AĞITLAR

Giriş

“Bu bölüm, günahın bütün çekicilik ve heyecanına rağmen, beraberinde üzüntü, yas, ıstırap, ürünsüzlük ve acının ağırlıklarını getirdiğini sessizce hatırlatır. ‘Yiyelim içelim ve mutlu olalım’ düşüncesinin bir diğer yüzüdür.”

– Charles R. Swindoll

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

Bu küçük kitap Grekçe, Latince, İngilizce ve Türkçe çevirilerde “Ağıtlar” olarak yer alır. Yahudiler bu kitabı; 1, 2 ve 4’üncü bölümlerin ilk İbranice sözcüğüyle (nasıl ya da eyvah olarak çevrilen) belirtirler. Kitap, İ.Ö. 586’da Nebu-kadnessar tarafından yıkılan Yeruşalim konusu ile ilgili beş ayrı ağıttan oluşur.

Büyük olasılıkla akılda kalmasını kolaylaştırmak için şiirlerin satırları İbrani alfabesine göre düzenlenmiştir; ayetler sırasıyla İbrani alfabesinin harfleriyle başlar. Yalnız üçüncü bölümde üçer ayet aynı harfle başlar. 5’inci bölüm İbrani alfabesinde olduğu gibi, aynı sayıda ayete sahiptir (22. ayet), ama akrostiş biçimde yazılmamıştır.

Böyle bir yapıda yazılmış olmasının zorluğuna rağmen kitap, yurtsever olarak yürekten hissedilen üzüntüyü tutkuyla ifade etme konusunda başarılıdır.

II. KİTABIN YAZARI

Ağıtlar Kitabı’nda yazarının adı belirtilmemiştir, ama Yeremya’nın yazdığına inanılır. Bu konudaki inanç 18. yüzyıla kadar tartışılmamıştır.

Ağıtlar Kitabı’nın Grekçe çevirisinde (Septuaginta) şöyle bir giriş cümlesi bulunmaktadır: “İsrail sürgüne gönderildikten ve Yeruşalim viraneye döndükten sonra, Yeremya bu ağıtlarla Yeruşalim için oturup yas tutmuş ve şöyle demiştir...’ (Burada 1’inci bölüm başlar).

Kitabın üslubu, “ağlayan peygamber” düşüncesini akla getirir ve 2.Tarihler 35:25’de, Yeremya ile ağıt ya da yas biçimleriyle bağlantı kurulur. Yazarın olaya tanık olduğu gerçeği ve akla başka bir isim gelmemesi, ağıtları Yerem-ya’nın yazdığı inancını paylaşan geleneksel Yahudi ve Hıristiyan görüşü tara-fından desteklenir.

III. TARİH

Siyon’un viraneliği hakkında ilk ağızdan yapılan tanımlamalar öylesine canlıdır ki, olaydan çok kısa bir süre sonra yazıya geçirilmiş olması mümkündür (İ.Ö. yaklaşık 586 ya da 585). Bu tarihlerde Yeremya henüz Mısır’a gitmemiştir.

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

Yeruşalim’in düşüşü, korkunç bir acı ve sıkıntı dönemiydi. Ağıtlar Kitabı’nın yazılmasının nedeni işte bu felaketti.

Bu kitap, Yeremya’nın önbildirilerine bir tür ek olarak görülebilir. Peygamberin Yeruşalim’in ve tapınağın yıkımından dolayı duyduğu derin üzüntüyü ifade eder. Önbildirilerinin yerine geldiğini görerek mutlu olmak yerine Yerem-ya, halkının çektiği sıkıntılar nedeniyle acı acı ağlar.

Yeremya’nın sözlerini içermesinin yanı sıra, kitapta şu düşüncelere de yer verilmektedir:

1. Sözcülüğünü Yeremya’nın yaptığı Yahudiler’in sağ kalanlarının Babil istilasına tanık olurken duydukları üzüntü.

2. Acı çekmek, kanını dökmek ve Golgota’daki çarmıhta ölmek için gelen Mesih’in ıstırabı (Bk. 1:12).

3. Yakup’un büyük sıkıntısı, sıkıntı döneminden geçmeye çağrılacak olan Yahudiler’in sağ kalanlarının duyacağı üzüntü.

Günah  Istırap (1:8)

Üzüntü  Tövbe (1:20)

Dua  Umut (3:19-24)

İman  Yenilenme (5:21)

Yenilenmeye Giden Yol

Yenilenmeye Giden Yol

ANA HATLAR

I. YERUŞALİM’İN KORKUNÇ YIKIMI (1:1-11)

II. HALKIN ÜZÜNTÜSÜ, İTİRAFI VE DUASI (1:12-22)

A. Ağlayış (1:12-17).

B. İtiraf (1:18, 19)

C. Dua (1:20-22)

III. YERUŞALİM’İ CEZALANDIRAN RAB (2. Bölüm)

A. Tanrı’nın Gazabının Etkileri (2:1-13)

B. Tanrı’nın Gazabının Nedeni – Sahte Peygamberlerin Halkı Yanlış Şekilde Uyarması (2:14)

C. Yoldan Geçenlerin Alay Etmesi (2:15, 16)

Ç. Tanrı’nın Tehditlerinin Gerçekleşmesi (2:17)

D. Tövbeye Çağrı (2:18, 19)

E. Tanrı’nın Merhameti İçin Edilen Dua (2:20-22)

IV. PEYGAMBER SAĞ KALANLARIN ÜZÜNTÜ VE İTİRAFLARINI DİLE GETİRİYOR (3. Bölüm)

A. Tanrı’nın Yargıları (3:1-18)

B. Rab’bin Merhameti (3:19-39)

C. Ruhsal Yenilenmeye Çağrı (3:40-42)

Ç. Yeremya’nın Yeruşalim İçin Duyduğu Üzüntü (3:43-51)

D. Peygamberin Düşmanlarından Kurtarılmak İçin Ettiği Dua (3:52-66)

V. YAHUDA’NIN GEÇMİŞİNİN VE BUGÜNÜN KARŞILAŞTIRILMASI (4:1-20)

VI. GELECEKTE GERÇEKLEŞMESİ BEKLENEN EDOM’UN YIKIMI VE YAHUDA’NIN YENİLENMESİ (4:21, 22)

VII. SAĞ KALANLAR, MERHAMET ETMESİ VE KENDİLERİNİ YENİLEMESİ İÇİN TANRI’YA YALVARIRLAR (5. Bölüm)

YORUM

I. YERUŞALİM’İN KORKUNÇ YIKIMI (1:1-11)

Burada Yeruşalim’in tamamen yıkıldığı görülmektedir. 1-11’inci ayetler yoldan geçen birinin konuşmasıdır. Bir zamanlar insanla dolu olan kent şimdi yas tutan bir dul gibidir; prenses bir köleye dönüşmüştür, putları tarafından terk edilmiş, müttefiklerinin ihanete uğramıştır (1, 2. ayetler). Halk günahları nedeniyle sürgüne gönderilmiştir. Artık Siyon’a tapınmak için hiçbir yolcu gelmemektedir (3-9. ayetler). Tapınağın değerli kapları Babilliler tarafından alınmıştır (10. ayet). Halk kıtlık içindedir (11. ayet).

II. HALKIN ÜZÜNTÜSÜ, İTİRAFI VE DUASI (1:12-22)

A. Ağlayış (1:12-17)

Bu bölümde Yeruşalim’in benzeri olmayan üzüntüsünden söz edilir. 12’nci ayet, “yasın klasik bir ifadesi” haline gelmiştir^1 ve bize, kendisini inatla reddeden aynı kent için yas tutan Rabbimiz’i hatırlatır. Kullanılan dil de Mesih’in çarmıhtaki konumuyla uyum sağlar. Katı yürekli askerler, dini kurumlar ve O’nun çarmıhtaki durumunu merakla ve zevkle izleyen kayıtsız kalabalık!

Yahudiler, bunun Rab olduğunu fark ederler (15. ayet). Siyon ne kadar yardım dilerse dilesin onu avutan yoktur; paçavraya dönmüştür (17. ayet).

B. İtiraf (1:18, 19)

Yahudiler, Rab’bin kendilerini sürgüne göndermekte haklı olduğunu kabul ederler; O’nun buyruğuna karşı gelmişler ve putperest “oynaşları” –diğer uluslar– onu aldatmıştır.

C. Dua (1:20-22)

Yahuda, Tanrı’nın, sevinç içindeki düşmanları kötülükleri nedeniyle cezalandırması için dua ederken, inleyerek günahlarını da itiraf eder.

III. YERUŞALİM’İ CEZALANDIRAN RAB (2. Bölüm)

A. Tanrı’nın Gazabının Etkileri (2:1-13)

2:1-7   Bu ayetlerde Tanrı’nın Yahuda’ya yaptıkları anlatılmaktadır – tapınak (ayağının taburesi, 1. ayet) ve kentler yıkılmıştır (2. ayet). Tanrı düşmana engel olmayı, sanki kendisi Yahuda’nın düşmanıymışçasına reddetmiştir (3-5. ayetler). Tapınağı bahçe söker gibi söküp atmıştır. Siyon’da kurban sunma uygulamasını sona erdirmiş, kral ve kâhini görevden almıştır (6, 7. ayetler).

2:8-13   Kenti harabeye çevirdi, önderleri sürgüne gönderdi, peygamberler Rab’den hiçbir bildiri alamadılar, yaşlılar yas tuttu ve bakireler utançla başlarını öne eğdiler (8-10. ayetler). Çocuklar açlıktan caddelerde bayıldı; düştüler ve öldüler (11, 12. ayetler). Halkın başına gelen felaket peygamberin kendilerini teselli edemeyeceği kadar büyüktür (13. ayet). “Siyon’un erden kızı” ifadesi, halkın nasıl olması gerektiğini ifade eder; halk böyle değildi.

B. Tanrı’nın Gazabının Nedeni – Sahte Peygamberlerin Halkı Yanlış Şekilde Uyarması (2:14)

Yahuda’nın peygamberleri sahte ve anlamsız görümler gördüler. Halkın günahlarını açıklamak yerine onları türlü yalanlarla kandırdılar.

C. Yoldan Geçenlerin Alay Etmesi (2:15, 16)

Yahuda’nın komşuları Yeruşalim’in düşüşüne sevindiler. Ellerini çırptılar, ıslık çaldılar ve sadistçe bir zevkle, “İşte beklediğimiz gün, sonunda gördük onu” dediler.

Ç. Tanrı’nın Tehditlerinin Gerçekleşmesi (2:17)

Rab sözünü yerine getirdi; kendi halkını alçalttı, Yahuda’nın düşmanlarını güçlü kıldı.

D. Tövbeye Çağrı (2:18, 19)

Anne babalar, cadde köşelerinde açlıktan bayılmakta olan çocukları için Rab’be yalvarmaya çağrılırlar.

E. Tanrı’nın Merhameti İçin Edilen Dua (2:20-22)

Kıtlık nedeniyle kadınlar kendi çocuklarını yerler. Caddeler cesetle doludur, çünkü Tanrı Babilliler’i bir şenliğe davet edercesine çağırmıştır.

IV. PEYGAMBER SAĞ KALANLARIN ÜZÜNTÜ VE İTİRAFLARINI DİLE GETİRİYOR (3. Bölüm)

A. Tanrı’nın Yargıları (3:1-18)

Ben ve biz sözcükleri birbirini izler. Peygamberin bu şekilde, kendisinin ve halkının deneyimleri arasında bir benzetme yaptığını görüyoruz: Tanrı’nın gazabı, karanlıkta yürümek, elini kaldırması (1-3. ayetler); zamanından önce yaşlanma, kırılmış kemikler, acı ve zahmetle kuşatma, yaşayan ölüler (4-6. ayetler); kaçınılmaz hapis, yanıtlanmayan dua (7-9. ayetler); pusuya yatmış hayvan, yollarını saptırma (10-12. ayetler); derin yaralar, alay, acıya doymak (13-15. ayetler); kırılmış dişler, giysi yerine kül (16. ayet); hafıza, esenlik ve refah kaybı, Rab’den umut kesmek (17, 18. ayetler) gibi...

B. Rab’bin Merhameti (3:19-39)

Peygamber, kötü durumunu ve kolay kolay düzelmeyen bunalımını hatırlatmak için Tanrı’ya dua eder (19, 20. ayetler). Rab’bin merhamet ve şefkatini hatırladığında umudu yenilenir... Rab’bin merhameti her sabah yenilenir, sadakati büyüktür^2 (21-24. ayetler). Sıkıntı okulunda öğrendiği derslerden bölümler aktarır: Tanrı’nın kurtarışını sessizlik içinde beklemek ve erken yaşta boyunduruğuna boyun eğmek iyidir (25-27. ayetler); karşılık vermeksizin Tanrı’nın terbiyesi kabullenilmelidir (28-30. ayetler); Tanrı’nın reddedişi nedensiz değildir ve sona erecektir; sevgisi ve merhameti sona ermez (31-33. ayetler); Rab zulmü, adaletsizliği ya da haksızlığı onaylamaz (34-36. ayetler); O egemendir, her şey O’nun isteğine hizmet eder; günahı cezalandırdığında yakınmak akılsızlıktır (37-39. ayetler).

C. Ruhsal Yenilenmeye Çağrı (3:40-42)

Bereket yolu kendimizi sınamakla ve Rab’be dönmekle bulunur. İtiraf edilmemiş günah bağışlanmaz.

Ç. Yeremya’nın Yeruşalim İçin Duyduğu Üzüntü (3:43-51)

Konu, Yeremya ve halkının çektiği sıkıntılara döner. Tanrı kovalamış ve acımadan öldürmüştür. Dualarını işitmemektedir, onları yeryüzünün süprüntüsüne dönüştürmüştür (43-45. ayetler). Tanrı halkı tehlike ve yıkım yaşarken, bütün düşmanları alay etmişlerdir. Halkının kırılması, peygamberi sürekli ağlamaya zorlamıştır (46-51. ayetler).

D. Peygamberin Düşmanlarından Kurtarılmak İçin Ettiği Dua

(3:52-66)

Bir kuş gibi avlanan, sarnıca atılıp öldürülmek istenen ve taşlanan, sular başından aşan peygamber sonunun geldiğini düşündü (52-54. ayetler). Gayretle Tanrı’ya yakardı. Tanrı ona korkmamasını söyleyerek yanıt verdi (55-57. ayetler). Şimdi Rab’den kendisine ne kadar kötü davranıldığı konusunda düşünmesini ister –öç, kötü planlar, paylama, hakaret, dedikodu ve sataşmalar– ve buna göre davasını yargılamasını bekler. Adalet, düşmanlarının cezalandırılmasını, lanetlenmesini, izlenerek yok edilmesini talep eder (58-66. ayetler). “İnat etmelerini sağla” (65. ayet) ifadesi, “Bugün bile Eski Antlaşma okunurken, zihinleri aynı peçeyle örtülü kalıyor” (2Ko.3:15) ayetinde de olduğu gibi, büyük olasılıkla ‘yüreğin sertleşmesi değil, yüreğin yıkıma götüren körlüğü’ anlamına gelmektedirler.3

V. YAHUDA’NIN GEÇMİŞİNİN VE BUGÜNÜNÜN KARŞILAŞTIRILMASI (4:1-20)

Peygamber, İsrail’in önceki görkemini ve şimdiki acınacak durumunu karşılaştırır. Tapınak yıkılmıştır, anneler yavrularını terk etmişlerdir (3, 4. ayetler), insanlar açlıktan ölmektedir (5. ayet), ceza uzatılmıştır (6. ayet), sokaklarda yürüyen önderler tanınmaz haldedir (7, 8. ayetler), en merhametli kadınlar bile çocuklarını pişirip yemektedir (10. ayet), ele geçirilmesi imkansız gibi görülen kent, düşmanların eline geçmiştir (12. ayet). Bütün bunların nedeni peygamberlerin, kâhinlerin ve halkın günahlarıdır (13-16. ayetler). Mısır’dan boşuna yardım beklemektedirler (17. ayet). Babilliler onları aniden istila etmişler (18, 19. ayetler), Rab’bin meshettiği Kral Sidkiya tutsak edilmiştir (20. ayet).

VI. GELECEKTE GERÇEKLEŞMESİ BEKLENEN EDOM’UN YIKIMI VE YAHUDA’NIN YENİLENMESİ (4:21, 22)

Edom kızları Yeruşalim’in düşmanın eline geçmesine sevinirler, ama Edom ağır cezaya çarptırılacak ve günahları ortaya çıkarılacaktır. Siyon yenilenecektir.

VII. SAĞ KALANLAR, MERHAMET ETMESİ VE KENDİLERİNİ YENİLEMESİ İÇİN TANRI’YA YALVARIRLAR (5. Bölüm)

5:1-14   Bu ayetlerde halkın, karşı karşıya kaldığı korkunç koşullar nedeniyle hayıflanıp ağladığını görüyoruz: Temel ihtiyaçlarını karşılamak için ödenen büyük paralar (4. ayet); ağır iş (5. ayet); zulüm (8. ayet); kıtlık ve tehlike (9-10. ayetler); ergen kızlara, önderlere ve yaşlılara yapılan gaddarlık (11-12. ayetler); gençlere, çocuklara ve yaşlılara yüklenen ağır işler (13-14. ayetler).

5:15-18   Yaşanan bu dehşet verici olaylar nedeniyle Yahuda’nın sevinci sona ermiş, dansı yasa dönüşmüş, başındaki tacı düşmüş ve Siyon Dağı viraneye dönmüştür.

Bütün bunların nedeni itiraf edilir: “Vay başımıza! Çünkü günah işledik.”

5:19-22   Sonunda halk Rab’be kendilerini O’na döndürmesi için yalvarır, ancak o zaman yenilenebileceklerdir. İbranice elyazmalarının birçoğunda 21’inci ayetin, 22’nci ayetten sonra tekrarlanması ilginçtir; belki de kitabın hüzün yerine bir umut ifadesiyle sona ermesi istenmiştir.4 Aslında, Keil’in yazdığı gibi, 22’nci ayeti doğru anlamak böyle bir tekrarı gereksiz kılar:

Bu sonuç, yakınma ve feryatların sona kadar sürmesi gereken Ağıtlar Kitabı’nın karakteriyle uyuşmaktadır, ama sanki yine de bir umut unsuru yer almalıdır. Umut, sevinçli zaferin doruklarına çıkamasa da, Gerlach’ın da ifade ettiği gibi, “Uzaktan görünen hafif ışıklar ve gecenin gölgelerini kendi başına dağıtamayan, bulutlar arasındaki sabah yıldızı gibi, güneşin doğuşunun yakın olduğunu ve zaferin elde edileceğini” bildirir.5

DİPNOTLAR

1 (1:12-17) R. K. Harrison, Jeremiah and Lamentations, s.210

2 (3:19-39) 22 ve 23’üncü ayetlerin bu kitabın editörü için özel bir anlam taşıdığını söylemek isteriz. Babam, “Rab’bin sevgisi hiç eksilmez” (22. ayet), annem ise, 23’üncü ayeti temel alan, “Sadakatin ne büyük” ilahisini çok severdi. Ancak onlar Rab’bin yanına gittikten sonra duygularının farkına vardım. Kişiliklerinin her özelliği, Ağıtlar’ın 3’üncü bölümüyle tam olarak uyuşmaktaydı.

3 (3:52-66) C. F. Keil, “Lamentations,” Biblical Commentary on the Old Testament, XX:455.

4 (5:19-22) Havrada okunan daha uygun yazıların benzeri bir tekrarını Vaiz, Yeşaya ve Malaki’nin sonunda da görebiliriz.

5 (5:19-22) Keil, “Lamentations,” XX:455.

BİBLİYOGRAFYA

Yeremya Kitabı’nın sonundaki Bibliyografya’ya bakınız.

Table of Contents

Start