Turkish-Kutsal Kitap Yorum 1 09 1 Samuel
Author: William Mac Donald
Date: 0101-01-01T00:00:00+00:00
Publisher: www.sermon-online.de

1. SAMUEL

Giriş

“Yoğun ilgi duyan okuyucu için, 1.Samuel eşsiz bir kitaptır. Yalnızca olaylarla dolu bir tarihin öyküsü olmayıp, üç renkli kişiliğin biyografi-leriyle birlikte dokunmuş bir tarihtir. Samuel, Saul ve Davut; bölümler bu üç kişi çevresinde kümelenmiştir.”

– J. Sidlow Baxter

I. KUTSAL YAZILAR’DAKİ YERİ

1. ve 2. Samuel Kitapları olmasaydı, Eski Antlaşma’da büyük bir boşluk olurdu. Aslında tek kitap olarak yazıldığı halde, Samuel Kitabı, Septuaginta çevirisinde kolaylık sağlaması amacıyla ikiye bölünmüştür. Eski Antlaşma’nın her çevirisi, İbranice Kutsal Kitaplar da dahil olmak üzere, o günden bu yana bu bölünmeye uymuştur.

Milyonlarca Yahudi ve Hıristiyan çocuğu, Samuel, Davut ve Golyat, Davut ve Yonatan, Davut’un Saul’dan kaçışı, Mefiboşet’e olan nezaketi, oğlu Avşa-lom’un isyanı ve ölümünden dolayı çektiği üzüntüyü anlatan öyküleri hayran-lıkla dinleyerek öğrenmişlerdir.

Daha yüksek bir öğretiş düzeyinde ve yaşça daha olgun okuyucular, Davut’la yapılan antlaşmayı ve Davut’un Bat-Şeva’yla işlediği günahın dehşetli benzer-liklerinin kendi çocukları arasında da tekrarlandığını okumuşlardır.

1. ve 2. Samuel Kitapları, Hakimler ve Davut’un Kraliyet soyunun gerçekleşmesi arasındaki uçurumda köprü görevi yaparlar. Bu kitapların İsrail tarihinde eşsiz bir yeri vardır.

II. KİTABIN YAZARI

Yahudi geleneği Samuel’i, 1. ve 2. Samuel olarak ayrılan kitabın yazarı olarak kabul eder. Ancak bu, yalnızca Samuel’in yaşadığı dönemdeki olayları kapsadı-ğında geçerlidir (1:1 - 25:1).1 Bu kitaplardaki öykünün büyük bölümü peygam-berin ölümünden sonra gerçekleşmiştir.

Kitabın, Samuel’in öğrencilerinden biri olan genç bir peygamber tarafından yazılmış olması mümkündür (Öğretmeninin yazılarını bir araya getirmiş olabilir). Bir diğer olasılık ise, Aviyatar isimli, kayıt tutmaya alışkın bir kâhinin topladığı bilgiyi derlemiş olmasıdır. Aviyatar, Davut’un yaşadıklarını yakından bilen ve hatta sürgündeyken onun yanında olan biriydi.

III. TARİH

1. ve 2. Samuel’in tarihini kesin olarak belirtmek imkansızdır. İlk bölümün tarihi yaklaşık İ.Ö. 1000 olabilir. İsrail’in tutsaklığı (İ.Ö. 722) konusunda hiçbir referans bulunmayışı gerçeği, bu olaydan önceki bir tarihi taşımasını gerektirir. Bazıları, ‘İsrail’ ve ‘Yahuda’ referanslarının, krallık ikiye bölündüğünde, İ.Ö. 931 yılından sonraki bir tarihi taşıması gerektiğine inanırlar. Bu ifadeler, kolaylıkla siyasal bölünmeden önce kullanılabilirlerdi. (Tıpkı Amerikan tarihindeki ‘kuzeyli’ ve ‘güneyli’ ifadelerinin 1861 yılındaki ayrılmadan önce kullanılmaları gibi.)

IV. ÖN OLAYLAR VE KONULAR

1. ve 2. Samuel, Tanrı’nın ve İsrail’in İ.Ö. 12. yüzyıldan 10. yüzyılın başlarına kadar olan ilişkisini ayrıntılarıyla anlatır. Samuel (Peygamber-hakim), Saul (Reddedilen kral) ve Davut (Çoban-kral) öykünün üç ana karakteridir.

Samuel, Tanrı tarafından Hakimler dönemini kapatarak Krallar dönemini başlatmak üzere gönderilmişti. Eli ve oğulları tarafından temsil edilen kâhinlerin başarısızlığının görüldüğü ve peygamberlik görevinin başladığı bir zamanda yaşadı. Samuel, hakimlerin sonuncusuydu ve bu dönemin ilk peygamberiydi (Kutsal Yazılar’daki ilk peygamber değil – Yar.20:7). Samuel, İsrail’in ilk kral-larını meshedecek kişiydi. Bir Levili olmasına rağmen Harun’un ailesinden gel-miyordu; yine de bir kâhin olarak, Tanrı’nın onayıyla hizmet etti. Yüreği saf ve adanmıştı; Eli’nin yüreği ise kirli ve itaatsizdi.

Samuel, İsrail’in gerçek Kralı olan Tanrı’nın, halkın isteği üzerine kraliyet egemenliğinin yetkisini nasıl önce Saul’a, sonra Davut ve soyuna verdiğini yazar. Eugene Merrill, kitapları tüm Kutsal Kitap’ın konusuyla güzel bir biçimde bir araya getirir.

Aynı zamanda, Davut’un kraliyet evi aracılığıyla, daha büyük Oğlu olan İsa Mesih beden aldı. Mesih, kendi yaşamında krallığı mükemmel olarak uyguladı. Ölümü ve dirilişiyle, iman eden herkesin kendisiyle ve kendisi aracılığıyla egemenlik sürmesini sağladı (2Sa.7:12-16; Mez.89:36-37; Yşa.9:7).2

ANA HATLAR

I. SAUL’UN ATANMASINA KADAR SAMUEL’İN GÖREVİ

(1-9. Bölümler)

A. Samuel’in Doğumu ve Çocukluğu (1. Bölüm)

B. Hanna’nın Duası (2:1-10)

C. Eli ve Kötülük Yapan Oğulları (2:11-36)

Ç. Samuel’in Çağrılması (3. Bölüm)

D. Tanrı’nın Antlaşma Sandığı (4-7. Bölümler)

1. Antlaşma Sandığı’nın Ele Geçirilmesi (4. Bölüm)

2. Antlaşma Sandığı’nın Gücü (5. Bölüm)

3. Sandığın Geri Verilişi (6, 7. Bölümler)

E. İstenilen ve Seçilen Bir Kral (8, 9. Bölümler)

II. SAUL’UN, REDDEDİLİNCEYE KADAR SÜRDÜRDÜĞÜ KRALLIĞI

(10-15. Bölümler)

A. Meshedilmesi ve Onaylanması (10, 11. Bölümler)

B. Halkın Azarlanması ve Suçlanması (12. Bölüm)

C. İtaatsizlik ve Reddedilme (13-15. Bölümler)

1. Saul’un Kusurlu Sunusu (13. Bölüm)

2. Saul’un Düşünmeden Ettiği Yeminler (14. Bölüm)

3. Saul’un Eksik İtaati (15. Bölüm)

III. SAUL’UN ÖLÜMÜNE KADAR DAVUT’UN YAŞAMI (16-30. Bölümler)

A. Samuel Tarafından Meshedilişi (16:1-13)

B. Saul’a Hizmet Etmesi (16:14-23)

C. Golyat’ı Yenmesi (17. Bölüm)

Ç. Mikal ile Evlenmesi (18. Bölüm)

D. Saul’dan Kaçışı (19-26. Bölümler)

1. Yonatan’ın Bağlılığı (19, 20. Bölümler)

2. Ahimelek’in Davut’a Yaptığı İyilik (21. Bölüm)

3. Davut’un Kaçışı ve Saul’un Kâhinleri Öldürmesi (22. Bölüm)

4. Keila’nın İhaneti (23. Bölüm)

5. Canı Bağışlanan Saul (24. Bölüm)

6. Naval’ın Akılsızlığı (25. Bölüm)

7. Saul’un Canının İkinci Kez Bağışlanması (26. Bölüm)

E. Filistliler Arasında Yaşam (27-30. Bölümler)

1. Ziklak’ın Davut’a Verilmesi (27. Bölüm)

2. Saul’un Önceden Bildirilen Sonu (28. Bölüm)

3. Davut’un Akiş Tarafından Ziklak’a Gönderilmesi (29. Bölüm)

4. Amalekliler’in Bozguna Uğratılması (30. Bölüm)

IV. SAUL’UN ÖLÜMÜ (31. Bölüm)

YORUM

I. SAUL’UN ATANMASINA KADAR SAMUEL’İN GÖREVİ

(1-9. Bölümler)

A. Samuel’in Doğumu ve Çocukluğu (1. Bölüm)

1:10   1.Samuel Kitabı, Elkana’nın Hanna (Lütuf) ve Peninna (İnci) adlı iki karısını tanıtarak başlar. Elkana, Efrayim’deki Ramatayim kasabasından bir Levili’ydi; bundan dolayı 1. ayette Efrayimli unvanını görüyoruz (1Ta.6:22-28). Kutsal Kitap sadık bir tarihsel kayıt olarak poligami uygulamasından söz eder, ama onu asla onaylamaz. Lea ve Rahel isimli iki kadından biri kısırken, diğeri değildi. Bu, evde rekabete yol açtı. Çünkü Hanna’nın çocuğu olmamasına rağmen, kocası tarafından daha çok seviliyordu. Aile, törenlerden birini kutlamak için her yıl Şilo’ya gittiğinde, Hanna sunulan esenlik kurbanından iki pay alırdı (3-5. ayetler). Ama bu, kuması Peninna’nın ona sataşmasına neden oluyordu. Yıllar geçtikçe okları daha derine girmeye başladı ve Hanna sorununu tapınakta Rab’bin önüne getirdi.

1:11-18   Hanna, Tanrı kendisine bir oğul verirse, bu çocuğu Rab’be adamaya ant içti. Çocuk doğumundan itibaren nezir olacaktı. Piskopos Hall şöyle yazar:

Bir iyilik elde etmenin yolu, Tanrı’dan istediğimiz bu iyiliği, yüreklerimizde O’nun yüceltilmesi için adamaktır; bu şekilde Tanrı, hem kulunu hoşnut eder, hem de kendisini onurlandırır.3

Yaşlı kâhin Eli, Hanna’nın kıpırdayan dudaklarını gördü ve onun sarhoş olduğunu düşündü. Ama Hanna durumunu açıklar açıklamaz onun ciddiyetini anladı. Onu kutsadı ve esenlik içinde gönderdi. Hanna, fiziksel kısırlığı nedeniyle üzülüyordu. Bizler de ruhsal kısırlığımız nedeniyle yas tutmalıyız.

1:19-28   Hanna, duası yanıtlandığında bebeğinin adını Samuel (Tanrı duyar) koydu,4 çünkü çocuk “Rab’den istenmişti.” Samuel sütten kesildiğinde, Hanna onu Rab’bin evine götürdü ve oğlunu yaşamı boyunca Rab’be adadı. Çocuk kâhinlere hizmet etmeye ve Rab’bin önünde tapınmaya başladı. 28. ayetteki son ifade Samuel’le ilgilidir: Samuel, çok genç olmasına rağmen Rab-be tapındı, çünkü yaşamı Rab’bin hizmetine adanmıştı.

B. Hanna’nın Duası (2:1-10)

Elkana’nın karısının ve oğlunun adanmışlığı, doğru yoldan ayrılan Eli’nin ailesinin davranışıyla tam bir tezat oluşturur. Hanna, oğlunu Rab’be adadıktan sonra hamt ederek yüreğini Rab’be döktü. Sözleri, Tanrı’nın karakterini ve işlerini iyi bildiğini açıklamaktaydı. Dua, Hanna’ya söylediği kindar sözler nedeniyle Peninna’yı azarlıyor gibidir. Ama peygamberlik açısından, bu aile kavgasının ötesine geçerek, İsrail’in düşmanlarına karşı kazanacağı zafere ve Mesih’in gelecek olan egemenliğine değinir. Meryem’in övgü ilahisinin (Luk.1:46-55), Hanna’nın duasından etkilendiği açıktır.

C. Eli ve Kötülük Yapan Oğulları (2:11-36)

2:11-17   Anlatım, bu ayetlerde Eli’nin oğullarının yaptıkları kötülüklere döner. Rab’bi tanımıyorlardı. Bunun anlamı, imanla kurtulmamış olmalarıdır. Üç günah konusunda suçlanırlar: Esenlik kurbanından paylarını alırken halkı soyarlar, kurbanın yalnızca göğüs ve but etleriyle yetinmezlerdi (Lev.7:28-34). Kurbanın yağları yakılmadan önce kâhin için et isterler, böylece yasayı çiğnerlerdi. Üçüncü günahları ise, eti haşlamak yerine kızartmak istemeleriydi. Böylelikle dünyasal isteklerine öncelik tanımış oluyorlardı. Eğer biri kendilerine itiraz edecek olursa, eti zor kullanarak alıyorlardı. İşledikleri günah büyüktü, çünkü Rab’be sunulan kurbanları küçümsüyorlardı.

2:18-21   Küçük Samuel’in adanmışlığı ve ailesinin her yıl kurban sunma konusundaki bağlılığı, onların kötülükleriyle taban tabana zıttı. Hanna’nın rahminin ilk ürünü Rab’be adandığından, Tanrı onu üç oğul ve iki kız vererek bereketledi. Bu olay Rab’bin, “Verin, size verilecektir” vaadine iyi bir örnektir.

2:22-26   Eli, oğullarının cinsel ahlâksızlık yaptıklarını başkalarından duyuncaya kadar onları azarlamadı. Ancak, yumuşak sözler içeren azarlamasının etkili olması için çok geçti. Oğulları yüreklerini sertleştirdiler ve firavun gibi söz dinlemediler. Tanrı onları öldürmeye kararlıydı. Bu arada Samuel büyümekteydi. Saflığı ve iyiliği hem Rab’bi, hem de insanları hoşnut etmekteydi. Bu olayların hakimler döneminde olduğunu hatırlayacak olursak, kâhinliğin dönemin ahlâk çöküntüsünden uzak kalma konusunda başarısız olduğunu görmemiz şaşırtıcı değildir.

2:27-36   Rab’bin Eli’yi azarlaması, Eli’nin oğullarını azarlamasından daha sertti. Adı belirtilmeyen bir Tanrı adamı ortaya çıktı ve Eli’nin kâhin soyunun sonunu bildirdi. Peygamber sözlerine, Tanrı’nın Harun’un ailesini kâhin olma-ya çağırdığını hatırlatarak başladı ve Tanrı’nın, kurban edilen hayvanların etle-rini kullanmalarına cömertçe izin verdiğini belirtti. Sonra, Eli’yi oğullarının iştahlarının Tanrı’nın buyruklarının önüne geçmesine izin verdiği için azarladı (29. ayet). Rab’bin sonsuza kadar süren kâhinlik hakkında önceden verdiği vaat, kâhinlerin düzgün karakter sahibi kişiler olmasını gerektiriyordu. Ama Eli ve ailesinin kötülüğü nedeniyle, artık kâhinlik hizmetini yapmalarına izin verilmeyecekti; soyundan hiç kimse yaşlanacak kadar yaşamayacaktı; Şilo’daki tapınma yeri yok edilecek ve Eli’nin soyu yas ve utanç içinde yaşayacaktı. Bunun da ötesinde, hem Hofni hem de Pinehas, bu yargıların yerine geleceğini gösteren bir belirti olarak aynı gün öleceklerdi.

Eli ve ailesi yok edildi; Ahimelek ve tüm oğulları (Aviyatar dışında) Saul tarafından öldürüldü (31. ayet; 22:16-20); Aviyatar Süleyman tarafından kâhinlikten alındı (32, 33. ayet; 1Kr.2:27); Hofni ve Pinehas öldü (34. ayet; 4:11). Eli, Hamar’ın ailesindendi. Aviyatar daha sonra Süleyman tarafından uzaklaştırıldığında, kâhinlik, soyunu sürdürecek olan Elazar’ın evine verildi. Eli’nin oğlu Pinehas, Harun’un torunu Pinehas ile karıştırılmamalıdır (Say.25:7, 8).

35. ayette vaat edilen sadık kâhin, Davut ve Süleyman’ın günlerinde hizmet eden Elazar’ın soyundan gelen Sadok’tur. Onun kâhinliği, Mesih’in bin yıllık egemenliği döneminde bile devam edecektir (Hez.44:15). Ama Eli’nin soyu, kâhinliği Rab’be hizmet etmek için değil, yalnızca yiyecek bir şeyler elde etmek için isteyecekti (36. ayet). Birçok kişi, 35. ayette söz edilen sadık kâhinde Mesih’e ilişkin bir ima sezer.

Ç. Samuel’in Çağrılması (3. Bölüm)

3:1-3   Samuel, Şilo’daki tapınakta Rab’be hizmet ettiği günlerde, Rab’bin sözü seyrek geliyordu; görümler de azalmıştı. Williams, ilk üç ayette, İsrail’in ahlâksal durumuna ilişkin bir örnek verildiğini söyler.

Gece egemendi; Tanrı’nın kandili tapınakta sönmek üzereydi. Başkâhinin gözleri zayıfladığından, güçlükle görebiliyordu. Ayrıca hem kendisi, hem de Samuel uyuyordu.5

Tanrı’nın kandili, ışığı gün batımında sönen kandili belirtir.

3:4-9   Bir gece, şafak sökmeden önce, Samuel kendisini çağıran bir ses duydu. Eli’nin sesi olduğunu düşündü, ama kâhin ona seslenmemişti. Samuel, Rab’bin sözü henüz kendisine açıklanmadığından, Rab’bin sesini tanımıyordu (7. ayet). Samuel, sesi iki kez işittikten sonra Eli, Rab’bin Samuel’i çağırdığını fark etti. Ona, sesi tekrar duyduğunda, “Konuş, ya RAB, kulun dinliyor” demesini söyledi.

3:10-14   Rab dördüncü kez seslendiğinde, Samuel yanıt verdi: “Konuş, kulun dinliyor.” Bunu derken, “RAB” sözcüğünü kullanmadı. RAB, daha önce Eli ve ailesi üzerine gelecek olan yargıyı tekrarladı. Bu yargı, İsrail’in bozguna uğratılmasını, Antlaşma Sandığı’nın ele geçirilmesini kapsıyordu. Baba da oğulları kadar suçluydu, çünkü onlara engel olmamış ya da günahlarından döndürmemişti. Tanrı’ya saygısızlık ettikleri için, azarlanmak yerine öldürülmeliydiler. Sunu, onların günahına kefaret edemezdi. Sonları, Eli’ye iki tanığın ağzıyla iletildi: Tanrı adamı (2. bölüm) ve çocuk peygamber Samuel (14. ayet).

3:15-18   Samuel, Eli’ye Rab’bin söylediklerini anlatmaktan önce korktu, ama Eli’nin ciddi bir yemin etmesi sonucunda, kâhine yakında gerçekleşecek olan yargıyı açıkladı. Eli bu haberi boyun eğerek karşıladı. Tanrı’nın adaletinin elbette farkındaydı. Saygısızlık ettikleri için Harun’un oğullarını öldüren Tanrı (Lev.10), Hofni ve Pinehas’ı yargılamayacak mıydı?

3:19-21   Çok geçmeden tüm İsrail’de, Dan’dan Beer-Şeva’ya kadar Rab-bin Samuel’le birlikte olduğu duyuldu ve tüm İsrail, bu genci Rab’bin gerçek peygamberi olarak kabul etti.

D. Tanrı’nın Antlaşma Sandığı (4-7. Bölümler)

1. Antlaşma Sandığı’nın Ele Geçirilmesi (4. Bölüm)

4:1-4   Sonraki üç bölüm, Rab’bin Antlaşma Sandığı’nın düşman topraklarına götürülmesini ve geri getirilmesini anlatır. Tanrı, onurunu Filistliler’e karşı koruyacaktı (5. bölüm). Ama İsrailliler’i korumayacaktı, çünkü O’nu onurlandır-maktan vazgeçmişlerdi. Even-Ezer’de, Filistliler’le yaptıkları savaşta, dört bin kişi yitirdiler. Düşmanlarından kurtulmak için ileri gelenler, Şilo’dan geti-rilen Antlaşma Sandığı’nı ordugaha aldılar.

4:5-11   İsrailliler sandığı gördüklerinde çok sevindiler. Filistliler ise çok korktular, çünkü Yahve’nin ününü duymuşlardı. Ama kendilerini cesaretlendirdiler ve bir kez daha savaştılar. İsrail kaçtı. Otuz bin yaya asker, kâhin Hofni ve Pinehas öldürüldüler. Sandık da ele geçirildi!

4:12-22   Benyaminli bir adam savaş alanından koşarak Şilo’ya geldi ve Eli’ye sandığın ele geçirildiğini bildirdi. Yaşlı kâhin sandalyeden geriye, kapının yanına düştü ve boynu kırılıp öldü. Gelen kötü haber, Pinehas’ın eşinin sancılanmasına neden oldu ve çocuğunu doğururken öldü. Kayınpederinin ve kocasının ölüm haberi Pinehas’ı, sandığın Filistliler’in eline geçtiği haberi kadar etkilememiş gibiydi. Ölmek üzereyken, oğluna İkavot (Yücelik yok) adını vererek, “Yücelik İsrail’den ayrıldı!” dedi.

2. Antlaşma Sandığı’nın Gücü (5. Bölüm)

5:1-5   Filistliler, Tanrı’nın Sandığı’nı ele geçirdikten sonra, onu Even-Ezer’den Aşdot’a getirdiler ve Filistliler’in ulusal tanrısı Dagon’un heykelinin yanına yerleştirdiler. Dagon, Kutsal Yazılar’da rastladığımız bir başka put olan Baal’in babası olarak bilinirdi. Filistliler sandığın Dagon’la eşit öneme sahip olduğunu düşünerek, heykelin yanına koydular. Ama sabah tapınağa geri döndüklerinde Rab’bin, Dagon’u sandığın önünde yüzüstü yere düşürdüğünü gördüler. Bu olayın önemini kavrayamadıklarından, Dagon’u kaldırarak tekrar sandığın yanındaki yerine koydular. Ama ertesi sabah kimin daha güçlü olduğuna kuşku bırakmayacak şekilde, Dagon heykelinin başıyla iki eli kırılmış bir biçimde eşiğin üzerinde yatar buldular. Eğer Dagon gerçek bir Tanrı olsaydı, kendisini savunabilirdi. Bu puta tapanlar gerçeklerle yüz yüze gelmeliydiler. Ama aksine onlar, tapınağın eşiğine basılmaması gibi bir batıl inanç kuralı koydular. İsrail’in Tanrısı’yla karşı karşıya kaldığında, Dagon’un başına iyi şeyler gelmemişti. Şimşon, Tanrı’nın verdiği güçle Gazze’deki tapınağı, Filistli soyluların üzerine yıkmıştı (Hak.16). Şimdi ise Yahve, Dagon putuna, onda bilgelik (baş) ya da güç (ün) bulunamayacağını göstermek için zarar vermişti.

5:6-9   Aşdot’un yalnızca putları değil, halkı da urlarla cezalandırılıp sıkıntı ve ölümler yaşadıklarında, insanlar Rab’bin hoşnutsuzluğunu hissettiler. Umutsuzluğa kapılan Filistliler, sandığı diğer büyük kentlerinden biri olan Gat’a götürmeye karar verdiler. Halk burada tekrar urlarla cezalandırıldı.

5:10-12   Sandık Ekron’a gönderildiğinde, halk çok korkmuştu. Halkın birçoğunun burada da ölümcül bir hastalıkla cezalandırıldığını görerek korkularında haklı çıktılar. Bu kez sağ kalanlar da öldüler. Halk, sandığın İsrail’e geri gönderilmesi için yalvardı.

3. Sandığın Geri Verilişi (6, 7. Bölümler)

6:1-6   Yedi ay gibi kısa bir süre içinde Filistliler sandıktan korkmayı öğrendiler. Onu İsrail’e geri göndermek istediler, ama daha fazla yargıyla karşılaşmamak için uygun bir yol aradılar. Putperest kâhinlere ve falcılara danışıldı. Onlar da Filistliler’e sandığı beş altın ur ve beş altın fareden oluşan bir suç sunusuyla birlikte göndermelerini öğütlediler. Bu halk arasında, ölümlerine yol açan şeyi bir sunu olarak verip tanrılarını hoşnut etmek adeti yaygındı. Bu bölümdeki fare referansı, Kutsal Kitap araştırmacılarına, kentlere sıkıntı veren belanın farelerin üzerindeki pireler olduğunu düşündürür. Kâhinler ise; Yahve-nin eline düşen Mısır’ın yazgısını hatırlatarak Mısırlılar’ın ve firavunun yap-tığı gibi yüreklerini sertleştirmemeleri konusunda uyarıda bulunurlar. Ama sandığın yerine geri gönderilmesi için elden gelen tüm çaba gösterilmelidir.

6:7-12   Başlarına gelen olayların yalnızca bir rastlantı değil, Yahve’nin yargısı olduğundan emin olmak için Filistli kâhinler, sandığın geri dönüş yolculuğunu Tanrı’nın müdahale ettiğini kanıtlayacak ayrıntılara yer vererek düzenlediler. Araba çekmek için kullanılan, süt veren iki ineğin buzağıları vardı ve onlar ahırda bırakılırlarsa bu, tüm doğal içgüdülerine saygısızlık etmek olacaktı. İnekler daha önce arabaya koşulmamışlardı. Ama yine de ne sağa ne de sola dönmeyip arabayı uygun şekilde çektiler. Kendilerine rehberlik edilmeksizin, inekler Yahuda topraklarındaki Beytşemeş yolunda kendiliklerinden ilerlediler!

6:13-18   Beytşemeşliler o sırada vadide buğday biçiyorlardı. İki ineğin tek başına Tanrı’nın Sandığı’nı İsrail’e geri getirdiklerini görünce şaşırdılar! Büyük sevinç oldu. Arabanın odunu yarıldı ve ateş yakıldı, inekler yakmalık sunu olarak Rab’be sunuldu. Sandık ve yanındaki günah sunusunun konulduğu kutu büyük bir taşın üstüne yerleştirildi.

Beytşemeşli ineklerin öyküsünde ruhsal bir gerçek gizlidir: Evlerini ve ailelerini bırakarak sağa sola sapmadan, Rab’bin kendilerini gönderdiği her yere giderek iyi haberi taşıyan imanlı hizmetkârlar... İmansızlar Rab’bi müjdesini işittiklerinde sevinirler. Hizmetkârlar hizmet ya da sunu için hazırlıklıdırlar.

6:19-21   Ama Beytşemeşliler sandığın kutsallığına saygısızlık ederek içine baktılar. Bu yüzden Rab bazılarını cezalandırıp elli bin yetmiş kişiyi yok etti. Sandığın aralarında kalmasından korktuklarından, Kiryat-Yearim’de oturanlara ulaklar gönderip sandığı almalarını istediler (Beytşemeş’te elli bin yetmiş kişi olduğu kesin değildir. Josephus,6 Keil, Delitzsch7 ve daha birçok kişi, metnin –elli bin sözcüğü birçok İbranice elyazmasında bulunmadığından– yetmiş kişi olarak okunması gerektiğini söylerler).

7:1-6   Sandık, yirmi yıl süreyle kalacağı, Kiryat-Yearim’deki Avinadav’ın evine getirildi. Sonra Samuel öne çıktı ve halkı, Tanrı kendilerini Filistliler’in zulmünden kurtarsın diye Rab’be dönmeleri için ısrar etti. Putlar atıldı ve ulus Mispa’da Samuel’in yanında toplandı. Oruç tuttular ve Yahve’nin önünde tövbe ettiler. Tövbe ettiklerini, kuyudan su çekip bu suyu Rab’bin önüne dökme eylemiyle belirttiler.

7:7-14   İsrailliler’in Mispa’da olduğunu duyan ve ayaklanmaya hazırlandıklarını sanan Filistliler saldırdılar. Savaşa hazır olmayan İbraniler dehşete düştüler. Kendileri için aracılık etmesi için Samuel’e yalvardılar. O da yakmalık bir sunu sundu ve dua etti (Bu, Levililer’in yapabileceği bir uygulamaya benzemektedir – 1Ta.23:26-31). Bunun üzerine Tanrı, korkunç bir sesle gürleyerek onları şaşkına çevirdi ve İsrailliler’in önünde bozguna uğradılar. Duyduğu şükranı belirtmek için Samuel bir taşı anıt olarak dikti ve ona “Even-Ezer” (Yardım taşı) adını verdi. 13. ayet, yalnızca geçici bir zafere işaret eder. Bu, ayetin son kısmından ve 9:16. ayetten anlaşılmaktadır. O sırada bazı topraklar da ele geçirildi ve İsrail bir süre için komşularıyla barış içinde yaşamanın tadını çıkardı.

7:15-17   Bu olaydan sonra Samuel, İsrail’in kentlerini dolaştı ve Rab’bin yasasına uygun adil bir hakim olarak ülkeyi yönetti. Babasının evi olan Ra-ma’da yaşadı ve orada bir sunak yaptı. Neden Rab’bin Nov’daki sunağına geri dönmediği ya da sandığın Avinadav’ın evinde kalmasına izin verdiği açıklan-mamıştır. Ancak o günlerde kargaşa hakimdi. Tanrı’nın tasarısına uymamasına rağmen, O’nun izin verdiği pek çok şey uygulandı.

7. bölüm yenilenme konusunu işleyen bir derstir. Tanrı, Samuel adında bir adamı, halkı tövbeye, itirafa ve temizlenmeye çağırması için gönderdi. Aracılık, bir kuzunun kanıyla yapıldı (Golgota’daki Kuzu’nun bir örneği). Sonra ise zafer gerçekleşti. Bunlar hem bireyi, hem de ulusu yenilenmeye götüren adımlardır.

E. İstenilen ve Seçilen Bir Kral (8, 9. Bölümler)

8:1-5   Samuel yaşlandığında, iki oğlunun da hakimler olarak kendisini izlemesi için uğraştı. Ama onlar rüşvet alan ve adaleti saptıran kötü insanlardı. Kendisinden önce Eli’nin yaptığı gibi, Samuel de oğullarını kötü yollarından döndürmedi ve Samuel’in ailesi de reddedildi. İsrail’in ileri gelenleri, Yoel ve Aviya’yı kabul etmediler, onların yerine diğer uluslar gibi bir kral istediler.

8:6-18   İsrail’in Kralı Tanrı olmalıydı. Bu O’nun isteğiydi. Halkı kutsal olmalı ve yeryüzündeki diğer uluslara benzememeliydi. Ama onlar farklı olmayı değil, dünyaya ayak uydurmayı istediler. Samuel kral istemelerine üzüldü, ama Rab ona halkın istediğini yerine getirmesini bildirdi. Ne de olsa reddettikleri peygamber değil, Rab’di. İsteklerini kabul etse de, Samuel’in kralın neler yapacağını onlara bildirerek uyarması ve bu isteklerine ciddi biçimde karşı çıkması gerekiyordu. Özetle, kral halkı yoksullaştırarak kendisini zenginleştirecek, genç erkekleri zorla askere alacak ve kadınlara baskı yaparak halkı köleleştirecekti. Tanrı’nın yasada belirttiği kralların egemenlik sürmesi için sağlayışlarda bulunduğu gerçekti (Yas.17:14-20); ama mükemmel isteği, Kendisinin halkının Kralı olmasıydı (8:7; 12:12). Yasa’nın Tekrarı’ndaki bu kurallar, gerçekleşmesi kesin

olan kötülüğü durdurmak için konulmuştu.

8:19-22   Halk uyarıya rağmen isteğinde ısrar ettiğinde Rab, Samuel’e tekrar istediklerini yapmasını ve onlara bir kral bulmasını söyledi. Peygamber o zaman halkı evlerine gönderdi. Çok yakında krallarına kavuşacaklardı.

9:1-14   Bu ayetlerde Kiş oğlu (bir Benyaminli) Saul öyküdeki yerini alır. Babasının kaybolan eşeklerini aramaktayken, kendisi ve uşağı hayvanların nerede olduğunu sormak için yakındaki bir kentte oturan bir Tanrı adamına danışmaya karar verdiler. Ellerinde küçük bir armağanla kente yaklaştılar ve birkaç genç kadından aradıkları peygamberin o gün dini bir törene katılacağını öğrendiler. Aceleyle yollarına devam ederlerken, aradıkları adamla karşılaştılar. Saul, peygamberin de kendisini aramakta olduğunun farkında değildi!

9:15-21   Rab bir gün önce, kimin kral olacağı konusunda Samuel’i yönlendirmeye söz vermişti. Ona, bu kişinin Saul olduğu açıklandı. Ama peygamber bunu Saul’a hemen söylemedi. Önce onu yemeğe davet etti. Tapınma yeri, genellikle putlara tapınmak için kullanılırdı. Ama bu durumda, Yahve’ye tapınmak için kullanıldı. Samuel, uzun boylu ve yakışıklı Benyaminli’ye yarın sabah kendisine bazı önemli haberler vereceğini bildirdi. Samuel, Saul’a görevini söylemeksizin, ona eşeklerinin bulunduğunu ve artık kaygılanmaması gerektiğini anlattı. Zaten birkaç eşeğin ne önemi olabilirdi ki? Saul çok yakında, ‘İsrail’in özlem duyduğuna’ sahip olacaktı. Saul bu konuşmayı alçakgönüllülükle karşıladı. Benyamin, İsrail’deki en küçük oymaktı. Geçmişte kötülükleri nedeniyle sayıları 600’ün altına düşürülmüştü (Hak.20).

9:22-27   Yemekte, Saul onur konuğu olarak ağırlandı ve en iyi yemekler kendisine ayrıldı. Akşam olunca Samuel onunla uzun uzun konuştu. Samuel ertesi gün kentten ayrılmakta olan Saul’u durdurarak ona Tanrı’nın sözünü açıkladı.

II. SAUL’UN, REDDEDİLİNCEYE KADAR SÜRDÜRDÜĞÜ KRALLIĞI (10-15. Bölümler)

A. Meshedilmesi ve Onaylanması (10, 11. Bölümler)

10:1-6   Samuel, Saul’u başının üzerine yağ dökerek İsrail Kralı olarak meshetti. Kâhinler meshedilerek göreve getirilmişti (Lev.8:12). Şimdi de ilk kral aynı şekilde meshediliyordu. Halk önünde yapılacak kutlama daha sonra ger-çekleşecekti. Rab’bin sözünü onaylayan üç belirti Saul’a daha sonra verildi: (1) Rahel’in mezarında iki kişi Saul’la karşılaşacak ve kendisine babasının eşek-lerinin bulunduğunu söyleyeceklerdi. (2) Beytel’e giden yolda, Tavor’daki meşe ağacının altında üç adamla karşılaşacak ve onlardan iki somun ekmek alacaktı. (3) ‘Tanrı’nın Tepesi’ne’ geldiğinde ve bir grup peygamberle kar-şılaştığında, Rab’bin Ruhu Saul’un üzerine güçlü bir biçimde inecek ve Saul peygamberlikte bulunacaktı.

10:7-9   Tüm bu belirtiler gerçekleştikten sonra Saul Gilgal’a gidecek, orada Samuel’in gelişini beklemek ve kurban sunmak üzere yedi gün bekleyecekti. 2-6. ayetlerdeki tüm belirtiler aynı gün gerçekleşti; Gilgal’daki olaylar daha sonra yerine geldi (13:7-15).

9. ayetten, Saul’un içtenlikle tövbe ettiği sonucu çıkarılmamalıdır. Aslında Saul, daha sonraki davranışlarıyla kanıtlayacağı gibi, benliğinin tutkularına uyan bir adamdı. Tanrı’yı kişisel bir biçimde tanımamasına rağmen, Kutsal Ruh aracılığıyla Tanrı halkının Kralı olarak resmi konumuyla tanıtılmıştı. Başka bir deyişle, onun gerçek bir imanlı olmadığına inansak bile, resmi olarak Tanrı adamıydı.8

10:10-16   Peygamberler adanmış ve gayretli kişilerdi. Bu nedenle halk, peygamberlerin arasında peygamberlikte bulunan Saul’u gördüğünde şaşırdı. “Saul’da mı peygamber oldu?” sözü bu olayla ortaya çıkmıştır. Saul’un, karakteriyle hiç bağdaşmayan bir eylemde bulunması nedeniyle duyulan şaşkınlığı ifade eden bu söz, sonradan özdeyiş haline gelmiştir. Saul’un amcası (sandığımız gibi babası değil), onu Samuel’le yaptığı konuşma hakkında sorguya çekti. Saul, Samuel’i ziyaret ettiğinden söz etti, ama onun tarafından, tüm gözlerden uzakta kral olarak meshedildiğini açıklamadı.

10:17-19   Bu arada Samuel, kral olarak atandığını duyurmak için halkı Mispa’da topladı. Asıl duyuruyu yapmadan önce, onlara bir kez daha bir kral istemelerinin, kendilerini Mısır’dan çıkartıp vaat edilen ülkeye getiren Tan-rı’yı reddetmek anlamına geldiğini hatırlattı. Saul seçildiğinde, ya alçakgönül-lülük ya da korku nedeniyle saklanmıştı. Matthew Henry, Saul’un neden korkmuş olabileceği konusuna dört açıklama getirir:

(1) Çünkü böylesine büyük bir güvene layık olmadığının bilincindeydi... (2) Çünkü kral olması, kendisini sevmeyen komşularının kıskançlıklarıyla karşılaşmasına neden olacaktı. (3) Çünkü Samuel’in söyledikleri aracılığıyla, halkın bir kral istemekle günah işlediğini ve Tanrı’nın bu isteği kızgınlıkla yerine getirdiğini anlamıştı. (4) Çünkü o tarihlerde İsrail’in ilişkileri kötü durumdaydı; Filist-liler güçlüydüler, Ammonlular tehdit ediyorlardı ve Saul’un böyle bir fırtınada yelken açması için gerçekten cesur olması gerekiyordu.9

10:20-27   Saul öne çağrıldı ve halka kralları olarak sunuldu. İsrail’de kendisinden daha iyi bir örneğin bulunması zordu. Saul’a bağlanmış birçok yiğit vardı ve ona Giva’daki evine kadar eşlik ettiler. Ama yeni kralı herkes destek-lemiyordu. Saul, kendisini küçümseyen isyancıların önünde bilgece davrandı ve esenliğini korudu.

11:1-5   Yaveş-Gilat, Şeria Irmağı’nın doğu yakasında, Gad’a ait olan topraklarda yer alan bir kentti. Güneydoğudaki komşuları olan Ammonlular kenti kuşattılar ve onlardan kendilerine kulluk edeceklerini belirten bir antlaşma yapılmasını istediler. Ama Nahaş onları sakatlamak ve her birinin sağ gözünü oyup çıkararak İsrail’de küçük düşürmek istiyordu. Ammonlular’ın, Yaveş’in ileri gelenlerine yardım aramaları için izin vermeleri şaşırtıcıydı. Belki de Nahaş hazırlıklı değildi ya da İsrail’in geri kalan kısmının Yaveş’e yardım etmesinden korkmuyordu. Saul’un hâlâ tarlada çalıştığı Giva Kenti’ne ulaklar gönderildi. İsrail’in yeni kralı olarak kendisini gösterme zamanı gelmiş, hatta geçiyordu bile!

11:6-11   Saul, ibret olması için bir çift öküzü parçalayarak İsrail’in her bölgesine gönderdi ve ulusu silah başına çağırdı. Halk, Rab korkusuyla sarsıldı. İsrail ve Yahuda, Bezek’te bir araya toplandı; üç yüz otuz bin kişiydiler ve tüm gece boyunca, Ammonlular’ın kökünü tamamen kazıdıkları Yaveş’e doğru yü-rüyüşe geçtiler.

11:12-15   Zaferden galeyana gelmiş halk, daha önce Saul’un krallığını kabul etmeyenleri öldürmek istedi. Ama Saul onları bilgece durdurdu. Zaferi Rab’bin verdiği gerçeği, onun için yeterliydi. Samuel, daha sonra Gilgal’da kutsal bir onaylama çağrısında bulundu ve Saul’un krallığı tüm ulusun önünde yenilenmiş oldu. Bu kez karşı çıkan olmamıştı. Yeşu 5:9’da da Gilgal’daki ruhsal yenilenmeden söz edilir.

B. Halkın Azarlanması ve Suçlanması (12. Bölüm)

12:1-13   Gilgal’da yapılan krallığın onaylanma töreninden sonra, Samuel tüm İsrail’e konuştu. Onlara önce hakim olarak egemenlik sürmesinin adil olduğunu hatırlattı. Hiç kimse onu adaletsizlikle suçlayamadı. Ama İsrail, bir kral istemekle bu kuralı ve Tanrı’nın yönetimini reddetmişti. Rab, geçmişte ihtiyaç duyulduğunda kurtarıcılar göndererek lütufkâr davranmıştı. 11. ayetteki ‘Bedan’, büyük olasılıkla Barak’ı belirtmektedir.10 Samuel, kendisini Musa’yla başlayan kurtarıcılar arasına koymuştu. Ama İsrail geçmişte gösterilen bu merhametlere nankörlük etti ve mutlaka bir kral istedi. Hakimleri aracılığıyla halkının ara-sında etkinliğini sürdüren Rab, onlar için yeterli değildi. Tanrı bu nedenle onla-ra Saul’u verdi.

12:14-18   Bir kral istemekle büyük bir günah işlemişlerdi. Ama eğer söz dinleselerdi, Rab onları yine bereketleyecekti. Eğer söz dinlemezlerse, üzerlerine gazabı gelecekti. Bunun bir kanıtı olarak Samuel, göğü gürletip yağmur yağdırması için Rab’be yalvardı. Bu fırtına Tanrı’dan çok açık bir belirtiydi, çünkü buğday biçme mevsiminde böyle bir fırtına hiç olmazdı. Zamanı, doğanın bir rastlantısı olamayacak kadar iyi ayarlanmıştı.

12:19-25   Halk büyük korkuya kapıldı ve Samuel’e kendileri için dua etsin diye yalvardılar. Samuel, duasıyla yargıyı getirmişti; yine duasıyla merhamet sağlayabilirdi. Bu isteklerine Samuel, yine Rab’bi izlemelerini söyleyerek karşılık verdi; yargıdan sakınmanın yolu buydu. Samuel onlar için sürekli dua etti. Aksini yapması zaten günah olurdu. Dua etmemek yalnızca ilgisizlik değil, aynı zamanda günahtır da.

C. İtaatsizlik ve Reddedilme (13-15. Bölümler)

1. Saul’un Kusurlu Sunusu (13. Bölüm)

13:1   1. ayet farklı çevirilerde okunduğunda, ayetle ilgili belirgin zorluklar ortaya çıkar. Bazı çevirilerde ayet şöyle ifade edilir: “Saul bir yıl egemenlik sürdü; ve İsrail’i iki yıl süreyle yönettiğinde...” Diğer bir çeviri ise şu ifadeye yer verir: “Kral olduğunda Saul 30 yaşındaydı ve İsrail’i iki yıl süreyle yö-

netti...” Başka bir çeviride ise şunu okuruz: “...yaşında kral olan Saul İsrail’de iki yıl krallık yaptı.” Başka bir çeviri şöyle yazar: “Saul kral olduğunda 40 yaşındaydı ve İsrail’de 32 yıl krallık yaptı.” Septuaginta el yazmalarının bazılarında bu sorunlu ayetin tamamı atlanmıştır. Bu karışıklığın tek açıklaması, İb-ranice metindeki bazı harflerin daha sonraki yüzyıllarda özen göstermeyen yaz-manlar tarafından yazılmadan atlanmış olmasıdır.11 Saul’un kral olduğunda olgun bir yaşta olduğunu biliyoruz, çünkü oğlu Yonatan savaşa gidecek yaştaydı.

13:2-5   Saul, halktan üç bin kişi seçerek kalıcı bir ordu oluşturdu ve Yeru-şalim’in kuzeyindeki Giva’da bulunan, Filist birliğine başarıyla sonuçlanan bir saldırıda bulundu. Bu, Filistliler’in İsrailliler’le savaşmak üzere kalabalık bir ordu hazırlamalarına neden oldu (Süryani ve Septuaginta elyazmalarını izleyen bazı çeviriler, 5. ayette üç bin savaş arabasından söz eder. Bu rakam, altı bin atlının sayısıyla uyuşmaktadır).12

13:6-9   İsrailliler bu büyük ordu karşısında korktular; hatta bazıları Şeria Irmağı’nın ötesine kaçtı. Öylesine uzun zamandır boyunduruk altında yaşamışlardı ki, özgür kalma düşüncesi kendileri için hemen hemen imkansızdı. Filistliler her tür üstünlüğe sahiptiler. Saul, Gilgal’da Samuel’i beklerken (10:8) geri kalanlar, yapılan her yoklamada giderek azalmaktaydılar. Yedinci gün olmasına rağmen Samuel hâlâ ortada yoktu. Zayıflayan güçleri ve yaklaşan savaşla birlikte, Saul yakmalık sunuyu kendisinin yakması için ayartılmaktaydı. Ama bunu yapma yetkisine sahip değildi. Çünkü kendisi Levili değildi. Samuel’in gecikmesi Saul’un, yetkisi olmadan kâhinin görevini üstlenmesini haklı çıkarmıyordu.

13:10-14   Olayın hemen ardından Gilgal’a gelen Samuel, Saul’un yaptığının farkına vardı. Söyledikleri geçerli görünse de, Saul’un Tanrı’nın sözünü dinlemediği gerçeği değişmiyordu. Bu yaptığından dolayı krallığı kaybedecekti. Tanrı, kendi yüreğine uygun başka bir kral bulmuştu bile. Saul’un bu günahı, İsrail’deki tahtını kaybetmesiyle sonuçlanan diğer günahlarından biriydi. Diğer günahları şunlardı: Düşünmeden ettiği yemin (14. bölüm); Amalekliler’le yaptığı savaşta Agak’ı öldürmemesi ve savaş ganimetinin en iyi payını alması (15. bölüm); Ahimelek ve diğer 84 kâhini öldürmesi (22. bölüm); sürekli Davut’u öldürmek için girişimlerde bulunması (18-26. bölümler); ve Eyn-Dor’daki cinci kadına danışması (28. bölüm).

13:15-23   Saul altı yüz adamını alarak Giva’daki Yonatan’a katıldı. Biraz uzaktaki Mikmas’ta kamp kurmuş olan Filistliler akıncılarını kuzeye, batıya ve doğuya göndermeye başladılar. İsrail bu saldırılar karşısında çaresiz görünüyordu. Kontrol öylesine uzun zamandır Filistliler’in elindeydi ki, İsrail’deki her demirci yok edilmişti. Bu nedenle, bütün İsrailliler çiftçilik aletlerini biletmek için Filistliler’e gitmek zorundaydılar. Yalnızca birkaç kişinin kılıcı vardı. Durum gerçekten umutsuz görünüyordu.

2. Saul’un Düşünmeden Ettiği Yeminler (14. Bölüm)

14:1-15   Babasının harekete geçmediğini gören Yonatan, silahını taşıyan gençle birlikte Filistliler’e saldırmak üzere ayrıldı. Bu bir hüner gösterisi ya da akılsızca yapılan bir intihar saldırısı değildi. Yonatan, büyük bir zafer sağlaması için Tanrı’ya güveniyordu. Yalnızca iki kişi olmaları önemli değildi. Yonatan’ın güvencesi şu sözlerdeydi: “Gerek çoklukta, gerekse azlıkta RAB’bin zafere ulaştırmasına engel yoktur.” Yonatan’ın imanı ödüllendirilecekti. Tanrı, eğer Filistliler onu bir kaçak sanıp yanlarına çağırırlarsa zaferli olacağını gösterdi. Filistliler, “Buraya, yanımıza gelin” der demez, Yonatan onların ordugahına doğru tırmandı ve kısa sürede 20 kadar asker öldürdüler. Sağ kalanlar kaçarken, Tanrı Filistliler’in ordugahında büyük kargaşaya neden olan bir deprem gönderdi. Tanrı’nın Filistliler’i yenilgiye uğratmak için ihtiyaç duyduğu tek şey, Yonatan (6. ayet) ve silahını taşıyan gencin (7. ayet) imanlarıydı. Saul’un akılsızlığı, zaferin getirdiği ürünleri azaltmıştı!

14:16-23   Çıkan kargaşayı gören Saul’un nöbetçileri, kendisine haber verdiler. Yoklama yapıldığında, Yonatan’la silahını taşıyan genç ortada yoktu. Saul hemen Rab’be danışabilmesi için kâhin Ahiya’ya sandığı getirmesini söyledi (Septuaginta’yı izleyen bir çeviri, sandık yerine ‘Efod’ der.13 Sandık büyük olasılıkla hâlâ Kiryat-Yearim’deydi). Ama Saul, düşman ordularından yükselen gürültü seslerini duyduğunda fikrini çabucak değiştirdi; kâhine elini çekmesini söyledi – Rab’bin isteğini aramaktan vazgeçti (19. ayet). Ordularını topladı. Rab’bin, Filistliler’i eline teslim edeceğini bilmesi için Tanrı’nın rehberliğine ihtiyaç duymadığına ikna olmuştu. Diğerleri de Tanrı’nın İsrail için savaştığının farkındaydılar. Daha önce Filistliler’in yanında yer alıp onların ordugahına katılan İbraniler, saf değiştirerek Saul ile Yonatan’ın yanındaki İsrail birliklerine katıldılar. Efrayim dağlık bölgesinde gizlenen İsrailliler de, Filist-liler’in kaçtığını duyunca onları savaş alanında kovalamaya başladılar. Zaferin kesin olduğu görüldüğünde herkes savaşmak ister, ama ilk karşılaşmayı göğüs-leyecek olan Yonatan’lar nerede?

14:24-30   Zafere çabucak ulaşmayı garantilemek isteyen Saul, akşam savaş bitinceye kadar askerlerine yemek yemelerini yasakladı. Bu buyruğunu bir lanetle mühürledi. Bu buyruk, acıkan askerlerinin bitkinleşmesine neden oldu ve onları kötü bir duruma düşürdü. Babasının duyurusundan haberi olmayan Yo-natan güç kazanmak için biraz bal yedi. Kendisine lanetten söz edildiğinde, İsrail’in zaferinin böylesine akılsızca bir buyrukla engellenmesine üzülerek yas tuttu.

14:31-42   Saul’un yasağı, hem Yonatan’ı kızdırmış hem de halkı tehlikeye sokmuştu. Savaş sona erdiğinde yağmaladıkları mallara saldırdılar, hayvanları öldürdüler ve kanlarını akıtmadan kesip yediler. Böylece Levililer 17:10-14 ve Yasa’nın Tekrarı 12:23-25’deki kurallara karşı gelmiş oldular. Saul bunu işittiğinde, onları azarladı ve hayvanların getirilip uygun şekilde kesilmeleri için büyük bir taş dikti. Aynı zamanda bir sunak yaptı; bu, ilk sunağıydı. Öfkeli Saul, gece olunca Filistliler’e saldırmak istedi. Bu nedenle kâhinden tekrar Tanrı’ya danışmasını istedi. Ama Tanrı yanıt vermedi. Bu durum Saul’un ordugahta günah işlendiğine inanmasına neden oldu. Böyle durumlarda yapıldığı gibi, kura çekildi ve kura Yonatan’a düştü.

14:43-46   Yonatan ne yaptığını açıkladı. Ayıbının yüzüne vurulmasını istemeyen Saul, oğlunun öldürülmesini buyurdu. Ama halkı, krallarından daha sağgörülüydü. Yonatan, Tanrı’yla birlikte kendilerini bu zafere ulaştıran kişi değil miydi? Tanrı, Yonatan’ı savaşta böylesine güçlü bir biçimde kullanmışken şimdi Saul’un buyruğunu yerine getirmediği için kendisinden hoşnutsuz olamazdı. Hayır, Yonatan ölmeyecekti. Böylece kahraman hak etmediği bir ölümden kurtarılmış oldu. Saul böyle gereksiz saçmalıklarla uğraşırken, Filistliler kaçtılar. Eksik bilgeliği nedeniyle zaferin değerini ikinci kez düşürmüştü.

14:47-52   47 ve 48. ayetler, Saul’un askeri zaferlerinden bazılarını özetlerler. Sonraki üç ayet, ailesine ilişkin ayrıntılar verir. Son ayet, kralın, İsrail’in yiğit oğullarını askere göndereceği önbildirisinin gerçekleşmesidir (1Sa.8:11).

3. Saul’un Eksik İtaati (15. Bölüm)

15:1-3   Saul uçuruma doğru sürükleniyordu. Tanrı’nın yapmasını istediği işlerde tam itaat gösterememişti. Bu bölümde Tanrı ona, Amalekliler’i yok etmesini buyurdu. Amalekliler, İbraniler’den sağ kalanları Kenan’a gitmek üzere çıktıkları Mısır yolunda (Yas.25:17-19) pusu kurarak acımasızca öldürmüşlerdi. Buyruk çok açıktı; soluk alan her şey yok edilecekti. Tanrı Amalekliler’e yıllarca sabretmişti, ama onlara karşı bildirdiği söz değişmemişti (Çık.17:14-16; Say.24:20). Günahlarının karşılığı olarak kökleri kazınmalıydı.

15:4-12   Saul bir ordu topladı ve güneydeki Amalek Kenti’ne doğru yola çıktı. Saldırmadan önce, Mısır’dan çıkış sırasında İsrail’e yardım eden göçebe Midyanlılar’dan olan Kenliler’e kaçıp kurtulmaları için uyarıda bulundu. Bu eylemi, Saul’un yalnızca katliamla ilgilenmediğini, kötü insanlardan Tanrı’nın öcünü aldığını göstermektedir. Amalekliler’i bozguna uğrattı. Kral ve yağmanın en iyi payı dışında, herkesi kılıçtan geçirdi (Büyük olasılıkla bu halktan, başka bir yerde yaşadıkları için sağ kalan bir grup vardı. Bk. 30:1-6; 2Sa.8:12; 1Ta.4:43). Rab, kilometrelerce ötedeki Samuel’e, Saul’un itaatsizliğini bildirdi. Bu durum Samuel’i çok rahatsız etti ve tüm geceyi dua ederek geçirdi. Sabah olduğunda ne yapacağını biliyordu.

15:13-35   Saul, Gilgal yolunda durdu ve bir anıt dikerek zaferini kutladı. Ancak Samuel olayları farklı görüyordu ve Saul’a itaatsizliğini bildirdi. Saul her zamanki gibi bahanelerini sıraladı. Ama başarısızlığı peygamberin kulağına gitmişti. Bu nedenle onun bahanelerine kulak asmadı. Saul reddedilmişti! Saul bunu daha önce de işitmişti (13:14). Bu kez de haber aynı şaşırtıcı güçle geldi. Saul sürekli Rab’bin buyruklarına karşı çıkıyor, Tanrı’nın söyledikleri yerine kendisine uygun görüneni yapıyordu. Bir tövbe gösterisi yaptı ve Samuel’e kendisini terk etmemesi için yalvardı. Hatta yanından ayrılmak isteyen peygamberin cüppesinin eteğini yırttı. Bu olay, krallığın Saul’dan alınıp başka birine verileceğinin bir belirtisiydi.

Samuel, Rab’be tapınan Saul’a eşlik ettikten sonra Agak’ı çağırdı. Öldürül-meyeceğini düşünen Agak, korkarak Samuel’in yanına geldi. “Ölüm tehlikesi kesinlikle geçti” diye düşünüyordu (32. ayet). Samuel onu kılıçla parçaladı.

Yaşlı hakim, Saul’un başarısızlığı nedeniyle ömrünün sonuna kadar acı çekti. Bir anlamda Tanrı bile Saul’u İsrail’e kral yaptığına pişman olmuştu.

22. ayeti ezberlemeliyiz. Bu ayet, Tanrı sözündeki klasiklerden biridir. Önce, sonra ve daima itaat et! Bu söz, Tanrı’ya hizmet edip onu hoşnut edecek olanların parolasıdır. Erdmann şu yorumu yapar:

“Söz dinlemek kurbandan iyidir” sözleri, düşünceye yeni bir yön verir. Yalnızca söz dinlemeye eğilimli zihin iyidir, söz dinlemeyle birlikte sunulmayan bir kurbanın hiçbir değeri yoktur... Bu nedenle söz dinlememe; başkaldırma ve özbağımlılık gibi sonuçları nedeniyle, özünde ‘Tanrı’ya karşı olan şeytani güçlere hizmet ve zina’dan (Keil) farksız olan büyücülük kadar kötüdür.14

29 ve 35. ayetler birbirlerine karşıt gibi görünürler. İlki, Tanrı’nın düşüncesini değiştirmediğini söylerken, ikincisi, Saul’u kral yaptığı için pişman olduğunu söyler. 29. ayet, Tanrı’yı temel karakteriyle tanımlar. Tanrı değişmez ve değiştirilemez Olan’dır. 35. ayet, Saul’un davranışındaki bir değişikliğin, Tan-rı’nın, Saul hakkındaki plan ve amaçlarını değiştirmesine yol açtığı anlamına gelir. Tanrı, özüyle uyumlu kalmak için itaati bereketlemeli, itaatsizliği de ceza-landırmalıdır.

III. SAUL’UN ÖLÜMÜNE KADAR DAVUT’UN YAŞAMI

(16-30. Bölümler)

A. Samuel Tarafından Meshedilişi (16:1-13)

16:1-3   Samuel, Saul için üzülürken Rab, Saul’un reddedildiğini onun yüzüne karşı açıkça söyledi; halkını yönetmesi için Tanrı başka birini seçmişti. Samuel Beytlehem’e gitmeli ve İşay’ın oğullarından birini kral olmak üzere meshetmeliydi. Gizlilik ve hile aynı şey değildir. Tanrı, Samuel’den Beytle-hem’deki amaçları konusunda yalan söylemesini istemiyordu; orada gerçekten bir kurban sunmuştu. Ancak yeni kralın meshedilmesi gizli bir durumdu ve uzun yıllar halktan saklanmalıydı.

16:4-13   Samuel Beytlehem’e geldiğinde kentin ileri gelenleri dehşete düş-tüler. Samuel, İşay ve oğullarını kurban törenine davet ettikten sonra, adam-ların hepsine birer birer baktı. Bir sonraki kralın önünde durduğundan emindi. Ama bu oğullardan hiçbiri Rab’bin seçimi değildi. Samuel, Saul’la yaşadığı deneyimden sonra, insanın iç görünüşünün dış görünüşünden daha önemli olduğunu öğrenmiş olmalıydı (13:14). Tanrı yüreği yargılar (7. ayet). 7. ayetin ilkesi gerçekliğini hep korumuştur: İnsanlar görünüşe, giysilere ve dış özel-liklere bakarak yargılarlar. Günümüzde kitle iletişim araçları bu hatalı görüşü reklamlarda, televizyonda ve basında göz alıcı kişiler kullanarak öylesine büyük ölçüde teşvik eder ki, sıradan görünümlü kişilere adeta değer verilmez gibidir. Saul uzun boylu, esmer ve yakışıklıydı. Aslında Davut da yakışıklıydı (12. ayet), ama bu önemli hizmet için fazlasıyla genç görünüyordu. Kilise, ne yazık ki, özellikle televizyonda sık sık ruhsallık yerine bu aşırı çekiciliği vurguladı-ğından, televizyonda putlaştırılan kişilerin sonları dehşet verici olur.

Davut’u törene getirdiler. Babasının gözünde Davut öylesine önemsizdi ki, onun peygamberin ilgisini çekmeyeceğinden emindi. Ama Rab bu küçük çobanla yakından ilgileniyordu ve Tanrı’nın sözünü dinleyen Samuel Davut’u meshetti. O andan itibaren Rab’bin Ruhu Davut’un üzerine güçlü bir biçimde indi ve Saul’dan ayrıldı. Davut’un Saul’un tacını giymesi yıllar alacaktı, ama o günden itibaren krallık Davut için garantilenmişti.

B. Saul’a Hizmet Etmesi (16:14-23)

Bu sıralarda, kötü bir ruhun neden olduğu zihinsel bir hastalık Saul’a sıkıntı çektiriyordu. “Rab’bin gönderdiği kötü bir ruh” ifadesi, Tanrı bir şeye izin veriyorsa, izin verdiği şey Tanrı’nın işidir, gerçeğiyle açıklanır. Dr. Rendle Short, kralın sorununu şöyle analiz eder:

Kral Saul’un sıkıntısına tipik bir manik-depresif cinnet teşhisi koymak uygun olur. Özel hiçbir nedeni olmaksızın arada bir baş gösteren öldürme vahşetiyle birlikte yoğun hüzün dönemleri, insanların kendisine karşı kötü tuzaklar planladıkları kuruntusu... bu teşhisin kanıtlarıdır.15

Saul’un hizmetkârları, kendisini yatıştırması için müzikten anlayan birini bulmasını önerdiler. Kendisine Davut önerildi ve Saul İşay’a ulaklar gönderdi. 18. ayet, Davut’un Golyat’la karşılaşmadan önce iyi bir ün yapmış olduğunu gösterir. Şimdi de müziğiyle kralın depresyondan çıkmasına yardımcı oluyordu. Saul ondan öylesine çok hoşlandı ki, ona silahlarını taşıma görevi verdi.

C. Golyat’ı Yenmesi (17. Bölüm)

17:1-11   Filistliler, Gad yakınlarında ve Yeruşalim’in güneybatısında bulunan Ela Vadisi’nde ordularını savaş için topladılar. Saul ve ordusu da yakın bir yerde toplandı. Aralarında Ela Vadisi bulunmaktaydı. Golyat adında usta bir dövüşçü, 40 gün süreyle her gün Filistliler’in ordugahının önüne çıktı ve İsrail ordularına kafa tutarak kendisine layık bir savaşçı göndermelerini istedi. İsrailliler arasından hiçbir gönüllü çıkmadı. Bu devin boyu yaklaşık üç metreydi ve en azından 57.5 kiloluk bir tunç zırh taşımaktaydı. Yalnızca mızrağının demir başının ağırlığı 7 kiloya yakındı. Golyat’ın kendisi 200-250 kilo olduğundan, ağır silahları kendisine sorun yaratmamaktaydı (Belki de 200-250 kilodan daha ağırdı). Gücü, normal bir insanın gücünün çok üstündeydi.

17:12-30   Bir keresinde, Davut savaş cephesindeki üç ağabeyine yiyecek getirdiğinde, devin sataşmalarını işitti ve İbrani askerlerinin yüzündeki korkuyu gördü. Vahşi bir hayvana benzeyen bu kabadayıyı susturana ne ödül verileceğini sordu. En büyük ağabeyi Eliav, belki de kendi korkaklığını maskelemek amacıyla onu payladı. Ama Davut, devi öldürecek kişiye verilecek ödülü öğrenmekte ısrar etti.

17:31-40   Saul’a, İsrail için savaşacak genç bir adam bulunduğu haberini ilettiler. Davut Saul’un önüne çıkartıldı. Saul Davut’u gördüğünde, bu delikanlının yeteneğinden haklı olarak kuşkulandı. Ama Davut, sürüsünü aslan ve ayıya karşı koruduğunda, Tanrı’nın gücünün nasıl işlediğini görmüştü. Tanrı, ona tek başınayken gücünü kanıtlamıştı; şimdi herkesin önünde Tanrı’ya yine güvenebilirdi. Davut’un cesaretini ve kararlılığını gören Saul, ona kendi giysilerini verdi. Ama Davut bunları üzerinden çıkarttı, çünkü kendisine engel oluyorlardı. Bunların yerine, silah olarak yanına beş çakıl taşı, bir sapan, bir değnek ve diri Tanrı’nın gücünü alarak yola çıktı!

17:41-54   O sıralar büyük olasılıkla 20 yaşlarında olan Davut’u gören Gol-yat, kendisine savaşmak üzere bir çocuk göndererek hakaret eden İsrail’e öf-kelendi. Ama devin sövgülerine karşılık veren Davut’ta korkudan eser yoktu. Rab’bin kendisine zafer sağlayacağına iman etmişti. Golyat, Davut’a doğru ilerlediğinde Davut ilk taşı alnına fırlattı. Dev yüzüstü yere düştü. Davut sonra devi öldürmek için Filistli’nin kendi kılıcını kullanarak onun kafasını kesti. Filistliler bunu görünce kaçtılar. İsrailliler de naralar atarak onları kovaladılar.

17:55-58   Bu ayetlerde16 bir sorun ortaya çıkmaktadır: Davut’a silahlarını taşıma görevi veren Saul’un onu tanımaması gariptir (16:21). Yine de, bu ayette, Saul’un bu genç kahramanın kim olduğunu bilmediği söylenmemektedir; ayette sorulan yalnızca şudur: “Kimin oğlu bu genç?” Saul, Davut’un ailesine ilişkin geçmişi kolayca unutmuş olabilirdi. Williams şu yorumu yapar:

Devi yenecek olanın ailesini İsrail’e vergi ödemekten muaf tutmaya ve kendisini de kızıyla evlendirmeye söz vermiş olan Saul’un, Avner’den, Davut’un babası ve toplumdaki konumuyla ilgili bilgi toplamasını istemesi doğaldır...17

Bu, daha sonra kralın damadı olmaya layık olmadığını ifade eden Davut’un sözleriyle onaylanmıştır (18:18). Michael Griffiths iyi bir uyarlama yapmıştır:

Hem Yonatan (14. bölüm), hem de Davut, bulundukları yerdeki küçük bir cephede savaş eylemini hemen başlattılar. Ama bu küçük başlangıç sonunda büyük zaferler getirdi. Bizler de savaşı tek tek cephelerde kazanmaya ihtiyaç duyarız. Düşman gücünün tamamını bir kerede göğüsleyemeyiz, ama böyle yapmamız da zaten gerekmemektedir. Cephemizde savaşmak İsa’nın görevidir. Bizler, cesur olmaya ve bulunduğumuz yerde eylemi başlatmaya çağrıldık. Bizim eylemimizin bir sonucu olarak savaş tüm cepheye yayıldığında, Tanrı görevi üstlenecektir.18

Ç. Mikal ile Evlenmesi (18. Bölüm)

18:1-5   Yonatan ve Davut arasında derin ve kalıcı bir dostluk başladı. Her ikisi de, ender rastlanan bir cesarete sahiptiler. Yonatan, babasının tahtının yasal varisiydi. Ama kaftanını Davut’a vermekle, kendisi yerine Davut’un taç giydiğini görmeye istekli olduğunu belirtti.

18:6-16   Davut birbiri ardına savaşlar kazanmayı sürdürürken, Saul Davut’u aşırı biçimde kıskandı. Kadınların, söyledikleri ezgilerde Davut’u kendisinden daha çok övdüklerini işittiğinde, öfkeden kan beynine sıçradı. Tanrı bazen kötülüğü cezalandırmak için kötülüğü kullanır; Saul’a sıkıntı veren bir

ruha izin vermesinin nedeni budur (10. ayet). Kral iki kez Davut’u öldürmeyi denedi, ama her ikisinde de Davut kurtuldu. Saul sonra onu bin kişilik bir birliğe komutan atadı. Belki de, Davut’un Filistliler’le savaşırken öldürüleceğini umuyordu (Davut’un önceleri daha büyük yetkisi vardı). Ama Rab, Davut’la birlikteydi ve Davut’un kahramanlıkları tüm İsrail’in dikkatini çekmekteydi.

18:17-30   Filistli devi öldürecek olan kişiye kralın kızının verileceği vaat edilmişti. Bu nedenle Saul’un büyük kızı Merav Davut’a sunuldu. Ancak yine de bu evlilikten önce, Davut daha fazla zafer kazanmalıydı. Saul, zaman içinde Davut’un öldürüleceğini umuyordu. Davut sosyal açıdan bir kralın kızıyla evlenmeye layık olmadığını ifade ettiğinde, Merav belki de Saul Davut’u aşağılamak istediği için başka bir adamla evlendirildi. Ama Saul’un küçük kızı Mikal Davut’u sevdi. Saul onu Davut’a vermeyi kabul etti, ancak Davut’un önce yüz Filistli’nin sünnet derisini getirmesi gerekiyordu. Saul tekrar Davut’un Filistliler tarafından öldürüleceğini umdu. Ama Davut’u bertaraf etmek bu kadar kolay değildi. Davut yüz yerine iki yüz Filistli’nin sünnet derisiyle geri döndü ve Mikal’i gelini olarak kazandı. Askeri zaferlerin sürekliliği, Rab’bin Davut’la beraber olduğunun kanıtıydı, Saul’un ona duyduğu nefret ve korku gitgide büyüyordu.

D. Saul’dan Kaçışı (19-26. Bölümler)

1. Yonatan’ın Bağlılığı (19,20. Bölümler)

19:1-7   Yonatan, babasının Davut’u öldürmeyi tasarladığını fark ettiğinde, Davut’a tarlada saklanmasını öğütledi. Bu arada kendisi kralı yatıştıracaktı. Yonatan, Saul’la Davut hakkında tartışırken, babasına Davut’un cesaretini, bağlılığını ve İsrail’in düşmanlarına karşı gösterdiği başarıyı hatırlattı. Öldürülmeyi hak edecek bir şey yapmamıştı. Saul geçici olarak yatıştı ve Davut’a kraliyet sarayındaki konumu geri verildi.

19:8-10   Ancak tekrar savaş çıktığında, Davut bir kez daha sivrildi ve Saul-un kıskançlığı yeniden alevlendi. Rahatsızlık veren ruh geri döndü ve Saul, Davut’u mızrağıyla duvara çakmak istedi. Ancak üçüncü kez başarısız oldu. Davut ölümden kıl payı kurtuldu.

19:11-17   Aynı gece Kral Saul, Davut’u kendi evinde öldürmeleri için ulaklar gönderdi. Mikal’ın tuzaktan haberi vardı ve Davut’a, ev halkına ait pu-tu Davut’un yatağına koyarak kaçması için yardım etti.

Put büyük olasılıkla Mikal’a aitti, çünkü Davut asla bir putperest olmadı. Saul, Davut’u yakalamaları için adamlarını gönderdiğinde, Mikal’in hilesi ortaya çıktı.

19:18-23   Ama Davut çoktan kaçmıştı. Samuel’i görmek için Rama’ya gitti. Tanrı adamları, sıkıntı zamanında diğer Tanrı adamlarına giderler. Saul’un ulakları Davut’u üç kez yakalamak istedilerse de başaramadılar. Çünkü Samu-el’le birlikte olan peygamberlerin yanına yaklaştıklarında, Tanrı’nın Ruhu’nun

Saul’un Davut’u İzlemesi

1. Davut, Rama’da yaşayan Samuel’in yanına kaçar (1Sa.19:18).

2. Davut Nov’a gider (1Sa.21:1-9).

3. Davut Gad’a gider (1Sa.21:10).

4. Davut Adullam Mağarası’na kaçar (1Sa.22:1)

5. Davut ailesini güvenlik altına almak için Moav’a götürür (1Sa.22:3).

6. Davut Moav’a gider (1Sa.22:4).

7. Davut Heret Ormanı’na hareket eder (1Sa.22:5).

8. Davut ve adamları Keila’yı yağmalayan Filistliler’e saldırırlar (1Sa.23:1).

9. Davut Zif Çölü’ne geri çekilir (1Sa.23:14).

10. Davut Maon Çölü’ne çekilir (1Sa.23:24).

11. Kendisini kovalayan Saul nedeniyle, Davut Eyn-Gedi’de gizlenir (1Sa.23:29)

12. Saul’un yaşamını esirgeyen Davut Moav’a geri döner (1Sa.24:22).

13. Davut, Karmel Maon’a geri döner, Avigayil’le evlenir (1Sa.25).

14. Saul’un yaşamını tekrar esirgeyen Davut, Gad’a geri döner (1Sa.26:1-27:2).

15. Gad’ın Filistli kralı Akiş, Davut’a Ziklak Kenti’ni verir (1Sa.27).

16. Davut ve adamları Afek’e giderek Filist güçlerine katılırlar (1Sa.29:1-3).

17. Filistli komutanların Davut’a olan düşmanlıkları, Davut’u Ziklak’a geri dönmeye zorlar (1Sa.30).

18. Saul’un ölümünden sonra Davut Hevron’a geri döner ve orada kral olarak taç giyer (2Sa.1-2).

denetimine girerek kendileri de peygamberlikte bulunmaya başladılar. Daha sonra, Saul’un kendisi Davut’un peşine düştüğünde, Tanrı’nın Ruhu onun da üzerine indi. Ancak bu tanrısal güçlendirme, tövbeyle aynı şey değildi.

19:24   Halk bir kez daha Saul hakkındaki, “Saul’da mı peygamber oldu?” sözünü tekrarladı (10:11, 12). Saul’un kararsız davranışı onları şaşırtmış olmalı. Buradaki, ‘çıplak’ sözcüğü, tam anlamıyla çıplaklığı kastetmemektedir. İfade edilen yalnızca, Saul’un kraliyet simgesi olan dış giysilerini çıkarttığıdır. Tanrı, Saul’u o gün ve gece boyunca yerde yüzüstü serilmiş tutarken, Davut kaçtı (20:1).

24. ayet, 15:34, 35. ayetlerle çelişkili değildir. “Samuel ölümüne dek Saul’u bir daha görmediyse de, onun için üzüldü.” Burada peygambere gelen Saul’dur, Saul’un Samuel’e gidişi istemeyerek ve beklemediği bir zamanda olmuştu.

20:1-3   Davut, Nayot’tan ayrıldıktan sonra Yonatan’ın yanına geldi ve Saul’un kendisini neden bu kadar çok öldürmek istediğini öğrenmeye çalıştı. Yonatan, sürekli Davut’un yaşamına saldıran babasının ne düşündüğünü bilmi-yordu. Davut, kendisi ve Yonatan arasındaki dostluk nedeniyle, kralın Yonatan üzülmesin diye planlarını ona anlatmadığını açıkladı.

20:4-9   Davut’un tehlikede olup olmadığını anlamak için birlikte plan yaptılar. Davut, her ay yapılan kutlamalarda olduğu gibi, kralın masasına oturmayacaktı. Eğer Saul Davut’un yokluğunu sezerse, Yonatan onun yıllık kurban töreni için Beytlehem’e gittiğini söyleyecekti (Yolculuk ayetlerde kaydedilmemişse de, doğru olabilir. Eğer yolculuk bir yalansa, yazılmış olma nedeni, Tanrı tarafından onaylanmadığı gerçeğidir). Eğer Saul itiraz etmezse bu, Davut’un güvende olduğunu gösterecekti; ama eğer kral, Davut’u bir kez daha elinden kaçırdığı için öfkelenirse, o zaman Yonatan Davut’un ciddi bir tehlike içinde bulunduğunu anlayacaktı.

20:10-17   Yonatan üçüncü gün tarlaya gitmeye söz verdi. Önceden kararlaştırdıkları bir işaret aracılığıyla öğrendiklerini Davut’a bildirecekti. Belki de sonucun ne olduğunu kestirdiğinden, Yonatan Davut’tan kral olduğunda ken-disine ve ailesine Rab’bin sadık sözcüsünü göstermesini rica etti. 14-17. ayet-lerden anlaşıldığına göre Yonatan, Davut’un kral olacağına inanmıştı. Taht hak-kının kendisinde olduğunu bilmesine rağmen, yine de Davut’a olan sevgisini tekrar onayladı. Bencillikten ne kadar uzak bir adanmışlık!

20:18-23   Bu ayetler, kralın davranışı hakkında Davut’a bildirilecek olan işareti ayrıntılı olarak anlatırlar. Yonatan tarlaya gelecek ve Davut’un saklandığı taşın bir yanına üç ok atacaktı. Okları alıp kendisine geri getirecek olan hizmetkârına söyledikleri, Davut’a kaçmasını ya da saraya dönmesini anlatacaktı. Yonatan’ın böyle bir düzen kurmasına şaşırabiliriz. Çünkü daha sonra Davut’la doğrudan konuşmuştur. O sıralarda belki de kimseye görünmeden Davut’la temas kurup kuramayacağından emin değildi.

20:24-34   Törenin ilk akşamında, Saul Davut’un yokluğu hakkında bir şey söylemedi, belki de Davut’un törensel açıdan kirli olduğunu düşünmüştü. Ama ikinci akşam Yonatan’ı Davut’un nerede olduğu konusunda sorguladığında ve Beytlehem’e gittiğini öğrendiğinde, Saul öfkeye kapıldı. Kendisini soyan ve annesine utanç veren bu adama dostça davrandığı için Yonatan’ı suçladı. Sözleri kabaydı. Davranışı ise sözlerinden de ağırdı. Kendi oğlunu mızrağıyla öldürmeye çalıştı. Davut’a duyduğu nefreti o anda Yonatan’a yönlendirmişti.

20:35-42   Üçüncü günün sabahında uygun işaret verildi ve Davut korkularında haklı olduğunu anladı. İki adam birbirlerinin kollarında ağladılar. Şimdi farklı yollara gitmeleri gerekmekteydi. Artık dostluklarından zevk alamayacaklardı. Davut, Tanrı’nın kendisini taht için hazırladığı planın gerekli bir parçası olarak gizlenmek üzere ayrıldı. Yonatan saraya geri döndü ve babasına sadık kaldı. Ama yine de yüreğinin derinliklerinde İsrail’in kralı olamayacağını biliyordu. Davut’la birlikte gitmeli miydi? Babasına, Rab Saul’u kral olarak reddetmesine rağmen sadık kalmakla doğru mu yapıyordu?

2. Ahimelek’in Davut’a Yaptığı İyilik (21. Bölüm)

Büyük adamlar da dışarıdan görünmeyen önemli kusurlara sahiptirler. Davut bir istisna değildir. Bu üzücü bölümde, Nov’daki (1-9. ayetler) tapınağın önünde söylediği yalanlar ve Filistliler’in önündeki sözde deliliği (10-15. ayetler) yazı-lıdır.

21:1-6   Davut Samuel’e (19. bölüm) ve Yonatan’a (20. bölüm) gitmişti. Şimdi de Saul’dan kaçarken Başkâhin’in yanına gelmiştir. Ahimelek, Davut’tan korkuyordu ve neden yalnız yolculuk ettiğini merak ediyordu (Belki bir yerde kendisini bekleyen adamları vardı – 2. ayet; Mat.12:3). Davut, kral için gizli bir görevde bulunduğunu belirtirken yalan söylüyordu. Sonra biraz ekmek istedi. Ama yalnızca adak ekmeği vardı; bu kutsal ekmek, tapınakta tapınma için kullanılırdı. Kâhin, adamlarının geçen birkaç gün içinde cinsel ilişkide bulun-mayıp törensel olarak temiz olmaları halinde adak ekmeğini alabileceklerini söyledi. Davut, adamlarının yalnızca temiz değil, aynı zamanda özel görevleri nedeniyle kutsal olduklarını da anlattı. Shakespeare haklıydı: “Aldatırken, nasıl da karışık bir ağ öreriz!” Kutsal yerden alınan adak ekmeği Davut’a verildi.

Rab İsa, Matta 12:3-4’te adak ekmeğinin yasa dışı kullanımını onaylar (Bel-ki de İsrail’de günah olduğu ve Davut adil bir davayı temsil ettiği için...). Eğer Davut ait olduğu tahtta oturuyor olsaydı, ekmek dilenmeye ihtiyacı olmaya-caktı. Ekmeğin kutsal olmayan kullanımını yasaklayan yasa, bunun gibi bir merhamet işini yasaklamayı amaçlamıyordu.

21:7,9   Saul’un hizmetkârlarından biri olan Doek, o sıralarda Nov’da Rab’bin önündeki dinsel görevini yerine getirmekteydi. Edomlu olmasına rağmen Yahudi inancına geçmişti. Orada bulunma nedeni, belki bir adağını ya da başka bir törensel buyruğu yerine getirmekti. Ahimelek’in Davut’la işbirliği yaptığını gördü ve bunu Saul’a bildirdi. Bu arada Davut, ikinci bir istekte bulunarak silah talep etti. Kral için yaptığı görevin acele olduğunu belirterek yine yalan söyledi. Ahimelek ona Golyat’ın kılıcını vermeyi teklif etti. Davut, “Onun gibisi yoktur” diyerek kılıcı memnuniyetle aldı. Devi öldürmesi için Rab’be güvenmişti, şimdi ise öldürdüğü düşmanının kılıcına güvenme yanılgısına düşü-yordu.

21:10-15   Davut sonra İsrail’den ayrıldı ve Gad Kenti’ne kaçtı. Gad, Gol-yat’ın doğduğu kentti. Meshedilmiş İsrail kralı, burada Tanrı halkının düşmanlarının yanında kendisine sığınak aradı. Filistliler kendisinden kuşkulandığında, yaşamını kurtarmak için deli rolü yapmak zorunda kaldı. DeRothschild bu konuda Davut hakkında şöyle yazar: “Deliler, Tanrı’nın vurduğu, ancak yine de koruduğu kişiler olarak görüldüklerinden onlara dokunulmazdı.”19 İsrail’in Mezmur yazarı, deli rolü oynayarak, kentin kapılarını tırmalarken, salyasını sakalına akıttı. Tanrı halkının umursamazlığı ve Davut’un sapan imanı nedeniyle, bu utanç verici davranışlara mahkum edilmişti.

Ama Davut, bu büyük sıkıntıda bazı değerli dersler aldı. Bir sonraki bölüme geçmeden önce bu tarihlerde yazılmış olan 34. Mezmur’u okuyun. Bu Mezmur-da, Davut’un karakteri hakkında yeni bir anlayış kazanıyoruz. Hatalarına rağ-men Davut’un Tanrı bilgisinde büyümesini sağlayan şey, onun dikkate değer Tanrı korkusudur.

3. Davut’un Kaçışı ve Saul’un Kâhinleri Öldürmesi (22. Bölüm)

22:1,2   Davut İsrail’e geri döndüğünde, Beytlehem’in güneybatısındaki Ya-huda topraklarında bulunan Adullam Mağarası’nda gizlendi. Bu yer, sıkıntısı, borcu ve hoşnutsuzluğu olan herkesin sığındığı bir yer haline geldi. Davut burada, ilk gelişinde alçakgönüllüleri kurtulmaları için kendisine çağıran Me-sih’in bir örneğidir. Kısa bir süre içinde, dört yüz kişilik küçük bir ordu Adul-lam’da toplandı; daha sonra sayıları altı yüze çıkacaktı. Bu adamlar uyumsuz ki-şilerdi, ama Davut’un yönetimi altında yiğit kahramanlara dönüştüler (2Sa.23).

22:3-5   Davut’un anne babası da onlara katılmıştı. Anne babasının güvenliğini düşünen Davut, kendisi saklanırken onların kalabileceği bir yer hazırlamak için Moav’a gitti. Rut’un soyundan gelmesine rağmen, Davut bir Moavlı’ydı (Rut 4:17). Rab’bin düşmanlarına güvenmekle yanlış davranmıştı. (Moavlılar’ın Davut’un anne babasını öldürdükleri söylenir). Davut geri döndükten bir süre sonra, Gad adındaki peygamber ona Adullam’dan ayrılmasını bildirdi. Davut bunun üzerine yine Yahuda’daki Heret Ormanı’na gitti.

22:6-8   Benyamin’in ülkesi olan Giva’da, Saul Benyaminliler’e ve hizmetkârlarına Davut aleyhinde konuştu. Davut’un, kendisinin yaptığı gibi onları cömertçe ödüllendirip ödüllendirmeyeceğini sordu. Ne de olsa Davut onların oymağından değildi. Saul onları kendi yaşamına karşı düzenledikleri tuzakları saklamakla suçladı. O sıralarda bütünüyle paranoyak ve mantıksız davranıyordu. Kendi oğlunun bile düşmanı olduğunu düşünüyordu.

22:9-15   Edomlu Doek, kralı etkilemek için eline geçirdiği bu fırsattan yararlanarak Saul’a, Kâhin Ahimelek’in, Davut’a yiyecek vererek ve onun için Rab’be danışarak yardım ettiğini anlattı. Kâhin ve ailesi derhal kralın yanına götürülerek ihanetle suçlandılar. Suçlamaya karşılık olarak Ahimelek, Davut’un krala olan bağlılığından ve Saul’a sadık olan birine yardım ederek kanıtladığı masumiyetinden söz etti. Davut için, Rab’be daha önceleri de danışmış olduğunu belirtti. Saul’un, Davut’un kendisine karşı başkaldırdığı ve onu öldürmek istediği konusundaki suçlamaları hakkında hiçbir bilgisi olmadığını söyledi.

22:16-19   Saul’un eylemleri, onun gerçekten çıldırmış olduğunu kanıtlıyor-du. Askerleri, Rab’bin kâhinlerini öldürmeyi reddettiklerinde, tam anlamıyla bir ‘köpek’ olan diğer uluslara ait Doek onların kâhin olmalarına aldırmadan hızla üzerlerine saldırdı ve 85 tanesini öldürdü. Bu yetmezmiş gibi, Ahime-lek’in kenti olan Nov’a da saldırdı ve tüm halkı ile hayvanları öldürdü.

22:20-23   Yalnızca Aviyatar kurtuldu; Davut’un yanına giderek olanları anlattı. Sonra Davut’un yanında kaldı ve Süleyman tarafından haklı olarak görevinden uzaklaştırılıncaya kadar Davut’a başkâhin olarak hizmet etti (1Kr. 2:27). Kâhinlerin ölümü, bir anlamda Davut’un yalanlarının bir sonucuydu (22. ayet). Başka bir anlamda ise, bu olay Tanrı’nın, Eli’nin ailesi üzerine getirdiği yargısıydı (2:31-36; 3:11-14). Ama bu kılıçla yapılan katliamın utancının en büyük payı, buyruğu veren Saul’a aitti.

Peygamber (Gad), kâhin (Aviyatar) ve kral (Davut) sürgünde birlikte bulunmalarıyla, bugün düşmanlarının, ayakları için tabure yapılmasını ve yeryüzündeki krallığını kurmayı bekleyen Mesih’i temsil ederler.

4. Keila’nın İhaneti (23. Bölüm)

23:1-5   Davut’a, Adullam’ın güneyindeki Keila Kenti’nin Filistliler tarafından saldırıya uğradığı haberi geldi. Rab tarafından yönlendirilerek düşmana karşı savaştı, kenti kurtardı ve çok sayıda hayvanı ele geçirdi.

23:6-12   Saul, Davut’un Keila’da olduğunu duyunca, onu orada tuzağa düşürmeye karar verdi. Ama Davut bu tuzaktan haberdar oldu ve nereye gideceğini söylemesi için Rab’be danıştı. Keila’da güvenlikte olacak mıydı? Davut, Keila halkını kurtarmış olmasına rağmen, acaba onu Saul’a teslim edecekler miydi? Aviyatar’ın getirmiş olduğu efod ve daha çok Urim ve Tummim aracılığıyla Tanrı, Davut’a, Saul geldiğinde nankör Keila halkının Davut’u ele vereceğini açıkladı.

23:13-18   Böylece Davut ve adamları, Hevron’un güneydoğusundaki Zif Çölü’ne kaçtılar. Ama orada bile acımasızca kovalandılar. Yonatan orada Davut’u buldu ve onu Tanrı’nın adıyla yüreklendirdi. Bugün ne kadar ihtiyaç duyulan bir hizmet! Eğer teşvik eden kişiler daha çok olsaydı, kilise bundan çok büyük yarar sağlardı. Zamanında söylenmiş güçlendirici bir sözün etkisini yaşamış olan kişiler, teşvikin getirdiği bereketi çok iyi bilirler. Yonatan’ın Davut’a duyduğu sevgi, kendini alçaltabilen bir sevgiydi. Davut’a, Saul’a rağmen Tanrı’nın vaadini yerine getireceğine garanti verdi. Yonatan gibi bir dosta sahip olan kişi ayrıcalıklıdır. Neden Davut’la kalmadığı ve daima geri döndüğü ise gizemini hâlâ korumaktadır.20

23:19-29   Zifliler de, Davut’un bulunduğu yeri Saul’a bildirerek ve kaçağı kralın ellerine teslim edeceklerini söyleyen haberler göndererek ihanet ettiler. Davut, Saul’un geldiğini duyduğunda, kendisini amansızca takip eden Saul’dan kaçmak için Maon Çölü’ne gitti. Tam çevresi kuşatılmışken, Filistliler İsrail’e saldırdılar. Saul kovalamayı bırakmak zorunda kalmıştı. İsrail’in düşmanı, bilmeden İsrail’in reddedilmiş kralına dostça hizmet etmişti. İşay’ın oğlu, daha sonra Lut Gölü’nün batı kıyısındaki Eyn-Gedi’ye doğru yola çıktı.

5. Canı Bağışlanan Saul (24. Bölüm)

24:1-7   Filistliler’in tehdidi bastırıldıktan sonra Saul, Davut’u yakalamak için geri döndü. Onu Eyn-Gedi’nin kayalık tepelerinde izledi. Oradayken ihtiyacını gidermek için mağaralardan birine girdi. Seçtiği mağara boş değildi. Bunun da ötesinde, acımasızca kovaladığı adam, kendi adamlarının, kralın yaşamını sona erdirmelerine engel oldu. Davut’un adamları, Saul’u Tanrı’nın kendilerinin eline teslim ettiğini düşünmüşlerdi. Ama Davut, krallığı zorla ele geçirmesi için Tanrı’dan buyruk almamıştı. Tanrı’nın zamanını ve yöntemini beklemekten yakınmıyordu. Kralın cüppesinin eteğinden gizlice bir parça kestiğinde bile vicdanı onu rahatsız etti. Saul’un İsrail Kralı olarak meshedilmiş olması gerçeğini hafife almadı. Bu kralı Tanrı uzaklaştırmalıydı; Davut, Rab onu uzaklaştırıncaya kadar ona saygı gösterecekti.

24:8-15   Saul ayrıldıktan sonra, Davut mağaradan dışarı çıktı ve ona seslendi. Kralın önünde yüzüstü yere kapanarak, ona bildirilen tüm haberlerin iftira olduğunu söyledi. Davut o gün kralı öldürebilirdi, ama Rab’bin meshettiği bir kişi olduğu için bunu yapmadı. Davut’un elindeki cüppe parçası, iyiliğinin kanıtıydı. Kötü bir adam öcünü kendi almak isteyebilir, ama Davut’un böyle bir arzusu yoktu. Saul’a, ölü bir köpek ya da bir pire kadar zararsız ve önemsiz birine karşı neden bu acımasızca kovalamacayı sürdürdüğünü sordu.

24:16-22   Davut’un sözleriyle geçici olarak duygulanan Saul, Davut’un davranışındaki adilliği ve kendi kötülüğünü kabul etti. Beklenmedik bir şekilde, Davut’un bir gün İsrail Kralı olacağını itiraf ederek Davut’a, ailesine iyi davranacağına dair ant içirdi. Sonra Saul esenlik içinde oradan ayrıldı. Ama Davut’un çok keyif aldığı bu dinlenme süresi kısa sürmüştü. Saul çok geçmeden Davut’un iyiliğini unuttu.

Davut Saul’la konuşurken, iki kez Rab’den yargıç olarak davranmasını istedi. Davasını, insan olarak doğru gördüğü şekilde çözümlemektense, Tanrı’nın ellerine bırakmaya razıydı. Petrus’un, Rabbimiz hakkında hatırladıklarından biri de, “Kendisine sövüldüğünde sövgüyle karşılık vermedi, acı çektiğinde kimseyi tehdit etmedi; davasını, adaletle yargılayan Tanrı’ya bıraktı” ifadesinde görülür (1Pe.2:23). Tanrı bizlere de düşmanlarımıza karşı bu soğukkanlılığı sağlasın!

6. Naval’ın Akılsızlığı (25. Bölüm)

25:1-9   Samuel’in ölümüyle hakimler dönemi kapandı. Ulus şimdi bir krallık haline gelmişti. Davut’un soyu İsrail’in tahtına sonsuza kadar sahip çıkacaktı; bu vaat Mesih’le gerçekleşecekti. Samuel’e duyulan derin saygı, öldüğünde tüm ulusun yas tutmasıyla ifade edilir.

Peygamberin ölümünden sonra Davut, Yahuda’nın güneyindeki Paran Çölü’ne gitti. Belki de Saul’dan ve ölümcül planlarından uzaklaşmayı amaçlamaktaydı. 2. ayette sözü edilen Karmel, kuzeydeki Karmel Dağı değildir; Maon yakınlarındaki bir kenttir. Naval, Karmel’de koyunlarını kırkıyordu ve geleneklere uygun olarak Davut bazı adamlarını, Naval’ın sürülerine sağladığı korumaya karşılık, ondan bir armağan istemeleri için gönderdi.

25:10-13   Ama Naval Davut’un adamlarına öylesine bencil ve kabaca davrandı ki, Davut öfkelendi ve yaklaşık 400 adamıyla Naval ve ev halkını cezalandırmak için Karmel’e doğru yola çıktı.

25:14-22   Naval’ın, Avigayil adındaki güzel ve sağgörülü karısı, kocasının tedbirsizce davranışı nedeniyle üzerlerine gelmekte olan tehlikeyi öğrendi. Çabucak birçok yiyecek maddesi topladı ve Davut’la görüşmeye gitti. Davut Karmel’e yaklaşırken kendi kendine, Naval’a yaptığı iyilikleri ve Naval’ın kendisini nasıl aşağıladığını yüksek sesle tekrarlıyordu.

25:23-31   Avigayil Davut’la karşılaştığında, eğilip onun ayaklarına kapandı ve yalvardı. Önce, kocasının kişiliğinin adı gibi olduğunu söyledi (Naval’ın anlamı, akılsızdır). Davut’un adamları geldiklerinde onları görmemişti. Bağışlanmasını isterken ona, Rab’bin kan dökmesine ve kendi eliyle öç almasına engel olduğunu hatırlattı. Gerçekten, Davut’un Rab’bin meshettiği olduğuna ilişkin ruhsal anlayışa sahipti ve onu içtenlikle Rab’bin savaşlarını sürdürdüğü için övdü. Bir gün kral olduğunda, kendi öcünü almak uğruna boş yere kan dökmediği için pişmanlık ve üzüntü duymayacak olması ne kadar iyiydi!

25:32-35   Davut, bu diplomatik sözler karşısında derinden etkilendi ve ona, kendisini Naval’ı öldürmekten koruduğu için teşekkür etti. Rab, bizleri yönlendirmek ve uyarmak için karşımıza doğru kişileri nasıl çıkaracağını bilir. Bunun için O’na şükran duymalıyız. Avigayil’in öğüdü etkiliydi; cömert armağanları kabul edildi. Davut, Naval’ı Rab’bin ellerine bıraktı. Tanrı harekete geçmekte gecikmedi. Bazı kişiler, Avigayil’in kocasına danışmadan, onun yetkisine saygı duymadan hareket ettiğini düşünürler. Ancak Kutsal Kitap, onun hatalı davrandığını söylemez. Tam aksine, büyük olasılıkla Naval’ı ve ev halkını zamanında doğru davranması sonucunda kurtarmıştır.

25:36-44   Avigayil eve döndüğünde Naval çok sarhoştu. Olanları ona anlatmak için ertesi günü bekledi. Naval olanları işittiğinde büyük olasılıkla felç geçirdi ya da kalbi sıkıştı. On gün sonra, arkasında bencilce, kendisi için biriktirdiği malları bırakarak dünyadan ayrıldı. Naval’ın ölümünü duyan Davut, hemen evlenme teklifini bildirmeleri için Avigayil’e ulaklar gönderdi. Avigayil bu teklifi alçakgönüllülükle kabul etti. Davut Saul’dan kaçmaya başladıktan sonra, Ahinoam adında başka bir eş de almıştı. Bu arada, ilk eşi Mikal, başka biriyle evlendirilmişti.

Bu öyküde, kendisini yücelten kişinin alçaltılacağını (Naval Tanrı tarafından öldürülmüştü) ve kendisini alçaltan kişinin yüceltileceğini (Avigayil kral eşi oldu) görürüz (Luk.14:11).

7. Saul’un Canının İkinci Kez Bağışlanması (26. Bölüm)

26:1-4   Zifliler Saul’a, Davut’un nerede olduğunu tekrar haber verdiler (23:19). Saul derhal Davut’un yetersiz ordusundan beş kat daha güçlü bir ordu topladı ve Zif Çölü’ne gitti. Saul’u kışkırtanın ne olduğu söylenmemektedir. İki adam son kez görüştüklerinde bir dereceye kadar barışmış görünüyorlardı (24. bölüm). Belki de kötü kişiler kralın nefretini yeniden ateşlemişlerdi (19. ayet).

26:5-12   Davut, Saul’un ordugahında araştırma yaptı ve akşam olunca akrabası Avişay’la birlikte ordugaha gizlice girdi. Saul’un uyumakta olduğu yere geldi. Rab Saul’a derin bir uyku vermişti. Avişay, kralı bir atışta yere çakmak istedi, ama Davut bunu yasakladı. Çünkü Saul kötü bir adam olmasına rağmen, Rab’bin meshettiği kişiydi. Onun Rab’bin eline bırakılması gerekiyordu. Davut, Saul’un mızrağını ve su matarasını aldı. Sonra oradan uzaklaştılar.

26:13-16   Davut ordugahın dışında güvenlikteyken, sesini yükselterek kralı korumakta dikkatsiz davranan Avner’e sataştı. Böyle büyük bir ihmalkârlığın cezası ölüm olmalıydı. Davut’un aldığı mızrak ve matara, Saul’un kendisinin elinden ikinci kez kurtulduğunu kanıtlıyordu.

26:17-20   Davut’un hâlâ merak ettiği şey, Kral Saul’un kendisini neden böyle yorulmak bilmeden kovaladığıydı. Davut, krala zarar vermek istemediğini kanıtlamıştı. Eğer Rab Saul’u Davut’a karşı kışkırttıysa, o zaman Davut onu bir kurban sunusuyla hoşnut edebilirdi. Ama Saul’un düşmanlığını kışkırtan insanlar olduysa, o zaman lanetlenmeliydiler. Çünkü Davut’u Tanrı’ya tapınacağı tek kutsal yerden uzaklaştırıyorlardı. “Git, başka ilahlara kulluk et” (19b. ayet) ifadesi, sözle olmasa da, bu kötü adamların davranışlarıyla ifade ettikleri bir sözdü. Davut, “Rab’den uzak topraklarda”, yabancı bir ülkede ölmek istemiyordu (20. ayet). Saul, dağlarda keklik avlayan avcı gibi, bir pireyi avlamaya çıkmıştı.

26:21-25   Saul, Davut’un yaşamını ikinci kez bağışladığını fark ettiğinde tövbe eder göründü. Davut’un kendisinden daha doğru olduğunu kabul etti. Çünkü o, nedensiz olarak Davut’u öldürmek isterken, Davut kendisini korumak için kralı iki kez öldürebilecekken yaşamını bağışlamıştı. Davut son kez iyiliğini fark etmesi için Rab’be yalvardı. Sonra Saul, Davut’a bir kutsamayla karşılık vererek, Davut’un geleceğiyle ilgili peygamberlikte bulundu.21 Davut yoluna koyuldu, Saul da kente geri döndü.

E. Filistliler Arasında Yaşam (27-30. Bölümler)

1. Ziklak’ın Davut’a Verilmesi (27. Bölüm)

27:1-4   Bir yerden diğerine, ölüm korkusu içinde sürekli kaçmanın verdiği baskı, sonunda Davut’u etkiledi. Rab’bin kendisine gösterdiği mucizevi özene rağmen, Davut’un imanı sarsıldı. İsrail’in meshedilen kralı olduğu gerçeğini birden unuttu. Tanrı onu kral olarak meshettikten sonra, krallığına başlamadan önce öldürülmesine izin verecek miydi? Tanrı onu Golyat’ın elinden, Saul’un eline teslim etmek için mi kurtarmıştı? Hayır, ama koşullar bakışımızı saptırabilir. İçinde bulunduğumuz tehlike sık sık Tanrı’nın vaatlerini görmemizi engeller. Davut tekrar Filistliler’in ülkesine kaçtı ve Gad Kralı Akiş’le temas kurdu. Burada uzun süredir bulunmamıştı. Akiş büyük olasılıkla Davut’un kaçtığının farkındaydı. Bu putperest kral onu dostça karşıladı. Onu kahraman bir savaşçı ve İsrail’e karşı kendisine bir dost olarak görüyordu. Burada yer alan Akiş’in, Davut’un 21:10’da sözünü ettiği Akiş olması zayıf bir olasılıktır. ‘Akiş’

adı Filistliler arasında krallara verilen bir unvandı.22 Saul, Davut’un ülkeden kaçtığını işitince onu kovalamaktan vazgeçti.

27:5-7   Davut Gat’a son kez uğradığında (21. bölüm), Akiş’in adamları ondan kuşkulanmış ve öldürtmeyi denemişlerdi. Davut bunu unutmamıştı. Bir alçakgönüllülük örneğinde bulunarak başkentte kalmayı reddetti ve kendisine ait bir kent istedi. Davut’a, İsrail sınırına yakın bir kent olan ve aslında Yahuda’ya ait olan Ziklak Kenti verildi (Yşu.5:31).

27:8-12   Davut, 16 ay boyunca Filistliler’le birlikte kaldığı sırada, Geşur-lular’a, Girizliler’e ve Amalekliler’e baskınlar yaptı. Bunlar, Tanrı tarafından yıkımı buyrulan Kenan’ın putperest halkıydı (Çık.17:14; Yşu.13:13; 1Sa.15:2, 3). Davut, sürgünde bile Rab’bin savaşlarını sürdürdü. Bu, mantığa aykırı gibi gö-rünen bir gerçektir. Rab’be, İsrail’in düşmanlarına karşı zafer sağlaması için kendisini koruyacağına güvenebilirdi, ama Saul’dan koruyacağına güvenemezdi!

2. Saul’un Önceden Bildirilen Sonu (28. Bölüm)

28:1,2   Davut zor bir konumdaydı. Filistliler İsrail’e karşı savaşacaklardı ve Davut’a onlara katılması buyruluyordu. Her ne kadar 2. ayetteki sözleri iki ayrı anlam içeriyor olsa da, bu buyruğu kabul etmişe benziyordu: “Kulunun neler yapabileceğini göreceksin” ya da “Kulunun verdiği sözden dönerek seni nasıl aldatacağını göreceksin!” Akiş, ilk anlamı kabul etti ve Davut’u koruması yaptı.

28:3-8   Düşman orduları İsrail’in kuzeybatısındaki Esdraelon düzlüğünde (Armagedon Vadisi) toplandılar. Filistliler, Şunem’de ordugah kurdular. İsrail, Gilboa Dağı’nda ordugah kurdu. Saul rüyalar, Urim ya da peygamberler aracılığıyla Rab’den bir yanıt alamadığında, cinci bir kadına danışmayı düşündü. Daha önce İsrail’deki tüm ruhlara danışanların, yasaya uygun olarak ya sürgüne gönderilmelerini ya da öldürülmelerini buyurmuştu. Eyn-Dor Ken-ti’nde cinci bir kadın olduğunu duyunca Saul kılığını değiştirdi ve Samuel’e danışmak için bu kadına gitti.

28:9,10   Cinci kadının ilk düşüncesi kendisini korumak oldu. Ziyaretçisine kralın cinci ve ruhçularla ilgili buyruklarını hatırlattı. Saul’un bu tür kişilerin öldürülmelerini buyuran Rab’bin adıyla nasıl koruma vaat edebileceğini ya da cinci kadına Tanrı’ya içilmiş bir ant aracılığıyla nasıl güvence verebileceğini tahmin etmek imkansızdı.

28:11-14   Yorumcular bundan sonra olanlar konusunda farklı fikirlere sahiptirler. Bazıları kötü bir ruhun Samuel’in kişiliğine büründüğünü düşünürken, diğerleri Tanrı’nın bu ruh çağırma seansını gerçek Samuel’in görünmesine izin vererek beklenmedik bir şekilde böldüğüne inanmaktadırlar. Aşağıdaki nedenlerden ötürü ikinci görüş tercih edilir: Cinci kadın, her zamanki  ruhlar yerine, Samuel’in ani görünüşü karşısında dehşete düşmüştü. Aynı zamanda metinde, görünen kişinin kesinlikle Samuel olduğu belirtilmektedir. Ayrıca ruh, ertesi gün olacakları kesin bir biçimde önceden bildirmişti.

28:15-19   Saul, Samuel’e, kendisini ölüler diyarından neden çağırdığını an-lattı. Samuel’in azarlaması kralı derinden yaralamış olmalı. Samuel’in hizmet ettiği Tanrı sessiz kalırken, Samuel’in kendisine yardım edeceğini nasıl düşünmüştü? Samuel, Saul’un derin korkularını onayladı. Krallık kendisinden alınarak daha önce söylendiği gibi, Davut’a verilecekti. Filistliler ertesi gün İsrail’i bozguna uğratacaklar, Saul ve oğulları Samuel’le ölüler diyarında buluşacaklardı. Bu, onların aynı sonsuz yargıyı paylaşacak oldukları anlamına gelmez. Eğer onları ürünlerine göre yargılarsak; Yonatan bir iman adamı, Saul ise bir imansızdı.

28:20-25   Saul’un tüm günahları, bir sonraki geceyi göremeden onu ziyaret edeceklerdi. Yola çıkmadan önce bir şeyler yemesi için zorla ikna edildi. Besili dana kesildi, fakat amaç kutlama değildi. Hüzünlü bir sessizliğe bürünen yargılanmış adam, dünyadan ayrılmadan önce son yemeğini yedi.

3. Davut’un Akiş Tarafından Ziklak’a Gönderilmesi (29. Bölüm)

29:1-5   Filistliler savaş için bir araya toplanırken, Davut ve adamları Akiş’le birlikte geriden geliyorlardı. Filistliler’in bazı önderleri, Davut’un kendileriyle gelmesine bilgece davranarak karşı çıktılar. Savaş sırasında kendilerine karşı çıkabileceğinin farkındaydılar. Kral Saul’la barışmak için, ona kestiği Filistliler’in başlarını götürmesinden daha iyi bir yol olabilir miydi? Bu adam, Saul’dan daha çok Filistli öldürdüğü için övülen Davut değil miydi?

29:6-11   Düşünceleri mantıklıydı. Bu nedenle Akiş, Davut’tan Ziklak’a geri dönmesini istedi. Davut’un yanıtı, bir Tanrı adamına yakışmıyor gibi görünü-yordu. Bu düşmanlar kendi halkı olmasına rağmen efendisi kralın, düşman-larına karşı savaşmak istemesine izin verilmeyişini protesto etti. Davut Akiş’e daha önce yalan söylemişti (27. bölüm). Şimdi de büyük olasılıkla Filistliler’i tekrar kandırmaya çalışıyordu. Eğer, gerçekten İsrail’e karşı savaşmayı amaç-ladıysa, Tanrı buna engel oldu ve onu Filistliler’i güçlendirme utancından onu kurtardı. Davut’a, Golyat’ın kılıcını İsrail’e karşı kullanması için izin verilme-yecekti.

4. Amalekliler’in Bozguna Uğratılması (30. Bölüm)

30:1-6   Davut Akiş’in ordularıyla kuzeye yürümekteyken, Amalekliler Ziklak’ı yağmalayıp kadınları ve çocukları yanlarında götürdüler. Davut geri döndüğünde kentten tüten dumanla karşılaştı. Bu, Filistliler’e katıldığı için Tanrı’nın bir yargısı olabilir miydi? Eğer bu bir yargıysa, Davut Tanrı’nın karakterini ne kadar iyi anladığını gösterdi. Çünkü her şey ve herkes kendisine karşıyken, teselli bulmak için Rab’be gitti. Böylesine büyük bir kriz anında Rab’den başka gidebileceği hiç kimse olmadığını biliyordu. “Bizi O parçaladı, O iyileştirecek. Bizi O yaraladı, yaramızı O saracak” (Hoş.6:1).

30:7-15   Davut, Rab’be danıştıktan sonra zaferden emin bir biçimde Ama-lekliler’in ardına düştü. Adamlarından iki yüz tanesi (üçte biri) Besor Vadi-si’nden öteye gidemediler, çünkü kayıpları nedeniyle duygusal, Ziklak’a yap-tıkları üç günlük yürüyüşten dolayı da fiziksel olarak tükenmişlerdi. Davut adamlarını orada bıraktı ve kalan dört yüz askeriyle güneye gitti. Yorgundu, ama yine de yoluna devam etti. Çok geçmeden kırda ölmek üzere olan, Ama-lekli efendisi tarafından terkedilmiş bir Mısırlı buldular. Adama yiyecek ve içecek verdikten sonra biraz canlandı. Davut, kendisini koruyacağına dair söz verince, onu Amalekliler’in ordugahına götürdü.

30:16-25   Davut, sarhoş Amalekliler’in zafer kutlamalarında en son görmeyi umdukları sürpriz bir konuktu. Davut, eğlenip oynayanların üzerine bir leopar gibi sıçradı ve kendilerinden daha güçlü olan ordunun hemen hemen tamamını yok etti. Yalnızca develere binip kaçabilen dört yüz kişi kurtuldu. İbrani tutsaklar zarar görmeden kurtarıldılar. Büyük miktarda yağma yapıldı. Bunların hepsi 24 saatten daha az bir zaman içinde gerçekleşti. Davut’a, Ama-lekliler’den alınan koyun ve sığırlardan pay verildi. Ama adamlarının bazıları, Besor’da kalmış olan arkadaşlarıyla yağmayı paylaşmak istemediler. Davut, “Savaşa gidenle eşyanın yanında kalanın payı aynıdır” diyerek her şeyin eşit paylaşılmasını buyurdu (Bk. Say.31:27).

30:26-31   Davut, Yahuda ileri gelenlerine yağma mallardan armağanlar gönderdi. Bu armağanlar sık sık uğradığı yerlerin tümüne gönderilmişti. Bun-lar, Tanrı’nın Davut’u düşmanlarına karşı başarılı kıldığını kanıtlıyordu. Davut aynı zamanda, Saul’un ölmüş olduğunu fark etmeyerek, Saul’a karşı verdiği mücadelede dostluklarını sağlamlaştırmayı deniyordu.

IV. SAUL’UN ÖLÜMÜ (31. Bölüm)

31:1-6   Davut savaştaki başarılarının tadını çıkarırken, Saul yenilgiyle karşılaştı. İsrailliler geri püskürtüldüler ve kralın üç oğlu öldürüldü. Saul’un kendisi de okçular tarafından ağır yaralandı. Gilboa Dağı’nda ölmek üzereyken silahını taşıyan adama, Filistliler kendisini diri bularak alay etmesinler diye, öldürmesi için yalvardı. Ama adam kralı öldürmeye korktu. Bu nedenle Saul kendi yaşamına, kılıcını çekip kendini üzerine atarak son verdi. Bunu gören silah taşıyıcısı da aynı şeyi yaptı.

31:7-13   İsrail büyük moral çöküntüsüne uğramış ve geri çekilmek zorunda kalmıştı. Filistliler ölüleri soymaya geldiklerinde Saul’u ve üç oğlunu cesetler arasında buldular. Saul’un kafasını kestiler ve haberin tüm ülkede duyulması için ulaklar gönderdiler. Saul’un ve oğullarının cesetleri Beytşean’a götürülerek kentin surlarına çakıldı. Yaveş-Gilat halkı bunu duyduğunda, cesetleri geri getirmek için 15 kilometre yol yürüdüler. Cesetleri yaktıktan sonra kemiklerini toplayıp Yaveş’teki ılgın ağacının altına gömdüler. Bu adamlar, Saul’un kendilerini Ammonlular’dan nasıl kurtardığını unutmamışlardı (11. bölüm). İsrail’de ölüler yakılmazdı. Belki de burada cesetler çok bozulduğu için yakılmaları gerekmişti. Aynı zamanda bu, Filistliler’in cesetlere daha fazla zarar vererek saygısızlık etmelerini de önleyecekti.

Tanrı’nın Saul’la ilgili yargısı tamamlanmıştı (1Ta.10’daki notlara bakın). Saul birçok kez Davut’u Filistliler’in elleriyle öldürmeyi denemişti, ama sonunda onlar tarafından öldürülen kendisi olmuştu. Davut Tanrı tarafından atan-

dığı tahtına kavuştu. Saul ise, yaptıklarının adil karşılığını, Davut’un kendisini adadığı Rab’bin adaletiyle uyumlu olarak aldı.

DİPNOTLAR

1 (Giriş) Yahudi araştırmacı Abarbanel, bu geleneği şöyle açıklamıştı: “Her iki kitabın kapsamı, hatta Saul ve Davut’un işleri, bir anlamda Samuel’e işaret edebilir. Çünkü her ikisi de Samuel tarafından meshedildiğinden, onun elinin işleriydiler” (Erd-mann’ın, “The Books of Samuel” adlı kitaptan yaptığı alıntı. Lange’s Commentary on the Holy Scriptures, s.1).

2 (Giriş) Eugene H. Merrill, “1.Samuel,” The Bible Knowledge Commentary, s.432.

3 (1:11-18) Bishop Hall, Spurgeon’s Devotional Bible’dan alıntı, s.222.

4 (1:19-28) Gesenius ve diğer İbrani araştırmacılar adın, Tanrı’nın adı (Şem) olduğuna inanıyorlardı.

5 (3:1-3) George Williams, The Student’s Commentary on the Holy Scriptures, s.140.

6 (6:19-21) Flavius Josephus, The Works of Flavius Josephus, (1:4), s.178.

7 (6:19-21) C. F. Keil ve F. Delitzsch, “The Books of Samuel,” Biblical Commentary on the Old Testament, VII:68.

8 (10:7-9) Bazı müjdeci araştırmacılar, Saul’un imanlı olduğunu düşünürler; çok kötü biçimde günaha düşmüş ve sonra da zihinsel rahatsızlık geçirmiştir. Bu kişiler, Tan-rı’nın imansız birini seçilmiş halkının ilk kralı olarak atamasının olasılık dışı oldu-ğunu savunurlar.

9 (10:17-19) Matthew Henry, “1.Samuel”, Matthew Henry’s Commentary on the Whole Bible, II:334,35.

10 (12:1-13) Eski metinlerde, Bedan ve Barak adları birbirlerine çok benzemektedir. İbranice’deki “d” ve “r”, “n” ve “k”nın son biçimlerinde olduğu gibi, yazılırken genellikle karıştırılırlar.

11 (13:1) Eski Antlaşma’da karşılaşılan sorunların büyük bölümü, yanlış yazılması çok kolay olan, İbranice’deki sayılar sisteminden kaynaklanır. Bu konuda daha fazla ayrıntı için Tarihler Kitabı’nın yorumuna bakınız.

12 (13:2-5) Bir önceki nota bakınız.

13 (14:16-23) 1885 yılına ait eski ERV çevirisinde şöyle yazar: “Efodu buraya getirin; çünkü İsrail önünde, Efod’u o tarihte kendisi taşıdı.”

14 (15:13-35) Christian F. Erdmann, “The Books of Samuel”, Lange’s Commentary on the Holy Scriptures, Critical, Doctrinal and Homiletical, III:209.

15 (16:14-23) Arthur Rendle Short, The Bible and Modern Medicine, s.71.

16 (17:55-58) Septuaginta bu ayetleri atlar.

17 (17:55-58) Williams, Student’s Commentary, s.152.

18 (17:55-58) Michael Griffiths, Take My Life, s.128.

19 (21:10-15) DeRotschild, daha fazla belge mevcut değildir.

20 (23:13-18) Kişisel olarak hatalı olduğunu bilmesine rağmen, belki de babasının konumuna bir bağlılık hissetmişti.

21 (26:21-25) Bunlar yalnızca sözlerden ibaret olabilir. Öte yandan, eğer Saul içten davrandıysa bu, günahına ve paranoyasına rağmen, Tanrı’ya iman ettiğinin bir kanıtı olabilirdi.

22 (27:1-4) Elli yıllık bir egemenliği “imkansız” olarak görmeyen Keil ve Delitzsch, 1.Krallar 2:39’da olduğu gibi, her iki metinde de aynı Akiş’ten söz edildiğine inanırlar (“Samuel”, VII:255).

BİBLİYOGRAFYA

Blaikie, William Garden. “The First Book of Samuel.” The Expositior’s Bible. London: Hodder and Stroughton, 1909.

––––. “The Second Book of Samuel.” The Expositor’s Bible. London: Hodder and Stoughton, 1909.

Erdmann, Christian F. “The Books of Samuel.” Lange’s Commentary on the Holy Scriptures, Critical, Doctrinal and Homiletical. 3. cilt. Grand Rapids: Zondervan Publishing House, 1960.

Grant, F. W. “Samuel.” The Numerical Bible. 2. cilt. New York: Loizeaux Brothers, 1904.

Henry, Matthew. “The Books of Samuel.” Matthew Henry’s Commentary on the Whole Bible. 2. cilt. Joshua to Esther. McLean, VA: MacDonald Publishing Company, n.d.

Jensen, Irving L., I&II. Samuel. Chicago: Moody Press, 1968.

Keil, C. F., ve Delitzsch. F. “The Books of Samuel.” Biblical Commentary on the Old Testament. 7. cilt. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing Co., 1971.

Laney, J. Carl. First and Second Samuel. Everyman’s Bible Commentary. Chicago: Moody Press, 1982.

Merrill, Eugene H., “1 and 2. Samuel.” The Bible Knowledge Commentary. Old Testament, Wheaton, IL: Victor Books, 1985.

Meyer, F.B., Samuel. Chicago: Fleming H. Revell Co., n.d. Yeni baskı: Fort Washington, PA: Christian Literature Crusade, 1978.

Short, Arthur Rendle. The Bible and Modern Medicine. Chicago: Moody Press, 1953.