırakılmışlardı. Bir ulak, Hezekiel’in simgesel eylemini, belleğinden silinebilecek sözlü ya da Babilli yetkililerin dikkatini çekebilecek yazılı bir bildiri yerine, kendi sözleriyle daha kolay tanımlayabilirdi.

ANA HATLAR

I. HEZEKİEL’İN ÇAĞRISI VE GÖREVİ (1:1 - 3:21)

A. Hezekiel’in İçinde Bulunduğu Koşullar (1:1-3)

B. Hezekiel’in Tahtı Andıran Nesne Üzerindeki Tanrı Yüceliğine İlişkin Görümü (1:4-28a)

C. Hezekiel’in İsrail Halkına Peygamberlik Etmek Üzere Atanması

(1:28b-3:21)

1. Halkın Karakteri – İsyankar (1:28b - 2:7)

2. Bildirinin Doğası – Tomar Aracılığıyla Belirtilen Yargı (2:8 - 3:3)

3. Halkın Karakteri – Küstah ve Katı Yürekli (3:4-11)

4. Peygamberin Rolü – Bekçi (3:12-21)

II. YAHUDA VE YERUŞALİM’İN BETİMLENEN YARGISI (3:22 - 24:27)

A. Gelecek Yargıyı Betimleyen Görsel Araçlar (3:22 - 5:17)

1. Tanrı Tarafından Konuşması Söylenene Kadar Hezekiel’in Dilinin Bağlanması Buyruluyor (3:22-27)

2. Bir Tuğlayla Betimlenen Yeruşalim Kuşatması (4. Bölüm)

3. Halkın, Keskin Bir Kılıç ve Saç Kılları Kullanılarak Önceden

Bildirilen Yargısı (5. Bölüm)

B. Putperestliğin Getirdiği Yıkım ve Sağ Kalanların Korunması (6. Bölüm)

C. Babil İstilasının Tehdit ve Ciddiyeti (7. Bölüm)

Ç. Tapınaktaki İğrenç Putperestliğe İlişkin Görüm (8. Bölüm)

D. Tanrı’nın Görkeminin Tapınaktan Ayrılması ve Putperestlerin Yıkımı

(9. Bölüm)

E. Yargılamak Üzere Yeruşalim’i Ziyaret Eden Tanrı Yüceliği’nin Görümü

(10. Bölüm)

F. Kötü Önderlerin Öğütlerinin Reddedilmesi (11:1-13)

G. Sağ Kalacakları Vaat Edilenlerin Korunması (11:14-21)

Ğ. Rab’bin Görkeminin Zeytin Dağı’na Doğru Uzaklaşması (11:22-25)

H. Hezekiel’in Gelecekteki Sürgüne İlişkin Gösterdiği Belirtiler (12. Bölüm)

1. Sırtında Taşıdığı Eşyası (12:1-16)

2. Korkudan Ürpermesi (12:17-28)

I. Sahte Peygamberlerin Cezalandırılması (13. Bölüm)

İ. Tanrı’nın Putperest İleri Gelenleri Tehdit Etmesi (14. Bölüm)

J. Yararsız Asma Benzetmesi (15. Bölüm)

K. Yeruşalim’in Evliliği Benzetmesi (16. Bölüm)

L. İki Kartal Benzetmesi (17. Bölüm)

M. Ekşi Üzüm Benzetmesinin Reddedilmesi (18. Bölüm)

N. Yahuda’nın Son Kralları İçin Yakılan Ağıt (19. Bölüm)

O. Tanrı’nın İsrail’e Karşı Takındığı Tutumun Haklılığı (20:1-32)

1. Mısır’da Putperestlik (20:1-9)

2. Tanrı’nın Şabat Günlerinin Hiçe Sayılması (20:10-17)

3. Çölde Başkaldırı (20:18-26)

4. Putperestlik (20:27-32)

Ö. Tanrı’nın İleride Gerçekleşecek Olan Yenileme Sözü (20:33-44)

P. Gelecekte Yaşanacak İstilanın Belirtileri (20:45 - 21:32)

1. Orman Yangını Belirtisi (20:45-49)

2. Bilenen Kılıç Belirtisi (21:1-17)

3. Çatallaşan Yollar Belirtisi (21:18-32)

R. Yeruşalim’in Kirletilmesine İlişkin Üç Önbildiri (22. Bölüm)

S. İki Fahişe Kızkardeş Benzetmesi (23. Bölüm)

1. Ohola (23:1-10)

2. Oholiva (23:11-21)

3. Babilliler’in İstilası (23:22-35)

4. Ohola Ve Oholiva’nın Karşılaştıkları Yargı (23:36-49)

Ş. Kaynayan Kazan Benzetmesi (24:1-14)

T. Hezekiel’in Karısının Ölümüne İlişkin Belirti (24:15-27)

III. YEDİ ULUSA İLİŞKİN ÖNBİLDİRİ (25-32. Bölümler)

A. Ammon’a İlişkin Önbildiri (25:1-7)

B. Moav’a İlişkin Önbildiri (25:8-11)

C. Edom’a İlişkin Önbildiri (25:12-14)

Ç. Filistliler’e İlişkin Önbildiri (25:15-17)

D. Sur’a İlişkin Önbildiri (26:1 - 28:19)

1. Sur’un Yıkımı (26. Bölüm)

2. Sur Kenti İçin Yakılan Ağıt (27. Bölüm)

3. Sur Önderinin Düşüşü (28:1-19)

E. Sayda’ya İlişkin Önbildiri (28:20-26)

F. Mısır’a İlişkin Önbildiri (29-32. Bölümler)

1. Firavun ve Halkına Karşı Genel Tehdit (29. Bölüm)

2. Mısır’ın Düşüşü Nedeniyle Yakılan Ağıt (30:1-19)

3. Firavun’un Düşüşü (30:20 - 31:18)

4. Firavun ve Mısır İçin Yakılan Ağıt (32. Bölüm)

IV. İSRAİL’İN YENİLENMESİ VE DÜŞMANLARININ  CEZALANDIRILMASI (33-39. Bölümler)

A. Bekçi Olarak Yeniden Görevlendirilen Peygamber (33. Bölüm)

B. Sahte Çobanlar ve İyi Çoban (34. Bölüm)

C. Edom’un Cezalandırılması (35. Bölüm)

Ç. Ülkenin ve Halkın Yenilenmesi (36. Bölüm)

D. Kuru Kemiklerle Dolu Ovaya İlişkin Görüm (37:1-14)

E. İsrail ve Yahuda’nın Yeniden Birleşmesi (37:15-28)

F. İsrail’in Gelecekteki Düşmanlarının Yıkımı (38, 39. Bölümler)

V. BİN YILLIK DÖNEMDEN SAHNELER (40-48. Bölümler)

A. Bin Yıllık Dönemde Tapınak (40-42. Bölümler)

1. Ölçü Değnekli Adam (40:1-4)

2. Dış Avlunun Doğu Kapısı (40:5-16)

3. Dış Avlu (40:17-19)

4. Dış Avlunun Diğer İki Kapısı (40:20-27)

5. İç Avluya Açılan Üç Kapı (40:28-37)

6. Kurban İçin Donanım (40:38-43)

7. Kâhinlerin Odaları (40:44-47)

8. Tapınağın Girişi (40:48-49)

9. Kutsal ve En Kutsal Yer (41:1-4)

10. Yan Odalar (41:5-11)

11. Tapınağın Batısındaki Yapı (41:12)

12. Tapınağın Ölçüleri (41:13-15a)

13. Tapınağın İç Dekorasyonu ve Döşenmesi (41:15b-26)

14. Kâhinlerin Odaları (42:1-14)

15. Dış Avlunun Ölçüleri (42:15-20)

B. Bin Yıllık Dönemde Tapınma (43, 44. Bölümler)

C. Bin Yıllık Dönemde Yönetim (45, 46. Bölümler)

Ç. Bin Yıllık Dönemdeki Ülke (47, 48. Bölümler)

1. Tuzlu Suların Tatlı Suya Dönüşmesi (47:1-12)

2. Ülkenin Sınırları (47:13-23)

3. Ülkenin Bölünmesi (48. Bölüm)

YORUM

I. HEZEKİEL’İN ÇAĞRISI VE GÖREVİ (1:1 - 3:21)

A. Hezekiel’in İçinde Bulunduğu Koşullar (1:1-3)

Hezekiel, ilk sınır dışı edilenler arasında sürgüne gönderilmişti. Ancak Yeruşalim’in yıkımına ilişkin olay gerçekleşmeden altı ya da yedi yıl önce  peygamberlikte bulunmuştu. Hezekiel büyük olasılıkla o zamanlar otuz yaşlarındaydı (“otuzuncu yılda”). İlk yirmi dört bölüm, ilk sınır dışı edilmelerinden sonra, Yeruşalim ele geçirilmeden önce yazıldı.

B. Hezekiel’in Tahtı Andıran Nesne Üzerindeki Tanrı Yüceliğine İlişkin Görümü (1:4-28a)

İlk bölüm, Hezekiel’in tutsaklar arasında Tanrı’nın yüceliğiyle ilgili gördüğü görümle başlar. Hezekiel önce kuzeyden esen bir kasırganın geldiğini gördü. Daha sonra insana benzer dört canlı yaratık gördü. Her birinin dört yüzü (aslan, öküz, kartal ve insan),4 dört kanadı, dimdik bacakları ve kanatlarının altında elleri vardı. Yaratıklar Tanrı’nın yaratılışta görünen niteliklerini simgelerler: Görkemini, gücünü, hızını ve bilgeliğini. Birçok ulus, tahtın üstünde oturan, bulutun üstündeki Tanrı’yı unutur. Tapındıkları, Yaratıcı’nın kendisinden çok yaratıcı nitelikleridir.

Kubbenin üstünde Rab’bin yüceliğinin yer aldığı bir taht vardı. Dört canlı yaratığın her birinin yanında bir tekerlek ya da tekerlek içinde tekerlek (belki de biri dik açılı diğeri topaç biçiminde iki tekerlek) vardı. Görüm, yeryüzünde tekerlekli bir tahtı temsil ediyor gibidir. Dört canlı yaratık, üzerinde Tanrı’nın tahtının bulunduğu bu nesneyi, dört köşede durarak çekmekteydiler. Hezekiel’in peygamberlik görevine çağrılmadan önce verilen Tanrı’nın yüceliğine ilişkin görüm buydu.

Bölüm, Faber’in ünlü ilahisinde bu görüme verdiği karşılığı akla getirir:

Tanrım, ne kadar harikasın,

Görkemin nasıl da parlak,

Yanan ışığın derinliklerindeki

Merhamet tahtın ne kadar da güzel!

Sonsuz yılların huşu uyandırır,

Ey sonsuz Rab,

Ruhlar, gece gündüz yere kapanarak

Sürekli sana tapınırlar!

İsa’nın Babası, sevginin ödülü,

Bir gün tahtının önünde yere kapanmak

Ve sana bakmak...

Ne coşkun bir sevinç olacak.

– Frederick William Faber

Hezekiel 43:3’de, gördüklerini, “Tanrı5 kenti yok etmeye geldiğinde... gördüğüm görümler” olarak açıklar. Başka bir deyişle görüm, Tanrı’yı, Babilliler’i yargısının aracı yaparak Yeruşalim’in üzerine kuzeyden bir yargı kasırgası gibi yüceliğiyle gelirken resmeder.

Hezekiel’in Tekerlekli Taht Görümü. Bu resim, yazarın Hezekiel 1. bölümde anlatılanlardan yola çıkarak tasvir ettiği Tekerlekli Taht’ı gösteriyor. Ancak metindeki tanımdan farklıdır; metne göre her yaratığın dört yüzü vardır, ama çizimin basit olması amaçlandığından resimde her yaratığın yalnızca bir yüzü görünür.

C. Hezekiel’in İsrail Halkına Peygamberlik Etmek Üzere Atanması (1:28b - 3:21)

1. Halkın Karakteri – İsyankar (1:28b - 2:7)

Ruh Hezekiel’in içine girer, onu ayaklarının üzerinde durdurur ve sonuçlarına aldırmaksızın başkaldıran asi bir ulus olan Yahuda’ya peygamberlik etmesini söyler. Onlardan korkmamalı ve Rab’bin sözünü dinlemelidir.

Tanrı “insanoğlu”6 olarak adlandırdığı Hezekiel’i görevlendirdi. Bu önemli ifade, Hezekiel’de doksan kez tekrarlanır. Taylor, bu sözcüğü şöyle açıklar:

Tanrı’nın Hezekiel’e söylediği ilk sözler, peygamberi, görümünde gözlerinin önüne serilen yüceliğin önünde, uygun bir şekilde doğru yere yerleştirir. İnsanoğlu ifadesi, Hezekiel’in önemsizliğini ya da yalnızca Adem soyundan gelişini vurgulayan İbranice bir deyimdir. “Oğlu”, “doğasına ortak olan” anlamına gelir ve bu nedenle “insan” sözcüğüyle birleştirildiğinde, anlamı yalnızca “insan”dır. Çoğul kullanımında, “insanlık”7 anlamında genel bir deyimdir.

Daniel’in zamanına kadar (7:13, 14) bu unvan, Mesih’e ait bir imâ olarak kabul edildi. Birinci yüzyılda Mesih için kullanılan bir ifade haline geldi:

Hem açıkça Mesihliğe ilişkin bir iddia öne sürmekte suçlanamasın, hem de kişiliğinin önemini kabullenmekten kaynaklanan gerekli ruhsal anlayışa sahip olanları gerçekten yoksun bırakmasın diye, Rabbimiz’in bu unvanla anılması, basit ve teknik anlamlar arasındaki belirsizlikten yararlanmak olarak düşünülebilir.8

2. Bildirinin Doğası – Tomar Aracılığıyla Belirtilen Yargı (2:8 - 3:3)

2:8-10   Sonra Hezekiel’e ulusun üzerine inecek olan üzücü yargıların yazılı olduğu bir tomarı yemesi buyurulur. Görevinin hoş karşılanmayacağına ilişkin önceden uyarılmıştı. Bizler de, kurtulmamış kişilere Müjde’yi duyurmanın zorluklarıyla ilgili önceden uyarıldık.

3:1-3   Hezekiel, buyrulduğu gibi, tomarı yedi. Daha sonra başka bir peygamber de –Yuhanna– aynı şeyi yapacaktı (Va.10:8-10). Her peygamber ya da vaiz, bildiriyi yüreğine yerleştirmelidir (3:10).

3. Halkın Karakteri – Küstah ve Katı Yürekli (3:4-11)

Tanrı sonra Hezekiel’e kendisini dinlemeyecek olan bir halka gönderileceğini tekrarladı (Yahuda burada İsrail olarak adlandırılır). Müjdecilerin söyledikleri gibi, dil engelleri aşılabilir. Ama başkaldıran bir yürek engeli aşılamaz. Hezekiel, ülkedeki ve sürgündeki Yahudiler’le konuşurken korkusuz olmalıydı.

Mesih’in gerçek hizmetkârları sabit fikirli olmalıdır, ama asla katı yürekli değil!

4. Peygamberin Rolü – Bekçi (3:12-21)

3:12-15   Rab sonra Hezekiel’i Kevar Irmağı kıyısındaki tutsakların yanına

götürdü ve Hezekiel yedi gün boyunca tutsaklarla konuşmadan oturdu. Kyle Yates, Hezekiel’in durumunu şöyle açıklar:

Hezekiel’in rahat yuvasını bırakıp sürgündeki kişilere vaaz etmek için gönderilmesi, hoşa gitmeyen bir kesinti gibi görünür. Tanrı’nın elini üzerinde hissetmiş ve karşı koyamayacağı bir zorlama fark etmişti. Ama ruhu, acı da olsa bu tatsız görevi yerine getirmek için evinden ayrıldı. Hemen vaaz etmeye başlamaması hem kendisi hem de halk için en iyisiydi. Önce aklı başından gitmiş, üzgün bir halk arasında bir hafta boyunca oturdu. Bu deneyim ona halkın sorunları, çaresizlikleri ve ihtiyaçları konusunda anlayış sağladı. Yaşamı, halkının penceresinden görebilen bir vaiz, onlara yardımcı olabilecek ve şiddetle ihtiyaç duydukları önderliği onlara sağlayabilecektir.9

3:16-21   Hezekiel atanmış bir bekçiydi; Tanrı’nın sözünü söylemekle ve halkı uyarmakla sorumluydu. İnsanların kanından sorumlu tutulduğu gerçeği yalnızca Eski Antlaşma’da değil (18-20. ayetler), Yeni Antlaşma’da da öğretilir (Elç.20:26). Tanrı’nın elçisinin sorumluluğu ne kadar büyük olursa olsun, Hıristiyanlar bunu, karşılaştıkları her kişiye ya da her asansöre bindiklerinde, tanıklık etmeleri gereken bir öğretiş olarak görmemelidirler. Sorumluluğunun büyüklüğüne rağmen Hezekiel Tanrı tarafından belirli bir süre için durdurulmuştu. Tanrı’nın sağlayacağı tutsakları beklemek zorundaydı. Bizler de aynı şekilde Tanrı’nın tanıklığımızı yönlendirmesine duyarlı olmalıyız. Bazen sessiz kalmamız gerekebilir. Ancak, çoğumuz tanıklık etmemiz gerekirken de sessiz kalıyoruz.

II. YAHUDA VE YERUŞALİM’İN BETİMLENEN YARGISI (3:22 - 24:27)

A. Gelecek Yargıyı Betimleyen Görsel Araçlar (3:22 - 5:17)

Petrus, yargının Tanrı’nın ev halkından başlaması gerektiğini yazmıştı (1Pe.4:17). Tanrı, açıklanan inancın tam merkezinde, Yeruşalim’deki tapınakta harekete geçer.

1. Tanrı Tarafından Konuşması Söylenene Kadar, Hezekiel’in Dilinin Bağlanması Buyruluyor (3:22-27)

Hezekiel, önce Tanrı’nın yüceliğini gördüğü ovaya gitti. Sonra kendisine dilinin bağlanacağı ve Tanrı’nın kendisine söyleyeceklerini açıklayıncaya kadar sessiz kalacağı evine gitmesi buyruldu.

2. Bir Tuğlayla Betimlenen Yeruşalim Kuşatması (4. Bölüm)

4:1-8   Yeruşalim, kayalık bir temel üzerine kurulmuştu. Tuğla, Babil’i simgeler (Yar.11:3, 9). Yeruşalim ahlâk ve putperestlik konularında Babil’den daha kötü duruma düşmüştür (Bk. 5:7). Tanrı bu nedenle Hezekiel’e kil bir levha kullanarak Yeruşalim kuşatmasını resmetmesini buyurur. Tuğla kenti, demir bir sac ise kentin yardım almasını engelleyecek demirden bir duvarı simgeler. Peygamber Tanrı’nın temsilcisidir. Bunun anlamı, Rab’bin kendisinin Yeruşalim’i kuşattığıdır. Hezekiel, İsrail için üç yüz doksan gün sol yanına, Yahuda için de kırk gün sağ yanına uzanmalıydı.

Her gün bir yılı simgeliyordu, ama bu sayıların toplamlarına ilişkin açıklamalar tatmin edici değildir. Eski Antlaşma’nın Grekçe çevirisi (Septuaginta) bu sorunu, 390 sayısını 190’a çevirerek çözmeye çalışır. Ama bu değişim, İbranice elyazmaları tarafından desteklenmemektedir. Bir diğer yanıtlanmamış soru da, Hezekiel’in gerçekten bu iki zaman dönemi içinde gece ve gündüz yan dönerek yatıp yatmadığıdır. Birçok yorumcu, bu durum görsel bir öğretiş aracı olduğu için, Hezekiel’in yalnızca halk arasındayken günün bir bölümü boyunca yattığını düşünmektedir.

4:9-17   Bu ayetler, kuşatmanın yol açtığı kıtlıktan söz eder. Yemek ve su az miktarda dağıtılmaktadır. Önceleri yemek pişirmek için yakacak olarak insan dışkısı kullanıldı, ama daha sonra bunun yerine daha çok kullanılan inek tezeği tercih edildi. Bölüm; kuşatma, rahatsızlık, açlık ve sıkıntının bir resmidir. Bunların nedeni, Yahuda’nın günahı ve Tanrı’dan ayrılışıdır.

3. Halkın Keskin Bir Kılıç ve Saç Kılları Kullanılarak Önceden Bildirilen Yargısı (5. Bölüm)

5:1-9   Gözle görülür, elle tutulur nitelikteki bir dersle Hezekiel kentin üçte birinin salgın hastalık (yangın) ya da kıtlıkla öleceğini (2. ayet), üçte birinin kılıçla katledileceğini, diğer üçte birinin ise uluslar arasına dağıtılacağını (2. ayetle 12. ayeti karşılaştırın) gösterdi. Küçük bir grup sağ kalacaktı, ancak bun-lardan bazıları bile daha sonra yok olacaklardı (3, 4. ayetler). Belki de bu kişiler İsmail’in Gedalya’yı katlettiği dönemde öldürülmüş olanlardı. Bu felaketler Yeruşalim’in üzerine gelecekti, çünkü halk büyük ayrıcalıklara sahip olmasına rağmen, çevresindeki uluslardan bile kötü davranmıştı.

Hıristiyanlar’ın sahip oldukları ayrıcalıklar Yahudiler’inkinden büyüktür. Rab bu ayrıcalıkları kötüye kullanmamamızı sağlasın! Bu nedenle geçici yargılara uğramayalım ve sonsuz ödüllerden yoksun kalmayalım!

5:10-17   İnsan eti yemek yaygınlaşacaktı (10. ayet). Tapınak kirletildiğinden, Tanrı acımayacaktı (11-13. ayetler). Yahudiler diğer uluslar arasında küçümsenecek, vahşet ve yıkımla ezileceklerdi (14-17. ayetler).

B. Putperestliğin Getirdiği Yıkım ve Sağ Kalanların Korunması

(6. Bölüm)

6:1-7   İsrail dağları burada, tapınma yerleri olarak kullanılan yüksek yerleri simgelediğinden, putperestliği belirtir. Ülke, putperestliği nedeniyle cezalandırılacaktır.

6:8-14   Küçük bir grup esirgenecektir; bu kişiler sürgünlerinde Rab’bi hatırlayacak ve yaptıkları iğrençlikler nedeniyle kendilerinden tiksineceklerdir (8-10. ayetler). Putperestliğin cezası salgın hastalık, savaş ve kıtlık olacaktı (11-14. ayetler).

Tanrı her çağda, kendisi için tanıklık edecek bir grubu esirger. Bu grubu, doğru bir çoğunluk değil, küçümsenen bir azınlık oluşturmaktadır.

C. Babil İstilasının Tehdit ve Ciddiyeti (7. Bölüm)

7:1-18   Tanrı yargısının zamanı gelmiştir. Vuranın Rab olduğundan kimsenin kuşkusu olmayacaktır (1-13. ayetler). Savaş çağrısına kimse yanıt vermeyecek, yüreklilik ve güç tükenecekti. Çünkü yıkım korkunç olacaktı (14-18. ayetler).

7:19-22   Maddesel unsurlar yarar sağlamayacaktı (19. ayet). Çünkü tapınak (“mücevherlerinin güzelliği”) putlarla kirletilmişti ve yabancıların eline verilecekti. Babilliler, tapınağı yağma ederek kirleteceklerdi (20-22. ayetler).

7:23-27   Yıkımdan bütün insanlar etkilenecekti: Kral, önderler, peygamberler, kâhinler, yaşlılar ve sıradan insanlar. Sıradan insanlar Tanrı için tanıklık etmeliydiler, ama tamamıyla başarısız oldular. Şimdi tek tanıklık yargı aracılığıyla olacaktır. Ne kadar önemli bir düşünce! Yargı tamamlanmıştır: Her sınıftan insan, bütün ülke yargılanacaktır. Tanrı bilgisini reddeden bütün uluslar ahlâksal yönden yıkıma uğrarlar. Bu, bireyler için de geçerlidir.

Ç. Tapınaktaki İğrenç Putperestliğe İlişkin Görüm (8. Bölüm)

8:1-6   Yaşlılar yargıya tanıklık etmek zorundaydılar; yargıyı önlemeye yardım etmemişlerdi. Aynı şey bugün de sık sık gerçekleşmektedir. Hezekiel, Rab’bin kendisini bir görümde Babil’den Yeruşalim’e götürdüğünü gördü. Hezekiel orada halkın putperestliğine ilişkin bazı korkunç örnekler gördü. Gördüğü, iğrenç bir putperestlikle ilgili bir nesneydi... Tapınağın girişinde duruyordu ve bu nesne Rab’bin kıskançlığını uyandırmıştı.

8:7-15   Peygamberin gördüğü ikinci şey tapınağın avlusundaydı. Yahuda ileri gelenleri ellerinde birer buhurdanla orada toplandılar, duvarlardaki iğrenç resimlere tapındılar.

Üçüncü görüm, kuzey kapısındaydı: Kadınlar, Babilliler’in verimlilik tanrısı olan Tammuz için ağlıyorlardı. Tammuz öldüğünde bitkilerin de kuruduğu düşünülürdü.

8:16-18   Putperestliğin dördüncü örneği, kâhinleri temsil eden yirmi beş adamın, güneşe tapındıkları ve o mezhebin şehvet düşkünü uygulamalarını izledikleri tapınağın iç avlusundaydı. “Dal” referansı (17. ayet) belirsizdir. Dalı burnuna uzatmak, Tanrı’yı aşağılamak ya da O’nunla alay etmek anlamında kullanılmış olabilir. Dal, tiksindirici bir erkeklik uzvunu simgeliyor olabilir.

Genellikle tanrıtanımaz davranışları ve ahlâka aykırı sapkınlıklarıyla anılanlar, din önderleridir; ama Tanrı her şeyi görür ve son sözü O söyleyecektir.

D. Tanrı’nın Görkeminin Tapınaktan Ayrılması ve Putperestlerin Yıkımı (9. Bölüm)

9:1-2   Bu bölümde, kuzeyden gelen altı infazcı görülür: Kuzey, Babilli-ler’in geldiği yöndür. Amaçları, putperestleri yok etmektir. Keten giysili adam, lütfu simgeliyor olabilir.

9:3   Tanrı’nın huzurunu simgeleyen görkem bulutu, tapınağın en kutsal yerinden, halkın putperestliğine üzülerek ayrılır. Görkem bulutu, parlaklığının avluyu doldurduğu tapınağın eşiğine doğru hareket eder.

9:4   Putperestliğe karşı gelen sadık Yahudiler, öldürülmesinler diye alınlarından işaretlenmiştir. Bu ayet bizi mücadeleye davet etmelidir. Rab’bi izlemeyenlere nasıl karşılık vermeliyiz? Onlara katılmalı mıyız? Bizi etkileyecekler mi? Onları haklı mı göreceğiz? Kayıtsız mı kalacağız? Bu sadık erkekler ve kadınlar inlediler, ağladılar; bu karşılıkları yüreklerinde olanı gösterdi ve onları yargıdan korudu.

Alındaki belirti ya da işaret İbrani alfabesinin son harfiydi. Yahudi öğretmenler bu harfin akla bütünlük kavramını getirdiğini söylemişlerdir. Yasa anlamına gelen ilk harf olan tora için de durum aynıdır. Feinberg, burada belirtilenle Vahiy 7:1-3’de belirtilen arasında10 dikkat çekici bir benzerlik, bir paralellik bulunduğunu söyler:

Hıristiyan yorumcular, çarmıh simgesiyle ilgili peygamberliksel bir ifade fark etmişlerdir. Eski elyazmalarında İbrani alfabesinin son harfi çarmıh biçimindeydi. Hezekiel elbette Hıristiyan simgelerini ya da bu bölümün Mesih’in çarmıhına ilişkin doğrudan bir önbildiri olduğunu düşünmüş olamaz. Ama bu durum yine de dikkat çekici bir rastlantıdır.11

9:5-7   İnfazcılar daha sonra putperestleri öldürmeye başlarlar; önce yaşlıları öldürürler. Tanrı, “Alınlarında işaret olanlara dokunmayın” der. İşaretin farkında olup olmadıklarını bilmiyoruz, ama imanlılar bugün Söz’e güvenerek yargıdan kurtulduklarını biliyorlar. Böyle bir güvenceye sahip olmamak ne kadar korkutucu olurdu!

9:8-11   Hezekiel halk için aracılık ettiğinde, Rab cezayı esirgemeyeceğini ya da acımayacağını söylemişti. Halk yakınıyordu, çünkü Rab Tanrı kendilerini terk etmişti. Kötü durumlarına aldırış etmiyordu. Halkın O’na sadakat borcu yoktu. “Rab görmüyor” ifadesi, günümüz için hiç de yabancı olmayan bir ifade değil midir?

Bu ve diğer bölümlere (Nuh ve gemisi) baktığımızda Tanrı’nın, kendisini tanımayanların üzerine yargısını dökmeden önce, gerçek imanlıları kurtarmasının O’na özgü bir özellik olduğunu anlarız.

E. Yargılamak Üzere Yeruşalim’i Ziyaret Eden Tanrı Yüceliği’nin Görümü (10. Bölüm)

10’uncu bölüm, 1’inci bölümle yakından ilişkilidir; tahtı andıran nesne, dört canlı yaratık (burada Keruv olarak tanımlanır) ve Tanrı yüceliği hakkında daha fazla bilgi verir. Ama yine de bu bölüm Yeruşalim’deki isyankârlara hitap ederken, 1’inci bölüm sürgündekiler için yazılmıştır.

10:1,2   Rab, keten giysili adama Keruvlar’ın arasından közler almasını ve bunları Yeruşalim üzerine saçmasını buyurur. Bununla anlatılmak istenen, kent üzerine boşaltılması gereken Tanrı yargısıdır.

10:3-5   Bu ayetlerde bir parantez açılır ve 9:3’de tanımlanan görkem bulutunun hareketi tekrarlanır.

10:6-17   Keruv ve tahtı andıran nesnenin tekerleklerinin ayrıntılı tanımı bu ayetlerde verilir. Bu ayetleri görselleştirmenin zor olduğunu itiraf etmek gerekir. 14’üncü ayetteki Keruv yüzü, 1:10’daki öküz yüzünün aynısı olabilir.

10:18,19   Görkem bulutu kapının eşiğinden hareket ederek Rab’bin Tapınağı’nın Doğu Kapısı’na ilerler.

10:20-22   Hezekiel, Keruv’un 1’inci bölümdeki Kevar Irmağı kıyısında gördüğü canlı yaratıkla aynı olduğunu vurgular.

Bu görüm bize Tanrı’nın gücünü, bilgelik ve görkemini asla aklımızdan çıkarmamamız gerektiğini öğretir.

F. Kötü Önderlerin Öğütlerinin Reddedilmesi (11:1-13)

11:1-13   Yirmi beş adam (önderleri temsil eden) kentin halkını korkulacak bir şey olmadığı konusunda ikna etmeye çalışıyorlardı. İnşaat projelerini her zamanki gibi sürdürebilirlerdi. Demir bir kazandaki et kadar güvendeydiler. Böylece yirmi beş adam Tanrı’nın şu sözüne açıkça karşı geldiler: “Ev yapmanın zamanı değil...” Tanrı Yeremya aracılığıyla tutsakların Babil’de ev inşa edeceklerini, çünkü Yeruşalim’in düşeceğini bildirmişti (Yer.29:4-11). Fesat tasarlayan adamlar kötü öğütler vererek tutsakları boş yere umutlandırmaya çalıştılar. Tanrı yargısının ateşine rağmen, Yeruşalim’deki önderler kendilerini oldukça güvende hissettiler.

Aynı şekilde pek çok sözde Hıristiyan, günahlarına rağmen Tanrı’nın yargısına uğramayacaklarını düşünerek kendilerini güvende hissederler. Ancak, Rab onlara şunu söyleyecektir: “Sizi asla tanımadım!”

11:4-12   Hezekiel’e simgeleri yeniden oldukça farklı biçimde yorumlaması söylendi! Kazan, Yeruşalim Kenti’ydi, et ise öldürülen insanlar! Kentten dışarı çıkarılacaklar ve İsrail sınırında yargılanacaklardı (Bk. 2Kr.25:18-21; Yer.5:24-27).

11:13   Pelatya’nın (belki de yirmi beş adamın önderi) ölümü büyük olasılıkla kötü öğüdünün sonucuydu; Hezekiel, halkı için Tanrı’ya yalvardı.

G. Sağ Kalacakları Vaat Edilenlerin Korunması (11:14-21)

11:14,15   Rab peygamberi, Yeruşalim halkının söyledikleriyle, yani sürgünlerin Rab’den uzaklaştıklarını ve ülkenin Yahuda’yla Yeruşalim’de kalanlara ait olduğunu söyleyerek yanıtladı.

11:16-21   Ancak Rab Tanrı, sürgündekilerin tekrar ülkelerine dönecekle-

rini vaat etti. Putperestlikten temizlenecek ve itaat eden yeni bir yüreğe sahip olacaklardı. Yates şu yorumu yapar:

Hezekiel, şekilsel din konusunda ısrar ederek Yeremya’yı izler. Tanrı’nın istediği ise, yürekten imandır. Yürek onarılamaz. Yeni bir yürek verilecektir. Şekilcilik geride kalmalıdır. Bu; onların düşüncelerini, tapınmalarını, davranış ve sadakatlerini değiştirecek olan Yahve ile aralarından bir iletişim olanağı sağlayacaktır. Tanrı onlara özel bir armağan, yeni bir ruh verecektir (18:31; 36:26).12

Sürgünlerin gerçek umudunun temeli, Rab’bin vaadidir. Yeni bir yürek (etten) ve yeni bir ruh vaadi koşulsuzdur; ancak bunlar Yeni Antlaşma’da gerçekleşecektir.

İsa, önünde yere kapanırız –

Rabbimiz, yaşamımız, umudumuz, her şeyimiz!

Ya Rab, senden başka sığınacağımız hiçbir kutsal yer yok!

– Samuel Medley

Ğ. Rab’bin Görkeminin Zeytin Dağı’na Doğru Uzaklaşması (11:22-25)

Bölümün sonunda, Rab’bin görkemi kentin ortasından yükselip Yeruşalim-in doğusundaki Zeytin Dağı’na gider. George Williams şu yorumu yapar:

Rab’bin görkemi isteksizce oradan uzaklaşmıştır. Rab’bin görkeminin bulunduğu yer, En Kutsal Yer’dir (8:4); daha sonra kapı eşiğine çekilir (9:3); sonra kapı eşiğinin üzerine (10:4); oradan Doğu Kapısı’na ilerler (10:19) ve sonunda kentin doğusundaki dağın üzerine varır (11:23). Böylece İsrail’in Tanrısı ölümsüz sevgisiyle kenti ve tapınağı, ilerde geri dönmek üzere terk etmiştir (43:2).13

H. Hezekiel’in Gelecekteki Sürgüne İlişkin Gösterdiği Belirtiler

(12. Bölüm)

1. Sırtında Taşıdığı Eşyası (12:1-16)

Hezekiel’e, Yahudiler’in sürgüne götürüleceklerinin bir belirtisi olarak ev eşyalarını, bir yerden başka bir yere taşıması buyurulur. Gece duvarı kazarken, Sidkiya’nın (önder) kentten gece vaktinde kaçacağını haber verir.

12:13-16   Yine de tutsak edilecek ve Babil’e götürülecektir; ancak Babil’i gözleriyle asla görmeyecektir (13. ayet). Söylenenler tam olarak gerçekleşir. Sidkiya Yeruşalim’den kaçarken tutsak olur ve gözleri Rivla’da oyulur. Sonra da Kildani ülkesine götürülür (2Kr.25:7). Halk, uluslar arasına dağıtılacak ve çoğu kılıç, kıtlık ve salgın hastalıkla ölecektir.

2. Korkudan Ürpermesi (12:17-28)

12:17-20   Hezekiel’in yiyeceğini titreyerek yemesi, suyunu korkudan ürpererek içmesi, sürgünden önce gelecek olan korku ve kaygının betimlemesidir.

12:21-28   Halk arasında, Tanrı’nın felaket bildirilerinin asla yerine gelmeyeceğine ilişkin bir söylenti yayılmıştı. Ancak Tanrı bu söylentiye son vererek şöyle dedi: “Her görümün yerine geleceği günler yaklaştı.” Görümlerin gerçekleşmesinin gelecekte olacağını söyleyenler, görümlerin gerçekleştiğini yaşadıkları günlerde göreceklerdi.

İnsanların, önbildirileri gelecekteki kuşaklara uyarlama eğilimleri günümüz-de de sürmektedir. Tanrı bizimle bir bildiri ya da bir kitap aracılığıyla konuş-tuğunda, hemen kız ya da erkek kardeşimizin nasıl değişmesi gerektiğini bildiğimizi sanırız. Tanrı sözünü kendimiz uygulamadan başkalarının yaşamlarında uygulatmaya çalışmak doğru bir eğilim değildir.

Aynı zamanda Tanrı’nın sözüyle uyuşmayan, O’nun müdahalelerini yadsıyan ya da erteleyen, düşünmeden söylenen basmakalıp sözlerden de sakınmalıyız.

I. Sahte Peygamberlerin Cezalandırılması (13. Bölüm)

13:1-3   Buradaki konu, sahte erkek (1-16. ayetler) ve sahte kadın peygamberlerdir (17-23. ayetler). Birinci grup, peygamberlikleri kendi uydurur; insanları en çok ihtiyaç duydukları anda yüzüstü bırakacaklardır. “Rab şöyle di-yor” sözcüklerini kullanırlar, ama bunlar yalandır ve uydurma bildirileri du-yurmaya çalışırlar.

Bugün ihtiyacımız olan, bize kendi düşüncelerini değil, Tanrı’yla baş başa kaldıklarında Tanrı tarafından açıklanan sözü bildirmeleridir.

Denis Lane, Hezekiel’in yaşadığı dönemde vaaz özelliklerine ilişkin aşağıdaki açıklamada bulunur:

Vaaz, vaizin kendi düşüncelerinden daha yükseğe asla çıkmadı. Tanrı sözü olduğunu öne sürerek halkı aldattı. Ne pratik ne de yararlı bir etkisi olmadı. Ucuz lütuf ve sahte esenlik sundu. Açıkçası, en son dünya görüşünü onayladı.14

13:4-7   Sahte din önderleri yıkıntılar arasındaki çakallara benzetilir; yıkımın ortasında bile kendi ihtiyaç ve arzularının peşindedirler. Böyle bir durumda vaizin görevi aracılık etmek için gediklerde durmak, halkı tövbeye ve kutsal bir yaşama çağırarak duvarı tamir etmektir. Bu, Tanrı’nın sözünü vaaz ederek olur.

13:8-16   Esenlik olmadığı halde esenlik bildirdikleri için yok edileceklerdir, çünkü yıkılmak üzere olan dayanıksız bir duvarın üzerine su karıştırılmış kireçli bir sıva vurmaktadırlar. Duvar burada Tanrı yargısını engellemek için sürdürülen önder çabalarını temsil eder. Davidson örneği şöyle açıklar:

Figür açıkça halkın boş planlarını tanımlar; güçsüz dalkavukları ve sahte peygamberleri onaylarlar. Güçsüz kişi hiçbir şey yapamasa da diğerlerinin kötü planlarını onaylar. “Doğru!” der. “Yürekten onaylıyorum ve aynı şekilde düşünüyorum.” Halkın inşa ettiği duvarı peygamberlerin beyaza boyamasının nedeni, görevleri nedeniyle bir şey yapmak zorunda olmalarıydı. Yönetilseler bile önderler olarak onurlarını koruyacaklardı; belki de kendi yollarını izlemeyi içten

likle onaylayan kitleden daha bilge değildiler. Zaman içinde onlara katılarak girişimlerini kolayca kabul ettiler.15

Günümüzde inançtan dönen önderler de aynıdır – beyaz badanalı mezarlar!16

13:17-23   Kadın peygamberler, bileklerine büyülü bağlar takarak ve baş-larını örterek büyü yaptılar. Büyü sözleriyle bazı kişileri öldürdüler, bazılarını dirilttiler. Tanrı, halkını kurtaracak ve bu sahte kadın peygamberleri öldü-recekti. 17-19’uncu ayetler Türkçe eski çeviride şöyle geçmektedir:

“Sen, âdem oğlu, kendi yüreklerinden peygamberlik eden kavmının kızlarına karşı yüzünü çevir; ve onlara karşı peygamberlik et, ve de: Rab Yehova şöyle diyor: Canlar avlamak için her dirseğe yastıklar diken, her boydaki adamların başı için örtüler yapan kadınların vay başına! Kendi canlarınızı yaşatmak için kavmımın canlarını mı avlıyorsunuz? Yalanı dinleyen kavmıma yalan söyleyerek ölmeyecek canları öldürmek, ve yaşamayacak canları yaşatmak için, avuçlar dolusu arpa, ve ekmek parçaları uğrunda kavmım arasında beni küçük düşürdünüz.”

İ. Tanrı’nın Putperest İleri Gelenleri Tehdit Etmesi (14. Bölüm)

14:1-11   Yüreklerinde putperest olan İsrail’in ileri gelenlerinden bazıları, Rab’den öğüt almak için Hezekiel’i ziyaret ettiklerinde, Rab putperestleri bir peygamber aracılığıyla değil, doğrudan yanıtlayacağını bildirdi. Bir peygamber putperestleri yanıtladığında aldatılacak ve hem peygamber hem de kendisine danışan birlikte cezalandırılacaktı.

14:12-20   Nuh, Daniel ve Eyüp gibi üç doğru adam ülkede olsa bile, Tanrı kıtlık, yabanıl hayvanlar, kılıç ve salgın hastalıkları ülkeye gönderecekti. Hezekiel bu satırları yazdığında Daniel Nebukadnessar’ın sarayında yaşıyor ve Tanrı’nın doğru adamlarından sayılıyordu. Bugün, eskiden olduğu gibi iman kahramanlarının olmayacağı görüşü yanlıştır. Onlardan biri olacak mısınız?

14:21-23   Tanrı, herhangi bir ülkeyi böylesine yargılayacağına göre, tapınağının bulunduğu Yeruşalim’i de yargılayacağına şüphe yoktur. Ama bir grup kurtarılarak sağ bırakılacak ve Rab’bin yaptıklarıyla aklanmasına tanıklık edecekti.

Yahuda’nın suçu bağışlanamayacak kadar büyüktü. Nuh, Daniel ve Eyüp’ün aracılıkları bile yetersiz kalırdı. Bugün suç, vahşet, kürtaj, ahlâksızlık, putperestlik, uyuşturucu ve dünya hümanizmi konularında toplumumuz neler düşünüyor?

J. Yararsız Asma Benzetmesi (15. Bölüm)

Bir asma yalnızca meyve verdiğinde yarar sağlar; asmadan küçük bir askı bile yapılamaz. Ateşte yanarak kömür haline gelseydi, daha da yararsız olacaktı. Bir anlamda asma Yeruşalim halkıdır (6. ayet). Tanrı’ya ürün getirmeyerek Babil istilasının ateşinde kömürleştiler. Ama daha geniş anlamıyla asma, bütün ulusu temsil eder; buna hem İsrail hem Yahuda dahildir (4. ayet). Dalın kuzey ucu Asurlular tarafından kömür haline getirilmişti. Güney ucu ise Mısırlılar tarafından yakıldı. Şimdi asmanın ortası olan Yeruşalim Babilliler tarafından kömürleştirilecekti (2Kr.25:9). 7’nci ayette söz edilen ikinci yangın kaçıp kurtulanların sürgünlüğünü resmeder. Tanrı ülkeyi viraneye çevirme konusun-da kararlıdır (8. ayet).

İmanlılar olarak ayrıcalıklarımız büyüktür, ama aynı zamanda Tanrı yüceliği için ürün verme sorumluluğuna da sahibiz. Eğer yaşamlarımızla O’nu yücelt-mezsek, varlığımız boş ve yararsızdır. Ürünsüz asmaya benzeriz; tanıklığımız yok edilecektir (Yu.15:6). Mesih’te dallar olarak ana işlevimiz Gerçek Asma’da Tanrı için ürün vermektir. Bunun anlamı öncelikle Hıristiyan karakterinin (Ruh’un meyvelerinin) bizde gelişmesidir.

K. Yeruşalim’in Evliliği Benzetmesi (16. Bölüm)

16:1-7   Rab burada Yeruşalim’in tarihini mecazi olarak ayrıntılarıyla tanımlar. Kendisinden tiksinilen bir çocuk olarak hayata başlar; yıkanmamıştır, onu hiç kimse istememektedir. Ama Rab ona acır ve sevgiyle ona bakar. Çocuk büyür, olgunlaşır ve çok güzelleşir.

16:8-22   Genç bir kadın olduğunda, Yehova onu evlilik için arıtarak onunla nişanlandı. Ona iyi davrandı ve süsledi. Ama o kendi güzelliğine güvendiğinden Tanrı’yı bırakarak putlara döndü, yoldan geçen herkesle düşüp kalkan bir fahişe oldu.

16:23-34   Rab’be güvenmek yerine Mısır, Asur gibi uluslarla ve Kildani tüccarlarla fahişelik etti. Birinin söylediği gibi, “putperestleri de geçti!” Kendisiyle günah işlemeleri için erkeklere para ödedi; oysa fahişelere ücret ödenirdi. Böyle bir şeyi kim yapabilirdi? Bir fahişenin erkeğe para ödemesi mümkün müdür? Değerli eşyalarını bir erkeğe verdiği görülmüş müdür? Ama yine de Rab’bi izlediğini söyleyen pek çok kişi zamanlarını ve paralarını gökyüzünde hazineler biriktirmek yerine dünyasal zevkler için kullanırlar. Dünyaya ödün vererek sonsuz ödül ve bereketi yitirirler. Bu ruhsal zina olarak adlandırılır ve bu zinayı işleyen karşılığında büyük bir bedel öder.

16:35-43   Yaptığı kötülükler nedeniyle Yeruşalim’in üzerine gelecek yargı, kiralık sevgililer olarak kışkırtıp davet ettiği uluslar aracılığıyla gerçekleşecekti. Sadık kalmayan bir sevgili gibi, Tanrı’dan dönenler ve dünyaya ödün verenler dostluk kurdukları dünya aracılığıyla yok edileceklerdir. Bu bizler için ciddi bir uyarıdır (Yak.4:4-10).

16:44-52   Yeruşalim’in (Yahuda) iğrençlikleri, putperest Hititli, Amorlu, Samiriye ya da Sodomlu atalarınınkinden daha kötüydü. Cinsel sapkınlık So-dom’un günahlarından yalnızca biriydi. Sodom’un günahlarına oburluk ve aylaklık da dahildi. Bu, günümüz Hıristiyanlığı’nın bir tanımı olarak da yorumlanabilir! Feinberg şu yorumu yapar:

Sodom’un iğrençliklerinin kaynağına inildiğinde, günahının kökünün gurur olduğuna dikkat edin. Tanrı onu yiyecek bolluğuyla bereketlemişti (Yar.13:10),

ama Sodom bu bereketleri kendi zevkleri için tekeli altına aldı ve refahın tadını çıkardı. Kendi ihtiyaçlarının sağlanması, onu diğerlerinin ihtiyaçlarına karşı duyarsızlaştırdı; toplumsal vicdana sahip değildi. Sonra, adıyla ayrılmaz bir ilişki taşıyan iğrençlik ve alçaklıklarını sürdürdü. Tanrı bunu gördüğünde, Sodom’u tek bir vuruşla yeryüzünden sildi (Yar.18:21).17

16:53-58   Tanrı, gelecekte Sodom, Samiriye ve Yeruşalim’i lütfuyla yenileyecektir. 53’üncü ayette kentlerin yenilenmesi anlatılır, ama hiçbir şekilde sonunda kötülerin de kurtulacağı belirtilmez.

16:59-63   Tanrı, halkıyla sonsuz bir antlaşma yapacak, Yahuda Rab’bi putlar nedeniyle terk ettiği için utanacaktır. Bu, Rab’bin gelecekte gerçekleştireceği, atalarla yaptığı koşulsuz bir bereket antlaşmasıdır.

John Newton, Tanrı’nın lütfunun diğer harikalarının üstünde parladığını yazarken haklıydı.

L. İki Kartal Benzetmesi (17. Bölüm)

17:1-6   Rab Hezekiel’e, İsrail halkına bir bilmece sormasını istedi. Büyük bir kartal Lübnan’a gelir. Bir sedir ağacının tepesine konup onu ele geçirir... filizlerini yabancı bir ülkeye taşır. Aynı zamanda ülkenin tohumundan alıp onu verimli toprağa diker. Tohum, filiz veren bir asma olur.

17:7-10   Asma büyümeye başlar... büyük bir kartal gelip kökünü söker ve meyvesini koparır; bu nedenle daha fazla gelişemez.

17:11-21   Rab bu benzetmeyi açıklar. İlk kartal, Babil Kralı Nebukadnes-sar’dı (12. ayet). Yahuda Kralı Yehoyakim’i (ağacın tepesindeki filiz), Yeruşa-lim’den (Lübnan) Babil’e (ticaret ülkesi) taşıdı. Kralın soyundan olan Sidki-ya’yı da aldı ve onu Yahuda’ya köle kral yaptı (13. ayet). Bir süre için geliş-meyen bir asma olan Sidkiya ana vatanda beslendi, ama sonra Mısır Kralı’na (diğer büyük kartal) kendisini Babil’den kurtarması için geri döndü. Sidkiya’nın Nebukadnessar’la yaptığı antlaşmayı bozması (2Ta.36:13), Tanrı’yla antlaşma-yı bozmasıyla aynıydı (19. ayet). Bunun bir sonucu olarak Sidkiya Babil’e gö-türülecek ve orada ölecekti; Firavun Hofra ona yardım edemeyecekti (16-21. ayetler).

17:22-24   Bu ayetlerde Mesih’in (filiz) gelişi vaat edilir; Davut’un soyundan gelecekti. Verimli bir ağaç olacak ve halka güven sağlayacaktı (23. ayet). Umut Tanrısı, halkını umutsuz bırakmaz, halkının gözlerini Mesih’e yönlendirir. Bizler de gözlerimizi geleceğe çevirmeli ve birbirimizi bu gerçeklerle avutmalıyız.

Diğer ağaçların hepsinden yüksek olan Sedir, Davut’un kraliyet soyudur. Rab-bin kırdığı ve diktiği filiz, Mesih’in krallığı ya da egemenliği değil, Mesih’in kendisidir... 23’üncü ayette, İsrail’in yüksek dağı olarak tanımlanan yüksek dağ, Tanrı’nın Egemenliği’nin yeri ve merkezi olarak görülen, Mesih tarafından yeryüzünün bütün dağlarından üstün tutulan, Siyon’dur (Yşa.2). Rab’bin diktiği filiz, orada görkemli bir sedir ağacı olacak ve gölgesinde her çeşit kuş barınacaktır; yeryüzünün bütün halkları, ağaç sayesinde hem yiyecek, (ağacın meyveleri) hem de koruma (gölgesi altında) bulacaktır.18

Politikanın başarısızlığı kanıtlanmıştır. Günahın uyuşturduğu bu dünyaya, yalnızca Mesih’in dönüşü umut sunabilir.

M. Ekşi Üzüm Benzetmesinin Reddedilmesi (18. Bölüm)

18:1-4   Yahuda halkının, günahlarını atalarının başarısızlıklarına bağladıklarına ilişkin bir deyişleri vardı:

“Babalar koruk yedi,

Çocukların dişleri kamaştı.”

Tanrı, herkesin kendi günahından sorumlu olduğunu belirterek bu deyişi yalanlar.

18:5-24   Sonra yargı ilkeleri hakkında çeşitli örnekler verir:

1. Günahı reddeden, doğru yaşam süren kesinlikle yaşayacaktır (5-9. ayetler).

2. Doğru adamın kötü oğlu kesinlikle ölecektir (10-13. ayetler). Yahudiler hem sürgün hem de Rab İsa’nın zamanında, babalarının İbrahim olmasıyla gururlandılar (Luk.3:8; Yu.8:39). Tanrı, kişinin kendi yaşamı kötüy-se, doğru bir babaya sahip olmasının yararı olmayacağını söyler. Bizler de diğer kişilerin ruhsallıklarına güvenme eğilimine sahibiz. Ancak ba-balarımızın ve tanrısayar önderlerimizin doğru ve kutsal yaşamları, kendi yaşamlarımızda da gerçekleşmek zorundadır.

3. Günah işleyen bir adamın doğru oğlu kesinlikle yaşayacaktır (14-17. ayetler), ama günah işleyen baba günahları nedeniyle ölecektir (18. ayet).

4. Tövbe eden ve günahlarından dönen kötü kişi yaşayacaktır (21-23. ayetler).

5. Doğru yollarından dönen ve günah işleyen doğru kişi... ölecektir (24. ayet).

20’nci ayet ve Mısır’dan Çıkış 20:5 ayeti arasında uyuşmazlık yoktur. Mısır’dan Çıkış’ta öğretildiği gibi, çocukların genellikle anne babalarının kötülüklerinin sonuçlarından etkilendikleri gerçektir. Burada öğretildiği gibi, herkesin kendi eylemlerinden sorumlu olduğu da gerçektir.

20’nci ayette, ceza sonsuz olmayıp geçicidir. Ceza şimdiki günah nedeniyle, fiziksel ölümdür. 5-24’üncü ayetlerde belirtilen ilkeler sonsuz yaşamdan söz etmez; aksi taktirde kurtuluşun işlerle sağlandığı sonucuna ulaşmaya zorlanmış olur (5-9. ayetler) ve doğruların sonunda kaybolabileceğini düşünebilirdik. Her iki öğretiş, Yeni Antlaşma’da Rabbimiz tarafından açıkça anlatılır (Ef.2:8, 9; Yu.10:28).

18:25-32   Halk Tanrı’yı adil olmamakla suçlamayı sürdürdü, ama O, adaletsizlik olmadığını gösterdi. Çünkü kötü bir insan bile günahlarından tövbe ettiğinde kurtulabilir. Tanrı’nın da insanlardan istediği budur.

Tanrı bağışladığı kişilerin suçlarını anmaz (22. ayet). Bu, belleğinin zayıf olduğunu değil, Mesih’in kefareti sayesinde Tanrı’nın adaletinin mükemmel bir şekilde sağlandığını gösterir. İmanlı için artık bu dava kapanmıştır.

N. Yahuda’nın Son Kralları İçin Yakılan Ağıt (19. Bölüm)

19:1-9   Bu, Yahuda’nın son kralları için söylenen bir ağıttır. Kralların kimliği konusunda anlaşma sağlanamamıştır, ama büyük olasılıkla bu krallar Yehoahaz, Yehoyakim ve Sidkiya’dır. Yahuda, dişi aslandır. Diğer uluslar aslanlar, önderleri genç aslanlardır (2. ayet). Genç bir aslan olan yavru (3. ayet), tutsak edilerek Mısır’a götürülen Yehoahaz olabilir (4. ayet). Diğer yavru (5. ayet) Yehoyakim olabilir. Yahuda diğer uluslardan farklı değildi; aslanlar arasında bir dişi aslandı. Ulusların önderleri zalim ve bencildir. Rab, halkının dünyadan farklı olmasını bekler. Aksi taktirde halkı, O’nun yargısına davetiye çıkaracaktır.

19:10-14   “Annen” (10. ayet) ifadesiyle, Yahuda ya da Yeruşalim belirtilir; soyları verimli ve dal budak salan bir asma gibiydi. Bir zamanlar, güçlü kralları vardı (güçlü dallar), ama Babil tarafından yok edilecek (doğu rüzgarı) ve halkı sürgüne götürülecekti (Say.11-13. ayetler). 14’üncü ayette, “gövdesini ateş aldı” ifadesiyle Sidkiya, bir zorba ve halkının yıkımını hazırlayan bir zalim olarak görülür.

İsrail diğer uluslar gibi bir kral istemişti. Hezekiel burada perdeyi krallıklarının son sahnesinin üzerine indirir. Tanrı, halkının dünyadan farklı olmasını ister. Kutsal bir halk olmalarını arzular ve kendisini bir Kral olarak tanımalarını bekler.

O. Tanrı’nın İsrail’e Karşı Takındığı Tutumun Haklılığı (20:1-32)

1. Mısır’da Putperestlik (20:1-9)

İsrail’in ileri gelenlerinden bazı kişiler Hezekiel’e Rab’bin isteğini sormak için geldiklerine, Rab onları reddetti. Onlara kendisine karşı sürdürdükleri isyanlarını hatırlattı. Yaşlılar oldukça tutucu ve öğretişe sadıklardı; Rab’bi arıyor-lardı, ama yürekleri O’ndan çok uzaktı. Putlar, Tanrı’nın sorularımızı yanıtla-masını engellerler. Tanrı günahlarımızı saydığında ve bizi lütfuyla tövbe etmeye davet ettiğinde, çoğumuz sıkılırız: “Bu sözleri o kadar çok duydum ki!” “Kutsal Kitap şunu yap, bunu yapma gibi emirlerle dolu.” “Bu kitapta yargıdan başka bir şey yok mu?” Tanrı’nın sözüne uygun davranmak yerine, ılık olma tehlikesi içindeyiz.

Mısır ülkesindeki putperestliklerine rağmen (4-8a. ayetler) Tanrı, uluslar kendileriyle alay etmesin diye onları orada cezalandırmadı (8b-9. ayetler).

2. Tanrı’nın Şabat Günlerinin Hiçe Sayılması (20:10-17)

İsrail, çölde Tanrı’nın Şabat günlerine saygısızlık etti (10-13a. ayetler). Rab tekrar gazabını geciktirdi ve ulusların gözünde küçük düşmemeleri için onları yıkımdan korudu (13b-17. ayetler).

3. Çölde Başkaldırı (20:18-26)

Çöldeki ilk kuşağın isyankâr çocukları hatırlanır (18-21a. ayetler); Tanrı öfke dolu elini onlardan tekrar geri çeker (21b-26. ayetler).

4. Putperestlik (20:27-32)

Vaat edilen ülkedeki korkunç putperestlikleri, oğullarını ateşte kurban etme noktasına kadar geldi.

Ö. Tanrı’nın İleride Gerçekleşecek Olan Yenileme Sözü (20:33-44)

20:33-38   Çabalarına rağmen, Tanrı onları sürekli diğer uluslar gibi davranmaya, yani ağaca ve taşa hizmet etmeye terk etmeyecekti (32. ayet). Onları tutsaklıktan kurtararak bir araya getirecek, önünde yargılayacak, doğruları ayıracak (37. ayet), başkaldıranları aralarından alacaktı (38. ayet).

20:39-44   Ulus, İsrail ülkesine yerleştirildiğinde, artık putlara tapmayacak, kutsallık içindeki Rab’be tapınacaktı (39-44. ayetler). Elçi Yuhanna’nın öğüdü sonsuza dek geçerlidir: “Sevgili çocuklar, kendinizi putlardan koruyun.”

P. Gelecekte Yaşanacak İstilanın Belirtileri (20:45 - 21:32)

1. Orman Yangını Belirtisi (20:45-49)

45’inci ayet, İbranice Kutsal Kitap’taki 21’inci bölümün başlangıcına işaret eder. Ana hatlarda belirtildiği gibi, ara vermek için burası daha makul bir yerdir. 45-49’uncu ayetlerde güneye ilişkin bir önbildiri okuruz (Negev, Yahuda’nın bir kısmı); bir orman yangınıyla yok edilecektir (Babil istilası).

2. Bilenen Kılıç Belirtisi (21:1-17)

21:1-7   Tanrı, Yahuda’yı ve Yeruşalim’i bilenmiş kılıcıyla viraneye çevirme konusundaki kararlılığını ifade eder. Hezekiel’in iç çekişi, korkusuz halkı, Tanrı’nın gelecekteki yargısı konusunda uyarmak içindi.

21:8-17   Babil kılıcı vurup öldürmek için hazırlanmıştır (8-13. ayetler) ve Rab’bin öfkesini yatıştıracaktır (14-17. ayetler). 10’uncu ayetin son kısmı ve 13’üncü ayetler özellikle anlaşılması güç olanlardır. Buradaki düşünce şu olabilir: Yahuda’nın şenliğe ayıracak zamanı yoktu. Daha önce kendilerine kalkan silahları (sıkıntıları) küçümsemişlerdi. Ama şimdi, çelikten yapılmış bir kılıcın gücüyle karşı karşıya kalacaklardı. Yahuda’nın yok olma olasılığı da vardı.

3. Çatallaşan Yollar Belirtisi (21:18-32)

21:18-24   Bundan sonra, Babil Kralı’nın ülkeye doğru ilerlediği görülür. Babil Kralı yolların çatallaştığı bir yere gelir: Bir yol Yeruşalim’e, diğeri Ammon’un başkenti Rabba’ya gitmektedir. Önce hangi kente saldırmalıdır? Bunu anlamak için üç ayrı şekilde fal bakar: (1) Yeruşalim ve Rabba için ayrı birer ok hazırlar; (2) Aile putlarına danışacak; (3) Kurban edilen bir hayvanın ciğerine bakacaktı. Kararı, önce Yeruşalim’e saldırmak olacaktı.

21:25-27   25’inci ayetin saygısız ve kötü önderi, Sidkiya’dır. Krallığı devrilmiştir ve egemenlik sürmeye hakkı olan Mesih gelinceye kadar Tanrı halkı üzerindeki son kral olacaktır. Matthew Henry şu yorumu yapar:

Krallığın gerçek sahibi olan Mesih gelinceye kadar Sidkiya’dan sonra Davut soyundan başka bir kral gelmeyecektir. Davut’un tohumundan olan, vaat edilen gelecek ve krallık O’na verilecektir. Atası Davut’un tahtını alacak (Luk.1:32)... hakkı olan tahta uygun zamanda geçecek: Kent, hak sahibine verilecek ve her şey yıkılacak. O, hakkına erişecek ve yoluna çıkan her şey alt üst olacak (Dan.2:45; 1Ko.15:25). Davut’a verilen sözün yerine gelmeyeceğinden korkanların rahatlaması için burada bu konudan söz edilmiştir. Vaat kesindir, çünkü Mesih’in egemenliği sonsuza dek sürecektir.19

21:28-32   Ammonlular Babil Kralı’nın saldırısına uğrayacak, bütünüyle yok edileceklerdir.

Hem tarihsel hem de günümüzdeki olaylar, egemenlik hakkına sahip olan Mesih gelinceye kadar, Tanrı’nın insan yöntemlerini boşa çıkarmasına ilişkin örneklerle doludur.

R. Yeruşalim’in Kirletilmesine İlişkin Üç Önbildiri (22. Bölüm)

22:1-12   Burada Yeruşalim’in günahları bir liste halinde sunulur: Kan dökmek [(9. ayet) bu koşullarda belki de insan kurban etmek anlamına gelebilir] ve putperestlik (3, 4. ayetler); cinayet (6. ayet); anne babanın aşağılanması; yabancılara, öksüz ve dullara baskı (7. ayet); tapınağın kutsallığına saygısızlık ve Şabat günlerini hiçe saymak (8. ayet); iftira, putperestlik ve şehvet (9. ayet); ahlâksızlık (10. ayet); zina, öz kardeşle cinsel ilişki (11. ayet); rüşvet, tefecilik, zorbalık ve RAB Tanrı’yı unutmak (12. ayet).

22:13-22   Haksız kazanç ve kan dökme günahlarından dolayı halk uluslar arasına dağıtılacaktı (13-16. ayetler). Yeruşalim bir eritme potasına benzeyecekti. Bu pota içinde halk, değersiz cüruf gibi eritilecekti (17-22. ayetler).

22:23,24   RAB Hezekiel’e, ülkenin çok üzücü bir durumda olduğunu söylemesini buyurur. Taylor bunun ülke için anlamını şöyle açıklar:

Ülke bu önbildiriyle yağmur bereketinden yoksun bırakılacaktır. Yorumcuların çoğu ifadeyi “temizlenmemiş” olarak değil, “üzerine yağmur yağmamış” olarak çeviren 24’üncü ayeti kabul etmeyi tercih ederler: Böylece ifade, “yağmur yapmayan bir ülke” ifadesine dönüşür.20

22:25-31   Toplumun bütün sınıfları Rab’bin önünde suçluydu: Yöneticiler [(25. ayet) bazı çevirilerde “peygamberler” sözcüğü “önderler” olarak geçer];21 kâhinler (26. ayet); yöneticiler (27. ayet); peygamberler (28. ayet); ülke halkı (29. ayet). Tek bir doğru kişi bile bulunamamıştı; gedikte durup Tanrı’nın önünde ülkeye aracılık edecek hiç kimse yoktu (30, 31. ayetler).

Tanrı yeni yöntem ya da programlar aramaz; Tanrı daima gedikte duracak birini arar. Tek bir kişi bile durumu değiştirebilir!

S. İki Fahişe Kızkardeş Benzetmesi (23. Bölüm)

1. Ohola (23:1-10)

23:1-4   Buradaki simgesel öykü, küçüğü Ohola, büyüğü Oholiva adlarındaki fahişe kızkardeşlerle ilgilidir. Ohola Samiriye, Oholiva Yeruşalim’di.

23:5-10   Ohola’nın anlamı, kendi çadırına sahip olandır. Samiriye kendi tapınma merkezini kurmuştu. Tanrı’nın tapınağı Yeruşalim’deydi.22 Ohola, Asur’un yakışıklı ve kaba atlılarına fahişelik etti; bu nedenle Tanrı tarafından sevgililerine terk edildi. Onlar çıplaklığını açtılar ve onu kılıçla öldürdüler.

2. Oholiva (23:11-21)

Oholiva (çadırım onun içindedir anlamındadır) putperest fahişeliğinde ve ahlâksızlığında daha da ileri gitti. Önce, İsrail’in yaptığı gibi Asurlular’a gönül verdi (12, 13. ayet). Sonra kırmızı renkli Kildani resimlerini gördü. Onlara şehvetle baktı, ulaklar göndererek kendi ülkesine davet etti (2Kr.16:7). Mısır’daki gençlik günahlarını hatırlayıp fahişeliğini arttırdı ve kendisini Babil-liler’e vererek korkunç bir ahlâksızlık sergiledi.

3. Babilliler’in İstilası (23:22-35)

Bunun bir sonucu olarak, Tanrı Oholiva’yı Babilli oynaşları aracılığıyla yok edecekti. Arzu uyandıran bu genç adamlar daha sonra ondan nefret edeceklerdi. Tanrı’dan ayrılarak dünyada doyum bulmayı denemişti. Şimdi günahları yargılanmalıydı. 33 ve 34’üncü ayetler, bugün her yerde gördüğümüz bunalım ve umutsuzluk belirtilerini tanımlarlar. Yalnızca Tanrı’nın diri sularından içersek tekrar susamayız.

4. Ohola ve Oholiva’nın Karşılaştıkları Yargı (23:36-49)

Her iki kızkardeş de aynı günahı işlediler: Zina (fiziksel ve ruhsal); cinayet, insan kurbanları sunmak (37. ayet); tapınağa saygısızlık, Şabat günlerini hiçe saymak (38. ayet); Tanrı’ya ve putlara yapılan tapınmayı karıştırmak (39. ayet); yabancı uluslarla ruhsal zina işlemek (40-44. ayetler). Doğru adamlar (Tanrı tarafından seçilmiş uluslar) kızkardeşlerin ahlâksızlığına hak ettikleri yıkımla karşılık vereceklerdi (45-49. ayetler).

Yahuda’nın inancı iki tarafı da birleştirmeye çalışıyordu. Rab’be tapınma, putperestlik ve tanrısızlıkla birleştirilmişti. Günümüz Hıristiyan dünyasında Kutsal Kitap unsurlarının Yahudilik, doğu dinleri, hümanizm ve psikoloji ile birleştirildikleri ne yazık ki doğrudur!

Ş. Kaynayan Kazan Benzetmesi (24:1-14)

Yeruşalim kuşatmasının başladığı gün Hezekiel kaynayan kazan benzetmesini anlattı. Kazan Yeruşalim, et parçaları ise, halktı. Kazan kaynamak üzereydi. Suyun üstünde pislik birikmişti: Putperestliğin ahlâksızlığı. Kazan tamamıyla boşaldıktan sonra, pisliğin uzaklaştırılması için yakılacaktı. Bunun anlamı, RAB’bin, halkını putperestlikten temizlemek istemesiydi.

T. Hezekiel’in Karısının Ölümüne İlişkin Belirti (24:15-27)

24:15-18   Hezekiel, gözünde değerli olan karısının öleceğine dair uyarılmıştı. Karısı aynı günün akşamı öldü. Olağan görülmeyen bir biçimde kendisine yas tutmaması buyuruldu.

24:19-24   İnsanlar bu garip davranışının anlamını sorduklarında onlara, gözünde değerli olan (tapınak) yıkıldığında, oğulları ve kızları öldürüldüğünde yas tutmaları gerektiğini söyledi.

Gerçekleşen peygamberliğin bir amacı da dünyaya, RAB Tanrı’nın kim olduğunu anlatmaktır (24. ayet).

24:25-27   Hezekiel artık Yahuda’ya, yıkımdan kaçıp kurtulan birinin, güç kaynaklarının alındığı haberini getirene kadar hiçbir şey söylemeyecekti. Bu olay, 33:21, 22’de kayıtlıdır. Araya giren 25-32’nci bölümler Yahuda’ya değil, uluslara bildirilen peygamberliklerdir.

III. YEDİ ULUSA İLİŞKİN ÖNBİLDİRİ (25-32. Bölümler)

Bu bölümlerde Tanrı’nın yedi putperest ulusu nasıl yargıladığını okuruz. Bu uluslar Tanrı’ya başkaldırının değişik biçimleri nedeniyle yargılanırlar. Tanrı halkıyla ilişkileri olmuş ve Tanrı hakkındaki gerçekleri duymuşlardır, ama O’na dönmekte isteksizdirler. Bu konuyu daha yakından inceleyelim, çünkü Tanrı yollarını daima yargı ya da lütuf düşünceleriyle açıklar.

A. Ammon’a İlişkin Önbildiri (25:1-7)

Yargılanan ilk ulus Ammon’dur. Ammonlular, Tanrı’nın Tapınağı’nın ele geçirilmesine, İsrail ve Yahuda’nın düşüşüne, Babil sürgününe sevindiklerinden, Babilliler (Doğulular) tarafından yok edileceklerdi. Rabba Kenti develer için otlak, Ammon ülkesi sürüler için ağıl olacaktı.

B. Moav’a İlişkin Önbildiri (25:8-11)

Yahuda’ya karşı, Seir’le birlikte düşmanca bir davranış içine giren ikinci ulus, Moav’dır. Moav ülkesi Babilliler’e açılacak ve Ammon’la aynı yazgının sıkıntısını çekecektir. Ülkenin süsü olan sınır kentlerini savunmasız bırakacak ve Moav Tanrı’nın Rab olduğunu bilecektir.

C. Edom’a İlişkin Önbildiri (25:12-14)

Üçüncü ulus, Edom’dur. Edom, Yahuda halkından öç aldığından RAB, Edom’dan öç alacağını bildirmiştir.

Ç. Filistliler’e İlişkin Önbildiri (25:15-17)

Filistliler dördüncü halktır. Yahuda’ya duydukları bitmek bilmez nefret, Rab’bin intikamıyla karşılaşmalarına neden olacaktı.

Bu ulusların da öğreneceği gibi, Tanrı halkına zarar verilmek istenmesi, Tanrı’nın kendisine zarar verilmek istenmesiyle aynı anlamdadır. Bu nedenle, bugün Hıristiyanlar’a zarar vermek isteyenler, bir gün imanlıların Tanrı’nın gözbebekleri olduğunu öğreneceklerdir. Bu gerçek, Tanrı halkı günaha düşüp yargılansa bile değişmez. Kötü niyetlilere karşı uyanık olmalıyız. Hezekiel gibi, böyle durumlarda yas tutmalı, aracılık etmeli ve diğer imanlıların günahlarını bizimmişçesine itiraf etmeliyiz.

D. Sur’a İlişkin Önbildiri (26:1 - 28:19)

1. Sur’un Yıkımı (26. Bölüm)

26:1-2   Tanrı yargısının görüleceği beşinci kent, Sur’dur. Cezası 26:1’den 28:19’a kadar olan ayetlerde yazılmıştır. Ticarette üstün olan Sur, rakip kenti olan Yeruşalim’in düştüğünü öğrendiğinde, artık bütün işlere kendisinin sahip olacağını düşünerek sevinmişti! Yeruşalim bütün karasal ticaret yollarını denetimi altında tutuyordu. Yeruşalim’in düşüşünün anlamı, Sur’un, Mısır ve diğer güney ülkeleriyle daha çok iş yapacağı anlamına gelmekteydi.

26:3-11   Tanrı bu şehri terbiye etmek için pek çok ulusu kullanacaktı. 4-6’ncı ayetlerdeki önbildiriler fiziksel anlamda yerine gelmiştir. Önce krallar kralı,23 Babil Kralı Nebukadnessar Sur’a karşı kuzeyden yola çıkmış ve saldırmıştır (7-11. ayetler). Kuşatma çok uzun sürmüştür; yaklaşık İ.Ö. 587’den 574’e kadar. Feinberg, bu ünlü kentin dayanmak zorunda kaldığı kuşatma türü konusunda canlı bir örnek verir:

Kuşatma duvarları, toprak rampalar, kalkan; hepsi de bilinen özelliklerdi. Kalkan, siper ya da kalkanların çatısı duvarlardan atılan mızraklardan korunmak için kullanılırdı. Savaş aletleri, duvarlara sert darbelerle vurarak yarmak için kullanılan kalın kütüklerdi. Baltalar ya da fiziksel anlamda kılıçlar, bütün savaş silahları için mecazi anlamda kullanılırdı. Bazıları, 10’uncu ayetin ilk bölümünü bir hiperbol olarak düşünmüşlerdi, ama bu birebir gerçekleşmesi olasılığını ortadan kaldırmaz. Düşman süvari birliklerinin çokluğu nedeniyle, kente girerken her tarafı toz duman içinde bırakacak, aynı zamanda surları atlıların ve arabaların sesleriyle sarsacaktı. Her sokak, askeri hizmete zorlanacak ve halk kılıçla öldürülecekti. Sözü edilen sütunlar aslında dört köşelidir ve büyük olasılıkla Sur’daki Herkül tapınağına dikilen sütunlar olarak tarihçi Herodot tarafından söz edilenlerdir. Sütunlardan biri altın, diğeri gece parlayan zümrüttendi ve Sur tanrısı Melkat’a adanmışlardı (1Kr.7:15). Bu etkileyici sütunlar, istilacılar tarafından yıkılacaktı.24

26:12-14   Ama halk, mallarıyla birlikte Sur olarak anılan, kıyıdan uzak bir adaya kaçtı. Orada iki yüz elli yıl güvenlik içinde yaşadılar. Sonra Büyük İskender bu kenti kazarak ve molozları denize dökerek adaya bir geçit inşa etti. İskender’in askerlerinin bu eylemi (İ.Ö. 332) bu paragrafta tanımlanır. Yüz yıl kadar önce bir yolcu, Sur’un harabelerini, aynen daha önceden bildirildiği şekilde tanımlamıştı:

Adanın uzunluğu 1.5 kilometreden azdı. Yarımadanın ötesindeki güneye doğru çıkıntı yapan kısım belki de 1.5 kilometrenin dörtte biri kadardı. Düzgün olmayıp kayalıktı. Şimdi, balıkçıların “ağ gerdikleri bir yer” olarak yalnızca balıkçılar tarafından kullanılmaktadır.25

26:15-21   Sur’un düşüşüme ilişkin haberler diğer uluslar arasında dehşete neden olacaktı. Hayran oldukları bütün güzelliği yok olacaktı. Ama Tanrı, bizlerin de ait olduğu aynı krallığın bir bölümü olan, yaşayanlar diyarında sonsuz bir yücelik inşa edecekti.

Sur asla yeniden inşa edilmedi; bu, 21’inci ayetin gerçekleşmesidir. Science Speaks adlı kitabında Peter Stoner Sur’la ilgili bütün ayrıntıları içeren, olasılık ilkesini kullanan bu peygamberliğin gerçekleşme şansının dört yüz milyonda bir olduğunu söyler.26

2. Sur Kenti İçin Yakılan Ağıt (27. Bölüm)

27:1-9   Sur, lüks inşa edilmiş, içinde dünyanın çeşitli ülkelerinden getirilmiş olan malların bulunduğu güzel bir gemiye benzetilir. Sur, dünyayı fetheden askeri bir güç değildi; Surlular tüccardı. Ticaretin her türü ve bilgi, kişisel kazanç uğruna değiş tokuş edilirdi. Bu, genelde kabul görür. Ama Rab İsa’dan ayrı olan bütün güzellikler ve bilgi boştur. Bütün dünyayı kazanabilirsiniz, ama eğer canınızı yitirirseniz, bunun size ne yararı olacaktır?

27:10-36   Pers, Lut ve Pûtlu askerlerden oluşan Sur ordusu 10 ve 11’inci ayetlerde tanımlanır. Lüks malların alışverişindeki bolluk 12-27a. ayetlerinde görülür. Ancak bir doğu rüzgarı (Babilliler, 26b, 27. ayetler) Sur’u enkaz yığını haline getirecekti. Diğer uluslar kentin düştüğünü gördüklerinde şiddetle sarsılacaklardı (28-36. ayetler).

3. Sur Önderinin Düşüşü (28:1-19)

28:1-10   Sur önderinin gururu, bilgeliği ve zenginliği, 1-6’ncı ayetlerde tanımlanır ve sonra Babilliler tarafından yıkılışı anlatılır (7-10. ayetler). Bu önderin Mesih karşıtının gölgesi olduğuna şüphe yoktur.

28:11-19   11’inci ayette, konu Sur önderinden Sur Kralı’na geçerek değişir. Sur Kralı, önderi canlandıran ruhtur. Sur Kralı güzelliğiyle dikkat çekerdi, ama gururu nedeniyle yok edildi.

Sur Kralı’nın kusursuzluk, bilgelik ve güzellikte eksiksiz olarak tanımlanması, Tanrı’nın bahçesi Aden’de her tür değerli taşla bezenmiş oluşu, meshedilmiş Keruv ve Tanrı’nın kutsal dağına yerleştirilmiş olması gibi ifadeler bir arada değerlendirildiğinde, herhangi büyük bir önder için gereğinden fazla etkileyicidir. Edebi abartma ifadelerini fazlasıyla aşan bir kullanıma izin vermektedir.

Bundan dolayı pek çok Kutsal Kitap araştırmacısı, 11-19’uncu ayetlerdeki tanımın Şeytan’a ve onun gökten düşüşüne ait olduğunu düşünürler. Feinberg bu konuda şu açıklamayı yapar:

Hezekiel bu krallığın düşünce ve yollarını incelerken, kralın arkasındaki, kendisini Tanrı’ya karşı gelmeye motive eden güç ve kişiliği fark etti. Kısaca Heze-kiel, Sur Kralı’nda, pek çok şekilde benzemeye çalıştığı Şeytan’ın işini ve eyle-mini gördü. Matta 16:21-23’te, Petrus’un Rabbimiz İsa Mesih tarafından azar-landığı olayı hatırlayın. Mesih yeryüzündeki hizmeti boyunca hiç kimseye bu kadar ağır sözler söylememiştir. Ama Petrus’un Şeytan’ın kendisi olduğunu imâ etmedi; Petrus’un Golgota’ya gitmesine karşı gelmesinin ardında cinlerin pren-sinin bulunduğunu belirtiyordu. Bu olay da benzeri bir durum gibi görünüyor. Bazı yorumcular Hezekiel’in, ulusların ilişkilerinden söz eden, Daniel Kitabı’ndaki şeytani güç ve engellerle benzeşen, Sur ruhu ya da Sur cinini düşündüğünü kabul ederler.27

Eğer gurur çok güçlü ve bilge bir varlığı yok etmeye yeterliyse, biz ölümlülerin Rab’den bağımsız yürümemeye çok daha fazla dikkat etmemiz gerekir!

E. Sayda’ya İlişkin Önbildiri (28:20-26)

28:20-23   Tanrı yargısına uğrayacak altıncı kent, Sayda’dır. Sayda, Sur yakınlarında bir sahil kentiydi. Tanrı salgın hastalık ve kılıçla yargılanacağı konusunda Sayda’yı uyarmış, ama sonsuza kadar yok edileceğini söylememişti. Sayda bugün de Lübnan sınırları içinde yer almaktadır, oysa Sur Kenti tamamen yok olmuştur (Bk. 26:21).

28:24-26   Rab Tanrı yeryüzündeki egemenliğini kurduğunda, İsrail’in yenileneceğinden söz edilir.

F. Mısır’a İlişkin Önbildiri (29-32. Bölümler)

Yargılar listesindeki yedinci ve son ulus, Mısır’dır (29-32’nci bölümler). Bu yargı, yargıların içinde en acımasızı gibidir. Eğer Nil Irmağı olmasaydı Mısır’da yaşam devam edemezdi. Ama Mısır ölüm ülkesidir. En ünlü kitabının adı Ölüler Kitabı’dır. En büyük anıtları olan Piramitler, muazzam büyüklükteki gömütlerdir. Kralları küçük saraylar bina etmiş, ama mezarları çok büyük yapmışlardır. Mezardaki zamanlarının tadını çıkarmak için mumyalanırlardı! Mısırlılar kendi fikirlerinde ısrar eden ve ölümden korkmayan insanlardı. Bu nedenle, özellikle tanrısızlığı nedeniyle Kutsal Kitap’ta örnek olarak verilen Mısır ulusu yargıyla karşılaşmak üzereydi.

1. Firavun ve Halkına Karşı Genel Tehdit (29. Bölüm)

1-5’inci ayetlerde firavun Nil Irmağı’ndaki büyük bir timsaha benzetilir. Bu timsah gururludur, ama ileriyi göremez. Balıklar, Mısır halkıdır. Hepsi de Tanrı tarafından cezalandırılmalıdır. Yardım için Mısır’a başvuran İsrail, sırtını kırılmış bir kamış değneğe dayamıştı (6-9a. ayetler). Mısır güvenilmezliği nedeniyle en ağır yargıya uğrar. Eğer imanlılar olarak karakterimizde eksiklik varsa, Rab’bin yardımıyla değişmemiz gerekir. Tanrı’nın işi, karakter değiştirmektir.

Firavunun gururu nedeniyle Mısır ülkesi kırk yıl boyunca virane olacaktır (9b-12. ayetler).

29:13-21   Tanrı sonra halkı toplayacaktır. Ama Mısır asla tekrar büyük bir krallık olamayacak ve İsrail artık yardım için ona güvenemeyecekti (13-16. ayetler). Nebukadnessar Sur’u kuşatmak için zorlanmıştı, ama çabasının karşılığını alamadı (çünkü halk mallarıyla birlikte ada kalesine kaçtı). Tanrı bu nedenle Mısır’ı karşılık olarak verecekti (17-20. ayetler). Nebukadnessar’ın Mısır’ı bir karşılık olarak aldığı günde, Tanrı İsrail evinin güçle donanmasını sağladı (başka bir yerde söz edilmeyen yenilenme gücü) ve Hezekiel Tanrı’nın bildirisini halka duyurdu (21. ayet).

2. Mısır’ın Düşüşü Nedeniyle Yakılan Ağıt (30:1-19)

30:1-12   Mısır ve müttefikleri –Etiyopya (Kûş), Libya (Kuv) ve Lidya (Lud)– Babilliler’in kılıcıyla öldürüleceklerdi (1-9. ayetler). Babil Kralı Nebukadnessar, ülkeyi yıkıma uğratan kişi olarak adlandırılır (10-12. ayetler).

30:13-19   Mısır’ın önderlik eden kentleri, putlarıyla birlikte felakete uğramış olarak sıralanırlar: Nof (Memfis), Patros (Mısır’ın üst güney kısmında olabilir), Soan (Tanis), No (Tebes), Sin (Pelusiyum), Aven (Heliopolis), Pi-Beset (Bubastis olabilir), Tahpanhes28 (büyük olasılıkla eski Dafne, 13-19. ayetler). “Mısır’da artık önder olmayacak” (13. ayet) önbildirisi, fiziksel olarak gerçekleşmişti. O tarihten bugüne Mısır’da kraliyet ailesinden safkan Mısırlı hiç kimse egemenlik sürmemiştir. Kral Faruk 1800’lü yılların başında Arnavutluk’ta kurulmuş olan bir hanedandan geliyordu. Faruk, bu hanedanın Arap diline hakim olan ilk üyesiydi!

3. Firavun’un Düşüşü (30:20 - 31:18)

30:20-26   Mısır’ın düşüşü burada iki aşamada kaydedilir. Firavunun kollarından biri, Karkamış savaşında bozguna uğratıldığında mecazi anlamda kırılmıştır (İ.Ö. 605). Diğer kolu ise, Babilliler’in Mısır’ı istilası sırasında kırılır.

31:1-9   Görkemde kim firavunla boy ölçüşebilirdi? Asur Kralı gibi, mağrur bir sedir ağacına benzerdi. Bu kral, kendisi kadar güçlü hiçbir kral kalmayana kadar büyüdü ve bütün büyük ulusların gölgesinde yuva yaptıkları gerçek bir dev ağaç haline geldi.

31:10-14   Ancak gurura kapıldığı için, Tanrı onu Babilliler’in eline teslim etti.

31:15-18   Asur ölüm çukuruna atıldı (İbranice’de Şeol), diğer uluslar ise bunu seyrettiler (15-17. ayetler). Aden Bahçesi’ndeki ve Lübnan’daki ağaçlar avunç buldu (16. ayet) ifadesi Asur’un aşağılandığını görmekten hoşnut kaldıklarını belirtir; ulus daha önce kendilerini küçümsemişti. Firavun da Asur gibidir; çok büyük güce sahip olsa da, yerin derinliklerine indirilecektir (18. ayet).

4. Firavun ve Mısır İçin Yakılan Ağıt (32. Bölüm)

32:1-16   Firavun, kendisinin genç bir aslan olduğunu düşünüyordu, ama Tanrı onu bir canavar olarak görüyordu; ağına düşürerek yok edecekti. Babil Kralı, Mısır’ın debdebesini yok edecek, ülke sessiz ve boş kalacaktı. Uluslar gözyaşlarıyla yas tuttular. Rab, Hezekiel’e Mısır halkı için ağıt yakmasını buyurdu.

Rab İsa da kendisini kabul etmeyecek ve koruyucu kanatlarının altına gelmeyecek olan bir ‘katiller kenti’ için gözyaşı dökmüştü. Tanrı yaratıklarıyla ilgilenir ve onları yargılamaktan zevk almaz. Rabbimiz, bize kaybolmuşlar için şefkat gözyaşları ver!

32:17-32   17-31’inci ayetlerde Mısır’ın gönderildiği ölüm çukurunun (Şeol) özelliklerini okuruz. Asur (22, 23. ayetler) ve Elam (24, 25. ayetler), Meşek ve Tuval (26, 27. ayetler), Edom (29. ayet) ve Saydalılar (30. ayet) ölüm çukurundadır. Mısır dünyada çok güçlüydü, ama ölüm çukurunda diğer uluslarla aynı utancı paylaşacaktı (28, 31, 32. ayetler). Böylece Hezekiel’in yedi ulusa (ve kentlere) ilişkin önbildirileri burada son bulur.

IV. İSRAİL’İN YENİLENMESİ VE DÜŞMANLARININ CEZALANDIRILMASI (33-39. Bölümler)

Hezekiel, 33’üncü bölümden kitabın sonuna kadar, öncelikle İsrail’in yenilenmesi ve tapınağın yeniden inşa edilmesiyle ilgilenir.

A. Bekçi Olarak Yeniden Görevlendirilen Peygamber (33. Bölüm)

33:1-9   Bu bölümde, Hezekiel bir bekçiye benzetilir. Eğer sadakatle halkı uyarır, ama buna rağmen halk onu dinlemezse, o zaman kendi yıkımlarından kendileri sorumlu olacaklardır. Eğer uyarmadığı için halk mahvolursa, Tanrı ölenlerin kanından bekçiyi sorumlu tutacaktır.

Tanrı, Hezekiel’i İsrail halkından sorumlu tuttu. Burada bütün imanlıları

ilgilendiren şu soru ortaya çıkar: Tanrı bizi kim için sorumlu tutacaktır? Kime tanıklık etmeliyiz? Kimi uyarmalıyız? Akrabalarımızı mı, iş arkadaşlarımızı mı, komşularımızı mı, dostlarımızı mı? Bu ciddi bir sorumluluktur. Bunu sadakatle yerine getirmezsek kendimize zarar vermiş oluruz.

33:10-20   Halk umutsuzlukla, “Durum böyleyken nasıl yaşayabiliriz?” diye sorar. Bugün pek çok kişi umudunu yitirmiş ve bunalıma girmiştir. Rab’bin yanıtı şudur: Tövbe edin! En kötü günahkâr için bile umut vardır; ama tek umut, günahtan dönmek ve ona göz yummamaktır. Halk, Tanrı’nın kendilerine davranışlarının adil olmadığından yakındı, ama Tanrı, onlara tövbe eden ve günahından dönen kötü adamın bağışlanacağını hatırlattı; aynı zamanda kötülüğe yönelen doğru kişiyi de cezalandıracaktı.

33:21-22   Hezekiel’in dili çözülmüştü ve artık konuşabiliyordu. Yeruşa-lim’den kaçıp kurtulan biri gelip şu duyuruyu yaptı: “Kent düştü!” (Bk. 24:27).

33:23-29   Bu ayetler, Yeruşalim’in düşüşünden sonra, İsrail ülkesinde bırakılan birkaç Yahudi’yi işaret ediyor gibi görünmektedir. Yahudiler, İbrahim gibi yalnızca bir kişinin ülkeyi miras aldığını söylediler ve bir grup olarak kendilerinin buna daha çok hakları olduğunu iddia ettiler. Ancak Tanrı miktarla değil, nitelikle ilgileniyordu. O zaman bile hâlâ putperestliğin çeşitli şekillerini uygulamaktaydılar ve kendilerine karşı tanıklık eden bu iğrençliklerden ülkenin temizlenmesi gerekiyordu. İbrahim’in gerçek (ruhsal) soyu değillerdi. Dışsal kabullenişleri onları yargıdan kurtaramazdı, çünkü Tanrı yalnızca sözlerle değil, yaşamla da ilgileniyordu (Yak.2:14).

33:30-33   Halk Hezekiel’i dinlemekten hoşlanıyordu, ama onun sözlerini yerine getirmeyi düşünmüyordu! Hezekiel’in peygamberlikleri yerine geldiğin-de, aralarında bir peygamber yaşamış olduklarını bileceklerdi.

Tanrı’nın sözünü dinlemeli ve yüreklerimizi, işittiklerimizden uzağa düşme-mek için sürekli denetlemeliyiz. Bir vaaza verilecek en iyi karşılık, “Bu güzel bir vaazdı” değil, “Tanrı bana seslendi; bir şey yapmalıyım” olmalıdır.

2. Sahte Çobanlar ve İyi Çoban (34. Bölüm)

34:1-6   Çobanlar (yöneticiler) kuzularla (halk) değil, kendileriyle ilgileniyorlardı. Sürüye sertlik ve şiddetle egemen oldular ve koyunlar dağıldı.

Pek çok önder bugüne kadar koyunlara nasıl hizmet edilmesi gerektiğini öğrenmemiştir. “Hizmet”lerini bir kazanç kapısı olarak görmektedirler. Sürüye örnek olan ve gayretle hizmet eden önderler için Tanrı’yı övebiliriz.

Rab, daha fazla zarara engel olmak için sürünün dağılmasına önce izin verdi (10. ayet). Yates bu durumu çok güzel tanımlar:

Hezekiel’in yaşadığı dönemde sadık kalmayan önderlerle ilgili yürek parçalayıcı bir resim çizilmiştir. Sürü dağılmıştır, bakımsız ve açtır; bencil çobanlar ise kendilerini şımartmakta ve sorumluluklarını hiç düşünmeksizin tembelce ortalıkta dolanmaktadırlar. Kendi yiyeceklerini, giyeceklerini ve refahlarını aramaya özen gösterirler, ama bir başka kişiyi bir dakika bile düşünmezler.29

34:7-10   Bu nedenle Tanrı koyunlarını bu sahte çobanlardan kurtarmaya kararlıdır. Zihninde daima onları bereketlemek vardır. Koyunları toplayacak ve onların bireysel ihtiyaçlarını karşılayacaktır. Rab ve koyunları arasındaki ilişki, Tanrı’yla insan arasındaki yakın paydaşlık gibidir ve bereketlerin en büyüğü olacaktır.

34:11-16   O, halkının çobanı olacak, onları ülkede toplayacak ve üzerlerinde egemenlik sürecektir (Bin yıllık dönem sırasında). Müjdeci D. L. Moody Tanrı’nın koyunlarına verdiği hizmetin taslağını çok güzel çizmiştir:

Rab Tanrı’nın, koyunları uğruna yapacağını söylediği işlere dikkat edin.

Çoban ve koyunlar:

11. ayet. Koyunlarımı arayıp soracağım.

12. ayet. Onları kurtaracağım.

13. ayet. Ulusların arasından çıkaracağım.

13. ayet. Ülkelerden toplayacağım.

13. ayet. Kendi yurtlarına geri getireceğim.

14. ayet. İyi bir otlakta güdeceğim.

15. ayet. Kendim yatıracağım.

16. ayet. Yaralının yarasını saracağım.

16. ayet. Zayıfı güçlendireceğim.

Tanrı’nın ağılında zayıf ve yağsız pek çok koyun bulunur, ama otlaklarındakiler dolgun ve semizdir.30

Bazı kişiler, Eski Antlaşma Tanrısı’nın sert ve sevgisiz bir Tanrı olduğunu söylemeye çalışırlar; bu Tanrı’yla, Yeni Antlaşma’da sunulan Tanrı farklıdır.31 John Taylor, Çoban Olan Tanrı’ya ilişkin açıklamaları her iki antlaşmada da bizler için bir araya getirmiştir:

Yoldan sapmış koyunu arayan çoban 12’nci ayette resmedilir. Bu, kaybolan koyun benzetmesinin dikkat çekici bir ön örneğidir (Luk.15:4). Rabbimiz, bu benzetmenin temelini hiç kuşkusuz Hezekiel Kitabı’ndan almıştır. Mümkün olabilecek en açık şekilde Eski Antlaşma Tanrısı’nın yumuşak ve sevecen özelliklerini resmeder ve İsrail’in Tanrısı Rab ile Rabbimiz İsa Mesih’in Tanrısı ve Babası arasında bir ayırım yapmayı deneyenlere öldürücü darbeyi vurur. Nazik çobandan söz eden tek bölüm bu değildir (Mez.78:52; 79:13; 80:1; Yşa.40:11; 49:9; Yer.31:10).32

34:17-24   RAB Tanrı gerçek koyunlarını, bencil, zalim ve sahte çobanların elinden kurtaracaktır. 23 ve 24’üncü ayetlerdeki, “kulum Davut” ifadesi, Davut’un soyundan gelen Rab İsa’yı belirtir. İbrani asıllı bir Hıristiyan olan David Baron şu açıklamayı yapar:

Yahudiler bile bu bölümlerdeki “Davut” adını Mesih’e uyarlarlar: Davut’un soyuna verilen bütün vaatlerin kendisiyle bir araya geldiği büyük Davut oğlu. Kimchi, Hezekiel 34:23 hakkındaki yorumunda şöyle der: “Kulum, Davut, yani kurtuluş zamanı geldiğinde Davut’un soyundan çıkacak olan Mesih.” 37’nci bölümün 24’üncü ayetinde: “Kral, Mesih olarak çağrılacak, çünkü Davut’un soyundan gelecek.” Bu düşünce bütün Yahudi yorumcular arasında yaygındır.33

34:25-31   Mesih’in gelecekteki egemenliği sırasında, Tanrı’nın sürüsünün yaşayacağı güvenlik ve refah tanımlanır. Esenlik antlaşması (25. ayet), bereket yağmurları (26. ayet) ve ünlü bir fidanlık sağlayacaktır (29. ayet).

İdeal yönetim şekli, iyilik eden, kralı Mesih olan mutlak bir krallıktır.

2. Edom’un Cezalandırılması (35. Bölüm)

35:1-7   Seir Dağı, Edom’dur. Burada Rab tarafından bu ülkenin kusurları sıralanır: Yahudiler’e duyduğu nefret, Yeruşalim düştüğünde sevinmesi, kaçaklara yaptığı zulüm ve İsrail ülkesini ele geçirme planları. Bunlar Tanrı tarafından iyi karşılanmamıştır. Edom bereketi istiyordu, ama Rab’bi istemiyordu. Rab İsa olmaksızın bereketlenemeyiz. Bu gerçek bugün için de geçerlidir. Edom, yıkıma uğrayacaktır; oraya gidip gelenler kesilip atılacaktır (7. ayet).

35:8-15   Edom Yahudiler’e sövmüş ve onlara düşmanca davranmıştı. Ama Rab hâlâ kendisini halkıyla özdeşleştiriyordu. Halkını disiplin altına almış, ama reddetmemişti. Edom bu farkı ayırt etme konusunda başarısız oldu.

Edom nasıl İsrail’in yıkımına sevindiyse, aynı şekilde bütün yeryüzü de Edom’un yıkımına sevinecektir.

Tanrı, insanın düşmesine gizlice sevinenlerden hoşnut olmaz. Gerçek sevgi, dost ya da düşmanımız yaralandığında, buna sevinmeyi engeller.

Ç. Ülkenin ve Halkın Yenilenmesi (36. Bölüm)

36’ncı bölüm, “Hezekiel’e göre müjde” olarak adlandırılır, bunun nedeni 25-30’uncu ayetlerdir.

36:1-7   İsrail ülkesini ele geçiren ve Tanrı halkıyla alay eden uluslar, –özellikle Edom ulusu– Rab tarafından cezalandırılacaktır.

36:8-15   İsrail’in kentleri ve kırsal alanları insanlarla dolacak, toprak şimdikinden daha verimli hale gelecek ve diğer uluslar artık İsrail’i küçümseyemeyeceklerdir.

36:16-21   Yenilenen yalnızca ülke olmayacak, halk da ülkeye getirilecek ve yenilenecektir. Sürgüne gönderilmelerinin nedeni kan dökülmesi ve putperestlikti; gittikleri her yerde, uluslar arasında Tanrı’nın adının kirletilmesine neden olmuşlardı.

36:22-23   Pavlus, 22’nci ayetten, Romalılar 2:24’e alıntı yapar. Yahudiler’i diğer uluslar ve yasayla olan ilişkilerindeki tutarsızlık nedeniyle suçlar. Tanrı kendi adını haklı çıkarmak için –İsrail uğruna değil– halkı yeniden ülkelerine getirerek yenileyecekti.

36:24-29a   24-29’uncu ayetler, İsrail’in ruhsal yenilenmesini tanımlarlar. Tanrı onları temizleyecek, onlara yeni bir yürek ve yeni bir ruh (yeniden doğuş) verecek ve onları murdarlıktan kurtaracaktı. Keil bu önemli bölüm hakkında şu yorumu yapar:

Aklanma anlamına gelen günahlardan temizlenme, kutsallaşmayla karıştırılmamalıdır. Günahlardan aklanmayı, eski taş yüreği alarak yerine yeni bir etten yürek

koyan Kutsal Ruh’la yenilenme izler. Öyle ki, insan Tanrı’nın buyruklarını yerine getirebilsin ve yaşam yeniliğinde yürüyebilsin.34

Rabbimiz, Nikodim’in yeniden doğuş konusundaki bilgisizliğine şaşırmıştı, çünkü Hezekiel’deki bu bölüm, hiç kuşkusuz İsrail’deki bir öğretmenin bilmesi gereken ana metinlerden biriydi (Yu.3:10).

36:29b,30   Tahıl ürünleri ve meyve çoğalacak, halk bir daha asla kıtlık görmeyecekti. Rab bütün bunları hak ettikleri için değil, adının onuru uğruna yapacaktı.

36:31-38   Çevredeki uluslar, Tanrı’nın, ülkenin boş kentlerini doldurduğunu ve toprağını yeniden işlediğini bileceklerdi. Bayramlarda Yeruşalim nasıl hayvan sürüleriyle doluyorsa, viran olmuş kentler de insanlarla öyle dolup taşacaktı. Yahudiler, Babil’den ülkeye geri döndüklerinde bu önbildiriler kısmen gerçekleşti, ama tamamen gerçekleşmeleri Mesih’in gelecekteki egemenliği sırasında olacaktır.

Günümüzdeki İsrail, 1948’de devlet haline geldi. Yahudiler bugün bile ülkeye azar azar gelmeyi hâlâ sürdürmektedir. Rab’bin geliş zamanı büyük olasılıkla çok yaklaştı!

2. Kuru Kemiklerle Dolu Ovaya İlişkin Görüm (37:1-14)

37:1-8   1 ve 2’nci ayetlerdeki görümde, Hezekiel İsrail’in kuru kemiklerini ve Yahuda’yı bir ovada gördü. Kendisine, kemiklerin canlanmaları için peygamberlik etmesi buyruldu. Yates, bugün bizlerin yaşam soluğuna duyduğumuz ihtiyaca şöyle bir uyarlama yapar:

Peygamber, İsrail’in yaşayabilmesi için, gerçekçi ve dramatik bir güçle yüreklendirici haberi İsrail’e duyurur. Uyanış mümkündür! Üzerlerinde kas, et ve kan olmayan kuru kemikler bile yaşayabilirler. Kutsal Ruh’un gelişi yaşam getirir. Aynı heyecanlandırıcı gerçeğe, kuru kemiklerle dolu dünyada da ihtiyaç duyulur. İhtiyaç duyduğumuz, Kutsal Ruh’un canlandırıcı güçle gelmesidir, öyle ki, içten bir uyanış bütün yeryüzüne yayılsın (Yar.2:7; Va.11:11).35

Tanrı’nın buyruğuyla kemikler kas, et ve deriyle kaplandı.

37:9-14   Sonra rüzgara peygamberlik etmesi buyruldu ve bedenlere soluk girdi. Bu, İsrail’in ulusal yenilenmesini (11-14. ayetler) resmetmektedir; önce ruhsal olarak ölü olan insanların yenilenmesi, sonra da yeniden doğmaları...

Kendi kuşağımızdaki benzerliğin farkına varmalıyız. Rab’bin sözü (4. ayet) ve Ruh [(soluk (9. ayet)] hayatlarda olmalıdır.

2. İsrail ve Yahuda’nın Yeniden Birleşmesi (37:15-28)

37:15-23   Hezekiel’e bundan sonra, biri Yahuda’yı diğeri İsrail’i (Yusuf ya da Efrayim) temsil eden iki değnek alması buyurulur. Onları yan yana getirerek birleştirip tek bir değnek yapar. Bunun anlamı, Rehavam’ın günlerinde ayrılmış olan iki krallığın yeniden bir araya getirileceğidir. Tek bir Kral (Mesih) egemenlik sürecek, ülke kurtarılacak, temizlenecek ve yenilenecektir.

37:24-28   Davut (buradaki anlamı Rab İsa) kral olacaktı ve herkes yalnızca ona itaat edecekti. Tanrı kendileriyle sonsuza kadar sürecek olan bir esenlik antlaşması yapacak ve tapınak ortalarında kurulacaktı. Bu, gelecekte gerçekleşecektir.

Bu ve bunu izleyen bölüm, İsrail’in gelecekteki düşmanlarının yıkımını önceden bildirir. Düşmanların önderi Gog ve Magog’tur. Kutsal Kitap araştırmacıları, Gog’un kimliği konusunda anlaşamazlar. Burada tanımlanan olayların zamanı, bin yıllık dönemden önce İsrail ülkeye geri döndükten sonraki zamandır. Vahiy 20:8’de tanımlanan Gog ve Magog ise bin yıllık dönemden sonraki zamana aittir.

2. İsrail’in Gelecekteki Düşmanlarının Yıkımı (38, 39. Bölümler)

38:1-16   Tanrı, Gog ve müttefiklerinin yüreklerini, birliklerini bir araya toplamaları için harekete geçirecektir (1-6. ayetler). Gog’dan Roş,36 Meşek ve Tuval önderi olarak söz edilir. Bazıları bu üç yer isminin Rusya, Moskova ve Tobolsk’un eski adları olduğunu düşünürler. Bu, heyecan verici bir olasılıktır, ama hiç bir şekilde kanıtlanmamıştır. İsrail ülkesine karşı güneyden harekete geçeceklerdir. Yahudiler sursuz köylerde güvenlikte olacaklardır. Tanrı düşmanın planlarını binlerce yıl önceden bilir. Halkını kurtarmak için imanlılara büyük teselli veren bir planı vardır.

38:17-23   Sonra Gog güçleri ülkenin üstüne üşüşecek, ama Tanrı’nın gazabı ve kıskançlığıyla karşılaşacaklardır. Ülke büyük bir depremle şiddetle sarsılacaktır. Gog’un adamları salgın hastalık, kan, sağanak yağmurlar, dolu, ateş ve ateşli kükürtle dehşete düşeceklerdir (17-23. ayetler).

Tanrı halkının düşmanlarının yıkımı bize, Rab’bin Yeşaya 54:17’deki vaadini hatırlatır: “Sana karşı yapılan hiçbir silah işe yaramayacaktır. RAB’be kulluk edenlerin mirası şudur...”

39:1-6   Gog ordusu İsrail dağlarında müthiş bir yıkımla karşılaşacaktır. 3’üncü ayette yay ve oklardan söz edilmesi, gelecekteki orduların ilkel silahlar kullanarak geriye gidecekleri anlamına gelmez; ama olasılık dışı değildir. Birinin aklına, “Bir ulus neden böyle yapsın?” sorusu gelebilir. Buna verilecek yanıt, çeşitli askeri güçlerin yıllardır tank, uçak gibi silahları bütünüyle etkisiz kılacak icatlar üzerinde çalıştıkları gerçeğidir. Eğer bu konuda başarı sağlanırsa, savaşlarda tekrar atların ve mekanik olmayan silahların kullanımı gerekli hale gelebilir.

Öte yandan, S. Maxwell Coder, bu İbranice sözcüklerin modern silahları kapsaması konusunda yeterince esnek olduğunu düşünür. Oklar ve yaylar, hareket eden düzenekler ve güdümlü mermiler anlamına gelebilir. 38:4’deki “atlar” (fırlatılanlar), tank ya da helikopterler gibi araçlar olabilir. 39:9-10’daki silahların tahtadan yapılmış olması gerekmez. Sözcük, akaryakıt ve roketlerin ilerlemesini sağlayan askeri donanım anlamına gelebilir.37

39:7-8   Rab kutsal adını o gün haklı çıkaracaktır.

39:9-10   İsrailliler, Goglar’ın dağlara yayılmış silahlarını yakacak ve yedi yıl boyunca yakıt sağlayacaklardır. Kamp ateşi yakmak için tarla ya da ormandaki ağaçlara ihtiyaç duymayacakları gerçeği, bol ve terk edilmiş silahların gerçekten tahtadan yapıldıkları görüşünü destekler görünmektedir.

39:11-16   Cesetlerin gömülmesi, Lut Gölü’nün doğusundaki Hamon-Gog (Gog’un kalabalığı) Vadisi’nde gerçekleşecektir. Bu görev yedi ay sürecektir.

39:17-20   Atlıların ve arabalıların cesetleri kuşlar ve yabanıl hayvanlar için büyük bir yiyecek şenliği olacaktı.

39:21-24   O gün uluslar, İsrail’in sürgün edilmesine murdarlıklarının ve günahlarının yol açtığını bileceklerdir.

39:25-29   İsrail’in yenilenmesi tam olacaktı. İsrail halkı utançlarını unutacak, üzerlerine Kutsal Ruhu’nu döken Rab’bi tanıyacaktı.

Hezekiel’in Tapınağı

V. BİN YILLIK DÖNEMDEN SAHNELER (40-48. Bölümler)

1. Bin Yıllık Dönemde Tapınak (40-42. Bölümler)

Bu ve bunu izleyen iki bölüm, Yeruşalim’de yapılacak olan tapınağın ayrıntılarını verir. Tanımlamaların çoğunun anlaşılmasının güç olduğunu kabul ediyoruz, ama genel taslak anlaşılabilir. Paul Lee Tan şöyle yazar:

Birebir açıklama yanlısı olmayan yorumcular bu peygamberliğin kiliseyi simgelediğini düşünürler. Ancak Hezekiel Kitabı’ndaki bu en büyük peygamberlik, tanımlamaları, ayrıntıları ve bin yıllık döneme ait tapınağın ölçülerini içerir. Bütün bunlar öylesine geniştir ki, aslında, Süleyman’ın tarihsel tapınağı için olduğu kadar bu tapınak için de bir skeç yazılabilir. F. Gardiner, Ellicott’un, “Kutsal Kitap Yorumu” adlı eserinde, bin yıllık döneme ait tapınaktaki düzenin –olasılığı inkâr edilse de– kaba taslak resmini yapmakta başarılı olmuştur. Bu, Alva J. McClain’i, “Esinlenmemiş bir yorumcu, mimari plandan bir anlam çıkarabiliyorsa, hiç kuşkusuz gelecekte Tanrı’nın rehberliği altında çalışacak olan işçiler, binayı di-kerken sorunla karşılaşmayacaklardır” yorumunu yapmaya teşvik etmiştir.38

1. Ölçü Değnekli Adam (40:1-4)

Giriş ayetlerinde Hezekiel’e, Yeruşalim kenti ve bin yıllık dönemdeki tapınağa ilişkin bir görüm verilir. Yeruşalim tutsak edildikten on dört yıl sonra, Hezekiel Tanrı tarafından bir görümle alınarak çok yüksek bir dağın üstüne konulur. Kendisine tunca benzeyen bir adam aracılığıyla Yeruşalim kentinin ve bin yıllık dönemdeki tapınağın bir görümü gösterilir. Peygambere, zihnine gördüğü her şeyi yerleştirmesi ve bunları İsrail evine duyurması buyrulur. Bundan sonraki bölümlerde Hezekiel’in yapacağı budur.

2. Dış Avlunun Doğu Kapısı (40:5-16)

Tapınak doğu ve batı yönlerinde yerleştirildiği için, girişi Doğu Kapısı’ydı. Bu kapıyla mimari tanımlama başlar. Önce, tapınağın çevresindeki duvarlar ölçülür (5. ayet). Sonra, bu dış avlunun Doğu Kapısı tanımlanır (6-16. ayetler).

3. Dış Avlu (40:17-19)

Mozaik şeklinde olabileceği düşünülen (2.Tarihler 7:3 ve Ester 1:6’da olduğu gibi) taş yolun karşısında otuz oda bulunmalıydı.

4. Dış Avlunun Diğer İki Kapısı (40:20-27)

Dış avlunun kuzeye bakan kapısı, eyvanları ve hurma ağacı motifleriyle, Doğu Kapısı gibi olmalıydı. Güneye bakan kapı da aynı ölçü ve yapıya sahipti. Batıya bakan kapı yoktu.

5. İç Avluya Açılan Üç Kapı (40:28-37)

İç avlunun da üç kapısı vardı: Güney Kapısı (28-31. ayetler); doğuya bakan ikinci bir kapı (32-34. ayetler); ve bir Kuzey Kapısı (35-37. ayetler).

6. Kurban İçin Donanım (40:38-43)

Girişteki sekiz masa kurban edilecek hayvanlar için Kuzey Kapısı’na yerleştirilecekti. Aynı zamanda yontma taştan yapılmış dört masa, yakmalık sunu için kullanılacaktı. Kurbanların kesiminde kullanılan aletler ve duvarlara çifte çengellerle asılmış donanımlar orada bulunuyordu.

7. Kâhinlerin Odaları (40:44-47)

Biri güneye diğeri kuzeye bakan odalar, ezgiciler için hazırlanacaktı. İlki, tapınaktan sorumlu olan kâhinler için; kuzeye bakan oda ise, sunaktan sorumlu olan kâhinler (Sadokoğulları) içindi.

8. Tapınağın Girişi (40:48-49)

Tapınağın sundurması ya da girişi, Süleyman’ın tapınağında olduğu gibi tasarlanmıştı. Bu yapıdaki sütunlar bize, Yakin ve Boaz adındaki sütunları hatırlatmaktadır (1Kr.7:21).

40’ıncı bölüm, öncelikle tapınağı çevreleyen bölgeyle ilgilidir; 41’inci bölüm ise tapınağı tanımlar.

40-43’üncü bölümlerdeki ayrıntılı ölçüler, hizmetlerimizde Tanrı’nın tasarılarına göre hareket etmemizi hatırlatır (Çık.25:40). Eğer bu fiziksel bir bina değilse, titiz ölçüler anlamsızdır. Yalnızca bir imâ, böylesine bir mimari titizliğe sahip olamazdı. Aynı zamanda ölçüler yalnızca simgesel olsalardı, hiç kimsenin tapınağın çeşitli kısımları hakkında doyurucu açıklama vermesi mümkün olamazdı.

9. Kutsal ve En Kutsal Yer (41:1-4)

Kutsal yerin ölçüleri Süleyman’ın tapınağınınkiyle aynı ve çöldeki çadırdan iki kat daha geniş olmalıydı. Tunca benzer adam, Hezekiel’i Kutsal Yer’e götürdü, ama En Kutsal Yer’e yalnızca kendisi girdi. Bu, bize eski tapınak ve çadıra giriş konusundaki sınırlamaları hatırlatır (Bk. İbr.9:8-12; 10:19). Eski tapınağın çift katlı bölmesi, görünüşe göre bin yıllık dönemdeki tapınakta da yer alacaktı.

10. Yan Odalar (41:5-11)

Tapınak çok büyük ve geniş yapılacaktı; her katta otuz oda bulunacak ve tamamı üç kat olarak inşa edilecekti. Katların büyüklükleri, yukarı çıktıkça genişleyecekti. Büyük olasılıkla alt kattan orta kata, oradan da üst kata merdivenle çıkılacaktı (7. ayet).

11. Tapınağın Batısındaki Yapı (41:12)

Tapınağın batısındaki açık alana bakan bölümde, yetmiş arşın uzunluğunda, doksan arşın eninde ayrı bir yapı olacaktı. Bu yapının amacı belirtilmemiştir.

12. Tapınağın Ölçüleri (41:13-15a)

Hezekiel’in rehberi, tapınağın uzunluğunu da enini de yüz arşın olarak ölçtü.

13. Tapınağın İç Dekorasyonu ve Döşenmesi (41:15b-26)

İç tapınakta, her iki yanda koridorlar, kapı eşikleri ve kafesli pencereler bulunmalıydı.

Keruv ve hurma ağacı motifleri, tapınağın içini sırayla birbirini izleyerek süsleyeceklerdi. Tanrı’nın kutsallığından söz eden Keruv (Bk. Yar.3), bir hurma ağacına bakan genç bir aslan yüzüne ve diğer hurma ağacına bakan bir insan yüzüne sahipti. Hurma ağaçları, Kutsal Yazılar’da zafer ve doğruluğun simgeleridir.

Ağaçtan yapılması gereken sunak, Hezekiel’in rehberi tarafından, “RAB-bin önündeki masa budur” olarak adlandırılır.

Tapınağın çift kanatlı iki kapısı üzerinde yine Keruv ve hurma ağacı oymaları bulunmalıydı.

Dış giriş, ağaçtan asma tavanla örtülecekti.

Burada perde, sandık ya da başkâhinden söz edilmez. Perde Golgota’da ikiye ayrılmıştı. Sandık simgesi Mesih’te yerine gelmişti. Büyük başkâhin, Mesih’ti.

14. Kâhinlerin Odaları (42:1-14)

Kâhinlerin, tapınağın hem kuzeyine hem de güneyine yerleştirilmiş odaları olacaktı. Kâhinler en kutsal sunuları bu odalarda yiyecekler ve hizmet ederken giydikleri kutsal giysileri de yine bu odada bulunduracaklardı.

15. Dış Avlunun Ölçüleri (42:15-20)

Dış avlunun dört yanının her biri beş yüz arşın olmalıydı. 20’nci ayette sözü edilen duvar, kutsal olanı kutsal olmayandan ayırırdı; biz buna, Tanrı’ya ayrılmış ve dünyasal olan diyebiliriz. Duvar, tapınma ve her günkü sıradan ilişkiler arasındaki farklılığı dile getirir.

2. Bin Yıllık Dönemde Tapınma (43, 44. Bölümler)

43:1-5   Daha önce Hezekiel Kitabı’nda (11:23), Rab’bin görkeminin Yeru-şalim’deki tapınağı terk ettiğini görmüştük. Ama İsrail’in Tanrısı’nın yüceliği, egemenlik sürmek üzere gelen Rab İsa’nın kişiliğinde geri dönecektir.

43:6-9   Sonsuza kadar halkının arasında oturacaktır; bundan böyle ruhsal fahişelik (putperestlik) yapılmayacak ve tapınak bölgesinde iğrenç uygulamalar olmayacaktır.

43:10-12   İsrail halkı yaptıklarından utandığında, yeni tapınağın tasarı, düzenleme ve giriş çıkışlarını görecektir. Tövbe eder etmez, Tanrı onlara yeni

umut verecektir (bizler de, biri tövbe ettiğinde aynı şekilde karşılık vermeliyiz). Halka, tapınağın inşa edileceği dağın tepesini çevreleyen alanın çok kutsal olacağı söylenmeliydi.

Rab’bin yüceliğinin gerçek görünüşü, günahlarımızdan utanmamızı sağlar (10. ayet):

Petrus’u eriten bakış,

İstefanos’un gördüğü yüz,

Meryem’le ağlayan yürek,

Bizi putperestlikten arındıracaktır.

– Yazarı bilinmiyor.

43:13-17   Çıkıntılı bir düzlüğe benzeyen sunağın ölçüleri verilir. Sunak ocağı, sunağın kurban yakılan üst bölümüdür. Üst bölümden yukarıya doğru dört boynuz uzanacaktır. Bu sunağın alışılmamış özelliği, basamaklarının olmasıdır; bu daha önceki tapınaklarda yasaklanmıştı. Bu sunak öyle yüksek olacaktı ki, yukarı çıkabilmek için doğuya bakan basamaklara ihtiyaç duyulacaktı.

43:18-27   Burada, sunağı kanla arındırmak için düzenlenecek tören anlatılır. Bu tören yedi gün sürecektir. İsrail halkının tapınmasının önemi, çeşitli Eski Antlaşma metinlerinde görünür: Mısır’dan Çıkış 29:37; Levililer 8:11, 15, 19, 33; 1.Krallar 8:62-65; 2.Tarihler 7:4-10. Bu dinsel törenlerden sonra, sekizinci gün düzenli sunular başlayacaktır.

Bölüm teşvik edici bir notla son bulur: Tanrı, yalnızca halkının sunularını kabullenmekle kalmayacak, halkın kendisini de kabul edecektir.

O günlerde kâhinlerin Sadokoğulları olacağına dikkat edin (19. ayet). Bu onur kendilerine, büyük olasılıkla Sadok’un Davut ve Süleyman’a gösterdiği değişmez sadakat nedeniyle verilmişti.

44:1-3   Dış avlunun Doğu Kapısı sürekli kapalı kalmalıydı, çünkü RAB tapınağa döndüğünde, bir daha asla oradan ayrılmayacaktı. Kapının girişinde yalnızca önder oturabilir ve orada kutsal yiyeceği yiyebilirdi. Bazıları, bu önderin Mesih’in kendisi olduğunu düşünürler, diğerleri ise Mesih’in altında vekillik ederek hizmet edecek olan Davut’un soyundan gelen biri olduğunu ileri sürerler. Ancak, F. W. Grant, önderin Mesih olamayacağını, çünkü önderin oğulları olacağını (46:16) ve kendisi için günah sunusu sunacağını (45:22)39 ileri sürer.

44:4-9   Rab, Hezekiel’i tapınağın önüne getirdiğinde peygamber, evin içini dolduran Rab’bin yüceliğini görerek yüzüstü yere düşecekti. 4’üncü ayet, tapınma toplantılarında, Rab’bin yüceliğinin tapınanları O’nun önünde yüzüstü yere düşürecek kadar güçlü ve tutkulu bir arzu yaratması gerektiğini belirtir.

Rab Hezekiel’e, tapınakla ilgili yeni kurallara ilişkin çok dikkatli olmasını buyurdu; tapınağın girişi ve çıkışları (5. ayet) ve tapınağa yabancıların girişinin yasaklanması konusunda Hezekiel’i uyardı (6-9. ayetler).

44:10-16   Bundan sonra, hizmet işi için bir zamanlar putperestliğe kapılmış olan Levililer atanacaktı. Sadokoğulları yalnızca kâhinler olarak hizmet edebilir, Rab’be yaklaşabilir ve hizmet edebilirlerdi. Sadokoğulları Davut’un ege-menliği sırasındaki sıkıntı zamanlarında sadık kalmışlardı (2Sa.15:24; 1Kr.1:32; 2:26, 27, 35). Levililer’in kâhinlik hizmeti geçici olarak durdurulmuştu. Çünkü Eli ailesini lanetlemişti ya da krallar zamanındaki sadakatsizlik nedeniyle kâ-hinlik hizmetlerine engel olunmuştu. Bütün bunlardan, günahın acı sonuçları ol-duğunu ve sadakatin ödüllendirileceğini öğreniriz.

44:17-19   Kâhinlerin yünlü değil, keten giysiler taşımaları istenecekti. “Giysilerin kutsallığını halka geçirmesinler” (19b. ayet) ifadesi, kutsal yerin yalnızca törensel bir kutsallık için ayrıldığına ve kâhinlerin düzenli görevlerine yer vermediğine işaret eder (Çık.29:37; 30:29; Lev.6:18, 27; Hag.2:10-12).

44:20-22   Saçların kesilip düzeltilmesi, şarap içme sınırlamaları ve kâhinlere uygun evlilik buyrukları verilir.

44:23-24   Sadokoğulları, aynı zamanda Tanrı halkına kutsal olan ve olmayan arasındaki farkı gösterecek öğretmenler ve yargıçlar olarak hizmet edeceklerdi.

44:25-27   Bir ölünün bedenine dokunmaları gerektiğinde, bazı temizlik törenlerini yerine getirmeleri koşulu vardı.

44:28-31   Rab’be adanmış şeyler aracılığıyla destekleneceklerdi. Rab onların mirası olmak istiyordu, yeryüzünde hiçbir şeye sahip olmayacaklardı. Bu, Tanrı hizmetkârları için bugün de geçerlidir; Tanrı bütün doyumu kendisinde bulmamızı ister. Böylece dünyasal bağımlılıklardan özgür oluruz. Pavlus gibi her durumda hoşnut olmayı öğrenebiliriz (Flp.4:11). Tüm bunları öğrenmemiz gerekir, çünkü bu şeyler herkes için kendi kendine oluşmaz. Rab’bin önünde alçalmış biri şöyle diyebilir: “İstemem senden başkasını yeryüzünde... Tanrı yüreğimde güç, bana düşen paydır sonsuza dek” (Mez.73:25-26).

3. Bin Yıllık Dönem Yönetimi (45, 46. Bölümler)

45:1   İsrail ülkesinin ortasında Rab için kutsal bir bölge ayrılacaktı. Bu bölgenin ölçüleri şöyledir: Uzunluğu 25.000 arşın, genişliği 20.000 arşın.

45:2-5   Bu bölge, iki uzun ve dar alana bölünecekti. Üst yarısında Kutsal Yer bulunacak, bu yer aynı zamanda kâhinlere ait olacaktı. Alt yarısı ise Levililer’e ayrılmıştı.

45:6   Karenin altında üçüncü bir uzun ve dar alan olacak ve bu sıradan yerde Yeruşalim kenti bulunacaktı.

45:7-8   Bu karenin doğu ve batısına kadar olan bütün ülke, toprağın sınırlarına dek, öndere ait olacaktı.

45:9-12   İsrail önderleri adil ve dürüst davranmalı (9. ayet), doğru terazi ve ölçekler kullanmalıydılar.

45:13-17   Bu ayetlerde, halka İsrail’deki öndere ürünlerinin belirli bir yüzdesini sunmaları buyrulur. Bu sunularla kurbanlar ve kutlama günleri için destek sağlanacaktı.

45:18-20   İlk ayın onuncu gününde Kutsal Yer temizlenmeliydi. Aynı ayın yedinci gününde halk yanlışlıkla ya da bilgisizlikten ötürü işledikleri günahlarından temizlenmeliydiler.

45:21-25   Fısıh Bayramı, ilk ayın on dördüncü gününde, çardak bayramı yedinci ayın on beşinci gününde kutlanmalıydı.

Burada Pentikost şenliğinden, Boru Çalma Günü’nden ya da Kefaret Gü-nü’nden söz edilmemektedir.

Bütün bu tören ve kutsal günlere baktığımızda, Mesih’e bizim yerimize işleri tamamladığı ve ilk ve son kez kurban olduğu için minnettar olmalıyız!

BİN YILLIK DÖNEMDEKİ KURBANLAR ÜZERİNE ARASÖZ

Hezekiel 43:20, 26; 45:15, 17’de, bazı sunuların kefaret etme amacıyla sunulacakları özellikle belirtilir. Bu, İbraniler 10:12’yle nasıl uyuşabilir? “Oysa Mesih günahlar için sonsuza dek geçerli tek bir kurban sunduktan sonra Tanrı’nın sağında oturdu.” Ya da İbraniler 10:18 ile nasıl bağdaşabilir? Bunların bağışlanması durumunda artık günah için sunuya gerek yoktur.

Eski Antlaşma’da kullanılan anlamıyla “kefaret” (örtme) sözcüğü, asla günahları bir kenara koymak anlamına gelmez. İbraniler 10:4 bize şunu hatırlatır: “...boğalarla tekelerin kanı günahları ortadan kaldıramaz.” Tam aksine, kurbanlar halka her yıl günahlarını hatırlatır (İbr.10:3). Bu durumda kefaret sözcüğünün anlamı ne olabilir? Kurbanların, dışsal törensel bir temizlik sağladıklarını belirtir. Halk için törensel bir arınma sağlar. Tanrı’yla paydaşlık kurmalarını ve tapınmak için yaklaşabilmelerini sağlar. Kurbanlar, sunak gibi cansız şeyler için bile kefaret etmişlerdir (Çık.29:37); sunağın günahları bağışlayacağı düşünü-lemezdi. Anlatılmak istenen, sunağın törensel olarak temizlendiği ve böylece Tanrı’ya hizmet için uygun hale getirildiğidir.

Yanlışlıkla işlenen günahın, bağışlanmasını kefaretle bağlantılı olarak okuduğumuzda (Lev4:20), akla gelen tek şey kişinin tapınmak için yaklaşabilmesi amacıyla törensel kirliliğin uzaklaştırılmasıdır.

Günümüzde kefaret sözcüğü çok daha geniş ve derin bir anlam taşır. Örneğin, bizi günahlarımızdan özgür kılarak Tanrı’yla barıştıran Mesih’in yaptığı kutsal işin tamamını tanımlamak için kullanılır. Ama Kutsal Kitap’ta asla bu anlama gelmez (Rom.5:11). Kefaret sözcüğü, diğer bazı çevirilerde olduğu gibi barışma40 olarak anlaşılmalıdır.

İsrail tarihindeki kurbanlar, Mesih’in mükemmel ve tam kurbanlığını dört gözle bekliyorlardı. Bin yıllık dönemdeki kurbanlar, Mesih’in çarmıhtaki işini anacaklardır. Rab’bin Sofrası gibi, İsrail için bir anı, anımsama kaynağı olacaklardır.

İbraniler’deki bölümler, gelecekte kurban töreni yapılması gerektiğini göstermezler. Ancak, gelecekteki kurbanların geçmişteki kurbanlar gibi günahları asla etkili bir şekilde ortadan kaldıramayacağı konusunda ısrarlıdırlar.

46:1-8   1-8’inci ayetler bize, önderin Şabat ve Yeni Ay Günü sırasında sunularını getirdiğinde, tapınmak için iç avlunun Doğu Kapısı’nda nasıl durması gerektiğini anlatır (6. ayet). Önder, iç avluya giremez. Halk önderin

arkasında ayakta durmalı, kâhinler kurban sunarken tapınmalıdır. Ne önder ne de halk iç avluya giremezler.

Bin yıllık dönemde İsrail, bir ulus olarak geçmişte asla göremediği Mesih’i, sunularda görecektir.

46:9-10   Halk, girdikleri kapının karşısındaki kapıdan çıkarak dış avludan ayrılmalıdır. Önderin hareketlerini izlemelidirler.

46:11-18   11 ve 12’nci ayetlerde önderin özgür iradesiyle sundukları tanımlanır; 13-15’inci ayetlerde, günlük kurbanlardan söz edilir. Önderin mülküne saygı duyan yasalar onu, mülkü tamamıyla kaybetmekten ya da mülke adil olmayan biçimde eklemeler yapılmasından korur.

46:19-24   Kâhinler ve halkın kullanmaları için mutfaklar sağlanmıştır.

Ç. Bin Yıllık Dönemdeki Ülke (47, 48. Bölümler)

1. Tuzlu Suların Tatlı Suya Dönüşmesi (47:1-12)

Hezekiel, bir görümde, tapınağın kapı eşiğinin altından, sunağın güneyinden aşağıya akan bir ırmak gördü. Irmak, Doğu Kapısı’nın güneyinden akarak Lut Gölü’ne dökülüyordu. Göle döküldüğünde sular tatlı suya dönüşecek ve içinde çok sayıda balık olacaktı. Yates bu konuda şunları yazar:

Yaşam suyu, Eski Antlaşma’da gözde bir figürdür. Kurak bölgelerde yaşamın sürebilmesi için suya gereksinim duyulur. Hezekiel’in gördüğü bu ırmak tapınaktan akarak, Arava bölgesinin kıraç topraklarını suluyordu. Suları giderek yükselen bir ırmaktı. Gittiği her yere yaşam, sağlık ve bol ürün götürüyordu. Bu, ihtiyaç duyulan tek çözümdür. İsa, bu figürü, kuyu başındaki kadınla konuşurken bir temel olarak kullanmıştı (Aynı zamanda Mezmur 1:3; 46:4; Yoel 3:18; Ze-keriya 14:8; Yuhanna 4:7-15; 7-38; Vahiy 22:1-2).41

Bu ırmak, bereketin çarpıcı bir örneğidir. Geniş bir alana yayılmıştır, ama eksik noktası vardır (11. ayet); Mesih’in bin yıllık egemenliği sırasında akacaktır. Tanrı tapınakta oturacak ve bu nedenle, ırmak giderek artan bir bereket pınarı olarak diğer yerlere ulaşacaktır. Tanrı bugün bedenlerimizde yaşar (1Ko.6:19), bu nedenle çevremizdekilere bizden bir bereket ırmağı akmalıdır (Yu.7:37, 38). “Eğer bir kişi Kutsal Ruh’la doluysa ve yaşamı diğer insanlara bereket oluyorsa, Tanrı’nın işi yürür.” Bereket üretecek olan koşulları yerine getirmek için ne büyük bir mücadele çağrısı!

Irmak aktığı her yere yaşam getirecektir. Bu, Kutsal Ruh’un yaşam veren hizmetinin canlı bir örneğidir.

2. Ülkenin Sınırları (47:13-23)

47:13-20   Bu ayetlerde ülkenin gelecekteki sınırları verilmiştir.

Hezekiel’in, ülkenin sınırını çizen bir nehir olarak Şeria’dan (18. ayet) söz etmesi bir hata olamaz; ülkenin Fırat’ın doğusuna kadar genişleyeceğinden kuşkusu yoktu (Yar.15:18). Burada, Filistin’in ilk işgaline işaret ediyor olabileceği gibi, Şeria’nın doğu sınırlarının yalnızca bir bölümünü biçimlendirdiğini belirtiyor olması da olasıdır. Sınırların devamı Fırat boyunca kuzeydoğuya ulaşıyor-du. İkinci açıklama daha az beğenilir, ama Hezekiel’in tanımlaması böylesine ayrıntılı olduğundan ve Fırat’tan hiç söz etmediğinden, üzerinde düşünmeye değer bir açıklamadır.

47:21-23   Ülke İsrail oymaklarına göre, her oymağa bir pay verilerek bölünecek, yabancılar da bu mirasın dışında tutulmayacaklardır.

3. Ülkenin Bölünmesi (48. Bölüm)

48:1-7   Ülke, Akdeniz’den, ülkenin doğu sınırına kadar yatay, dar ve uzun bir arazi olarak bölünecektir. Kuzeydeki dar ve uzun arazi Dan oymağına ayrılmıştır (1. ayet). Sonra bunun altında Aşer (2. ayet), Naftali (3. ayet), Ma-naşşe (4. ayet), Efrayim (5. ayet) Ruben (6. ayet) ve Yahuda (7. ayet) yer ala-caktır.

48:8-22   Güney Yahuda, önderin payı olarak ayrılacaktır. Bu paya kutsal kent ve Yeruşalim de dahildir. Bu “kutsal bölge” geniş bir kare bölge olacak ve Lut Gölü’nün kuzey kısmıyla sınırı olacaktır. Yatay, dar ve uzun üç araziye bölünecek, kuzey kısmı kâhinlere ayrılacak, ortasında bin yıllık dönemdeki tapınak bulunacaktır. Ortadaki yatay, dar ve uzun arazi Levililer için, güneydeki dar ve uzun arazi ise sıradan insanlar için ayrılmıştır. Karenin doğu ve batısında kalan toprak öndere ait olacaktır.

48:23-27   Sonra kutsal bölgenin güneyi, Benyamin (23. ayet), Şimon (24. ayet), İssakar (25. ayet), Zevulun (26. ayet) ve Gad oymaklarına pay olarak verilecektir.

48:28-35   Yeni Yeruşalim kentinin on iki kapısı olacak, her bir yanda üç kapı bulunacak, kapıların her biri İsrail’in on iki oymağına ait olacaktır. Adı: Yahve şamma –RAB ORADA– olacaktır.

Bu isim bize Tanrı’nın yüreğinde daima var olan bir şeyi hatırlatır: Tanrı yaratıklarını öylesine çok sevmektedir ki, onları daima yakınında tutmayı planlamıştır. Daima arar ve sorar: “Neredesin?” diyerek tövbe ve imana davet eder. Tanrı Oğlu olarak, bizler için ölmek üzere yeryüzüne bile inmiştir. Arzusu yerine gelecektir: İnsan O’nun yüreğine yakın olacaktır. Kaybolanların arayışına katılabilir, yeryüzünde O’nun yüreğine yakın yaşarken kaybolanlarla ilgilenebiliriz. Bu, Tanrı’nın bizler için isteğidir.

Hezekiel Kitabı’yla ilgili yorumumuzu, bir Eski Antlaşma araştırmacısı olan İbrani asıllı Hıristiyan, Charles L. Feinberg’in bir özetiyle kapatıyoruz:

Bu eşsiz önbildiri, Tanrı’nın yüceliğinin bir görümüyle başladı ve yüceltilmiş Yeruşalim’in Kenti’nde Rab’bin yüceliğinin tanımlanmasıyla sona ermektedir. Hezekiel, Vahiy Kitabı’nı kaleme alan Yuhanna gibi, kutsal ve yüce Tanrı’nın insanla birlikte oturduğu sonucuna varır. Tarihte bunun ötesinde daha büyük bir hedef yoktur. Tanrı’nın en büyük hedefi, insanla bir arada yaşamaktır.42

DİPNOTLAR

1 (Giriş) Gleason Archer, A Survey of Old Testament Introduction; “Ezekiel”

2 (Giriş) John B. Taylor, Ezekiel: An Introduction and Commentary, Tyndale Old Testament Commentaries, s.14-16.

3 (Giriş) Albert Barnes, The Bible Commentary, Proverbs-Ezekiel, s.302.

4 (1:4-28a) Bu dört yüz, geleneksel görüşe göre, İncil’in ilk dört bölümündeki Rab-bimiz’in dört portresiyle bağlantılıdır: Matta – aslan (Kral Mesih); Markos – öküz (Hizmetkâr Mesih); Luka – insan (Mükemmel İnsan Mesih), Yuhanna – kartal (Tan-rı Oğlu Mesih). Kutsal Kitap Yorumu’nun Yeni Antlaşma Serisi’ne bakınız, Müj-deler’e Giriş, s.15.

5 (1:4-28a) Masoretik metni izleyen bir çeviri, “Geldiğimde” ifadesini kullanır. Aynı metin sorunu konusunda bir başka çeviride ise şunlar yer alır: “Günahları nedeniyle Yeruşalim Kenti’ni yok etmek için gelenin Hezekiel olmadığı açıktır. Gelen, Rab-bin kendisidir. İfadenin geçtiği koşullar ve çevre temel alındığında, altı elyazması kitabın bazılarında Tedotçu görüşe ve Vulgata’ya göre, en iyi okunuş, “O, kenti yok etmek için geldiğinde” ifadesidir. Olası, belki de tercih edilen bir karşılık, tartışılan sözcüğün son harfini, “Rab” için iyi tanınan bir kısaltma olarak okuyarak, “Rab, kenti yok etmek için geldiğinde” ifadesinde karar kılmaktır. The New Scofield Study Bible, New King James Version, s.995.

6 (1:28b - 2:7) İngilizce bir çeviri, eril cins yönelimli, oğul ve insan sözcüklerinden kaçınmak için, ‘insanoğlu’nu, ‘ölümlü’ olarak yorumlar; bu, Rabbimiz ve Daniel’in kullanımı arasındaki bağlantıyı belirsizleştirir.

7 (1:28b - 2:7) Taylor, Ezekiel, s.60.

8 (1:28 - 2:7) A.g.e.

9 (3:12-15) Kyle M. Yates, Preaching from the Prophets, s.181.

10 (9:4) Charles Lee Feinberg, The Prophecy of Ezekiel: The Glory of the Lord, s.56.

11 (9:4) A.g.e.

12 (11:16-21) Yates, Prophets, s.182.

13 (11:22-25) George Williams, The Student’s Commentary on the Holy Scriptures, s.579.

14 (13:1-3) Denis Lave, The Cloud and the Silver Lining, s.53-62.

15 (13:8-16) A. B. Davidson, The Book of the Prophet Ezekiel, s.88.

16 (13:8-16) Rab, Ferisiler’e, benzeri (hatta daha da kötü!) bir unvanla seslenir: “Ba-danalı mezarlar” (Mat.23:27).

17 (16:44-52) Feinberg, Ezekiel, s.91.

18 (17:22-24) Carl F. Keil, “Ezekiel,” Biblical Commentary on the Old Testament, XXI; 244, 245.

19 (21:25-27) Matthew Henry, “Ezekiel,” Matthew Henry’s Commentary on the Whole Bible, IV; 878, 879.

20 (22:23, 24) Taylor, Ezekiel, s.168, 169.

21 (22:25-31) A.g.e., s.169. Bu eski Grekçe çeviri, bazen geleneksel İbranice (Ma-soretik) metinlerin dışındakiler yerine orijinal İbranice okumaları alır. İngilizce bir

çevirinin 24 ve 25’inci ayetlere ilişkin dipnotlarında, diğer eski çevirilerdeki oku-malarla birlikte iki örnek verirler.

22 (23:5-10) Sahte tapınma için rakip bir yerde ısrar edilir. Samiriyeli kadın, Yuhanna 4:20’de, Rabbimiz’in önünde “Mezhepsel farklılıklarını” savunuyor gibidir.

23 (26:3-11) Egemenliğine boyun eğmeleri için pek çok kralı zorladığından, Nebu-kadnessar’a bu unvan verilmiştir.

24 (26:3-11) Feinberg, Ezekiel, s.149.

25 (26:12-14) W. M. Thomson tarafından, The Land and the Book adlı eserden alıntı yapılmıştır, s.155.

26 (26:15-21) Peter Stoner, Science Speaks, s.76.

27 (28:11-19) Feinberg, Ezekiel, s.161, 162.

28 (30:13-19) Bu, Vali Gedalya’nın öldürülmesinden sonra Yeremya’nın götürüldüğü ünlü sınır kentidir (Yer.43:7; 44:1).

29 (34:1-6) Yates, Preaching, s.183.

30 (34:11-16) D. L. Moody, Notes from My Bible, s.90.

31 (34:11-16) Washington, D.C.’de bulunan bağımsız bir Protestan “piskopos” 1950’lerde Eski Antlaşma Tanrısı’na, “Zorba” diyerek hakaret etmiştir.

32 (34:11-16) Taylor, Ezekiel, s.220, 221.

33 (34:17-24) David Baron, The Shepherd of Israel, s.8, 9.

34 (36:24-29a) Keil, “Ezekiel,” s.110.

35 (37:1-8) Yates, Preaching, s.184.

36 (38:1-16) İbranice Roş sözcüğünü, “baş” anlamında bir sıfat yapan ve “önder” ola-rak nitelendiren İngilizce bir çeviri, Latince Vulgata ve Aramice Targum’u temel alır ve yeterince titiz değildir. Şaşırtıcılığına rağmen bu çeviri, başka bir İngilizce çeviride de yer alır. Belki de bu, Roş sözcüğünü, insanların Rusya olarak anlaya-cakları korkusundan kaynaklanır. Ancak, Roş’u uygun bir isim olarak kabul etmek, ifadenin hangi alana uyarlanacağı konusunu açığa kavuşturmaz. Rusya’yı belirtiyor olabilir, ama belirtmiyor da olabilir. Tarihçi ve coğrafyacıların çoğu, Meşek ve Tuval’i, bugün Türkiye sınırları içinde yer alan bölgeler olarak nitelerler.

37 (39:1-6) S. Maxwell Coder, “That Bow and Arrow War,” Moody Monthly, April 1974, s.37.

38 (40: Giriş) Paul Lee Tan, The Interpretation of Prophecy, s.161.

39 (44:1-3) F. W. Grant, “Ezekiel,” The Numerical Bible, IV:273.

40 (Arasöz) 1611’de Kefaretin anlamı “barışma” idi. Zamanında dilimizdeki (İngilizce) doğru çeviri buydu, ama dilimiz (İngilizce) elbette 1600’lerden bu yana büyük değişime uğramıştır.

41 (47:1-12) Yates, Preaching, s.184.

42 (48:28-35) Feinberg, Ezekiel, s.239.

BİBLİYOGRAFYA

Alexander, Rahlp, Ezekiel. Everyman’s Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1976.

Davidson, A. B. The Book of the Prophet Ezekiel. The Cambridge Bible for Schools and Colleges. Cambridge: The University Press, 1900.

Feinberg, Charles Lee. The Prophecy of Ezekiel: The Glory of the Lord. Chicago: Moody Press, 1969.

Grant, F. W. “Ezekiel.” Numerical Bible. 4.cilt. Neptune, N.J: Loizeaux Bros, 1977.

Henry, Matthew. “Ezekiel.” Matthew Henry’s Commentary on the Whole Bible, 4.cilt.  McLean, VA: MacDonald Publishing Company, n.d.

Keil, C. F. “Ezekiel.” Biblical Commentary on the Old Testament. 22 ve 23. ciltler. Yeni Basım. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Co., 1971.

Mills, Montague S. Ezekiel: An Overview. Dallas: 3E Ministries, n.d.

Tatford, Frederick A. Dead Bones Live: An Exposition of the Prophecy of Ezekiel. Eastbourne, East Sussex: Prophetic Witness Publishing House, 1977.

Taylor, John B. Ezekiel: An Introduction and Commentary. The Tyndale Old Testament Commentaries. Downers Grove, IL: InterVarsity Press, 1969.